
Sukta 3.31
Viśvāmitra Gāthina (Kauśika) (traditional attribution for Maṇḍala 3; hymn 3.31 often associated with Viśvāmitra’s circle)
Agni (with esoteric family/cosmic relations imagery)
Triṣṭubh
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ପରମ୍ପରାର ଏହି ସୂକ୍ତ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଘନ “ପରିବାର” ଓ ପିଢ଼ୀ-ପିଢ଼ୀର ଚିତ୍ରକଳ୍ପନା—ପିତା, କନ୍ୟା, ଆତ୍ମୀୟତା—ମାଧ୍ୟମରେ ସ୍ତୁତି କରେ; ଏହା ଗୁପ୍ତ ସମ୍ବନ୍ଧଗୁଡ଼ିକୁ ସୂଚାଏ ଯାହାଦ୍ୱାରା ଋତ (ବିଶ୍ୱ-ନିୟମ) ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଓ ଧାରିତ ହୁଏ। ଗୀତ ଆରମ୍ଭ କରେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ, ନିୟମ-ଜ୍ଞ ଅଗ୍ନିରୁ—ଯିଏ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଯୋଡ଼ି ଏକତା ଓ ସମନ୍ୱୟ କରେ—ଏବଂ ପରେ ବିଶାଳ ସୃଷ୍ଟି-ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଯାଏ: ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ଆସନ/ଆଧାର ସ୍ଥାପନ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ଲୋକର ବିସ୍ତାର। ଶେଷଭାଗ ଯୁଦ୍ଧମୟ ଓ ବ୍ୟବହାରିକ ହୋଇ, ବାଧା ଭାଙ୍ଗିବା ଓ ଧନ-ବିଜୟ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବାକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ; ଏହା ଦେଖାଏ ଯେ ଯଜ୍ଞୀୟ ଋତ ଶେଷେ ସୁରକ୍ଷା ଓ ପ୍ରଚୁରତାରେ ପରିଣତ ହୁଏ।
Mantra 1
शासद्वह्निर्दुहितुर्नप्त्यं गाद्विद्वाँ ऋतस्य दीधितिं सपर्यन् । पिता यत्र दुहितुः सेकमृञ्जन्त्सं शग्म्येन मनसा दधन्वे ॥
ବହ୍ନି (ଅଗ୍ନି) ଶାସନରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଦୁହିତାର ନାପ୍ତ୍ୟ—କୁଳ-ସମ୍ବନ୍ଧ ଦିଗକୁ ଗମନ କରେ; ଋତର ଦୀଧିତି (ପ୍ରକାଶମାନ ଚିନ୍ତା) ଜାଣି ତାହାକୁ ସପର୍ୟା (ସେବା/ଉପାସନା) କରେ। ଯେଉଁଠାରେ ପିତା ଦୁହିତାର ସେକ (ରସ/ପ୍ରବାହ)କୁ ରଞ୍ଜନ କରେ, ସେଠାରେ ସେମାନେ ଶଗ୍ମ୍ୟ (ସମରସ) ମନରେ ଏକତ୍ର ଯୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
Mantra 2
न जामये तान्वो रिक्थमारैक्चकार गर्भं सनितुर्निधानम् । यदी मातरो जनयन्त वह्निमन्यः कर्ता सुकृतोरन्य ऋन्धन् ॥
ସେ ଜାମୟେ (ବନ୍ଧୁ/କୁଳଜନ) ପାଇଁ ଦେହକୁ ରିକ୍ଥ (ଉତ୍ତରାଧିକାର) ଭାବେ ଛାଡ଼ିଲା ନାହିଁ; ସନିତୁ (ବିଜୟ/ଲାଭ)ର ନିଧାନ (ଗୁପ୍ତ ଧନ) ଭାବେ ଗର୍ଭକୁ ଗଢ଼ିଲା। ଯେତେବେଳେ ମାତାମାନେ ବହ୍ନି (ଅଗ୍ନି)କୁ ଜନ୍ମ ଦିଅନ୍ତି, ତେବେ ଜଣେ ସୁକୃତ (ସତ୍କର୍ମ)ର କର୍ତ୍ତା, ଅନ୍ୟଜଣେ ତାହାକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରି ବଢ଼ାଇବାଳା (ଋନ୍ଧନ) ହୁଅନ୍ତି।
