Anuvaka 2
ଏହି ଅନୁବାକର ମୂଳ ଭାବ ହେଉଛି ଅଥର୍ବଣୀୟ ରକ୍ଷା ଓ ପୁନରୁଦ୍ଧାରକ କ୍ରିୟା—ଯାହା ଅବରୋଧ, ରୋଗ, ଅଭାଗ୍ୟ ଓ ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଆକ୍ରମଣକୁ ଦୂର କରି ସ୍ଥିରତା ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରେ। ଉପବିଷୟଗୁଡ଼ିକ: ପ୍ରସବରେ ‘ଖୋଲା’ କରି ସୁରକ୍ଷିତ ଡିଲିଭରି; ଯକ୍ଷ୍ମା/କ୍ଷୟରୋଗ ଓ ବେଦନାର ଶମନ-ଚିକିତ୍ସା; ଜାଦୁ-ଟୋଣା ଓ ଦୈତ୍ୟ/ଭୂତ ଆକ୍ରମଣର ଅପସାରଣ; ଗୃହସୌଭାଗ୍ୟ ଓ ବଧୂ-ତେଜ (ବର୍ଚସ୍) ବୃଦ୍ଧି; ପୌଷ୍ଟିକ ସମାଗମ ଓ ବୃଦ୍ଧି; ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର/କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ପ୍ରତିହତ କରି ଯୁଦ୍ଧ-ଅପଶକୁନ ନିବାରଣ; ସ୍ଥାୟୀକରଣ ଓ ଶାନ୍ତି-ସ୍ଥାପନ।
Suktas in Anuvaka 2
Sukta 11
ଏହି ସୂକ୍ତଟି ଅଥର୍ବଣୀୟ ପ୍ରସବ-ମନ୍ତ୍ର, ଯାହା ପ୍ରସବକୁ ଅଟକାଇଥିବା ବାଧାକୁ ଖୋଲି ଜନ୍ମକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରାଇବା ପାଇଁ; ଦିଗମାନେ (ଚାରି ପ୍ରଦିଶା) ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧିତ, ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ଶକ୍ତି ଭାବେ ‘ବନ୍ଦ’ ଥିବାକୁ ‘ଖୋଲନ୍ତି’। ଏଥିରେ ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ଦିଗର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତାର ଚିତ୍ରଣ ସହ ପ୍ରସବର ଦେହଜ ପ୍ରକ୍ରିୟା—ଗର୍ଭାଶୟ ଖୋଲିବା, ବାଧା ବାହାର କରିବା, ଓ ଆଫ୍ଟରବର୍ଥ (ପ୍ଲାସେଣ୍ଟା) ତଳକୁ ଅବତରଣ—କୁ ଏକତ୍ର କରାଯାଇଛି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ଶୀଘ୍ର, ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ଅବଶେଷ ଧରି ନ ରହି ସମ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
Sukta 12
ଏହି ଚାରି-ଶ୍ଲୋକୀ ଚିକିତ୍ସା–ଶାନ୍ତି ସୂକ୍ତଟି ବିକୀର୍ଣ୍ଣ ରୋଗ (ବିଶେଷକରି ଯକ୍ଷ୍ମା/କ୍ଷୟ), ମୁଣ୍ଡବେଦନା, କାଶ, ଏବଂ ଅଙ୍ଗ–ସନ୍ଧିର ଛିଣ୍ଡା-ଛିଣ୍ଡା ବେଦନାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରେ। ଏଥିରେ ଝଡ଼-ସଦୃଶ ଶୋଧକ ଶକ୍ତିକୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ଔଷଧି ଓ ପର୍ବତମାନଙ୍କର ପୁନରୁଦ୍ଧାରକ ଶକ୍ତିକୁ ଡାକାଯାଏ। ଶେଷରେ ସମଗ୍ର “ଶମ୍” (କୁଶଳ/ଶାନ୍ତି) ସୂତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଉପର-ତଳ ଅଂଶ, ଚାରି ଅଙ୍ଗ, ଏବଂ ସମଗ୍ର ଶରୀରରେ କଲ୍ୟାଣ ବଣ୍ଟନ କରାଯାଏ। ଏହି ସୂକ୍ତର ଶକ୍ତି ହେଉଛି ରୋଗଗୁଡ଼ିକୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ନାମକରଣ କରି, ସେମାନଙ୍କୁ ଅନୁପ୍ରବେଶୀ ଏଜେଣ୍ଟ ଭାବେ ତାଡ଼ିଦେବା, ଏବଂ ସର୍ବାଙ୍ଗୀଣ ଶାରୀରିକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତାରେ ରୋଗୀକୁ ମୁଦ୍ରାଙ୍କିତ କରିଦେବା।
