
Sukta 1.186
Savitṛ (with Viśvānara aspect)
ଏହି ସୂକ୍ତଟି ଏକ ଆହ୍ୱାନମୟ ଲିତାନୀ, ଯାହା ସବିତୃଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ବିଶ୍ୱାନର (“ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ସର୍ବମାନବାନ୍ତର୍ଗତ”) ରୂପରେ ଆହ୍ୱାନ କରେ—ଯେ ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅର୍ପଣ-ଧାରାମାନଙ୍କ ସହ ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଉପାସକଙ୍କ ପ୍ରେରିତ ସଙ୍କଳ୍ପକୁ ବିସ୍ତାର କରି ସମଗ୍ର ଚଳମାନ ଜଗତକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରାନ୍ତୁ। ସ୍ତୁତି ଆଗେ ବଢ଼ିବା ସହ, ସହଚର ଦେବତାମାନେ—ବିଶେଷକରି ତ୍ୱଷ୍ଟୃ ଓ ବୃତ୍ରହନ୍ ଇନ୍ଦ୍ର—କୁ ଏକ ସାଧାରଣ “ଅଭିପିତ୍ୱ” (ଘନିଷ୍ଠ ନିବାସ/ସାଙ୍ଗତ୍ୟ) ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ବଳ, ସ୍ଥିର ପ୍ରତିଷ୍ଠା, ଏବଂ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ମିଳେ। ସୂକ୍ତଟି ଶେଷରେ “ଦୀଧିତି” (ଦୀପ୍ତ କିଣ୍ଡଲିଂ/ଆନ୍ତରିକ ଆଲୋକ) ର ଛବିରେ ପରିଣତ ହୁଏ—ଏହି ଧାରଣକାରୀ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ ସାଧକ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରିଶ୍ରମ କରେ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ବରଦାନ-ସମୂହକୁ ଜାଣିପାରେ।
Mantra 1
आ न इळाभिर्विदथे सुशस्ति विश्वानरः सविता देव एतु । अपि यथा युवानो मत्सथा नो विश्वं जगदभिपित्वे मनीषा ॥
ବିଦଥ (ଯଜ୍ଞସଭା)ରେ ପ୍ରକାଶିତ ଅର୍ପଣଧାରା ସହ ଆମ ପାଖକୁ ଆସ; ହେ ବିଶ୍ୱାନର, ହେ ଦେବ ସବିତୃ, ଆସ। ଯେପରି ଯୁବ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ପରି ତୁମେ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେବ; ଏବଂ ଆମ ମନୀଷା (ପ୍ରେରିତ ବୁଦ୍ଧି-ଇଚ୍ଛା) ନିଜ ସତ୍ୟ ଗୃହର ଆତ୍ମୀୟତାରେ ସମଗ୍ର ଚଳ ଜଗତକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରୁ।
Mantra 2
आ नो विश्व आस्क्रा गमन्तु देवा मित्रो अर्यमा वरुणः सजोषाः । भुवन्यथा नो विश्वे वृधासः करन्त्सुषाहा विथुरं न शवः ॥
ସମସ୍ତ ଦେବତା ଦ୍ରୁତ ଅଗ୍ରସରତାରେ ଆମ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତୁ—ମିତ୍ର, ଅର୍ୟମା, ବରୁଣ ଏକସାଥି, ଏକମନରେ—ଯେପରି ସମସ୍ତ ବୃଧାସ (ବୃଦ୍ଧିକାରୀ ଦେବଶକ୍ତି) ଆମ ପାଇଁ ସୁଷାହା (ଦୃଢ ସହନଶକ୍ତି) ହେଉନ୍ତୁ; ଆମ ଶକ୍ତିକୁ ଅଚଳ କରୁନ୍ତୁ—ବିଥୁର (ଛିଟିଯାଇଥିବା) ନୁହେଁ।
Mantra 3
प्रेष्ठं वो अतिथिं गृणीषेऽग्निं शस्तिभिस्तुर्वणिः सजोषाः । असद्यथा नो वरुणः सुकीर्तिरिषश्च पर्षदरिगूर्तः सूरिः ॥
ତୁମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରିୟ ଅତିଥିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଛି—ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ, ତୁର୍ବଣି (ଦ୍ରୁତ ପ୍ରେରକ)ଙ୍କୁ—ଆମ ଶସ୍ତି (ସ୍ତୁତି-ବଚନ)ଦ୍ୱାରା, ସଜୋଷା (ଏକରସ ଆନନ୍ଦର ସହସ୍ୱରତା)ରେ। ସୁକୀର୍ତି (ପ୍ରକାଶମୟ ଯଶ)ଯୁକ୍ତ ବରୁଣ ଆମ ସହ ଏମିତି ରୁହନ୍ତୁ; ଏବଂ ଅରିଗୂର୍ତ ସୂରି (ସୁମାର୍ଗଦର୍ଶୀ ଋଷି) ଆମକୁ ଇଷଃ (ସମୃଦ୍ଧିର ପ୍ରେରଣା) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାର କରାନ୍ତୁ—ଶତ୍ରୁ ପ୍ରତିରୋଧକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି।
Mantra 4
उप व एषे नमसा जिगीषोषासानक्ता सुदुघेव धेनुः । समाने अहन्विमिमानो अर्कं विषुरूपे पयसि सस्मिन्नूधन् ॥
ହେ ଦେବମାନେ, ନମସ୍କାର ସହିତ ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ନିକଟେ ଆସୁଛି—ଜୟ ଲାଭ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି। ଉଷା ଓ ରାତ୍ରି, ସୁପ୍ରଚୁର ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଗାଈ ପରି। ଏକେ ଦିନରେ ସେମାନେ ଆଲୋକର ସ୍ତୁତିଗୀତକୁ ମାପନ କରନ୍ତି; ବିଭିନ୍ନ ରୂପର ଦୁଧଧାରାରେ, ସେଇ ଏକେ ଥଣରେ।
Mantra 5
उत नोऽहिर्बुध्न्यो मयस्कः शिशुं न पिप्युषीव वेति सिन्धुः । येन नपातमपां जुनाम मनोजुवो वृषणो यं वहन्ति ॥
ଏବଂ ଆମ ପାଇଁ ଅହି ବୁଧ୍ନ୍ୟ—ଗଭୀରେ ଆଧାରିତ, ଆନନ୍ଦମୟ ଶକ୍ତିର ସର୍ପ—ନିଜ ଛୁଆକୁ ପୋଷଣ କରୁଥିବା ନଦୀ-ଗାଈ ପରି ଚଳିତ ହେଉ। ତାହା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଅପାଂ ନପାତକୁ ଜାଗ୍ରତ କରିବା; ଯାହାକୁ ବଳବାନ ଓ ମନୋବେଗୀ ଶକ୍ତିମାନେ ଆଗକୁ ବହନ କରନ୍ତି।
Mantra 6
उत न ईं त्वष्टा गन्त्वच्छा स्मत्सूरिभिरभिपित्वे सजोषाः । आ वृत्रहेन्द्रश्चर्षणिप्रास्तुविष्टमो नरां न इह गम्याः ॥
ଏବଂ ଆମ ପାଇଁ ତ୍ୱଷ୍ଟୃ ଏଠାକୁ ଆସୁନ୍ତୁ—ଆମ ପକ୍ଷରୁ, ପ୍ରକାଶମୟ ନେତା (ସୂରି)ମାନଙ୍କ ସହ—ଆମ ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ନିବାସରେ ଆନନ୍ଦର ଏକତାରେ। ଏବଂ ବୃତ୍ରହା ଇନ୍ଦ୍ର, ଜନମାନଙ୍କର ପୂରକ-ପୋଷକ, ସର୍ବାଧିକ ପରାକ୍ରମୀ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆମ ପାଖକୁ ଏଠାରେ ଆସୁନ୍ତୁ।
Mantra 7
उत न ईं मतयोऽश्वयोगाः शिशुं न गावस्तरुणं रिहन्ति । तमीं गिरो जनयो न पत्नीः सुरभिष्टमं नरां नसन्त ॥
ଏବଂ ଆମ ମତିମାନେ—ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କ ପରି ଯୁକ୍ତ—ଗାଈମାନେ ଯେପରି ନିଜ ଶିଶୁ ବଛାକୁ ଚାଟି ପୋଷେ, ସେପରି ତାଙ୍କୁ ଚାଟି ପୋଷୁନ୍ତୁ। ଗିରଃ (ବାଣୀମାନେ)—ପତ୍ନୀମାନେ ଯେପରି ନିଜ ପତିଙ୍କୁ—ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆକର୍ଷିତ ହେଉନ୍ତୁ; ନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବାଧିକ ସୁରଭିତ, ସର୍ବାଧିକ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ତାଙ୍କୁ ସେମାନେ ପ୍ରାପ୍ତ କରୁନ୍ତୁ।
Mantra 8
उत न ईं मरुतो वृद्धसेनाः स्मद्रोदसी समनसः सदन्तु । पृषदश्वासोऽवनयो न रथा रिशादसो मित्रयुजो न देवाः ॥
ଏବଂ ବୃଦ୍ଧ ସେନାବଳୀ ଥିବା ମରୁତମାନେ—ଦ୍ୟାଵାପୃଥିବୀ ସହ—ଏକମନ ହୋଇ ଆମ ସହ ବସୁନ୍ତୁ। ପୃଷଦଶ୍ୱ (ଚିତ୍ରାଶ୍ୱ) ଯୁକ୍ତ, ଅରଣ୍ୟର ରଥମାନଙ୍କ ପରି, ଶତ୍ରୁଭକ୍ଷକ, ମିତ୍ରୟୁଜ (ମିତ୍ରତାରେ ଯୁକ୍ତ)—ଏହି ଦେବମାନେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରୁନ୍ତୁ।
