Adhyaya 91: The Gods’ Hymn to Kātyāyanī and the Goddess’ Prophecy of Future Manifestations

Verse 1

जज्वलुश्चाग्नयः शान्ताः शान्ता दिग्जनितस्वनाः । इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे सावर्णिके मन्वन्तरे देवीमाहात्म्ये शुम्भवधोनाम नवतितमोऽध्यायः । एकनवतितमोऽध्यायः- ९१ । ऋषिरुवाच देव्याऽ हते तत्र महासुरेन्द्रे सेन्द्राः सुरा वन्हिपुरोगमास्ताम् । कात्यायनीं तुष्टुवुरिष्टलाभाद् विकाशिवक्त्राब्जविकाशिताशाः ॥

Api yang kini telah ditenteramkan menyala dengan tetap; bunyi-bunyi yang timbul dari segala penjuru pun menjadi senyap. (Di sini berakhir, dalam Śrī Mārkaṇḍeya Purāṇa, dalam Sāvarṇika Manvantara, dalam Devī Māhātmya, bab kesembilan puluh yang disebut ‘Pembunuhan Śumbha’.) Bab 91 bermula. Sang Ṛṣi berkata: Setelah Sang Dewi membunuh tuan besar kaum Asura itu, para dewa—bersama Indra, dengan Agni di hadapan—memuji Kātyāyanī, wajah mereka berseri, dan harapan mereka terpenuhi kerana tercapainya tujuan yang dihajati.

Verse 2

देवा ऊचुः देवि प्रपन्नार्तिहरे प्रसीद प्रसीद मातर्जगतोऽखिलस्य । प्रसीद विश्वेश्वरि पाहि विश्वं त्वमीश्वरी देवि चराचरस्य ॥

Para dewa berkata: Wahai Dewi, penghapus derita bagi mereka yang berlindung, berkenanlah—berkenanlah, wahai Ibu seluruh alam semesta. Berkenanlah, wahai Penguasa kosmos; lindungilah dunia. Wahai Dewi, Engkaulah pemerintah atas segala yang bergerak dan yang tidak bergerak.

Verse 3

आधारभूता जगतस्त्वमेकामहीस्वरूपेण यतः स्थितासि । अपां स्वरूपस्थितया त्वयैतदाप्याय्यते कृत्स्नमलङ्घ्यवीर्ये ॥

Engkau sahaja menjadi asas dunia, kerana Engkau bersemayam dalam rupa bumi. Dan oleh-Mu, yang bersemayam sebagai rupa air, seluruh alam semesta ini dipelihara dan disuburkan—wahai Yang tiada tertandingi kekuatan-Nya.

Verse 4

त्वं वैष्णवी शक्तिरनन्तवीर्या विश्वस्य बीजं परमासि माया । सम्मोहितं देवि समस्तमेतत्तवैव वै प्रसन्ना भुवि मुक्तिहेतुः ॥

Engkaulah kuasa Vaiṣṇavī, dengan keberanian yang tiada bertepi; Engkaulah benih alam semesta; Engkaulah Māyā yang tertinggi. Wahai Dewi, segala ini diperdaya oleh-Mu; namun Engkau sahaja, apabila berkenan di dunia, menjadi sebab pembebasan (mokṣa).

Verse 5

विद्याः समास्तास्तव देवि भेदाः स्त्रियः समास्ताः सकला जगत्सु । त्वयैकया पूरितमम्बयैतत्का ते स्तुतिः स्तव्यपरा परोक्तिः ॥

Segala cabang ilmu adalah rupa-rupa-Mu, wahai Dewi; dan semua wanita di segala alam juga merupakan rupa-rupa-Mu. Oleh-Mu sahaja, wahai Ibu, seluruh alam semesta ini meresapi dan meliputi. Apakah pujian yang dapat diberikan kepada-Mu—kata-kata apakah yang mampu memadai untuk memuji Yang layak dipuji?

Verse 6

सर्वभूता यदा देवी स्वर्गमुक्तिप्रदायिनी । त्वं स्तुता स्तुतये का वा भवन्तु परमोक्तयः ॥

Apabila Dewi wujud sebagai semua makhluk, dan menjadi Pemberi syurga serta pembebasan, maka setelah Engkau dipuji—pujian apakah lagi yang dapat mencukupi? Apakah lagi yang dapat disebut sebagai “ucapan tertinggi”?

Verse 7

सर्वस्य बुद्धिरूपेण जनस्य हृदि संस्थिते । स्वर्गापवर्गदे देवि नारायणि नमोऽस्तु ते ॥

Wahai Dewi—penganugeraha syurga dan moksha—yang bersemayam dalam hati semua insan sebagai kecerdasan (buddhi); wahai Nārāyaṇī, salam sujud kepada-Mu.

Verse 8

कलाकाष्ठादिरूपेण परिणामप्रदायिनी । विश्वस्योपरतौ शक्ते नारायणि नमोऽस्तु ते ॥

Dalam rupa kalā, kāṣṭhā dan ukuran masa seumpamanya, Engkau menganugerahkan perubahan. Wahai Kuasa pada saat lenyapnya dunia (pralaya), wahai Nārāyaṇī, salam sujud kepada-Mu.

