Rig Veda 1.49.2 — Mandala 1, Sukta 49, Mantra 2
Sukta 1.49
Rishi: Praskaṇva Kāṇva (Kāṇva lineage)
Devata: Uṣas (Dawn)
Chandas: Gāyatrī (probable for RV 1.49; verse-level metrical confirmation recommended)
Samhita Patha (Devanagari)
सुपेशसं सुखं रथं यमध्यस्था उषस्त्वम् । तेना सुश्रवसं जनं प्रावाद्य दुहितर्दिवः ॥
Transliteration
supéśasaṃ sukháṃ ráthaṃ yám adhyásthā uṣas tvám | ténā suśrávasaṃ jánam práva adyá duhitar divaḥ ||
Translation
Di atas kereta yang elok terbentuk dan membahagiakan, yang engkau naiki, wahai Uṣas; dengannya, pada hari ini majukanlah insan kepada pendengaran yang baik dan kemasyhuran yang benar. Wahai puteri Langit, peliharalah dan pimpinlah kami ke hadapan.
Word by Word
सुपेशसम्well-adorned, beautiful
सुपेशसम्:
कर्म (रथम् इति कर्मपदस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसु- + पेशस् (प्रातिपदिक) < √पिश्/पेश् (अलङ्कारे/रूपे) (व्युत्पत्त्यर्थ)
सुखम्comfortable, pleasant
सुखम्:
कर्म (रथम् इति कर्मपदस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसु- + ख (प्रातिपदिक) (सुख)
रथम्chariot
रथम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
यम्which (that)
यम्:
कर्म (रथम् प्रति अन्वयः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अध्यस्थाःyou mounted, you sat upon
अध्यस्थाः:
क्रिया (कर्तृ = त्वम्) ; कर्म = रथम्
TypeVerb
Rootअधि-√स्था (स्थाने)
उषःO Uṣas (Dawn)
उषः:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेनwith that (thereby)
तेन:
करण
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सुश्रवसम्of good fame, renowned
सुश्रवसम्:
कर्म (जनम् इति कर्मपदस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसु- + श्रवस् (प्रातिपदिक) < √श्रु (श्रवणे) (व्युत्पत्त्यर्थ)
जनम्people, folk
जनम्:
कर्म
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग)
अवाद्यhaving spoken forth, having proclaimed
अवाद्य:
पूर्वकाल-क्रिया (मुख्यक्रियायाः पूर्वम्) / क्रियाविशेषणम्
TypeVerbal indeclinable (gerund)
Rootप्र-√वद् (वचने) → (अ)वाद्य (ल्यप्/क्त्वा-प्रत्ययः)
दुहितःO daughter
दुहितः:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootदुहितृ (प्रातिपदिक)
दिवःof heaven, of the sky
दिवः:
सम्बन्ध (दुहितः इत्यस्य षष्ठी-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.