Character · Ramcharitmanas

Dasharatha in the Ramcharitmanas

दशरथNamed in 114 verses

Speaks in 44 verses

In this book

Named as
King Dasharatha, Dasharatha; Tulsidas as narrator, Dasharatha, within Tulsidas's narration, Dasharatha; Tulsidas, Dasharatha; general audience, Dasharatha, Tulsidas as narrator, Kaikeyi
Places
Ayodhya, Lanka
  1. Kanda 146
  2. Kanda 263
  3. Kanda 31
  4. Kanda 41
  5. Kanda 61
  6. Kanda 72

Key chapters

The chapters where Dasharatha matters most.

  1. त्याग-दीक्षा का सोपान: जहाँ ‘राज्य’ (भोग-धर्म) का मोह टूटकर ‘वन’ (वैराग्य-धर्म) का द्वार खुलता है। अयोध्या काण्ड साधक को यह सिखाता है कि धर्म केवल शुभ-घटना नहीं, बल्कि पीड़ा में सत्य-पालन, वचन-रक्षा,

    Ramcharitmanas 2.4 · 12 verses

  2. त्याग-दीक्षा का सोपान: राजधर्म, गृहधर्म और व्यक्तिगत आसक्ति का परित्याग करके ‘वन-मार्ग’ को ‘अंतर-मार्ग’ बनाना। इस काण्ड में राम का निष्कासन केवल कथा-घटना नहीं, साधक-चित्त का संस्कार है, जहाँ विरह, करुण

    Ramcharitmanas 2.11 · 2 verses

  3. यह सोपान ‘विरह-योग’ का द्वार है: गृह-धर्म (राजधर्म/कुलधर्म) और वन-धर्म (त्याग/वैराग्य) के संधि-क्षण पर साधक का चित्त ‘आसक्ति’ से ‘समर्पण’ की सीढ़ी चढ़ता है। अयोध्या काण्ड में राम का वनगमन केवल ऐतिहासि

    Ramcharitmanas 2.16 · 8 verses

  4. यह सोपान ‘धर्म-राज्य’ के द्वार पर ‘मोह-राज्य’ की परीक्षा है: जहाँ रामराज्य का उत्सव (सगुण-लीला) भीतर ही भीतर काम-क्रोध-कपट की आँधी से टकराता है। साधक के लिए यह चरण बताता है कि मुक्ति का मार्ग केवल बाह

    Ramcharitmanas 2.3 · 8 verses

  5. यह सोपान ‘राजधर्म बनाम प्रेमधर्म’ के द्वंद्व को साधना-पथ में रूपान्तरित करता है: बाह्य अभिषेक (सामाजिक-राजकीय प्रतिष्ठा) से भीतर के अभिषेक (त्याग, समत्व, आज्ञापालन) की ओर चढ़ाई। अयोध्या, ‘अयोध्या’ (अ-य

    Ramcharitmanas 2.1 · 7 verses

  6. सोपान-प्रवेश: ‘भक्ति का जन्म’ से ‘भक्ति का समाज’ तक। बालकाण्ड में राम-नाम और राम-रूप का प्रथम स्थापन होता है; यहाँ विवाह-लीला ‘सगुण’ की साकार मधुरता के द्वारा जीव को ‘निरगुण’ सत्य की ओर उन्मुख करती है

    Ramcharitmanas 1.33 · 5 verses

  7. यह सोपान ‘धर्म-संकट में भक्ति की परख’ है: राज-वैभव का द्वार खुलते ही त्याग का द्वार भी खुलता है। अयोध्या काण्ड में राम का ‘मर्यादा-पुरुषोत्तम’ रूप करुणा, धीरज, और पितृ-आज्ञा-पालन के द्वारा साधक को सिख

    Ramcharitmanas 2.5 · 5 verses

  8. सोपान-प्रवेश: ‘मंगल-आरम्भ’ से ‘भक्ति-बीज’ तक। बालकाण्ड में राम-लीला का प्रथम दर्शन जीव के भीतर श्रद्धा (श्रवण-रुचि) जगाता है। यहाँ विवाह-उत्सव, अतिथि-सत्कार, गुरु-कृपा, दान और कुल-रीति, ये सब ‘धर्म-आचर

