Sukta 45
Sukta 1.45
Kaṇva (Kāṇva lineage) (traditional for RV 1.45)
Agni (as summoner and sacrificer); also invokes Vasus, Rudras, Ādityas
Gāyatrī (probable; requires pada-count verification)
ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପୁରୋହିତ-ଆହ୍ୱାନକାରୀ ଭାବେ ସମ୍ବୋଧନ କରାଯାଇଛି, ଯିଏ ବସୁ, ରୁଦ୍ର ଓ ଆଦିତ୍ୟ—ଏହି ଦିବ୍ୟ ଗୋତ୍ରମାନଙ୍କୁ ମାନବ ଯଜ୍ଞରେ ଆଣି ରୀତିକୁ “ସୁ-ଅଧ୍ୱର” (ସୁପଥିତ) କରନ୍ତି। ପୁନଃପୁନଃ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଏ ଯେ ସେ ଆହୁତି ଓ ଯଜମାନଙ୍କ ଭାବ/ସଙ୍କଳ୍ପକୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ବହନ କରନ୍ତୁ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମନୁଙ୍କ ମାନବ ସମୁଦାୟ ଋତ (ବିଶ୍ୱ-ନିୟମ) ସହ ସମନ୍ୱିତ ହୋଇପାରେ। ସୂକ୍ତଟି ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଯଜନକୁ ସୋମର ଉପସ୍ଥିତି ସହ ଘନିଷ୍ଠ ଭାବେ ଯୋଡ଼େ; ଶେଷରେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ପାନ କରିବାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ ଏବଂ ଯଜ୍ଞ ଦୈନନ୍ଦିନ ସମୟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁ ବୋଲି କାମନା କରାଯାଏ।
Mantras
Mantra 1
त्वमग्ने वसूँरिह रुद्राँ आदित्याँ उत । यजा स्वध्वरं जनं मनुजातं घृतप्रुषम् ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଏଠାକୁ ବସୁମାନଙ୍କୁ, ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆଣ; ଯଜ୍ଞକର୍ମ କର। ମନୁଜାତ, ସୁସଂବିଧିତ ମାନବସମୁଦାୟ ପାଇଁ—ଘୃତର ପବିତ୍ର ବିନ୍ଦୁଦ୍ୱାରା ସିଞ୍ଚିତ—ସ୍ୱଧ୍ୱର ଯଜ୍ଞରେ ହବି ଅର୍ପଣ କର, ଯେପରି ଅନ୍ତର୍ଗତ ବିଧି ସିଧା ପଥ ହେଉ।
Mantra 2
श्रुष्टीवानो हि दाशुषे देवा अग्ने विचेतसः । तान्रोहिदश्व गिर्वणस्त्रयस्त्रिंशतमा वह ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ଦାଶୁଷ (ଦାତା) ପାଇଁ ଦେବମାନେ ଶୁଣିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ; ସେମାନେ ବିଚେତସ (ବିବେକଚେତନ) ଶକ୍ତି। ହେ ଗିର୍ବଣ, ରୋହିଦଶ୍ୱ (ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଅଶ୍ୱଯୁକ୍ତ), ସେମାନଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣ—ତ୍ରି-ଏକାଦଶ, ତେତିଶ ଦେବଙ୍କୁ ଆମ ଯଜ୍ଞକ୍ଷେତ୍ରକୁ ବହନ କର।
Mantra 3
प्रियमेधवदत्रिवज्जातवेदो विरूपवत् । अङ्गिरस्वन्महिव्रत प्रस्कण्वस्य श्रुधी हवम् ॥
ହେ ଜାତବେଦସ, ଯେପରି ତୁମେ ପ୍ରିୟମେଧଙ୍କୁ ଶୁଣିଥିଲ, ଅତ୍ରିଙ୍କୁ ଶୁଣିଥିଲ, ବିରୂପଙ୍କୁ ଶୁଣିଥିଲ, ଅଙ୍ଗିରସମାନଙ୍କୁ ଶୁଣିଥିଲ—ହେ ମହିବ୍ରତ, ସେପରି ଏବେ ପ୍ରସ୍କଣ୍ୱଙ୍କ ହବନ-ଆହ୍ୱାନକୁ ଶୁଣ; ଅନୁମୋଦନର ଜ୍ୱାଳାରେ ତାହାକୁ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦିଅ।
Mantra 4
महिकेरव ऊतये प्रियमेधा अहूषत । राजन्तमध्वराणामग्निं शुक्रेण शोचिषा ॥
ମହାସ୍ୱରୀ ପ୍ରିୟମେଧମାନେ ସହାୟତା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ—ଅଧ୍ୱର (ଯଜ୍ଞ) ମାନଙ୍କର ରାଜା ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଦୀପ୍ତ ଶୋଚିଷାରେ ପ୍ରକାଶମାନ। ସେଇ ସାର୍ବଭୌମ ଅଗ୍ନି ଆମ ଅନ୍ତର୍ ଅଧ୍ୱରକୁ ଶାସନ କରୁନ୍ତୁ ଏବଂ ତାହାକୁ ଦୀପ୍ତ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣତାକୁ ନେଇଯାଉନ୍ତୁ।
Mantra 5
घृताहवन सन्त्येमा उ षु श्रुधी गिरः । याभिः कण्वस्य सूनवो हवन्तेऽवसे त्वा ॥
ହେ ଘୃତାହବନ (ଘୃତଦ୍ୱାରା ଆହୁତି ପ୍ରାପ୍ତ ହେବାଳା), ଏହି ଗିରଃ (ବାଣୀ) ଏଠାରେ ଅଛି—ଏବେ ଭଲଭାବେ ଶୁଣ। ଏହି ଉଚ୍ଚାରଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଣ୍ୱଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ସହାୟତା ପାଇଁ ତୁମକୁ ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି; ପୋଷକ ଅଗ୍ନି ଭାବେ ଆସ—ଆହୁତିକୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ବହନ କର, ଚେତନାକୁ ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ କର।
