Sukta 10
Rishi: Atharvanic tradition (ancillary note lists deities/sections but not ṛṣi)
Devata: Ṛtavaḥ (Seasons) / Dhātṛ-Vidhātṛ / Devas / Indra / Prajāpati (as per the prefixed anukramaṇī-like note); verse imagery centers on the Dhenu (cow) as prosperity-agent
Chandas: Anuṣṭubh (probable)
ଏହି ପୌଷ୍ଟିକ ସୂକ୍ତରେ ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ବର୍ଷକୁ ସମୃଦ୍ଧିର ଯନ୍ତ୍ର ଭାବେ ପବିତ୍ର କରାଯାଇଛି। ଏଠାରେ ଏକ ଆଦିମ ଧେନୁ (ଦୁଗ୍ଧଦାୟିନୀ ଗାଈ)ର ଚିତ୍ରଣ ଅଛି, ଯେ ଘରକୁ ବର୍ଷ ପରେ ବର୍ଷ ବଢ଼ୁଥିବା ପୋଷଣ ଓ ଧନ ସ୍ରବଣ କରାଏ। ଋତୁମାନଙ୍କର ନିୟମ (ଋତବଃ) ଓ ନିୟମ-ନିର୍ମାତା ଧାତୃ–ବିଧାତୃଙ୍କୁ ଘରୋଇ ଆହୁତି (ଘୃତ, ଇଡା, ହବିସ) ସହ ସମନ୍ୱୟ କରି, ଏହା ଦର୍ଶାଏ ଯେ ପଉତ୍ରତ୍ୱ/ଫଳନଶୀଳତା, ଗୋବୃଦ୍ଧି ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ଗୃହାଗମନ—ଏସବୁ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡରର ଠିକ୍ ପାଳନର ସ୍ୱାଭାବିକ ଫଳ।
Mantras
Mantra 1
रायस्पोषप्राप्तिः। ९ ऋतवः, १० धाता विधातारौ, ऋतवः, ११ देवाः, १२ इन्द्रः, देवाः, १३ प्रजापतिः। प्र॒थ॒मा ह॒ व्युऽवास॒ सा धे॒नुर॑भवद् य॒मे। सा नः॒ पय॑स्वती दुहा॒मुत्त॑रामुत्तरां॒ समा॑म्
ପ୍ରଥମେ ନିଶ୍ଚୟ ସେଇ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା; ଯମଙ୍କ ନିକଟେ ସେ ଦୁଧାଳୁ ଧେନୁ ହେଲା। ଦୁଧରେ ସମୃଦ୍ଧ ସେ ଧେନୁ ଆମ ପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରବର୍ତ୍ତୀ, ପରବର୍ତ୍ତୀ ବର୍ଷ ଦୁଧ ଦୋହୁ।
Mantra 2
यां दे॒वाः प्र॑ति॒नन्द॑न्ति॒ रात्रिं॑ धे॒नुमु॑पाय॒तीम्। सं॒व॒त्स॒रस्य॒ या पत्नी॒ सा नो॑ अस्तु सुमङ्ग॒ली
ଯେ ରାତ୍ରିକୁ ଦେବମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରତିନନ୍ଦନ କରନ୍ତି, ଦୁଧାଳ ଧେନୁ ପରି ଦାନଶୀଳ ହୋଇ ନିକଟକୁ ଆସେ,—ଯେ ସଂବତ୍ସରର ପତ୍ନୀ,—ସେ ରାତ୍ରି ଆମ ପାଇଁ ସର୍ବଥା ସୁମଙ୍ଗଳୀ ହେଉ।
Mantra 3
सं॒व॒त्स॒रस्य॑ प्रति॒मां यां त्वा॑ रात्र्यु॒पास्म॑हे । सा न॒ आयु॑ष्मतीं प्र॒जां रा॒यस्पोषे॑ण॒ सं सृ॑ज
ସଂବତ୍ସରର ପ୍ରତିମା ସଦୃଶ, ହେ ରାତ୍ରି, ଆମେ ତୁମକୁ ଭକ୍ତିରେ ଉପାସନା କରୁଛୁ; ତୁମେ ଆମ ପାଇଁ ଆୟୁଷ୍ମତୀ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କର, ଏବଂ ଧନବୃଦ୍ଧି ଓ ପୋଷଣ ସହିତ ତାହାକୁ ଯୋଡ଼।
Mantra 4
इ॒यमे॒व सा या प्र॑थ॒मा व्यौच्छ॑दा॒स्वित॑रासु चरति॒ प्रवि॑ष्टा । म॒हान्तो॑ अस्यां महि॒मानो॑ अ॒न्तर्व॒धूर्जि॑गाय नव॒गज्जनि॑त्री