Mantra 9
प्र नु यदेषां महिना चिकित्रे प्र युञ्जते प्रयुजस्ते सुवृक्ति । अध यदेषां सुदिने न शरुर्विश्वमेरिणं प्रुषायन्त सेनाः ॥
ଏବେ ନିଶ୍ଚୟ ତାଙ୍କର ମହିମା ଦ୍ୱାରା ଏହା ପ୍ରକାଶ ପାଏ: ସେମାନେ ନିଜ ଯୁକ୍ତ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଆଗକୁ ଯୋଗ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସୁ-ବୁନା ସ୍ତୁତି (ସୁବୃକ୍ତି) ସେମାନଙ୍କ ସହ ଗତି କରେ। ତାପରେ, ସେମାନଙ୍କ ଶୁଭଦିନରେ, କୌଣସି ଶର ଆଘାତ କରିପାରେ ନାହିଁ; ସେମାନଙ୍କ ସେନାମାନେ ଛିଟା ଛିଟା କରି ସମଗ୍ର କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଚଳନଶୀଳ କରନ୍ତି।
Mantra 10
प्रो अश्विनाववसे कृणुध्वं प्र पूषणं स्वतवसो हि सन्ति । अद्वेषो विष्णुर्वात ऋभुक्षा अच्छा सुम्नाय ववृतीय देवान् ॥
ଆମ ସହାୟତା ପାଇଁ ଅଶ୍ୱିନଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ଆଗେ ପ୍ରେରଣ କର; ସ୍ୱଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିବାରୁ ପୂଷଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆଗେ ପ୍ରେରଣ କର। ଅଦ୍ୱେଷୀ ବିଷ୍ଣୁ, ଏବଂ ବାତ (ପବନ-ଦେବ), ଓ ଋଭୁକ୍ଷା—ଆମ ସୁମ୍ନ (ମଙ୍ଗଳ) ପାଇଁ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଫେରାଇ ଆଣୁନ୍ତୁ।
Mantra 11
इयं सा वो अस्मे दीधितिर्यजत्रा अपिप्राणी च सदनी च भूयाः । नि या देवेषु यतते वसूयुर्विद्यामेषं वृजनं जीरदानुम् ॥
ହେ ଯଜତ୍ର ଦେବମାନେ, ଏହି ହେଉଛି ସେଇ ତୁମର ଦୀଧିତି (ଦୀପ୍ତି/ପ୍ରେରଣା)—ଆମ ପାଇଁ ଏହା ଶ୍ୱାସଭରା ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଓ ଆସନସ୍ଥ ଦୃଢତା ହେଉ। ଏହା ଦ୍ୱାରା, ବସୁୟୁ (ଧନ-ଆକାଂକ୍ଷୀ) ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେତେବେଳେ ଯତ୍ନ କରେ, ଦୀର୍ଘଦାନୁ (ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଦାନ) ଦେଇଥିବା ଏହି ବଳବାନ ବୃଜନ (ସମୂହ/ସେନା)କୁ ଆମେ ଜାଣିପାରୁ।
The hymn mainly invokes Savitṛ, the divine Impeller, with a Viśvānara aspect—an all-pervading presence that enters the human assembly and the sacrifice.
The sukta widens the invocation to allied powers: Tvaṣṭṛ represents right formation and shaping, and Indra Vṛtrahan represents breaking obstacles—both supporting the sacrificer’s aim of fullness and prosperity.
Dīdhiti is the bright kindling or inner illumination—both the sacrificial flame and the awakened light of understanding—asked to become ‘breathing fullness’ and ‘seated stability’ for the worshipper.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.