Sukta 126
Sukta 1.126
Kakṣīvān Dairghatamasa (traditionally associated with RV 1.126)
Dānastuti to a royal patron (human king as vehicle of divine plenitude); praised power expressed through the ‘unconquered king’ who measures out Soma-pressings
Triṣṭubh (probable for RV 1.126.1)
RV 1.126 ଏକ ଦାନସ୍ତୁତି; ଏଠାରେ କକ୍ଷୀବାନ୍ ସିନ୍ଧୁତଟେ ବସୁଥିବା ଏକ ରାଜପ୍ରତିପାଳକଙ୍କ ଉଦାରତା ଓ ଯଶୋଲୋଭୀ ଦାନଶୀଳତାକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି—ଯିଏ ସୋମ-ପୀଡନର ଭାଗକୁ “ମାପି ଦେଇ” ଅତିଶୟ ଭାବେ ସୋମ-ପାନୀୟ ଓ ଧନ ସମ୍ପଦ ବଣ୍ଟନ କରନ୍ତି। ଏହି ସୂକ୍ତରେ ସାର୍ବଜନୀନ ସ୍ତୁତି (ଶ୍ରବସ୍—ଚିରସ୍ଥାୟୀ କୀର୍ତ୍ତି—ଲାଭ ଓ ପ୍ରଚାର ପାଇଁ) ସହ ଦାନର ଜୀବନ୍ତ ତାଲିକା-ଚିତ୍ରଣ—ଘୋଡ଼ା, ପଙ୍କ୍ତିବଦ୍ଧ ଦଳ, ପ୍ରଚୁରତା—ମିଶିଛି; ଶେଷରେ କବି ହାସ୍ୟମୟ ଆତ୍ମସୂଚକ ଗର୍ବରେ କହନ୍ତି ଯେ ତାଙ୍କ ପୁରସ୍କାର କୌଣସି ଛୋଟ ଜିନିଷ ନୁହେଁ।
Mantras
Mantra 1
अमन्दान्त्स्तोमान्प्र भरे मनीषा सिन्धावधि क्षियतो भाव्यस्य । यो मे सहस्रममिमीत सवानतूर्तो राजा श्रव इच्छमानः ॥
ହର୍ଷିତ ମନେ ମୁଁ ସ୍ତୁତି-ଗୀତଗୁଡ଼ିକୁ ଆଗେ ଆଣୁଛି—ସିନ୍ଧୁ ତଟେ ବସୁଥିବା, ଆସନ୍ତା ଭବିଷ୍ୟତର ଅଧିପତିଙ୍କ ପାଇଁ। ଯିଏ ମୋ ପାଇଁ ସୋମର ହଜାର ସବନ (ନିଚୋଡ଼/ପାନ-ଯଜ୍ଞ) ମାପି ଦେଲେ—ଅଜେୟ ରାଜା, ଅଜର ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ଶ୍ରବସ୍ (କୀର୍ତ୍ତି) ଇଚ୍ଛୁକ।
Mantra 2
शतं राज्ञो नाधमानस्य निष्काञ्छतमश्वान्प्रयतान्त्सद्य आदम् । शतं कक्षीवाँ असुरस्य गोनां दिवि श्रवोऽजरमा ततान ॥
ରାଜା ନାଧମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଶତ ନିଷ୍କ (ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଳଙ୍କାର), ଶତ ସୁଯୁକ୍ତ ଅଶ୍ୱ—ସେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଦାନ କଲେ। ଅସୁର (ପ୍ରଭୁତ୍ୱଶାଳୀ)ଙ୍କ ଗୋନାଂ—ପ୍ରକାଶମୟ ଗୋ/କିରଣ-ଧନ—ଦ୍ୱାରା କକ୍ଷୀବାନ୍ ଦିବିରେ ଅଜର ଶ୍ରବସ୍ (ଅକ୍ଷୟ କୀର୍ତ୍ତି) ପ୍ରସାର କଲେ।
Mantra 3
उप मा श्यावाः स्वनयेन दत्ता वधूमन्तो दश रथासो अस्थुः । षष्टिः सहस्रमनु गव्यमागात्सनत्कक्षीवाँ अभिपित्वे अह्नाम् ॥
ମୋ ନିକଟକୁ ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ ଦାନ ଆସିଲା—ନିଜ ନାଦ ସହିତ ଅର୍ପିତ; ଦଶ ରଥ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲା, ବଧୂସଦୃଶ ପୂର୍ଣ୍ଣତାରେ ସମୃଦ୍ଧ। ଷଷ୍ଟି ସହସ୍ର ପଛୁଆଇଲା—ଦୀପ୍ତ ‘ଗବ୍ୟ’ (ଗୋ-ଧନ/କିରଣ-ଗୋ) ରୂପେ; ଏବଂ କକ୍ଷୀବାନ୍ ଦିନମାନଙ୍କ ଅଭିପିତ୍ୱ—କାଳର ସ୍ଥିର ସାଙ୍ଗତ୍ୟ—ସନାତନ ଭାବେ ଲାଭ କଲେ।