Mantra 3
अग्निर्जज्ञे जुह्वा रेजमानो महस्पुत्राँ अरुषस्य प्रयक्षे । महान्गर्भो मह्या जातमेषां मही प्रवृद्धर्यश्वस्य यज्ञैः ॥
ଅଗ୍ନି ଜୁହ୍ୱା (ହବିର୍-ଲଡଲ) ଉପରେ ରେଜମାନ (ଦୀପ୍ତ) ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଉଛନ୍ତି—ମହା ପ୍ରୟକ୍ଷ (ମହା ଅର୍ପଣ) ପାଇଁ, ଅରୁଷ (ରକ୍ତିମ/ରୁଦ୍ର)ର ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପରି। ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମହାନ ଗର୍ଭ, ମହ୍ୟା (ମହତ୍ତ୍ୱରେ) ଜାତ; ହର୍ୟଶ୍ୱ (ତାମ୍ର-ଅଶ୍ୱବାହି) ଶକ୍ତିର ଯଶ ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମହାଭାବେ ପ୍ରବୃଦ୍ଧ ହୁଏ।
Mantra 4
अभि जैत्रीरसचन्त स्पृधानं महि ज्योतिस्तमसो निरजानन् । तं जानतीः प्रत्युदायन्नुषासः पतिर्गवामभवदेक इन्द्रः ॥
ଜୟଶୀଳ ଶକ୍ତିମାନେ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧୀ ଶତ୍ରୁ ଉପରେ ଚାପ ଦେଲେ; ତମସରୁ ମହା ଜ୍ୟୋତିକୁ ବାହାର କରି ପ୍ରକାଶ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ଜାଣି ଉଷାମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରତିମୁଖେ ଉଦିତ ହେଲେ; ଏକମାତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ର ଗାବାମ୍—କିରଣମାନଙ୍କର—ପତି ହେଲେ।
Mantra 5
वीळौ सतीरभि धीरा अतृन्दन्प्राचाहिन्वन्मनसा सप्त विप्राः । विश्वामविन्दन्पथ्यामृतस्य प्रजानन्नित्ता नमसा विवेश ॥
ଦୃଢ ଦ୍ୱାରମାନଙ୍କୁ ଧୀର ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଭାଙ୍ଗି ଖୋଲିଲେ—ମନସା ଆଗକୁ ହଂକାଇ ସାତ ଵିପ୍ର (ଋଷି) । ସେମାନେ ଋତର ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପଥ୍ୟା (ମାର୍ଗ)କୁ ଖୋଜି ପାଇଲେ; ଜାଣି ସେ ନମସ୍କାର ସହିତ ତାହାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
Mantra 6
विदद्यदी सरमा रुग्णमद्रेर्महि पाथः पूर्व्यं सध्र्यक्कः । अग्रं नयत्सुपद्यक्षराणामच्छा रवं प्रथमा जानती गात् ॥
ଯେତେବେଳେ ସରମା ଅଦ୍ରି (ଶିଳା)ର ଭଙ୍ଗା ମୁହଁ—ମହା ପୌର୍ବ୍ୟ ପଥକୁ—ସିଧା ଗତିରେ ଖୋଜି ପାଇଲା, ତେବେ କିପରି ନିଶ୍ଚୟ? ସେ ଅକ୍ଷରାଣାମ୍ (ଅକ୍ଷର/ବାଣୀର ଅକ୍ଷୟ ପଦ)ର ସୁପଦ (ଦୃଢପଦ)କୁ ଅଗ୍ରେ ନେଲା; ପ୍ରଥମେ, ଜାଣିଥିବା ଭାବେ, ସେ ରବ (ଧ୍ୱନି/ପୁକାର) ଦିଗକୁ ଗଲା।
Mantra 7
अगच्छदु विप्रतमः सखीयन्नसूदयत्सुकृते गर्भमद्रिः । ससान मर्यो युवभिर्मखस्यन्नथाभवदङ्गिराः सद्यो अर्चन् ॥
