
Sukta 10.77
Maruts (storm-host) / their gaṇa
Trishtubh (probable)
ଏହି ସୂକ୍ତରେ ମରୁତମାନଙ୍କୁ ଦୀପ୍ତିମାନ ଝଡ଼-ଗଣ ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି; ତାଙ୍କର “ବର୍ଷା” କେବଳ ଜଳବୃଷ୍ଟି ନୁହେଁ, ଆଶୀର୍ବାଦ ମଧ୍ୟ। ସେମାନେ ସୁସଂଗଠିତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟମୟ କ୍ରମରେ ଗତି କରନ୍ତି—ଭଲଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ଯଜ୍ଞ ପରି। ମେଘ-ଛିଟା, ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ, ଶ୍ୟେନ/ବାଜ, ଓ ଦୂରଗାମୀ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କ ସହ ଜୀବନ୍ତ ଉପମା ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କର ରକ୍ଷାଶକ୍ତିକୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ—ଅପକାର ଦୂର କରିବାକୁ, ପ୍ରେରିତ ଚିନ୍ତାକୁ ସବଳ କରିବାକୁ, ଓ ଯଜ୍ଞକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିବାକୁ। ଶେଷ ପ୍ରାର୍ଥନାରେ, ସର୍ବାଧିକ “ଯଜ୍ଞ-ଯୋଗ୍ୟ” ଏହି ଶକ୍ତିମାନମାନେ ରଥ-ଦ୍ରୁତ ପ୍ରେରଣାକୁ ଓ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ବଢ଼ୁଥିବା ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କରାଯାଏ।
Mantra 1
अभ्रप्रुषो न वाचा प्रुषा वसु हविष्मन्तो न यज्ञा विजानुषः । सुमारुतं न ब्रह्माणमर्हसे गणमस्तोष्येषां न शोभसे ॥
ମେଘଛିଟା ପରି, ବାଚା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ବସୁକୁ ଛିଟାଉଛ; ହବିଷ୍ମନ୍ତମାନଙ୍କ ପରି, ପଥଜ୍ଞ ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କ ପରି, ତୁମେ ଗତି କରୁଛ। ସୁମାରୁତ (ସୁପ୍ରେରିତ) ବ୍ରହ୍ମ ପରି ତୁମେ ଅର୍ହ; ମୁଁ ତୁମ ଗଣକୁ ସ୍ତୁତି କରେ—ସେମାନଙ୍କ ଦୀପ୍ତିରେ ତୁମେ ଶୋଭିତ ହେଉ।
Mantra 2
श्रिये मर्यासो अञ्जीँरकृण्वत सुमारुतं न पूर्वीरति क्षपः । दिवस्पुत्रास एता न येतिर आदित्यासस्ते अक्रा न वावृधुः ॥
ଶ୍ରୀ ଓ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଯୁବ ମର୍ୟମାନେ ଦୀପ୍ତ ଅଞ୍ଜୀ (ଅଳଙ୍କାର) ଗଢ଼ିଲେ; ସୁମାରୁତ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ପରି ସେମାନେ ପୂର୍ବ ରାତ୍ରିମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି। ଦିବସ୍ପୁତ୍ରମାନେ—ଏହି ପଥରେ ସେମାନଙ୍କ ଗତି; ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ପରି, ଅକ୍ରା (ଅଡ଼ିଗ) ଓ ଅଖଣ୍ଡ, ସେମାନେ ବଳରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛନ୍ତି।
Mantra 3
प्र ये दिवः पृथिव्या न बर्हणा त्मना रिरिच्रे अभ्रान्न सूर्यः । पाजस्वन्तो न वीराः पनस्यवो रिशादसो न मर्या अभिद्यवः ॥
ଯେ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀରୁ ଫୁଲିଉଠିଥିବା ପ୍ରବାହ ପରି ଆଗକୁ ଧାଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜ ସ୍ୱଭାବ-ଶକ୍ତିରେ ବିସ୍ତାରିତ ହୁଅନ୍ତି—ମେଘମଧ୍ୟରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରକାଶିତ ହେବା ପରି। ବୀରମାନଙ୍କ ପରି ଦୀପ୍ତ, ସିଦ୍ଧି-ପୁରସ୍କାରର ଆକାଂକ୍ଷୀ, ପ୍ରତିରୋଧ-ଭକ୍ଷକ ଯୁବ ଯୋଦ୍ଧା ପରି, ସେମାନେ ଆଲୋକ ଦିଗକୁ ଚାପି ଆଗେଇଯାଆନ୍ତି।
Mantra 4
