Sukta 83
Sukta 1.83
Indra
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ର-ସୂକ୍ତରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହାୟତାରେ ସମୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ମର୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଇଛି—ଘୋଡ଼ା, “ଗାଈ” (କିରଣ/ଧନ) ଓ ପ୍ରଚୁରତା ଲାଭ କରେ, ଯେପରି ଜଳ ନଦୀକୁ ପୂରଣ କରେ। ଏଥିରେ ଅଙ୍ଗିରସ–ପଣି/ବଳ ପୃଷ୍ଠଭୂମି ସ୍ମରଣ କରାଯାଇଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଗୁପ୍ତ ଧନ ଓ ଆଲୋକ ସଠିକ୍ ଅଗ୍ନି-ପ୍ରଜ୍ୱଳନ ଓ ପ୍ରେରିତ ପ୍ରୟାସ ଦ୍ୱାରା ଜିତାଯାଏ; ଏବଂ ଶେଷରେ ଗୀତ, ପେଷଣ-ଶିଳା ଓ ପ୍ରସାରିତ ବର୍ହିସ ସହ ସୁସମ୍ପାଦିତ ସୋମ-ୟଜ୍ଞରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ନିହିତ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
Mantras
Mantra 1
अश्वावति प्रथमो गोषु गच्छति सुप्रावीरिन्द्र मर्त्यस्तवोतिभिः । तमित्पृणक्षि वसुना भवीयसा सिन्धुमापो यथाभितो विचेतसः ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର! ଅଶ୍ୱସମୃଦ୍ଧ ମର୍ତ୍ୟ ଗୋଷୁ (କିରଣ-ଗାଉ) ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମେ ଆଗେଇଯାଏ—ତୋ ସହାୟତାରେ ସୁବୀର ହୋଇ। ତାକୁ ତୁ ଅଧିକ ମହାନ ବସୁଦ୍ୱାରା ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ କରୁଛୁ; ଯେପରି ବିଚେତସ ଆପଃ ସବୁଦିଗରୁ ସିନ୍ଧୁ (ନଦୀ)କୁ ପୂରଣ କରେ।
Mantra 2
आपो न देवीरुप यन्ति होत्रियमवः पश्यन्ति विततं यथा रजः । प्राचैर्देवासः प्र णयन्ति देवयुं ब्रह्मप्रियं जोषयन्ते वरा इव ॥
ଆପଃ ଦେବୀମାନଙ୍କ ପରି ହୋତ୍ରିୟ (ଯଜ୍ଞ-ପୁରୋହିତ)ଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସନ୍ତି; ବିସ୍ତୃତ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ସେମାନେ ଦେଖନ୍ତି, ଯେପରି ଖୋଲା ରଜଃ (ଆକାଶ/ବିସ୍ତାର) ଦେଖାଯାଏ। ପ୍ରାଚୈଃ (ଆଗକୁ ନେଇଯାଉଥିବା) ଦେବଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ଦେବମାନେ ଦେବୟୁ (ଦେବ-ଅନ୍ୱେଷୀ)କୁ ଆଗେଇ ନେଇଯାନ୍ତି; ବ୍ରହ୍ମପ୍ରିୟକୁ ସେମାନେ ବରମାନେ ଚୟିତ ବଧୂକୁ ଯେପରି ସ୍ନେହରେ ଆଦର କରନ୍ତି, ସେପରି ପୋଷଣ କରନ୍ତି।
Mantra 3
अधि द्वयोरदधा उक्थ्यं वचो यतस्रुचा मिथुना या सपर्यतः । असंयत्तो व्रते ते क्षेति पुष्यति भद्रा शक्तिर्यजमानाय सुन्वते ॥
ସେଇ ଦୁଇ (ସମତୁଳିତ ଶକ୍ତି) ଉପରେ ତୁମେ ସ୍ତୁତିଯୋଗ୍ୟ ଉକ୍ଥ୍ୟ ବଚନ ସ୍ଥାପନ କରିଛ—ସେବା ଓ ଆରାଧନା କରୁଥିବା ସେଇ ଯୁଗଳ ସ୍ରୁଚା (ଲଡଲ)। ତୁମ କର୍ମ-ବ୍ରତରେ ଅବନ୍ଧ ରହି, ଭଦ୍ର ଶକ୍ତି ସୋମ ପିଡ଼ୁଥିବା ଯଜମାନ ପାଇଁ ବସେ ଓ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।