ଅତିପ୍ରେରିତ ଋଷି ଆଗକୁ ଗଲେ, ସଖ୍ୟ ଖୋଜି; ଅଦ୍ରି (ପାଥର) ସୁକୃତ (ସତ୍କର୍ମୀ) ପାଇଁ ପ୍ରକାଶର ଗୁପ୍ତ ଗର୍ଭକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା। ଯୁବ ବୀର ନିଜ ଯୁବଶକ୍ତିରେ ମଖ (ଯଜ୍ଞ)ରେ ଚାପ ଦେଇ ଆଗେଇଲେ; ତେବେ ଅଙ୍ଗିରସମାନେ ସତ୍ୱର ପ୍ରକାଶର ସ୍ତୁତିଗାନ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।
Mantra 8
सतःसतः प्रतिमानं पुरोभूर्विश्वा वेद जनिमा हन्ति शुष्णम् । प्र णो दिवः पदवीर्गव्युरर्चन्त्सखा सखीँरमुञ्चन्निरवद्यात् ॥
ଯେ ସତ-ସତ ପାଇଁ ପ୍ରମାଣ ହୁଏ, ଯେ ପୁରୋଭୂ (ଆଗରେ ଚାଲୁଥିବା) ଅଟେ, ସେ ସମସ୍ତ ଜନ୍ମକୁ ଜାଣେ ଏବଂ ଶୁଷ୍ଣ (ଶୋଷକ/ଶୁଷ୍କକାରୀ ଶକ୍ତି)କୁ ହନନ କରେ। ଆମ ପାଇଁ ଗବ୍ୟୁ (ଗୋଧନ/ପ୍ରକାଶ-ଗାଈମାନଙ୍କ ଅନ୍ୱେଷକ) ଦୀପ୍ତ ଅର୍ଚ୍ଚନାରେ ଦିବ୍ୟ ପଦବୀମାନେ ଖୋଲିଦେଲେ; ସଖା ନିଜ ସଖୀମାନଙ୍କୁ ବନ୍ଧନକାରୀ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ କଲେ।
Mantra 9
नि गव्यता मनसा सेदुरर्कैः कृण्वानासो अमृतत्वाय गातुम् । इदं चिन्नु सदनं भूर्येषां येन मासाँ असिषासन्नृतेन ॥
ଗବ୍ୟତା (ପ୍ରକାଶ-ଗାଈ/କିରଣମାନଙ୍କ ପ୍ରତି) ମନ ନିବେଶ କରି ସେମାନେ ଅର୍କ (ସ୍ତୁତି) ସହ ବସିଲେ, ଅମୃତତ୍ୱ ପାଇଁ ପଥ ଗଢ଼ୁଥିଲେ। ଏହି ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶାଳ ସଦନ ହୋଇଯାଏ—ସେଇ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା, ଯାହା ସହିତ ସେମାନେ ଋତ (ଋତା) ଦ୍ୱାରା ମାସମାନଙ୍କୁ ବଶ କଲେ।
Mantra 10
सम्पश्यमाना अमदन्नभि स्वं पयः प्रत्नस्य रेतसो दुघानाः । वि रोदसी अतपद्घोष एषां जाते निष्ठामदधुर्गोषु वीरान् ॥
ଏକସାଥି ଦେଖୁଥିବା ସେମାନେ ନିଜ ଆନନ୍ଦରେ ମତ୍ତ ହେଲେ; ପ୍ରାଚୀନ ବୀଜର ରସର ପୟଃ (କ୍ଷୀର) ଦୋହିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଘୋଷ ଦୁଇ ଲୋକରେ ଜ୍ୱଳି ଉଠିଲା; ଜନ୍ମ ହେବା ସହିତ ସେମାନେ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠା ସ୍ଥାପନ କଲେ—ପ୍ରକାଶର ଗୋମାନେ (କିରଣ) ମଧ୍ୟରେ ବୀର-ଶକ୍ତିକୁ ନିୟୋଜିତ କଲେ।
Mantra 11
स जातेभिर्वृत्रहा सेदु हव्यैरुदुस्रिया असृजदिन्द्रो अर्कैः । उरूच्यस्मै घृतवद्भरन्ती मधु स्वाद्म दुदुहे जेन्या गौः ॥
ସେ ବୃତ୍ରହା, ଜନିତ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ହବ୍ୟ ସହିତ ସେଠାରେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ଇନ୍ଦ୍ର ଅର୍କ—ପ୍ରକାଶମୟ ସ୍ତୁତି—ଦ୍ୱାରା ଦୀପ୍ତ ଗୋମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କଲେ। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶାଳ-ପ୍ରକାଶିନୀ, ଘୃତ-ସମୃଦ୍ଧି ବହନକାରିଣୀ ଜେନ୍ୟା ଗୋ, ଆନନ୍ଦର ମଧୁର ମଧୁତା ଦୋହିଲା।
Mantra 12
पित्रे चिच्चक्रुः सदनं समस्मै महि त्विषीमत्सुकृतो वि हि ख्यन् । विष्कभ्नन्तः स्कम्भनेना जनित्री आसीना ऊर्ध्वं रभसं वि मिन्वन् ॥
ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଆସନ ଗଢ଼ିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ତାହାକୁ ଏକସାଥି ସ୍ଥାପନ କଲେ; ସୁକୃତର କର୍ତ୍ତାମାନେ ମହାନ ତେଜୋମୟ (ଲୋକ)କୁ ପ୍ରକାଶ କଲେ। ସ୍କମ୍ଭନ—ଆଧାର—ଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ଭରସା ଦେଇ, ସେମାନେ ଜନିତ୍ରୀ ଶକ୍ତିରେ ଆସୀନ ହୋଇ, ଉର୍ଧ୍ୱ ଦିଗକୁ ରଭସ (ଉତ୍କଟ) ବଳକୁ ପ୍ରେରିତ କରି, ତାହାକୁ ବିସ୍ତାର କଲେ।
Mantra 13
मही यदि धिषणा शिश्नथे धात्सद्योवृधं विभ्वं रोदस्योः । गिरो यस्मिन्ननवद्याः समीचीर्विश्वा इन्द्राय तविषीरनुत्ताः ॥
ଯେତେବେଳେ ମହା ଧିଷଣା (ପ୍ରେରିତ ବୁଦ୍ଧି) ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହୋଇ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସ୍ଥିର ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ସେ ତୁରନ୍ତ ରୋଦସୀ (ଦୁଇ ଲୋକ) ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ବୃଦ୍ଧି-ଶକ୍ତିକୁ ବିସ୍ତାର କରେ। ତାହାରେ ନିର୍ଦୋଷ, ସମୀଚୀର ଗିରଃ (ବାଣୀ) ବସେ—ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ସମସ୍ତ ଅପ୍ରତିହତ ତବିଷୀ (ବଳ) ଅନୁତ୍ତ (ଅନୁତ୍ତର) ଅଟେ।
Mantra 14
मह्या ते सख्यं वश्मि शक्तीरा वृत्रघ्ने नियुतो यन्ति पूर्वीः । महि स्तोत्रमव आगन्म सूरेरस्माकं सु मघवन्बोधि गोपाः ॥
ମହା କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମ ସଖ୍ୟ (ମିତ୍ରତା-ବନ୍ଧନ) ବାଛୁଛି; ହେ ବୃତ୍ରଘ୍ନ, ତୁମର ଅନେକ ନିୟୁତ (ଯୁକ୍ତ ଶକ୍ତି/ରଥଶକ୍ତି) ପୂର୍ବକାଳରୁ ଆସୁଛି। ସୂର୍ଯ୍ୟଜନ୍ୟ (ସୂରେର) ସହାୟତା ପାଇଁ ଆମେ ମହା ସ୍ତୋତ୍ର ନେଇ ଆସିଛୁ; ହେ ମଘବନ, ଆମର ଗୋପା (କିରଣ/ଗୋରକ୍ଷକ) ଭାବେ ଜାଗ୍ରତ ହୁଅ।
Mantra 15
महि क्षेत्रं पुरु श्चन्द्रं विविद्वानादित्सखिभ्यश्चरथं समैरत् । इन्द्रो नृभिरजनद्दीद्यानः साकं सूर्यमुषसं गातुमग्निम् ॥
ବିଶାଳ କ୍ଷେତ୍ର ଓ ଅନେକ ଦୀପ୍ତ ଆଲୋକକୁ ଜାଣି, ସେ ପରେ ସଖାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଚରଥ (ମାର୍ଗ/ଗତି) କୁ ଏକାସାଥି ଗଠନ କରି ଆଗେଇଲା। ଦୀଦ୍ୟମାନ ଇନ୍ଦ୍ର ମାନବ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ସହ ମିଶି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଉଷା, ଗତି/ପଥ, ଏବଂ ଆଗକୁ ନେଇଯାଉଥିବା ଦିବ୍ୟ ଇଚ୍ଛା—ଅଗ୍ନି—କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା।
Mantra 16
अपश्चिदेष विभ्वो दमूनाः प्र सध्रीचीरसृजद्विश्वश्चन्द्राः । मध्वः पुनानाः कविभिः पवित्रैर्द्युभिर्हिन्वन्त्यक्तुभिर्धनुत्रीः ॥