    Ramcharitmanas 1.34 · 4 verses

  9. सोपान-प्रवेश: ‘भक्ति का जन्म’ और ‘सगुण-साकार के सौंदर्य में चित्त-स्थापन’। बालकाण्ड मन को कथा-श्रवण योग्य बनाता है, नाम, रूप, गुण, लीला के माध्यम से चित्त की मलिनता घटाकर उसे मंगल-लग्न (अनुकूल काल) की

    Ramcharitmanas 1.32 · 3 verses

  10. सोपान-प्रथम: ‘श्रद्धा का जन्म’ और ‘सम्बन्ध-स्थापन’ का द्वार। बालकाण्ड में भक्ति का अंकुर ‘सगुण-लीला’ के माध्यम से हृदय में उतरता है, गुरु, कुल, समाज, और विवाह-समारोह जैसे लोक-आधारों को ‘ईश्वर-सान्निध्य

    Ramcharitmanas 1.35 · 3 verses

Every verse that names Dasharatha

114 verses

  1. 1.2.33

    အယောဓျာမြို့တော်အလွန်မွန်ကြိုင်သောနေရာကို ကျွန်ုပ်ရှိခိုးပါ၏၊ ကလိယုဂ၏အညစ်အကြေးကို ဖျက်ဆီးတော်မူသော သရယုမြစ်ကိုလည်း ရှိခိုးပါ၏။ ထို့နောက် မြို့တော်၏ ယောက်ျားမိန်းမတို့ကို ကျွန်ုပ်ရှိခိုးပါ၏၊ ထိုသူတို့အပေါ်တွင် ဘုရားသခင်၏ ချစ်ခြင်းမေတ္တာသည်…

  2. 1.12.239

    ထိုသူကို မသိဘဲ မှားသောအရာကိုပင် မှန်ကန်သည်ဟု ယူဆကြသည်၊ ကျောက်ကြိုးကို မသိဘဲ မြွေဟု အမှတ်မှားသကဲ့သို့ပင်။ ထိုသူကို သိသောအခါ လောက၏ အပြောင်းအလဲကို ထိုးထွင်းသိမြင်ပါသည်၊ နိုးထသောအခါ အိပ်မက်၏ လွှမ်းမိုးမှု ပျောက်ကွယ်သကဲ့သို့ပင်။ ကျွန်ုပ်သည်…

  3. 1.12.252

    ဗေဒကျမ်းနှင့်ပညာရှိတို့ကအမျိုးမျိုးသောနည်းဖြင့်ချီးကျူးတော်မူသော၊ ရသေ့တို့သည်အမြဲတမ်းတရားထိုင်ကြည့်ရှုတော်မူသောထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် ဘက္တာများ၏ကောင်းကျိုးအတွက် ဒသရထမင်းသားအဖြစ်၊ ကောသလတိုင်း၏မင်းအဖြစ်ထင်ရှားတော်မူ၏။

  4. 1.13.261

    ထိုအရှင်သည် သတ်ဖြတ်ပြီးနောက်ပင် လွတ်မြောက်မှုကို မပေးအပ်ခဲ့ပါ - ဗြာဟ္မဏ၏ စကားသည် မွေးဖွားခြင်းသုံးခုအထိ တရားဝင်ခဲ့၏။ တစ်ကြိမ်၊ သူတို့၏ ကောင်းကျိုးအတွက် ဘက္တချစ်သော ထိုအရှင်သည် ခန္ဓာကိုယ်ကို ခံယူခဲ့၏။ ထိုနေရာတွင် သူ့မှာ ကသျပနှင့် အဒိတိကို…

  5. 1.19.391

    ရှင်ရဟန်းတို့၊ သိဒ္ဓတို့နှင့် နတ်တို့၏ အရှင်သခင်တို့၊ ကြောက်မက်ဖွယ်မရှိကြပါနှင့်၊ အသင်တို့အတွက် ငါသည် လူ့အသွင်ကို ခံယူပါမည်။ ငါ၏ အစိတ်အပိုင်းတို့ဖြင့် ငါသည် နေမင်း၏ မြင့်မြတ်သော အဆက်အနွယ်တွင် လူ့အသွင် ဆင်ယင် ပါမည်။ ကဿပနှင့် အဒိတိတို့သည်…