Verse 9

सर्वमङ्गलमाङ्गल्ये शिवे सर्वार्थसाधिके । शरण्ये त्र्यम्बके गौरि नारायणि नमोऽस्तु ते ॥

Wahai Keberkatan bagi segala yang berkat; wahai Śivā; penyempurna segala tujuan; wahai Tempat Berlindung; wahai Tryambakā; wahai Gaurī—wahai Nārāyaṇī, salam sujud kepada-Mu.

Verse 10

सृष्टिस्थितिविनाशानां शक्तिभूते सनातनि । गुणाश्रये गुणमये नारायणि नमोऽस्तु ते ॥

Wahai Yang Kekal, Engkaulah kuasa hakiki penciptaan, pemeliharaan dan pemusnahan; penopang guṇa dan juga tersusun daripada guṇa—wahai Nārāyaṇī, salam sujud kepada-Mu.

Verse 11

शरणागतदीनार्तपरित्राणपरायणे । सर्वस्यार्तिहरे देवि नारायणि नमोऽस्तु ते ॥

Wahai Dewi yang tekun melindungi mereka yang berlindung—yang miskin dan yang menderita; penghapus kesusahan semua insan—wahai Nārāyaṇī, salam sujud kepada-Mu.

Verse 12

हंसयुक्तविमानस्थे ब्रह्माणी रूपधारिणि । कौशाम्भः क्षरिके देवि नारायणी नमोऽस्तु ते ॥

Sembah sujud kepada-Mu, wahai Nārāyaṇī—Dewi yang bersemayam di kereta angkasa ditarik angsa, yang menjelma sebagai Brahmāṇī, dan yang memancarkan sinar gemilang laksana kilau kapas sutera.

Verse 13

त्रिशूलचन्द्राहिधरे महावृषभवाहिनि । माहेश्वरीस्वरूपेण नारायणी नमोऽस्तु ते ॥

Sembah sujud kepada-Mu, wahai Nārāyaṇī—pemegang trisula, bulan dan ular; penunggang lembu agung; yang menampakkan diri dalam rupa Māheśvarī.

Verse 14

मयूरकुक्कुटवृते महाशक्तिधरेऽमघे । कौमारीरूपसंस्थाने नारायणी नमोऽस्तु ते ॥

Sembah sujud kepada-Mu, wahai Nārāyaṇī—diiringi merak dan ayam jantan, pemegang tombak agung (śakti), wahai Yang tidak bernoda; bersemayam dalam rupa Kaumārī.

Verse 15

शङ्खचक्रगदाशार्ङ्गगृहीतपरमायुधे । प्रसीद वैष्णवीरूपे नारायणी नमोऽस्तु ते ॥

Sembah sujud kepada-Mu, wahai Nārāyaṇī—yang memegang senjata tertinggi: sangkha, cakra, gada, dan busur Śārṅga. Berkenanlah mengasihani, wahai Engkau dalam rupa Vaiṣṇavī.

Verse 16

गृहीतोग्रमहाचक्रे दंष्ट्रोद्धृतवसुन्धरे । वराहरूपिणि शिवे नारायणी नमोऽस्तु ते ॥

Sembah sujud kepada-Mu, wahai Nārāyaṇī—yang menghunus cakra yang garang dan besar; yang mengangkat Bumi di atas taring-Mu; wahai Yang membawa keberkatan, yang menampakkan diri dalam rupa Varāha.

Verse 17

नृसिंहरूपेणोग्रेण हन्तुं दैत्यान् कृतोद्यमे । त्रैलोक्यत्राणसहिते नारायणी नमोऽस्तु ते ॥

Sembah sujud kepada-Mu, wahai Nārāyaṇī—yang dalam rupa Nṛsiṁha yang garang, sedia membinasakan para daitya, dan bersatu dengan penyelamatan tiga alam.

Verse 18

किरीटिनि महावज्रे सहस्रनयनोज्ज्वले । वृत्रप्राणहरे चैन्द्रि नारायणी नमोऽस्तु ते ॥

Sembah sujud kepada-Mu, wahai Nārāyaṇī—yang bermahkota, pemegang vajra agung; bersinar dengan kemuliaan Si Seribu Mata (Indra). Wahai Aindrī, pembunuh nafas-hayat Vṛtra.

Verse 19

शिवदूतीस्वरूपेण हतदैत्यमहाबले । घोररूपे महारावे नारायणी नमोऽस्तु ते ॥

Sembah sujud kepada-Mu, wahai Nārāyaṇī—yang dalam rupa Śivadūtī, berdaya besar, telah membunuh para daitya; yang berwujud dahsyat dan berauman perkasa.