ଅପାଂ (ଜଳମାନଙ୍କୁ) ମଧ୍ୟ ଏହି ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଗୃହପତି (ଦମୂନା) ସିଧା, ଏକସୂତ୍ର ଧାରାରେ ପ୍ରବାହିତ କରି ପ୍ରେରଣ କଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ସର୍ବତ୍ର ଦୀପ୍ତିମାନ କରି। ମଧୁ (ମାଧୁର୍ୟ)କୁ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ସେଇ ଧାରାମାନେ କବିମାନଙ୍କ ପବିତ୍ର (ଛାଣଣୀ) ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ଦିନ ଓ ରାତି ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ବୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ରକ୍ଷା ବହନ କରୁଥିବା ସ୍ରୋତମାନଙ୍କୁ ଆଗେଇ ନେଇଯାନ୍ତି।
Mantra 17
अनु कृष्णे वसुधिती जिहाते उभे सूर्यस्य मंहना यजत्रे । परि यत्ते महिमानं वृजध्यै सखाय इन्द्र काम्या ऋजिप्याः ॥
ଅନୁସରଣ କରି, କୃଷ୍ଣ (ଅନ୍ଧକାର) ଧାରଣ କରୁଥିବା ଦୁଇ ବସୁଧିତି (ଆଧାର) ଢିଲା ହୋଇ ଭିନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି—ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଉଦାର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଉଭୟ ଯଜନୀୟ (ପୂଜ୍ୟ) ଅଟନ୍ତି। ଏବଂ ତୁମ ମହିମା ପାଇଁ ସର୍ବଦିଗରେ ସ୍ଥାନ କରିବାକୁ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ଋଜୁଗାମୀ ସଖାମାନେ—କାମ୍ୟର ଅନ୍ୱେଷୀ—ଆଗେଇ ଧାଇ ପଥକୁ ପରିଷ୍କାର କରନ୍ତି।
Mantra 18
पतिर्भव वृत्रहन्त्सूनृतानां गिरां विश्वायुर्वृषभो वयोधाः । आ नो गहि सख्येभिः शिवेभिर्महान्महीभिरूतिभिः सरण्यन् ॥
ହେ ବୃତ୍ରହନ୍, ସୂନୃତା (ସତ୍ୟପ୍ରେରିତ ବାଣୀ)ମାନଙ୍କର, ଏବଂ ବିଶ୍ୱାୟୁ (ଜୀବନକୁ ବିସ୍ତାର କରୁଥିବା) ଗିରା (ବଚନ)ମାନଙ୍କର ପତି ହେଅ; ତୁମେ ବୃଷଭ, ବୟୋଧା—ଆମ ବୃଦ୍ଧିଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା। ଶିବ ସଖ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ଆମ ପାଖକୁ ଆସ; ହେ ସରଣ୍ୟନ୍ (ପ୍ରିୟ ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ), ତୁମ ମହାନ, ମହୀମୟ ଊତି (ସହାୟ)ମାନଙ୍କ ସହ ଆସ।
Mantra 19
तमङ्गिरस्वन्नमसा सपर्यन्नव्यं कृणोमि सन्यसे पुराजाम् । द्रुहो वि याहि बहुला अदेवीः स्वश्च नो मघवन्त्सातये धाः ॥
ସେ ଅଙ୍ଗିରସ-ସଦୃଶ ଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ଓ ସେବାସହିତ ମୁଁ ପୁରାଜନ୍ମା ପାଇଁ ନୂତନ ହବିଃ/ଅର୍ପଣ ଗଢ଼ୁଛି। ଅଦେବୀ ଅନେକ ଦ୍ରୁହ—ଶତ୍ରୁ ଶକ୍ତି—କୁ ଦୂରେ ହଂକାଇ ଦିଅ; ଏବଂ ହେ ମଘବନ୍, ଆମ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରକାଶମୟ ସୁଖ-କ୍ଷେମ ଓ ସାଧନାର ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ବିଜୟ ସ୍ଥାପନ କର।