Mantra 6
त्वां चित्रश्रवस्तम हवन्ते विक्षु जन्तवः । शोचिष्केशं पुरुप्रियाग्ने हव्याय वोळ्हवे ॥
ହେ ଚିତ୍ରଶ୍ରବସ୍ତମ (ଯଶରେ ସର୍ବାଧିକ ଦୀପ୍ତ), ବସତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଜନମାନେ ତୁମକୁ ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି। ହେ ଶୋଚିଷ୍କେଶ (ଜ୍ୱାଲାକେଶ) ପୁରୁପ୍ରିୟ ଅଗ୍ନେ, ହବ୍ୟ ବହନ ପାଇଁ ଆସ—ଆମ ଆହୁତିକୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ବହନ କର, ଆମ ଚେତନାକୁ ତାହାର ସୀମା ପାରେ ନେଇଯାଅ।
Mantra 7
नि त्वा होतारमृत्विजं दधिरे वसुवित्तमम् । श्रुत्कर्णं सप्रथस्तमं विप्रा अग्ने दिविष्टिषु ॥
ହେ ଅଗ୍ନେ, ବିପ୍ରମାନେ ତୁମକୁ ଋତୁଯୋଗ୍ୟ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା ଋତ୍ୱିଜ—ହୋତୃ ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି; ତୁମେ ବସୁ-ବିତ୍ତମ, ସତ୍ୟ ଧନର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଅନ୍ୱେଷକ। ଶ୍ରୁତ୍କର୍ଣ—ସତ୍ୟ ଶୁଣୁଥିବା କାନ ଥିବା, ଏବଂ ସପ୍ରଥସ୍ତମ—ବିସ୍ତାରରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଶାଳ, ତୁମେ ଦିବିଷ୍ଟିଷୁ—ଦେବୀୟ ପ୍ରୟାସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥିର ଅଛ।
Mantra 8
आ त्वा विप्रा अचुच्यवुः सुतसोमा अभि प्रयः । बृहद्भा बिभ्रतो हविरग्ने मर्ताय दाशुषे ॥
ହେ ଅଗ୍ନେ, ସୁତସୋମ—ସୋମକୁ ପିଡ଼ି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିବା ବିପ୍ରମାନେ ଅଭି ପ୍ରୟଃ—ଯଜ୍ଞପ୍ରବାହ ସହିତ ତୁମ ପାଖକୁ ନିଜେ ନିଜେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଆସିଛନ୍ତି। ସେମାନେ ବୃହଦ୍ଭା—ବିଶାଳ ପ୍ରଭା ଧାରଣ କରି, ହବିଷ ନେଇ ଆସନ୍ତି। ଦାନ କରୁଥିବା ମର୍ତ୍ୟ ପାଇଁ ତୁମେ ଦୀପ୍ତିମାନ ମଧ୍ୟସ୍ଥ ହେଉ; ଅର୍ପଣକ୍ରିୟାରେ ସେ ମହାତେଜ ଧାରିତ ରହୁ।
Mantra 9
प्रातर्याव्णः सहस्कृत सोमपेयाय सन्त्य । इहाद्य दैव्यं जनं बर्हिरा सादया वसो ॥
ହେ ସହସ୍କୃତ—ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ଗଢ଼ା ବଳବାନ, ପ୍ରାତର୍ୟାବଣ—ପ୍ରଭାତେ ଆସୁଥିବା, ତୁମେ ସୋମପେୟାୟ—ସୋମପାନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ଆଜି ଏଠାରେ ଦୈବ୍ୟ ଜନକୁ ବର୍ହିସ ଉପରେ ଆସୀନ କର, ହେ ବସୋ। ହେ ଦୀପ୍ତ, ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଦେବୀୟ ଋତ-କ୍ରମବଦ୍ଧ ଉପସ୍ଥିତି ସ୍ଥାପନ କର, ଯେପରି କାର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରଭାତ ସଫଳ ହେଉ।
Mantra 10
अर्वाञ्चं दैव्यं जनमग्ने यक्ष्व सहूतिभिः । अयं सोमः सुदानवस्तं पात तिरोअह्न्यम् ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ଦୈବ୍ୟ ଜନକୁ ଅର୍ବାଞ୍ଚଂ—ଏଠାକୁ—ଫେରାଇ, ସହୂତିଭିଃ (ଆହ୍ୱାନ-ସହାୟ ସହ) ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କର। ଏହି ସୋମ ଏଠାରେ ଅଛି, ହେ ସୁଦାନବଃ (ସୁଦାତାମାନେ); ତିରୋଅହ୍ନ୍ୟ ସୋମକୁ ପାନ କର—ଯେ ଦିନର ସୀମାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ।
Frequently Asked Questions
It asks Agni to come as the priest of the sacrifice, summon the divine groups (Vasus, Rudras, Ādityas), and carry the offerings so the rite becomes well-ordered and effective.
They represent major ‘families’ of gods. Calling them together means inviting a complete divine assembly to witness and accept the sacrifice.
Agni conducts the offering, while Soma is the sacred drink offered to the gods. The hymn links them: Agni brings the gods and completes the rite, and Soma seals it through divine drinking and blessing.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.