ଏହିଏ ନିଶ୍ଚୟ ସେଇ ଯିଏ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା; ପରବର୍ତ୍ତୀ ରାତ୍ରିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ପ୍ରବେଶ କରି ବ୍ୟାପି ଚଳେ। ତାହାର ଅନ୍ତରେ ମହାନ ମହିମାମାନେ ନିହିତ: ବଧୂ—ଜନନୀ, ନବଗତିଶୀଳ ଜନିତ୍ରୀ—ବିଜୟ ଲାଭ କରିଛି।
Mantra 5
वा॒न॒स्प॒त्या ग्रावा॑णो॒ घोष॑मक्रत ह॒विष्कृ॒ण्वन्तः॑ परिवत्स॒रीण॑म्। एका॑ष्टके सुप्र॒जसः॑ सु॒वीरा॑ व॒यं स्या॑म॒ पत॑यो रयी॒णाम्
ବନସ୍ପତିର ଅଧିପତିଙ୍କ ଗ୍ରାବାଣଃ (ପଥର) ଘୋଷ ଉଠାଇଛନ୍ତି, ପରିଭ୍ରମଣଶୀଳ ବର୍ଷ ପାଇଁ ହବିଷ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଥିବା। ଏକାଷ୍ଟକା ପର୍ବରେ ଆମେ ସୁପ୍ରଜା, ସୁବୀର ହେଉ; ଏବଂ ଅନେକ ଧନର ପତି (ସ୍ୱାମୀ) ହେଉ।
Mantra 6
इडा॑यास्प॒दं घृ॒तव॑त् सरीसृ॒पं जात॑वेदः॒ प्रति॑ ह॒व्या गृ॑भाय । ये ग्रा॒म्याः प॒शवो॑ वि॒श्वरू॑पा॒स्तेषां सप्ता॒नां मयि॒ रन्ति॑रस्तु
ଇଡାୟାସ୍ପଦଂ—ଘୃତବତ୍, ସରିସୃପ ପରି ସରୁଥିବା ପଥ—ହେ ଜାତବେଦସ, ସେହି ହବ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କର। ଗ୍ରାମ୍ୟ ପଶୁମାନେ ବିଶ୍ୱରୂପ; ସେମାନଙ୍କ ସେହି ସାତଙ୍କ ବିଷୟରେ ମୋ ପାଇଁ ନିରାପଦ ଭୋଗ (ରନ୍ତି) ରହୁ।
Mantra 7
आ मा॑ पु॒ष्टे च॒ पोषे॑ च॒ रात्रि॑ दे॒वानां॑ सुम॒तौ स्या॑म । पू॒र्णा द॑र्वे॒ परा॑ पत॒ सुपू॑र्णा॒ पुन॒रा प॑त । सर्वान् य॒ज्ञान्त्सं॑भुञ्ज॒तीषमूर्जं॑ न॒ आ भ॑र
ହେ ପୁଷ୍ଟି ଓ ହେ ପୋଷ! ମୋ ପାଖକୁ ଆସ; ହେ ରାତ୍ରି, ଦେବମାନଙ୍କ ସୁମତିରେ ଆମେ ରହୁ। ହେ ଦର୍ବୀ (ଲଡଲ), ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଆଗକୁ ଉଡ଼ିଯା; ସୁପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ପୁଣି ଏଠାକୁ ଉଡ଼ିଆସ। ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଭୋଗ କରି, ଆମ ପାଇଁ ଇଷା-ଊର୍ଜ—ପୋଷକ ଶକ୍ତି—ଆଣିଦିଅ।
Mantra 8
आयम॑गन्त्संवत्स॒रः पति॑रेकाष्टके॒ तव॑ । सा न॒ आयु॑ष्मतीं प्र॒जां रा॒यस्पोषे॑ण॒ सं सृ॑ज
ଏହିଁ ସଂବତ୍ସର (ବର୍ଷ) ଆସି ପହଞ୍ଚିଲା—ହେ ଏକାଷ୍ଟକା, ସେ ତୁମର ପତି/ଅଧିପତି। ଆମ ପାଇଁ ଆୟୁଷ୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧ ପ୍ରଜାକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କର; ଧନର ପୋଷକ ବୃଦ୍ଧି ସହିତ ତାହାକୁ ଏକତ୍ର କର।
Mantra 9
ऋ॒तून् य॑ज ऋतु॒पती॑नार्त॒वानु॒त हा॑य॒नान्। समाः॑ संवत्स॒रान् मासा॑न् भू॒तस्य॒ पत॑ये यजे
ଋତୁମାନଙ୍କୁ ଯଜ; ଋତୁପତିମାନଙ୍କୁ ଯଜ; ଋତୁର ବିଭାଗମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ହାୟନ (ବାର୍ଷିକ ପରିକ୍ରମା)କୁ ମଧ୍ୟ ଯଜ। ସମା (ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ର), ସଂବତ୍ସର, ମାସ—ଭୂତସ୍ୟ ପତିଙ୍କୁ ମୁଁ ଯଜେ।