Mantra 20
मिहः पावकाः प्रतता अभूवन्त्स्वस्ति नः पिपृहि पारमासाम् । इन्द्र त्वं रथिरः पाहि नो रिषो मक्षूमक्षू कृणुहि गोजितो नः ॥
ପାବକ ବର୍ଷାମାନେ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇଛନ୍ତି; ଏହି ଗତି/ପ୍ରବାହମାନଙ୍କର ପାର ତଟକୁ ଆମକୁ ସ୍ୱସ୍ତି ସହିତ ପହଞ୍ଚାଇ ଦିଅ। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ରଥବଳରେ ଦୃଢ଼, ଆମକୁ ହାନିରୁ ରକ୍ଷା କର; ଶୀଘ୍ର, ପୁନଃପୁନଃ, ଆମକୁ ଗୋଜିତ—ପ୍ରକାଶକିରଣର ବିଜେତା—କର।
Mantra 21
अदेदिष्ट वृत्रहा गोपतिर्गा अन्तः कृष्णाँ अरुषैर्धामभिर्गात् । प्र सूनृता दिशमान ऋतेन दुरश्च विश्वा अवृणोदप स्वाः ॥
ବୃତ୍ରହା, ଗୋପତି—ପ୍ରକାଶମୟ ଗୋମାନଙ୍କର ଅଧିପତି—ସେ ଅରୁଷ ଧାମ/ଆସନ ଦ୍ୱାରା କୃଷ୍ଣ ଅନ୍ଧକାର ଭିତରେ ଗୋମାନଙ୍କୁ ଗତିଶୀଳ କରିଦେଲେ। ଋତ ଅନୁସାରେ ଦିଗମାନଙ୍କୁ ମାପି ସେ ସୂନୃତା—ସତ୍ୟ ପ୍ରେରଣା—ପ୍ରସାର କଲେ; ଏବଂ ନିଜର ଥିବା ସମସ୍ତ ଦ୍ୱାରକୁ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଶାଳଭାବେ ଖୋଲିଦେଲେ।
Mantra 22
शुनं हुवेम मघवानमिन्द्रमस्मिन्भरे नृतमं वाजसातौ । शृण्वन्तमुग्रमूतये समत्सु घ्नन्तं वृत्राणि संजितं धनानाम् ॥
ଆମ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଏହି ସମରରେ ଆମେ ଦାନଶୀଳ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁ—ବାଜସାତି (ବିଜୟ-ପ୍ରାପ୍ତି)ରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ନରବୀରଙ୍କୁ। ସଂଘର୍ଷମଧ୍ୟରେ ଆମ ଊତି (ସହାୟ) ପାଇଁ ଶୁଣୁଥିବା, ଉଗ୍ର ହୋଇ, ସେ ବୃତ୍ରମାନଙ୍କ ଅବରୋଧକୁ ଘାତ କରନ୍ତି—ଧନର ସଂଜିତ (ବିଜେତା), ସମ୍ପଦ ସଂଗ୍ରାହକ।
The hymn speaks in symbolic family language to show hidden relationships in creation—how powers “beget,” nourish, and join to sustain Ṛta. Agni is the revealer and unifier of these relationships through the sacrificial fire.
Its main focus is Agni, especially as the Ṛta-knowing mediator and cosmic organizer. The final verse turns to Indra for practical help—victory, protection, and the breaking of obstacles.
It can be recited at a morning or evening lamp/fire offering with ghee, focusing on aligning the mind with Ṛta and asking for clarity and harmony. The concluding Indra-invocation can be used when seeking strength to overcome difficulties.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.