Mantra 4
चत्वारिंशद्दशरथस्य शोणाः सहस्रस्याग्रे श्रेणिं नयन्ति । मदच्युतः कृशनावतो अत्यान्कक्षीवन्त उदमृक्षन्त पज्राः ॥
ଦଶରଥଙ୍କ ଚାଳିଶି ଲାଲ (ଅଶ୍ୱ) ସହସ୍ରର ଅଗ୍ର ଶ୍ରେଣୀକୁ ଆଗେଇ ନେଇଯାନ୍ତି। ମଦ ଝରାଉଥିବା, ଦ୍ରୁତ ଧାଉଥିବା ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କୁ—କକ୍ଷୀବାନ ସହ ପଜ୍ରମାନେ ଉପରକୁ ଘସି ଦୀପ୍ତ ସଜାଗତାରେ ଉଦ୍ଧତ କରିଦେଲେ।
Mantra 5
पूर्वामनु प्रयतिमा ददे वस्त्रीन्युक्ताँ अष्टावरिधायसो गाः । सुबन्धवो ये विश्या इव व्रा अनस्वन्तः श्रव ऐषन्त पज्राः ॥
ପୂର୍ବ ଦାନକୁ ଅନୁସରି ସେ ତୁମକୁ ନୂତନ ଅଗ୍ରଗତି ଦେଲେ: ତିନି ଯୁକ୍ତ (ରଥ-ବଳ) ଏବଂ ଅକ୍ଷୟ ଫଳଦାୟି ଆଠ ଗାଈ। ସୁବନ୍ଧୁ—ବାଡ଼ ଭିତରେ କୁଳମାନଙ୍କ ପରି—ପଜ୍ରମାନେ, ରଥବିହୀନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଶ୍ରବସ୍ (ଯଶ/ଅନ୍ତର୍କୀର୍ତି)କୁ ଖୋଜିଲେ।
Mantra 6
आगधिता परिगधिता या कशीकेव जङ्गहे । ददाति मह्यं यादुरी याशूनां भोज्या शता ॥
ଦୃଢ଼ଭାବେ ବନ୍ଧା, ଚାରିଦିଗରୁ ବନ୍ଧା—ନର୍ତ୍ତକୀର ଚଞ୍ଚଳ ପଦକ୍ଷେପ ପରି ଯେ ଗତି କରେ—ସେଇ ଯାଦୁରୀ ମୋତେ ଦିଏ: ଯାଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶତ ଭୋଜ୍ୟ ଭାଗ, ଶତ ପୋଷକ ହିସ୍ସା।
Mantra 7
उपोप मे परा मृश मा मे दभ्राणि मन्यथाः । सर्वाहमस्मि रोमशा गन्धारीणामिवाविका ॥
ବାରମ୍ବାର ମୋତେ ସ୍ପର୍ଶ କର, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମୋତେ ସହଲା—ମୋ ଦାନକୁ ଛୋଟ ବୋଲି ଭାବିବୁ ନାହିଁ। ମୁଁ ସର୍ବଥା ସମୃଦ୍ଧ ଓ ଉନାଳା, ଗାନ୍ଧାରୀର ଭେଡ଼ି ପରି—ଦ୍ରବ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଫଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
Frequently Asked Questions
It is a praise-hymn where the poet Kakṣīvān thanks and celebrates a generous king/patron, highlighting extraordinary gifts—especially abundant Soma-pressings—and the lasting fame such giving creates.
Because the scale of the Soma offering signals royal power and generosity. By publicly naming the number, the poet turns the gift into enduring reputation (śravas) for the patron.
It is a witty way of saying: “Do not think the gift is small.” Like a well-fleeced ewe that is full and productive, the recompense is portrayed as complete, substantial, and richly yielding.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.