  6. 1.19.393

    နတ်ဒေဝါတို့အားလုံး မိမိ မိမိ နေရာသို့ ပြန်ကြလေ၏။ မြေပြင်လည်း စိတ်ချမ်းသာစွာ နားနေ၏။ ဗြဟ္မာ ပေးအပ်သော အမိန့်တို့ကို နတ်ဒေဝါတို့ ဝမ်းမြောက်စွာ နာခံကြ၍ နှောင့်နှေးမှု မပြုကြ။ မြေပြင်ပေါ်တွင် တောနေသတ္တဝါတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာကို ယူ၍ ထိုတို့၌…

  7. 1.20.403

    သူငယ်၏ ငိုသံကို ကြားသောအခါ အလွန်ချစ်ဖွယ်သော အသံဖြစ်၏၊ မိဖုရားတို့အားလုံးသည် ကြည်ဖြူသော အလျှင်အမြန်ဖြင့် ကြွလာကြ၏။ အခစားမိန်းမတို့သည် ဝမ်းမြောက်ခြင်းဖြင့် အရပ်ရပ်သို့ ပြေးကြ၏၊ မြို့တော်နေသူတို့အားလုံးသည် ဝမ်းမြောက်ခြင်း၌ နစ်မြုပ်ကြ၏။…

  8. 1.21.423

    ဟရိသည် မိမိ၏ ငယ်စဉ်ကစားပွဲများကို နည်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ပြုလုပ်တော်မူပြီး မိမိ၏ ကျွန်များအား အလွန် ချမ်းသာပေးတော်မူသည်။ အချိန်အနည်းငယ် ကုန်လွန်သောအခါ ညီအစ်ကို လေးဦးလုံး ကြီးပြင်းလာကာ အိမ်တော်သူ အိမ်တော်သားများအား ချမ်းသာပေးသူများ…

  9. 1.21.438

    အလွန်မနှစ်သက်ဖွယ်သောစကားကိုကြား၍ မင်းသည် စိတ်နှလုံးတုန်လှုပ်၍ မျက်နှာရှိန်စဉ်သည် မှိန်မှောင်သွား၏။ အိုမိုးဘြဲဆုံးအရွယ်၌ ငါသည်သားလေးယောက်ရရှိ၏။ အိုဗြာဟ္မဏ၊ သင်သည် မစဉ်းစားဘဲပြောဆို၏။ မြေ၊ နွား၊ ဥစ္စာ၊ ဘဏ္ဍာတို့ကိုတောင်းပါ။ ယနေ့ပင် ငါသည်…

  10. 1.22.452

    ပြောပြပါဦး အရှင်မင်းကြီး ဤလှပသောကလေးနှစ်ဦးတို့သည် အဘယ်သူနည်း ရသေ့မျိုးနွယ်၏ အဆင်တန်ဆာများလော သို့တည်းမဟုတ် ဘုရင်မျိုးနွယ်၏ အကာအကွယ်များလော သို့တည်းမဟုတ် ဝေဒများက "ဤသို့မဟုတ်၊ ထိုသို့မဟုတ်" ဟု သီဆိုချီးကျူးသော မြတ်သောဗြဟ္မာ ဖြစ်ပါသလော…

  11. 1.23.462

    ပြောပြစမ်း အဆွေအမောင် ဤအသွင်အပြင်ကို မြင်၍ မော့လှည့်မည့် ကိုယ်ခန္ဓာရှိသူ မည်သူရှိသနည်း ထိုအထဲက တစ်ယောက်က နူးညံ့ပြီး ချစ်ခြင်းဖြင့် ပြည့်ဝသော အသံဖြင့် ပြောသည် - နားထောင်စမ်း လိမ္မာသော အဆွေအမောင် ငါကြားခဲ့သည်ကို ဤနှစ်ပါးသည် ဒဿရထ၏ သားတော်များ…

  12. 1.25.512

    ရာမသည် မင်းတို့၏ မာနကို ဖယ်ရှား၍ သီတာကို လက်ထပ်လိမ့်မည်။ ဒသရထမင်း၏ စစ်ပွဲ၌ ကျွမ်းကျင်သော စစ်သည်တို့ကို စစ်ပွဲတွင် မည်သူ အနိုင်ရနိုင်ပါအံ့နည်း။

