Sukta 42
Sukta 10.42
Indra (with Soma as supporting power)
ଏହି ସୂକ୍ତଟି ସୋମରେ ସୁଦୃଢ଼ ହୋଇଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହଦାୟକ ଆହ୍ୱାନ; ଗାୟକମାନଙ୍କୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସ୍ତୋମ (ସ୍ତୁତି)କୁ “ଆଗେଇ ନେବାକୁ” କୁହେ—ଯେପରି ନିଷ୍ପତ୍ତିକାରୀ ଛାଡ଼ା ଉତ୍ତମ ଲାଭ ଜିତାଏ। ଇନ୍ଦ୍ର ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦୂରେ ହଂକାଇଦିଅନ୍ତୁ, ଗୋ-ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟର ପ୍ରଚୁରତା ଦିଅନ୍ତୁ, ଏବଂ ପ୍ରେରିତ ଧୀ (ଚିନ୍ତା-ଶକ୍ତି) ଦିଅନ୍ତୁ ଯାହା ବଳର ଧନ (ବାଜ) ହୋଇଉଠେ। ଶେଷର ସୁରକ୍ଷା-ସୂତ୍ରରେ ସୁରକ୍ଷାର ପରିଧି ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ—ବୃହସ୍ପତି ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ସାମ୍ନା ଓ ଭିତର ମଧ୍ୟଭାଗକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରୁନ୍ତୁ; ଏହା ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ଓ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବରିବସ—ମୁକ୍ତ ଅବକାଶ ଓ ଅବରୋଧହୀନ ଗତି—ସୃଷ୍ଟି କରେ।
Mantras
Mantra 1
अस्तेव सु प्रतरं लायमस्यन्भूषन्निव प्र भरा स्तोममस्मै । वाचा विप्रास्तरत वाचमर्यो नि रामय जरितः सोम इन्द्रम् ॥
ଯେପରି ଉତ୍ତମ ଛାଡ଼ ପାଇଁ ପାଶା ଛାଡ଼େ, ସେପରି ଅଧିକ ପ୍ରବଳ ଲାଭକୁ ଆଗକୁ ନିକ୍ଷେପ କର; ଭୂଷଣ କରୁଥିବା ପରି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ତୋମକୁ ପ୍ରକାଶ କର। ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ବାଚା ଦ୍ୱାରା ବାଚକୁ ପାର କର; ହେ ଆର୍ୟ, ଜରିତାକୁ ଆନନ୍ଦିତ କର—ସୋମରେ, ଆମ ଭିତରେ ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ଓ ହର୍ଷ ଦିଅ।
Mantra 3
किमङ्ग त्वा मघवन्भोजमाहुः शिशीहि मा शिशयं त्वा शृणोमि । अप्नस्वती मम धीरस्तु शक्र वसुविदं भगमिन्द्रा भरा नः ॥
ହେ ମଘବନ, ତୁମକୁ ‘ଭୋଜ’ (ଭୋଗଦାତା) ବୋଲି କାହିଁକି କୁହନ୍ତି? ମୋତେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କର; ଜାଗ୍ରତକର୍ତ୍ତା ଭାବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଶୁଣୁଛି। ହେ ଶକ୍ର, ମୋର ଧୀ (ବୁଦ୍ଧି) କାର୍ଯ୍ୟସାଧକତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ; ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମ ପାଇଁ ବସୁବିଦ୍ (ଧନ ଖୋଜିପାରୁଥିବା) ଭାଗ୍ୟ—ସତ୍ୟ ସମୃଦ୍ଧି ଆବିଷ୍କାର କରୁଥିବା ଅଂଶ—ନେଇଆସ।
Mantra 4