Mantra 4
आदङ्गिराः प्रथमं दधिरे वय इद्धाग्नयः शम्या ये सुकृत्यया । सर्वं पणेः समविन्दन्त भोजनमश्वावन्तं गोमन्तमा पशुं नरः ॥
ତାପରେ ଅଙ୍ଗିରସମାନେ ପ୍ରଥମେ ଜୀବନର ପୂର୍ଣ୍ଣତା ସ୍ଥାପନ କଲେ; ସେମାନେ ପ୍ରଜ୍ୱଲିତ ଅଗ୍ନିମାନେ ଥିଲେ—ସୁକୃତ୍ୟା (ଯଥାଯୋଗ୍ୟ କୌଶଳ) ଦ୍ୱାରା। ପଣିଠାରୁ ସେମାନେ ସମଗ୍ର ଭୋଜନ-ଭୋଗ ଜିତିଲେ—ଅଶ୍ୱବନ୍ତ, ଗୋମନ୍ତ, ଏବଂ ନର (ମାନବ ସନ୍ଧାନକାରୀ) ପାଇଁ ପଶୁବୃଦ୍ଧିର ସମ୍ପଦ।
Mantra 5
यज्ञैरथर्वा प्रथमः पथस्तते ततः सूर्यो व्रतपा वेन आजनि । आ गा आजदुशना काव्यः सचा यमस्य जातममृतं यजामहे ॥
ଯଜ୍ଞଦ୍ୱାରା ଅଥର୍ବନ ପ୍ରଥମେ ପଥଗୁଡ଼ିକୁ ବିସ୍ତାର କଲେ; ତାପରେ ବ୍ରତପା (ଧର୍ମ-ରକ୍ଷକ) ସୂର୍ଯ୍ୟ ୱେନ (ଦ୍ରଷ୍ଟା) ରୂପେ ଜନ୍ମିଲେ। ତାଙ୍କ ସହ ଉଶନା କାବ୍ୟ କିରଣମାନଙ୍କୁ ହାଙ୍କି ଆସିଲେ; ଯମର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଜନ୍ମିଥିବା ସେଇ ଅମୃତ (ଅମର ତତ୍ତ୍ୱ)କୁ ଆମେ ଯଜନା କରୁ।
Mantra 6
बर्हिर्वा यत्स्वपत्याय वृज्यतेऽर्को वा श्लोकमाघोषते दिवि । ग्रावा यत्र वदति कारुरुक्थ्यस्तस्येदिन्द्रो अभिपित्वेषु रण्यति ॥
ଯେଉଁଠି ସତ୍ପ୍ରଜା ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ବର୍ହି (ଯଜ୍ଞାସନ) ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ, କିମ୍ବା ଯେଉଁଠି ଦିବିରେ ଅର୍କ/ସ୍ତୋତ୍ରର ଶ୍ଲୋକ ଗୁଞ୍ଜେ; ଯେଉଁଠି ଗ୍ରାବା (ସୋମ-ପେଷଣ ପଥର) କଥା କହେ ଏବଂ ଉକ୍ଥ୍ୟ କାରୁ (ପ୍ରେରିତ ଗାୟକ) ସ୍ତୁତି ଉଚ୍ଚାରେ—ସେଠି ନିଶ୍ଚୟ ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ପାନ-ସଙ୍ଗତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।
Frequently Asked Questions
That prosperity and strength come when a person is supported by Indra and performs the rite rightly—abundance then ‘flows’ like waters filling a river.
It points to an older myth where hidden wealth and light are recovered from hoarders (Pani). This serves as a model for how divine power and right effort release what is blocked.
A Soma sacrifice: barhis is spread, chants resound, Soma is pressed with stones, and the inspired priest sings. The hymn says Indra especially delights in that worship.
Ask anything about Sukta 83 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.