
Sukta 1.187
A mighty upholder of dharma (likely Indra or a related heroic power; identification requires full hymn context beyond 1.187.1)
Gayatri/Anuṣṭubh uncertain (meter requires syllable verification; short verse suggests non-Trishtubh)
ଏହି ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ପବିତ୍ର “ପାନୀୟ” (ପିତୁ) ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯେ ଦିବ୍ୟ ସଙ୍କଳ୍ପକୁ ସ୍ଥାପନ କରେ, ଦେବମାନଙ୍କୁ ବଳବାନ କରେ, ଏବଂ ବୃତ୍ର/ଅହି ଭାବେ ପ୍ରତୀକିତ ବାଧା ଉପରେ ବିଜୟ ପାଇଁ ଶକ୍ତି ଦେଇଥାଏ। ଏଠାରେ ସୋମଙ୍କ ଯଜ୍ଞୀୟ ପରିଚୟ (ପିଷ୍ଟ, ଅର୍ପିତ, ସଧମାଦରେ ସାଂଝା) ସହିତ ତାଙ୍କର ବିଶ୍ୱଜନୀନ ଭୂମିକା ମିଶିଛି—ଧର୍ମ/ଋତର ସଠିକ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ପୁନଃସ୍ଥାପନ କରି, ଦେବ ଓ ଯଜମାନ ଉଭୟଙ୍କ ପାଇଁ ଶକ୍ତି ଓ ଆଲୋକକୁ ମୁକ୍ତ କରେ।
Mantra 1
पितुं नु स्तोषं महो धर्माणं तविषीम् । यस्य त्रितो व्योजसा वृत्रं विपर्वमर्दयत् ॥
ଏବେ ମୁଁ ମହାଧର୍ମର ଧାରକ, ମହାବଳର ତବିଷୀ (ପରାକ୍ରମ-ଶକ୍ତି) ଧାରଣ କରୁଥିବା ସେଇ ମହାନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଛି—ଯାହାଙ୍କ ବିଶାଳ ବଳରେ ତ୍ରିତ ଵୃତ୍ରକୁ ସନ୍ଧି-ସନ୍ଧି କରି ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ।
Mantra 2
स्वादो पितो मधो पितो वयं त्वा ववृमहे । अस्माकमविता भव ॥
ହେ ସ୍ୱାଦୁ ପୀତ, ହେ ମଧୁର ପୀତ—ଆମେ ତୁମ ପାଖକୁ ମୁହଁ ଫେରାଇ ତୁମକୁ ହିଁ ବରୁଛୁ। ଆମ ଅନ୍ତଃସତ୍ତାର ଅବିତା (ରକ୍ଷକ) ଓ ଆଧାର ହେଉ।
Mantra 3
उप नः पितवा चर शिवः शिवाभिरूतिभिः । मयोभुरद्विषेण्यः सखा सुशेवो अद्वयाः ॥
ହେ ପୀତବା, ଆମ ପାଖକୁ ନିକଟେ ଆସ; ଶିବ ହୋଇ, ଶିବ ସହାୟତାମାନଙ୍କ ସହ ଚାଲ। ମୟୋଭୁ (ଆନନ୍ଦଦାତା), ଅଦ୍ୱିଷେଣ୍ୟ (ଦ୍ୱେଷାତୀତ), ଯାତ୍ରାର ସଖା—ସୁଶେବ (କୃପାଳୁ), ଅଦ୍ୱୟାଃ (କପଟରହିତ)—ନିକଟେ ଆସ।
Mantra 4
तव त्ये पितो रसा रजांस्यनु विष्ठिताः । दिवि वाता इव श्रिताः ॥
ହେ ପୀତୋ, ତୁମର ସେଇ ରସମୟ ସାରଗୁଡ଼ିକ ଅଞ୍ଚଳମାନଙ୍କ (ରଜାଂସି) ମଧ୍ୟରେ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇ ସ୍ଥିତ; ଦିବିରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇ, ପବନମାନଙ୍କ ପରି ଆଶ୍ରିତ ରହି ସର୍ବତ୍ର ବ୍ୟାପି ଆଧାର ଦିଅନ୍ତି।
Mantra 5
तव त्ये पितो ददतस्तव स्वादिष्ठ ते पितो । प्र स्वाद्मानो रसानां तुविग्रीवा इवेरते ॥
ହେ ପୀତ (ପାନ), ସେ ଦାତାମାନେ ତୁମର ହିଁ; ହେ ଅତିମଧୁର ପୀତ, ତୁମର ହିଁ। ରସମାନଙ୍କର ମାଧୁର୍ୟ ଆଗକୁ ଉଛ୍ୱାସିତ ହୋଇ ଧାଉଛି—ଦୃଢ଼-ଗ୍ରୀବାମାନଙ୍କ ପରି—ପ୍ରଚଣ୍ଡ ବଳରେ ଚାପ ଦେଇ।
Mantra 6
त्वे पितो महानां देवानां मनो हितम् । अकारि चारु केतुना तवाहिमवसावधीत् ॥
ହେ ପୀତ (ପାନ), ତୁମ ମଧ୍ୟରେ ମହାନ ଦେବମାନଙ୍କର ମନ ଯଥାସ୍ଥାନେ ସ୍ଥାପିତ। ସୁନ୍ଦର କେତୁ (ପ୍ରକାଶ-ଚିହ୍ନ) ଦ୍ୱାରା ତାହା ପ୍ରକଟିତ; ତୁମ ଅବସ (ସହାୟ) ଦ୍ୱାରା ଅବରୋଧର ଅହି (ସର୍ପ) ନିହତ ହୁଏ।