त्वां जना ममसत्येष्विन्द्र संतस्थाना वि ह्वयन्ते समीके । अत्रा युजं कृणुते यो हविष्मान्नासुन्वता सख्यं वष्टि शूरः ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର! ଯେଉଁ ସଭାମାନେ ଆତ୍ମସତ୍ୟର ପରୀକ୍ଷା ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୁଏ, ସେଠାରେ ଲୋକେ ସମୀକେ ତୁମକୁ ଡାକନ୍ତି। ଏଠାରେ ଯେ ହବିଷ୍ମାନ୍ (ହବିଷ ଅର୍ପଣକାରୀ) ସେ ତୁମ ସହ ଯୁକ୍ତ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଶୂରଶକ୍ତି ସୋମ ନ ପିଷୁଥିବା, ଆନନ୍ଦରସ ନ ନିଷ୍ପାଦନ କରୁଥିବା ଲୋକ ସହ ସଖ୍ୟ ବାଛେ ନାହିଁ।
Mantra 5
धनं न स्यन्द्रं बहुलं यो अस्मै तीव्रान्त्सोमाँ आसुनोति प्रयस्वान् । तस्मै शत्रून्त्सुतुकान्प्रातरह्नो नि स्वष्ट्रान्युवति हन्ति वृत्रम् ॥
ଝରିବା ପ୍ରଚୁର ଧନ ପରି, ଯେ ଯଥାଯଥ ପ୍ରୟାସରେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ତୀବ୍ର ସୋମକୁ ପିଷି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେ—ତାହା ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ର ପ୍ରାତଃକାଳେ ସୁଘାତିତ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଭୂମିକୁ ପତିତ କରନ୍ତି; ଯୁବଶକ୍ତି ବୃତ୍ର—ଅବରୋଧ—କୁ ହନନ କରି ପଥକୁ ପରିଶୁଦ୍ଧ କରେ।
Mantra 6
यस्मिन्वयं दधिमा शंसमिन्द्रे यः शिश्राय मघवा काममस्मे । आराच्चित्सन्भयतामस्य शत्रुर्न्यस्मै द्युम्ना जन्या नमन्ताम् ॥
ଯାହାରେ ଆମେ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଆମ ସ୍ତୁତି-ଘୋଷକୁ ସ୍ଥାପନ କରୁ—ସେଇ ମଘବାନ୍ ଯେ ଆମ କାମନା ପ୍ରତି ଝୁକିଛନ୍ତି—ତାଙ୍କୁ ଦୂରସ୍ଥ ଶତ୍ରୁ ମଧ୍ୟ ଭୟ କରୁ; ଏବଂ ଦ୍ୟୁମ୍ନ (ତେଜ) ର ମାନବୀୟ ଶକ୍ତିମାନେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ନମି ଶୃଙ୍ଖଳିତ ଭାବେ ସଜିଯାଆନ୍ତୁ।
Mantra 7
आराच्छत्रुमप बाधस्व दूरमुग्रो यः शम्बः पुरुहूत तेन । अस्मे धेहि यवमद्गोमदिन्द्र कृधी धियं जरित्रे वाजरत्नाम् ॥
ହେ ପୁରୁହୂତ ଇନ୍ଦ୍ର! ତୋର ଉଗ୍ର ଶମ୍ବ (କଲ୍ୟାଣକାରୀ ଉପକାର)ର ସେହି ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ଆମ ଶତ୍ରୁକୁ ଦୂରେ ହଂକାଇ ଦେ—ଅତି ଦୂରକୁ। ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଯବ (ଧାନ୍ୟ) ଓ ଗୋମତ୍ (ଗୋ-ସମ୍ପଦ) ସହିତ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ସ୍ଥାପନ କର; ଏବଂ ସ୍ତୁତିକାର ଜରିତ୍ର ପାଇଁ ବାଜ-ରତ୍ନ (ବଳ-ସମୃଦ୍ଧିର ରତ୍ନ) ସମ ପ୍ରେରିତ ଧୀ (ପ୍ରଜ୍ଞା/ପ୍ରେରଣା) ଗଢ଼ି ଦେ।
Mantra 8
प्र यमन्तर्वृषसवासो अग्मन्तीव्राः सोमा बहुलान्तास इन्द्रम् । नाह दामानं मघवा नि यंसन्नि सुन्वते वहति भूरि वामम् ॥