Sukta 13
AV 1.13 ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରସାଦନାତ୍ମକ ଚିକିତ୍ସା-ସୁରକ୍ଷା ସୂକ୍ତ। ଏଠାରେ ଘନୀଭୂତ ଏବଂ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଭାବେ ବିପଦଜନକ ତପସ୍ (ଅଗ୍ନିସଦୃଶ ତାପ) କୁ “ପ୍ରବତୋ ନାପାତ୍” ନାମକ ଏକ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଶକ୍ତି ଭାବେ, ତାହାର ଅସ୍ତ୍ରସଦୃଶ “କ୍ଷେପଣ” ରୂପ ସହିତ, ସମ୍ବୋଧନ କରାଯାଇଛି। ପୁନଃପୁନଃ ‘ନମସ୍’ (ନମସ୍କାର) ଓ ତାହାର ଗୁପ୍ତ ବିଶ୍ୱାସନର ପ୍ରଶଂସା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ଶାନ୍ତ କରି ଶରୀରୀକ ସୁସ୍ଥତା, ଗୃହସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଅନୁକୂଳ ଦିଗକୁ ନେଇଯାଏ।
Sukta 14
AV 1.14 ହେଉଛି ବିବାହ-ସୀମାରେ ଥିବା ଏକ କନ୍ୟା ପାଇଁ ଗୃହ୍ୟ ଆଶୀର୍ବାଦ-ସୂକ୍ତ, ଯାହାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭଗଙ୍କ ଭାଗ୍ୟ-ବଣ୍ଟନ ଦ୍ୱାରା ‘ବର୍ଚସ୍’ (ଦୀପ୍ତ ଆକର୍ଷଣ, ସାମାଜିକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା) କୁ ନିୟୋଜିତ/ପ୍ରଦାନ କରିବା। ଏହା କନ୍ୟାର ପିତୃଗୃହରୁ ପତିଙ୍କ ଘରକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରକୁ ମଧ୍ୟ ରିତିମତ ଭାବେ ସଂଚାଳନ କରେ—ତାକୁ ନୂତନ ଗୃହସ୍ଥାଳୀ ସହିତ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବାନ୍ଧି ଦେଇ, ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ସହାୟତା ଓ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ସ୍ଥିରତାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ।
Sukta 15
ଏହି ପୌଷ୍ଟିକ ସୂକ୍ତରେ ନଦୀ, ପବନ ଓ ପକ୍ଷୀସଦୃଶ ଗତିଶୀଳ ଶକ୍ତିମାନ ପ୍ରବାହମାନ ଧାରାମାନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ସେମାନଙ୍କୁ ଯଜମାନଙ୍କ ଦିଗକୁ ଏକତ୍ର ହୋଇ “ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ବହିଆସିବା” ପାଇଁ ପ୍ରେରିତ କରାଯାଏ। ଏକତାକାର ଆହୁତି ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱୀକାରକ ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ଧନ, ପଶୁସମ୍ପଦ ଓ ଶୁଭ ଲାଭ ଆସି ଏକ ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥିର ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ରହୁ—ଏହାଇ ଏହି ସୂକ୍ତର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ।
Sukta 16