Mantra 7
यददो पितो अजगन्विवस्व पर्वतानाम् । अत्रा चिन्नो मधो पितोऽरं भक्षाय गम्याः ॥
ଯେତେବେଳେ ସେଠାରେ, ହେ ପୀତ (ପାନ), ତୁମେ ବିବସ୍ୱାନ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗତି କଲ, ସେତେବେଳେ ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ, ହେ ମଧୁମୟ ପୀତ, ଆମର ଭକ୍ଷଣ ଓ ଆତ୍ମସାତ ପାଇଁ ତୁମେ ପ୍ରାପ୍ୟ ହେବାଯୋଗ୍ୟ।
Mantra 8
यदपामोषधीनां परिंशमारिशामहे । वातापे पीव इद्भव ॥
ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଜଳମାନଙ୍କ ଓ ଔଷଧୀମାନଙ୍କର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଅଂଶକୁ ମିଶାଉ, ତେବେ, ହେ ବାତାପେ (ପବନେ ଉଷ୍ମିତ), ତୁମେ ଆମ ଭିତରେ ନିଶ୍ଚୟ ପୁଷ୍ଟିକର ଓ ସମୃଦ୍ଧ ହେଉ।
Mantra 9
यत्ते सोम गवाशिरो यवाशिरो भजामहे । वातापे पीव इद्भव ॥
ହେ ସୋମ, ଯେତେବେଳେ ଆମେ ତୁମର ଗବାଶିର (ଗୋ-ବଳଯୁକ୍ତ) ଓ ଯବାଶିର (ଯବ-ବଳଯୁକ୍ତ) ମିଶ୍ରଣକୁ ଭାଗୀ ହେଉ, ତେବେ, ହେ ବାତାପେ (ପବନେ ଉଷ୍ମିତ), ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରଚୁର ଓ ପୁଷ୍ଟିକର ହେଉ।
Mantra 10
करम्भ ओषधे भव पीवो वृक्क उदारथिः । वातापे पीव इद्भव ॥
ହେ ଔଷଧୀ, କରମ୍ଭ (karambha) ହେଉ—ପୁଷ୍ଟିକର, ବଳବର୍ଧକ, ବିଶାଳ-ଆଧାରବାନ। ହେ ବାତାପେ (ପବନେ ଉଷ୍ମିତ), ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରଚୁର ଓ ପୁଷ୍ଟିକର ହେଉ।
Mantra 11
तं त्वा वयं पितो वचोभिर्गावो न हव्या सुषूदिम । देवेभ्यस्त्वा सधमादमस्मभ्यं त्वा सधमादम् ॥
ହେ ପେୟ (ସୋମ), ପିତୃସମ ଭାବରେ ଆମେ ବଚନଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ପିଷି ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରୁ—ଯେପରି ଗାଈମାନେ ହବ୍ୟ ପାଖକୁ ଧାଉଥାନ୍ତି। ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମକୁ ସଧମାଦ (ସହ-ଆନନ୍ଦର ସମାଗମ) ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁ; ଆମ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ସଧମାଦ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁ।
The hymn primarily addresses Soma, called “pitu” (the Drink). Soma is praised as a power that supports dharma/ṛta and helps defeat obstruction symbolized by Vṛtra or Ahi.
In Vedic thought Soma empowers the gods—especially the heroic force that overcomes blockage. So the Vṛtra/Ahi motif shows Soma’s role in turning sacred offering into victorious strength and release.
Offer and cultivate Soma-like clarity: a purified, luminous energy that steadies the mind, strengthens resolve, and helps remove inner and outer obstacles, concluding in shared well-being (sadhamāda).
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.