ଯେତେବେଳେ ତୀବ୍ର ଓ ବହୁଳ, ବୃଷଭ-ସ୍ୱଭାବୀ ସୋମପାନଗୁଡ଼ିକ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ସେତେବେଳେ ମଘବାନ ଦାନକୁ ଅଟକାନ୍ତି ନାହିଁ। ସେ ସୁନ୍ୱତ (ସୋମ ପିଷୁଥିବା ଯଜମାନ) ପାଖକୁ ଭୂରି ବାମ—ବିଶାଳ ଓ ଇଚ୍ଛନୀୟ ମଙ୍ଗଳ—ବହି ଆଣନ୍ତି; ଅତିପ୍ରଚୁର ପୂର୍ଣ୍ଣତା ତାଙ୍କୁ ଅବତରଣ କରାନ୍ତି।
Mantra 9
उत प्रहामतिदीव्या जयाति कृतं यच्छ्वघ्नी विचिनोति काले । यो देवकामो न धना रुणद्धि समित्तं राया सृजति स्वधावान् ॥
ଏବଂ ଯେ ଛକା (ଫେଙ୍କ)ରେ ଅତି କରିଦେଇଥାଏ, ସେ ମଧ୍ୟ ପୁଣି ଜିତିପାରେ—ଯେତେବେଳେ ଯଥାକାଳେ ବିଚକ୍ଷଣ ଶକ୍ତି ସତ୍ୟରେ କୃତ (କୃତଂ)କୁ ସଂଗ୍ରହ କରେ। ଯେ ଦେବକାମ, ସେ ଧନକୁ ଅଟକାଏ ନାହିଁ; ସ୍ୱଧାବାନ (ସ୍ୱ-ନିୟମବାନ) ତାକୁ ରାୟ (ସମୃଦ୍ଧି) ସହିତ ମୁକ୍ତ କରେ—ଏକାସାଥି ପ୍ରଚୁରତାରେ ଛାଡ଼ି ଦିଏ।
Mantra 10
गोभिष्टरेमामतिं दुरेवां यवेन क्षुधं पुरुहूत विश्वाम् । वयं राजभिः प्रथमा धनान्यस्माकेन वृजनेना जयेम ॥
ଗୋ-କିରଣ (ଗୋଭିଃ) ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଭ୍ରମକାରୀ ଦୁର୍ମତିକୁ ପାର କରିଯାଉ; ଯବ—ପୋଷଣଶକ୍ତି—ଦ୍ୱାରା, ହେ ବହୁ-ଆହ୍ୱାନିତ ଇନ୍ଦ୍ର, ସମସ୍ତ ଭୁଖକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଯାଉ। ରାଜଶକ୍ତି (ରାଜଭିଃ) ସହାୟ ହେଲେ, ଆମେ ଅଗ୍ର ଧନକୁ ଜିତିବା; ଏବଂ ନିଜ ଵ୍ରଜନ (ସଂଘବଳ/ବ୍ୟବସ୍ଥା) ଦ୍ୱାରା ବିଜୟ ପାଇବା।
Mantra 11
बृहस्पतिर्नः परि पातु पश्चादुतोत्तरस्मादधरादघायोः । इन्द्रः पुरस्तादुत मध्यतो नः सखा सखिभ्यो वरिवः कृणोतु ॥
ବୃହସ୍ପତି ଆମକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ—ପଛରୁ, ଉପରୁ, ତଳରୁ—ଅଘାୟୁ (ଅପକାର ଇଚ୍ଛୁକ) ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଆମ ସଖା ହୋଇ, ସାମ୍ନାରୁ ଓ ଆମ ମଧ୍ୟରୁ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ସଖମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶାଳ ଅବକାଶ (ଵରିଵଃ) ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତୁ।
Frequently Asked Questions
It asks Indra (strengthened by Soma) to repel enemies, grant prosperity in grain and cattle, and give the singer inspired thought (dhī) that becomes a treasure of strength (vāja).
Soma is the sacred exhilarant that ‘charges’ Indra’s power and joy; invoking Soma signals that Indra’s victorious force is awakened and made effective for protection and success.
Varivas means “wide room” or free, unhindered space—both outer safety (no obstruction from foes) and inner spaciousness where supportive forces can work together.
Ask anything about Sukta 42 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.