
Sukta 10.170
Sūrya / the Great Light (Bṛhat, Vibhrāṭ) with Soma as sustenance; possibly a solar hymn within Soma liturgy
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସୂକ୍ତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ମହାଜ୍ୟୋତି (ବୃହତ୍, ବିଭ୍ରାଟ୍) ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି; ସେ ସୋମ-ମଧୁ ପାନ କରି ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଓ ଯଜ୍ଞକୁ ସ୍ଥିର କରନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ୱୟଂ-ଧାରିତ, ବାୟୁ-ଚାଳିତ ଗତିଶୀଳ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ରକ୍ଷକ, ଏବଂ ବହୁରୂପେ ରଶ୍ମି ବିକିରଣ କରୁଥିବା ଭାବେ ଚିତ୍ରିତ କରାଯାଇଛି; ଯିଏ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ କାରିଗରୀ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହାୟତାରେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
Mantra 1
विभ्राड्बृहत्पिबतु सोम्यं मध्वायुर्दधद्यज्ञपतावविह्रुतम् । वातजूतो यो अभिरक्षति त्मना प्रजाः पुपोष पुरुधा वि राजति ॥
ବିଭ୍ରାଟ୍—ବିଶାଳ, ସର୍ବପ୍ରକାଶମାନ—ସୋମ୍ୟ ମଧୁ (ସୋମ) ପାନ କରୁ; ଯଜ୍ଞପତିରେ ଅଚଳ ଭାବେ ଆୟୁକୁ ସ୍ଥାପନ କରୁ। ବାତ-ଜୂତ ହୋଇ ସେ ନିଜ ସ୍ୱଭାବଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷା କରେ; ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ବହୁପ୍ରକାରେ ପୋଷେ ଏବଂ ନାନା ରୂପେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ।
Mantra 2
विभ्राड्बृहत्सुभृतं वाजसातमं धर्मन्दिवो धरुणे सत्यमर्पितम् । अमित्रहा वृत्रहा दस्युहन्तमं ज्योतिर्जज्ञे असुरहा सपत्नहा ॥
ବିଭ୍ରାଟ୍ ବିଶାଳ ସୁସ୍ଥିତ, ବାଜସାତମ—ବିଜୟଲାଭରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ; ସେ ଦିବ୍ୟ ଧର୍ମ, ଧାରଣେ (ଆଧାର) ଉପରେ ଦୃଢ଼, ସତ୍ୟରୂପେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ଏହି ଜ୍ୟୋତି ଅମିତ୍ରହା, ବୃତ୍ରହା, ଦସ୍ୟୁହନ୍ତମ—ଅନ୍ଧକାର-ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ମହାଘାତକ—ରୂପେ ଜନ୍ମେ; ଅସୁରହା, ସପତ୍ନହା ହୋଇ ମିଥ୍ୟାଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀଙ୍କୁ ନାଶ କରେ।
Mantra 3
इदं श्रेष्ठं ज्योतिषां ज्योतिरुत्तमं विश्वजिद्धनजिदुच्यते बृहत् । विश्वभ्राड्भ्राजो महि सूर्यो दृश उरु पप्रथे सह ओजो अच्युतम् ॥
ଏହା ଜ୍ୟୋତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ୟୋତି, ପରମ ପ୍ରକାଶ; ଏହାକୁ ‘ବୃହତ୍’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ—ବିଶ୍ୱଜିତ୍, ଧନଜିତ୍, ବିଶ୍ୱ ଓ ଐଶ୍ୱର୍ୟ-ସମୃଦ୍ଧିର ବିଜେତା। ବିଶ୍ୱଭ୍ରାଟ୍, ମହାଭ୍ରାଜ—ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ—ନିଜ ଅଚ୍ୟୁତ ଓଜସ୍ ଓ ସହଶକ୍ତିକୁ ବିଶାଳ ଭାବେ ପ୍ରସାର କରି ପ୍ରସ୍ତୃତ ହୋଇଛି।
Mantra 4
विभ्राजञ्ज्योतिषा स्वरगच्छो रोचनं दिवः । येनेमा विश्वा भुवनान्याभृता विश्वकर्मणा विश्वदेव्यावता ॥
ତୁମେ ନିଜ ଜ୍ୟୋତିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ସୂର୍ୟଲୋକକୁ—ଦିବ୍ୟ ରୋଚନ ଲୋକକୁ—ଗମନ କରିଛ। ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ଭୁବନ ଧାରିତ ଓ ବହିତ ହୁଏ—ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଦ୍ୱାରା, ବିଶ୍ୱଦେବମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ ସମର୍ଥିତ।
The hymn praises Sūrya, described as the Great and all-shining Light (Bṛhat, Vibhrāṭ). Soma appears as the nourishing offering the Light ‘drinks’.
In ritual terms it means the deity accepts the Soma offering. Symbolically, it suggests the supreme Light receives the essence of delight/strength and then establishes vitality and clarity in the sacrificer and the world.
It widens the vision from the visible Sun to the cosmic order: the worlds are upheld through universal workmanship (Viśvakarman) and supported by the collective divine powers (Viśve Devāḥ).
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.