  13. 1.27.560

    ပရသုရာမ၏ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော အဆင်တင်ကို မြင်သောအခါ ဘုရင်အပေါင်းတို့သည် ကြောက်ရွံ့ခြင်းဖြင့် တုန်လှုပ်ကာ ထကြွလေကုန်၏။ မိမိတို့၏ အမည်နှင့်တကွ ဖခင်အမည်ကိုပါ ဖော်ပြကာ အားလုံးသည် ဦးချိုးကျိုး၍ ရှိခိုးကြ၏။ မိမိသဘာဝအတိုင်း မိတ်ဆွေဟု ထင်၍…

  14. 1.29.596

    သံတော်များကို အယောဓျာပြည်သို့ စေလွှတ်ပါ၊ ၎င်းတို့သွား၍ ဒဿရထမင်းကြီးကို ပင့်ဆောင်လာပါ။ မင်းကြီးသည် ဝမ်းမြောက်၍ ကောင်းပါပြီ သူတော်ကောင်း ဟု မိန့်တော်မူပြီး ထိုအချိန်တွင် သံတော်များကို ခေါ်၍ စေလွှတ်တော်မူ၏။ ထို့နောက် ပြည်သူ့ခေါင်းဆောင်…

  15. 1.30.602

    တမန်များသည် ရာမ၏ မြို့တော်သို့ ရောက်ရှိကြပြီး မြို့တော်၏ အလှအပကို မြင်၍ ဝမ်းမြောက်ကြသည်။ ဘုရင်၏ တံခါးမ၌ တမန်များသည် ရောက်ရှိကြောင်း သတင်းပို့ကြသည်။ ဘုရင်ဒဿရထသည် ကြားသော် ခေါ်စေသည်။ တမန်များ ရှိခိုးပြီး စာကို ဆက်သကြသည်။ ဘုရင်သည်…

  16. 1.30.603

    'ကျွန်ုပ်တို့၏ ချစ်ခင်ရသော ညီအစ်ကိုနှစ်ဦးသည် ကောင်းစွာ ရှိပါသလား။ သူတို့သည် မည်သည့်နိုင်ငံတွင် ရှိပါသနည်း။ ပြောပါ' ဟု မေး၏။ ထိုချစ်ခင်စွာနှင့် နှိမ့်ချသော စကားများကို ကြား၍ မင်းကြီးသည် စာကို ထပ်မံ ဖတ်၏။

  17. 1.30.604

    စာကိုကြားလျှင် ညီအစ်ကိုနှစ်ဦး ဝမ်းသာအားရ ခန္ဓာကိုယ်တွင်း မဆံ့သော ချစ်ခြင်းကြီးစွာ ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဘရတ၏ စင်ကြယ်သော ချစ်ခြင်းကို မြင်၍ အစည်းအဝေးတစ်ရပ်လုံး အထူးသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ကြသည်။ ထိုအခါ မင်းသည် သံတမန်များကို နီးကပ်စွာ ထိုင်စေ၍ ချိုသာသော…

  18. 1.30.605

    မင်းကြီး၊ နားထောင်ပါ။ မင်းတို့၏ ထိပ်တန်းရတနာများတွင် သင်ကဲ့သို့ ကောင်းချီးပေးခံရသူ မရှိပေ။ ရာမနှင့် လက္ခဏတို့သည် သင်၏ သားတော်များဖြစ်ကြပြီး ကမ္ဘာ့တန်ဆာများ ဖြစ်ကြ၏။

  19. 1.30.606

    သင့်သားတော်များကို မေးမြန်းရန် မသင့်တော်ပါ ၎င်းတို့သည် လူတို့တွင် ခြင်္သေ့များဖြစ်ကြ၍ ကမ္ဘာသုံးဆူကို အလင်းဆင်းပေးကြသည် ၎င်းတို့၏ ကျော်ကြားမှုနှင့် တန်ခိုးအရှေ့တွင် လမှာ မှိန်မှိန်ပြီး နေမှာ အေးစက်သကဲ့သို့ ခံစားရသည် ၎င်းတို့ကို သိရပါသည်ဟု…

  20. 1.30.607

    ထိုနေရာတွင် အို မဟာဘုရင် နားထောင်ပါ- ရဃု မင်းဆက်၏ ရတနာဖြစ်သော ရာမသည် ကြိုးစားအားထုတ်မှုမရှိဘဲ လေးကို ကျိုးစေသည်၊ ဆင်တစ်ကောင်သည် ပဒုမ္မာကြာပင်၏ ပင်စည်ကို ကျိုးသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။