Rig Veda 5.30.2 — Mandala 5, Sukta 30, Mantra 2
Sukta 5.30
Rishi: Atri (Ātreya)
Devata: Indra
Chandas: Trishtubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
अवाचचक्षं पदमस्य सस्वरुग्रं निधातुरन्वायमिच्छन् । अपृच्छमन्याँ उत ते म आहुरिन्द्रं नरो बुबुधाना अशेम ॥
Transliteration
ávā́cacakṣaṁ pádām asya sásvar ugráṁ ni-dhātúr ánvā́yam icchán | ápṛccham anyā́ṁ uta te ma āhur índraṁ náro bubudhānā́ aśema ||
Translation
ମୁଁ ତଳକୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ତାହାର ପଦଚିହ୍ନ-ପଥକୁ ଦେଖିଲି—ଉଗ୍ର ସ୍ଥାପକଙ୍କ ଅଗ୍ରଗାମୀ ଆଗମନକୁ ଖୋଜୁଥିଲି। ମୁଁ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପଚାରିଲି; ସେମାନେ ମୋତେ କହିଲେ: ‘ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆମେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା’—ଜାଗ୍ରତ ନରମାନେ ଏମିତି ଘୋଷଣା କଲେ।
Word by Word
अवdown, forth (preverb)
अव:
—
TypeIndeclinable
Rootअव (उपसर्ग) अव-
आtowards, unto (preverb)
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग) आ-
चचक्षम्I have seen / I beheld
चचक्षम्:
—
TypeVerb
Root√चक्ष् (चक्षँ दर्शने)
पदम्footstep; track; place
पदम्:
Karma
TypeNoun
Rootपद-
अस्यof him/this
अस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सस्वरु॒ग्रम्having a resounding/whistling point; sharp-sounding
सस्वरु॒ग्रम्:
Karma (विशेषणम्)
TypeAdjective
Root(समास) स-स्वरु-ग्र- (प्रातिपदिक)
निधातुःof the placer/setter (one who sets down)
निधातुः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun (agent) / Kṛdanta
Root√धा (धाञ् धारणे) + नि- (उपसर्ग); कृत्: तृच्/तुः (agent-noun) → निधातृ-
अन्वायम्in sequence; along; accordingly
अन्वायम्:
—
TypeIndeclinable (adverbial) / Noun
Rootअनु-आ-√इ (इण् गतौ) → अन्वाय- (प्रातिपदिक) अथवा अव्ययभावः ‘अन्वायम्’
इच्छन्seeking, desiring
इच्छन्:
Kartā (to the seeking subject) / सहक्रिया
TypeVerb (participle)
Root√इष् (इषँ इच्छायाम्)
अपृच्छम्I asked
अपृच्छम्:
—
TypeVerb
Root√प्रच्छ् (प्रच्छँ ज्ञीप्सायाम्/प्रश्ने)
अन्यान्others
अन्यान्:
Karma
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य-
उतand; also
उत:
—
TypeIndeclinable
Rootउत
तेof you
ते:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootत्वद् (युष्मद्)
मेto me; for me
मे:
Sampradāna (to me) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
आहुःthey said
आहुः:
—
TypeVerb
Root√अह् (अहँ वचने) / √ब्रू (पर्यायार्थे) — वैदिक ‘आहुः’
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
Karma (of ‘आहुः’/‘बुबुधानाः’)
TypeNoun
Rootइन्द्र-
नरःmen
नरः:
Kartā
TypeNoun
Rootनर-
बुबुधानाःhaving awakened/realized; understanding
बुबुधानाः:
Kartā (apposition to नरः)
TypeVerb (participle)
Root√बुध् (बुधँ अवगमने)
अशेमmay I attain; may I reach
अशेम:
—
TypeVerb
Root√अश् (अशँ व्याप्तौ/प्रापणे) — वैदिक प्रयोगः
AI
Ask anything about this verse
Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.