Sukta 155
Sukta 10.155
Apotropaic expulsion (addressed to Arāyi/privation); auxiliary power Śirimbiṭha invoked
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅପୋତ୍ରୋପାଇକ୍ ସୂକ୍ତରେ ଆରାୟୀ—ଅଭାବ, ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଓ ଅମଙ୍ଗଳ—କୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଖେଦାଇ ଦିଆଯାଏ; ତାକୁ ଦୂର, ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନ (ପର୍ବତ, ନଦୀର ଦୂର ପାର) କୁ ଚାଲିଯିବାକୁ ଆଦେଶ ଦିଆଯାଏ। ଦୁଃଖ-କ୍ଲେଶକୁ ହଟାଇବା ପାଇଁ ସହାୟକ ଶକ୍ତି ଶିରିମ୍ବିଠକୁ ଚାଳକ ଓ ପ୍ରହାରକ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଶେଷରେ ଅଗ୍ନି ଓ “ଗୋ/ଆଲୋକ”କୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ସୁରକ୍ଷା-ବଳୟ ଅଭେଦ୍ୟ ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ ରକ୍ଷାମୟ ଘୋଷଣା ସହିତ ସୂକ୍ତଟି ସମାପ୍ତ ହୁଏ।
Mantras
Mantra 1
अरायि काणे विकटे गिरिं गच्छ सदान्वे । शिरिम्बिठस्य सत्वभिस्तेभिष्ट्वा चातयामसि ॥
ହେ ଅରାୟି (ଶତ୍ରୁ-ଅଭାବ), ଅନ୍ଧା ଓ ବିକଟରୂପିଣୀ, ହେ ସଦା ପିଛା କରୁଥିବା, ତୁମେ ପର୍ବତକୁ ଯାଅ। ଶିରିମ୍ବିଠଙ୍କ ପ୍ରେରକ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା—ସେହି ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ସହ—ଆମେ ତୁମକୁ ଆମଠାରୁ ହାଙ୍କି ଦେଉଛୁ।
Mantra 2
चत्तो इतश्चत्तामुतः सर्वा भ्रूणान्यारुषी । अराय्यं ब्रह्मणस्पते तीक्ष्णशृण्गोदृषन्निहि ॥
“ଏଠାରୁ ହାଙ୍କିଦିଅ, ସେଠାରୁ ମଧ୍ୟ ହାଙ୍କିଦିଅ”—ଏଭଳି ସମସ୍ତ ଲାଲ (ଆରୁଷୀ) ଭ୍ରୂଣ-ଚିନ୍ତାମାନ ଛିଟିଯାଉ। ହେ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ-ଶୃଙ୍ଗ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ-ଦୃଷ୍ଟିବାନ, ଏହି ଅରାୟ୍ୟଂ (ଅଭାବ)କୁ ତଳେ ବସାଇ ପ୍ରହାର କର।
Mantra 3
अदो यद्दारु प्लवते सिन्धोः पारे अपूरुषम् । तदा रभस्व दुर्हणो तेन गच्छ परस्तरम् ॥
ନଦୀର ପାର ତଟରେ ଯେ କାଠର ଗୁଣ୍ଡ ଓଠେ ଭାସୁଛି—ମନୁଷ୍ୟସ୍ପର୍ଶରହିତ—ତାହାକୁ ଧର, ହେ ଦୁର୍ହଣ (ଦୁଃସଂହାର୍ୟ) ଏକ; ଏବଂ ସେହି ଦ୍ୱାରା ପାର ହୋଇ, ପରତର ଅପାରକୁ ଯାଅ।
Mantra 4
यद्ध प्राचीरजगन्तोरो मण्डूरधाणिकीः । हता इन्द्रस्य शत्रवः सर्वे बुद्बुदयाशवः ॥
ଯେତେବେଳେ ସେଇ ପୂର୍ବଗାମୀ ଶକ୍ତିମାନେ ଅନ୍ତର୍କ୍ଷେତ୍ର—ହୃଦୟ-ସ୍ଥାନରେ ଧକ୍କା ଦେଇ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସେତେବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁ ହତ ହେଲେ—ବୁଦ୍ବୁଦ ସଦୃଶ, ଫେନରେ ମାତ୍ର ଦ୍ରୁତ।
Mantra 5
परीमे गामनेषत पर्यग्निमहृषत । देवेष्वक्रत श्रवः क इमाँ आ दधर्षति ॥
ଏମାନେ ପ୍ରକାଶ-ଗୋ (ଅନ୍ତର୍ଗୋ)କୁ ଚାରିଦିଗରୁ ଘେରି ନେଇ ଆଗେଇ ନେଇଛନ୍ତି; ଅଗ୍ନିକୁ ମଧ୍ୟ ଘେରି ହର୍ଷିତ କରିଛନ୍ତି। ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେମାନେ ଆତ୍ମାର ଶ୍ରବଃ—ଶ୍ରବଣ-କୀର୍ତ୍ତି ଗଢ଼ିଛନ୍ତି; ଏବେ ଏମାନଙ୍କୁ କିଏ ଆକ୍ରମଣ କରିପାରିବ?
Frequently Asked Questions
Arāyi is not a beneficent deity here but the personified force of privation—poverty, lack, and hostile misfortune—addressed directly and commanded to leave.
Mountains and the far shore are symbolic “outside” zones. Sending Arāyi there means pushing misfortune beyond the community’s boundary, out of reach and influence.
Śirimbiṭha is invoked as an auxiliary power whose ‘satva’ (driving forces) can smite and propel the affliction away, strengthening the expulsion and making it effective.
Ask anything about Sukta 155 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