युष्माकं बुध्ने अपां न यामनि विथुर्यति न मही श्रथर्यति । विश्वप्सुर्यज्ञो अर्वागयं सु वः प्रयस्वन्तो न सत्राच आ गत ॥
ତୁମ ଗଭୀରତାରେ—ଜଳମାର୍ଗରେ ପରି—ମହା ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ ହୁଏନାହିଁ, ଶିଥିଳ ହୁଏନାହିଁ। ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ସହ ଗତିଶୀଳ ଏହି ଯଜ୍ଞ ତୁମ ଦିଗକୁ ଏଠାରେ ମୁହଁ ଫେରାଏ; ତେଣୁ, ଏକସାଥି ଚାଲୁଥିବା ଉତ୍ସୁକ ପ୍ରୟାସୀମାନଙ୍କ ପରି, ଏଠାକୁ ଆସ।
Mantra 5
यूयं धूर्षु प्रयुजो न रश्मिभिर्ज्योतिष्मन्तो न भासा व्युष्टिषु । श्येनासो न स्वयशसो रिशादसः प्रवासो न प्रसितासः परिप्रुषः ॥
ତୁମେ ପ୍ରେରଣାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯୁକ୍ତ—କିରଣମାନଙ୍କ ପରି; ଉଷାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ, ଭାସାରେ ଦୀପ୍ତ। ସ୍ୱୟଂଯଶସ୍ବୀ ଶ୍ୟେନମାନଙ୍କ ପରି, ହାନି-ଭକ୍ଷକ; ଦୂରଗାମୀମାନଙ୍କ ପରି ନିଜ ପଥକୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ—ତୁମେ ଚାରିଦିଗରେ ନିଜ ଝରିକା-ବର୍ଷାକୁ ଛିଟାଉଛ।
Mantra 6
प्र यद्वहध्वे मरुतः पराकाद्यूयं महः संवरणस्य वस्वः । विदानासो वसवो राध्यस्याराच्चिद्द्वेषः सनुतर्युयोत ॥
ହେ ମରୁତମାନେ, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଦୂରରୁ ଆଗକୁ ବହି ଆଣ, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ମହା ସଂବରଣର ବସୁ-ଧନ ଅଟ। ହେ ବସୁମାନେ, ଯଥାର୍ଥ ଲାଭକୁ ଜାଣିଥିବା, ଦ୍ୱେଷକୁ ଦୂରରୁ ମଧ୍ୟ ହଟାଅ; ତାହାକୁ ଆମ ପଥର ପାରେ ଠେଲିଦିଅ।
Mantra 7
य उदृचि यज्ञे अध्वरेष्ठा मरुद्भ्यो न मानुषो ददाशत् । रेवत्स वयो दधते सुवीरं स देवानामपि गोपीथे अस्तु ॥
ଯେ କେହି ଯଜ୍ଞରେ, ଅଗ୍ର ଅଧ୍ୱରରେ, ଉଭା ହୋଇ, ମରୁତମାନଙ୍କୁ ସତ୍ୟ ମାନବ ପରି ଦାନ କରେ—ସେ ସମୃଦ୍ଧ ପୋଷଣ ଓ ସୁବୀର ବଳ ପାଏ; ସେ ଦେବମାନଙ୍କର ଗୋପୀଥ (ରକ୍ଷା-ଆଶ୍ରୟ)ରେ ରହୁ।
Mantra 8
ते हि यज्ञेषु यज्ञियास ऊमा आदित्येन नाम्ना शम्भविष्ठाः । ते नोऽवन्तु रथतूर्मनीषां महश्च यामन्नध्वरे चकानाः ॥
କାରଣ ସେମାନେ ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କରେ ସର୍ବାଧିକ ଯଜ୍ଞିୟ—ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅର୍ହ—ଅଟନ୍ତି; ଉମା ନାମକ ତପୋ-ଶକ୍ତିମାନେ, ଆଦିତ୍ୟ ନାମରେ ଅତି ଶୁଭକର। ଗତିରେ ଓ ଅଧ୍ୱରରେ ଆନନ୍ଦିତ ସେମାନେ, ରଥବେଗୀ ମନୀଷା (ପ୍ରେରିତ ଚିନ୍ତା) ଓ ମହା ବିଶାଳତାକୁ ଆମ ପାଇଁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।
They are a many-membered storm-host—radiant, swift, and powerful—praised for bringing rain, driving away harm, and strengthening the sacrifice through their energy.
The comparisons highlight speed, brilliance, and purposeful movement: like rays they illumine the dawn, and like falcons they strike down dangers and range far, scattering showers.
The hymn asks them to protect the sacrificer’s inspired thought (manīṣā) that moves like a chariot, and to safeguard the greatness and success of the flawless offering (adhvara).
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.