AV 1.16 ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅପତ୍ରାସକ (ଅପମାର୍ଜନ) ସୂକ୍ତ, ଯେଉଁଥିରେ ସୀସା (lead) କୁ ମନ୍ତ୍ର-ସଂସ୍କୃତ ମାଧ୍ୟମ ଭାବେ ଅସ୍ତ୍ରୀକୃତ କରି ଯାତୁ—ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ମାୟା-ଟୋଣା ଓ ଦୈତ୍ୟଜନିତ ପୀଡ଼ା—କୁ ତାଡ଼ିଦିଆଯାଏ। ଏହି ଚର୍ମର ଅଧିକାର ବରୁଣ, ଅଗ୍ନି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅଧୀନରେ ବିନ୍ୟସ୍ତ, ଏବଂ ‘ଇଦମ୍’—ପ୍ରସ୍ତୁତ ତାବିଜ/ଔଷଧ—ବିଷ୍କନ୍ଧ, ଭକ୍ଷକ (ଅତ୍ରିଣ) ଓ ପିଶାଚ-ବଂଶକୁ ଜୟ କରେ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରେ। ଶେଷରେ ସୁରକ୍ଷାତ୍ମକ ଧମକ ରହିଛି: ଯେ କେହି ଗୋ, ଅଶ୍ୱ କିମ୍ବା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରେ, ସେକୁ ସୀସାରେ ରିତୁଆଲ ଭାବେ ‘ବିଦ୍ଧ’ କରାଯାଉ, ଯେପରି ସେ ବୀର-ହନ୍ତା ନ ହୁଏ।
Sukta 17
AV 1.17 ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଆଥର୍ବଣିକ ରକ୍ଷା-ମନ୍ତ୍ର, ଯାହା ରକ୍ଷାକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଏବଂ ଢିଲା, ସରିଯାଇଥିବା କିମ୍ବା ଭୟ-ସଙ୍କଟରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେହୀୟ/ସଂରଚନାତ୍ମକ ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ପୁନଃ ସ୍ଥିର କରିବା ପାଇଁ। ଏହା ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ (ନିମ୍ନ–ଦୂର/ବାହ୍ୟ–ମଧ୍ୟ) ଏକ ସ୍ଥିରକାରୀ ଶକ୍ତିକୁ ବସାଏ, ସ୍ରୋତ ଓ ଅଙ୍ଗ-ପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗକୁ ‘ଶୃଙ୍ଖଳିତ’ କରେ, ଏବଂ ଶେଷରେ ସିକାଟାବତୀ ଓ ଉଚ୍ଚ ଧନୁଃ ରୂପେ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତ ଏକ ପରିବେଷ୍ଟିତ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଛାଡ଼େ—ଯାହାଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ପରିସର ଭାଙ୍ଗି ନଯାଉ ଏବଂ କୁଶଳ ଦୃଢ଼ ରହେ।
Sukta 18
ଅଥର୍ବବେଦ ୧.୧୮ ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅଥର୍ବଣୀୟ ମନ୍ତ୍ର-ଚର୍ମ, ଯାହା ଅଲକ୍ଷ୍ମୀ (ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ/ଦାରିଦ୍ର୍ୟ), ଅରାତି (ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ବାଧା ଓ ଅଦାନଶୀଳତା), ଏବଂ ଦେହକୁ ଲଗି ରହିଥିବା ଯେକୌଣସି ‘ଘୋର’ ଆନ୍ତରିକ ପୀଡାକୁ ଦୂରେ ହଟାଏ। ‘ଉଡ଼ାଇ ଦେବା’ ଭାବରେ ଅଶୁଚିକୁ ହଟାଇ, ଏହାକୁ ବ୍ୟକ୍ତିର ଅଙ୍ଗ-ପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗ ଓ ରୂପ-ଲାବଣ୍ୟରୁ ରିତିମତ ଭାବେ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରି, ସେହି ସମୟରେ ଭଦ୍ରା/ଶ୍ରୀ—ଗୃହସଫଳତା ଓ ସନ୍ତାନ-ସମୃଦ୍ଧିକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ—କୁ ଆକର୍ଷିତ କରେ। ଏଠାରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ଶକ୍ତି ହେଉଛି ବାଚ୍ (ମନ୍ତ୍ର-ବାଣୀ), ଯାହାକୁ ସବିତା ଓ ସହଚର ଦେବତାମାନେ ସମର୍ଥନ କରି ଅଶୁଭକୁ ଦୂରେ ଚାଲିଯିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଅନ୍ତି ଏବଂ ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟକୁ ଗତିଶୀଳ କରନ୍ତି।
Sukta 19
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅପୋତ୍ରୋପାଇକ ସୂକ୍ତଟି ଅସ୍ତ୍ର-ବିଚ୍ୟୁତିକରଣର ଏକ ମନ୍ତ୍ର: ଏଥିରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ ଯେ ଶତ୍ରୁ ଧନୁର୍ଧର ଓ “ଅତି-ବେଧକ”ମାନେ ଯଜ୍ଞ-ବିଷୟ/ସୁରକ୍ଷିତ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଖୋଜି ପାରିବେ ନାହିଁ, ଏବଂ ସମସ୍ତ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଦିଗ ବଦଳାଇ ଅକ୍ଷତ ଭାବେ ପଡ଼ିଯାଉ। ସୂକ୍ତଟି ଶତ୍ରୁର ଆକ୍ରମଣକୁ ତାହାର ଉପରେ ଫେରାଇ ଦିଏ—ଦିବ୍ୟ ଓ ମାନବ ତୀରମାନଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଇ ସୁରକ୍ଷିତ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ମିସ୍ କରି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଆଘାତ କରିବାକୁ। ଇନ୍ଦ୍ର (ଏବଂ ଗୋଟିଏ ପଦ୍ୟରେ ଧନୁର୍ଧର ରୁଦ୍ର) କୁ ଗତିପଥର ଦିବ୍ୟ ନିୟନ୍ତା ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ, ଯାହାରେ ସୁରକ୍ଷା କେବଳ ପଳାୟନ ନୁହେଁ, ପବିତ୍ର ଆଦେଶର ଫଳ ହୋଇଯାଏ।
Sukta 20
AV 1.20 ହେଉଛି ଆଥର୍ବଣୀୟ ଅପତ୍ରୋପାଇକ (ଅପଶକୁନ-ନିବାରକ) ସୂକ୍ତ, ଯାହା ମିତ୍ର–ବରୁଣଙ୍କୁ—ବିଶେଷକରି ବରୁଣଙ୍କୁ—ଆଶ୍ରୟ କରି, ଯଜମାନ/ଆଶ୍ରିତଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଉଠିଥିବା “ଯୁଦ୍ଧଜନିତ ବଧ” (vadhá) ଓ ଦୁଷ୍ଟ-ମନସ୍କ ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଆକ୍ରମଣକୁ ପ୍ରତିହତ କରେ। ଏଠାରେ ବିପଦକୁ ନିକଟ କିମ୍ବା ଦୂର—ଯେକୌଣସି ଦିଗରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ବସ୍ତୁ ଭାବେ ଦେଖାଇ, ତାହାକୁ “ଚାରିପାଖରୁ ହଟାଇ ଦୂରକୁ” ଖେଦାଇବାକୁ ଆଦେଶ ଦିଆଯାଏ; ସହିତ ଶାର୍ମନ୍ (śárman—ଆଶ୍ରୟ/ରକ୍ଷା)ର ଏକ ସୁରକ୍ଷା-ବଳୟ ସ୍ଥାପନ କରି ଅପରାଜୟତାର ନିଶ୍ଚୟ ଦିଆଯାଏ। ସୂକ୍ତର ଶକ୍ତି ହେଉଛି ରାଜସ୍ୱ-ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଦଣ୍ଡଦାତା ଭାବେ ଓ ବିସ୍ତୃତ ଆଶ୍ରୟଦାତା ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରିବା—ଯାହା ମିତ୍ରପକ୍ଷକୁ ହତ ହେବାରୁ ଓ ଯଜମାନକୁ ପରାଜିତ/ଜିତାଯିବାରୁ ରୋକେ।
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.