Mantra 10
ऋ॒तुभ्य॑ष्ट्वार्त॒वेभ्यो॑ मा॒द्भ्यः सं॑वत्स॒रेभ्यः॑ । धा॒त्रे वि॑धा॒त्रे स॒मृधे॑ भू॒तस्य॒ पत॑ये यजे
ଋତୁମାନଙ୍କୁ ଠାରୁ, ଋତୁ-ବିଭାଗମାନଙ୍କୁ ଠାରୁ, ମାସମାନଙ୍କୁ ଠାରୁ, ସଂବତ୍ସରମାନଙ୍କୁ ଠାରୁ—ତୁମ ପାଇଁ ମୁଁ ଅର୍ପଣ କରେ। ଧାତୃଙ୍କୁ, ବିଧାତୃଙ୍କୁ, ସମୃଧେ—ଭୂତସ୍ୟ ପତିଙ୍କୁ ମୁଁ ଯଜେ।
Mantra 11
इड॑या॒ जुह्व॑तो व॒यं दे॒वान् घृ॒तव॑ता यजे । गृ॒हानलु॑भ्यतो व॒यं सं वि॑शे॒मोप॒ गोम॑तः
ଇଡା (ଇଡା-ଦେବୀଙ୍କ ସହାୟତାରେ) ଆମେ ହୋମରେ ଆହୁତି ଢାଳୁଥିବାବେଳେ, ଘୃତଦ୍ୱାରା ଦେବମାନଙ୍କୁ ଯଜୁଛୁ। ଆମେ ଅହିତରୁ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ରହି, ଗୋ-ଧନରେ ସମୃଦ୍ଧ ଆମ ଗୃହମାନଙ୍କୁ ସଙ୍ଗେସଙ୍ଗେ ପ୍ରବେଶ କରୁ—ସେମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଉ।
Mantra 12
ए॒का॒ष्ट॒का तप॑सा त॒प्यमा॑ना ज॒जान॒ गर्भं॑ महि॒मान॒मिन्द्र॑म्। तेन॑ दे॒वा व्यऽसहन्त॒ शत्रू॑न् ह॒न्ता दस्यू॑नामभव॒च्छची॒पतिः॑
ଏକାଷ୍ଟକା ତପସ୍ରେ ତପ୍ତ ହୋଇ, ମହିମାବାନ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଗର୍ଭରୂପେ ଜନ୍ମ ଦେଲା। ସେହି ବଳରେ ଦେବମାନେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଜୟ କରି ଛିଟକାଇଦେଲେ; ଶଚୀପତି ଦସ୍ୟୁମାନଙ୍କ ସଂହାରକ ହେଲେ।
Mantra 13
इन्द्र॑पुत्रे॒ सोम॑पुत्रे दुहि॒तासि॑ प्र॒जाप॑तेः । कामा॑न॒स्माकं॑ पूरय॒ प्रति॑ गृह्णाहि नो ह॒विः
ହେ ଇନ୍ଦ୍ରପୁତ୍ରୀ, ସୋମପୁତ୍ରୀ, ତୁମେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଦୁହିତା। ଆମ ଆକାଙ୍କ୍ଷାମାନେ ପୂରଣ କର; ପ୍ରତିଫଳରୂପେ ଆମ ହବିଷ୍ (ଅର୍ପିତ ଆହୁତି) ଗ୍ରହଣ କର।
Frequently Asked Questions
To make the turning year yield increasing prosperity—nourishment like milk, cattle-wealth, treasures, and strong offspring—while keeping the household safe and intact.
The dhenu is a prosperity-symbol: as a milch-cow continuously gives milk, so the rightly ordered year is asked to ‘milk out’ abundance for each succeeding year.
During annual or seasonal transition rites—particularly around Ekāṣṭakā—when households seek renewal of wealth, progeny, and protection through offerings such as ghee and havis.
Ask anything about Sukta 10 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.