Verse 20

दंष्ट्राकरालवदने शिरोमालाविभूषणे । चामुण्डे मुण्डमथने नारायणी नमोऽस्तु ते ॥

Sembah sujud kepada-Mu, wahai Nārāyaṇī—wahai Cāmuṇḍā, bertaring mengerikan dan berwajah dahsyat, berhias kalung kepala; wahai penghancur Muṇḍa.

Verse 21

लक्ष्मि लज्जे महाविद्ये श्रद्धे पुष्टे स्वधे ध्रुवे । महारात्रे महामाये नारायणी नमोऽस्तु ते ॥

Sembah sujud kepada-Mu, wahai Nārāyaṇī—wahai Lakṣmī; wahai Lajjā (kesopanan/malu suci); wahai Mahāvidyā (Pengetahuan Agung); wahai Śraddhā (Iman); wahai Puṣṭi (Pemeliharaan); wahai Svadhā (persembahan bagi leluhur); wahai Dhruvā (Yang Teguh); wahai Mahārātrī (Malam Agung); wahai Mahāmāyā (Māyā Agung).

Verse 22

मेधे सरस्वति वरे भूतिबाब्रवि तामसि । नियते त्वं प्रसीदेऽशे नारायणि नमोऽस्तु ते ॥

Wahai Kecerdasan, wahai Sarasvatī, wahai yang unggul; wahai Kemakmuran; wahai Bābhravī; wahai Tāmasī; wahai Niyati (ketertiban/pengekangan)—wahai Baginda Dewi yang berdaulat, berkenanlah. Wahai Nārāyaṇī, sembah sujud kepada-Mu.

Verse 23

सर्वतः पाणिपादान्ते सर्वतोऽक्षिशिरोमुखे । सर्वतः श्रवणघ्राणे नारायणि नमोऽस्तु ते ॥

Pada setiap arah ada tangan dan kaki-Mu; pada setiap arah ada mata, kepala dan wajah-Mu; pada setiap arah ada telinga dan hidung-Mu. Wahai Nārāyaṇī, sembah sujud kepada-Mu.

Verse 24

सर्वस्वरूपे सर्वेशे सर्वशक्तिसमन्विते । भयेभ्यस्त्राहि नो देवि दुर्गे देवि नमोऽस्तु ते ॥

Wahai yang wujud-Nya meliputi segala, wahai Penguasa segala, yang dikurniai setiap kuasa—selamatkanlah kami daripada segala ketakutan, wahai Devī Durgā. Wahai Devī, sembah sujud kepada-Mu.

Verse 25

एतत्ते वदनं सौम्यं लोचनत्रयभूषितम् । पातु नः सर्वभीतिभ्यः कात्यायनि नमोऽस्तु ते ॥

Semoga wajah-Mu yang lembut, dihiasi tiga mata, melindungi kami daripada segala ketakutan. Wahai Kātyāyanī, sembah sujud kepada-Mu.

Verse 26

ज्वालाकरालमत्युग्रमशेषासुरशूदनम् । त्रिशूलं पातु नो भीतेर्भद्रकाली नमोऽस्तु ते ॥

Semoga trisula-Mu—mengerikan seperti nyala api, amat garang, pembunuh segala asura—melindungi kami daripada ketakutan. Wahai Bhadrakālī, sembah sujud kepada-Mu.

Verse 27

हिनस्ति दैत्यतेजांसि स्वनेनापूर्य या जगत् । सा घण्टा पातु नो देवि पापेभ्यो नः सुतानिव ॥

Loceng itu, yang memenuhi dunia dengan bunyinya dan memecahkan seri para asura—semoga ia melindungi kami daripada dosa, wahai Devī, sebagaimana seorang ibu melindungi anak-anaknya.

Verse 28

असुरासृग्वसापङ्कचर्चितस्ते करोज्ज्वलः । शुभाय खड्गो भवतु चण्डिके त्वां नता वयम् ॥

Tanganmu yang memegang pedang, bersinar cemerlang namun tersaput lumpur darah dan lemak para asura—semoga pedang itu menjadi bertuah dan melindungi demi kesejahteraan kami. Wahai Caṇḍikā, kami bersujud kepadamu.

Verse 29

रोगानशेषानपहंसि तुष्टा रुष्टा तु कामान्सकलानभीष्टान् । त्वामाश्रितानां न विपन्नराणां त्वामाश्रिता ह्याश्रयतां प्रयान्ति ॥

Apabila Engkau berkenan, Engkau menghapus segala penyakit; apabila Engkau murka, Engkau memusnahkan segala tujuan yang diingini. Mereka yang berlindung pada-Mu tidak jatuh ke dalam kebinasaan; bahkan, mereka yang telah berlindung pada-Mu menjadi tempat berlindung bagi orang lain.

Verse 30

एतत्कृतं यत्कदनं त्वयाद्य धर्मद्विषां देवि महासुराणाम् । रूपैरनेकैर्बहुधाऽऽत्ममूर्ति कृत्वाम्बिके तत्प्रकरोति काऽन्या ॥

Kemusnahan yang menghancurkan para asura agung yang membenci dharma ini telah Engkau lakukan hari ini, wahai Devī. Setelah menjadikan wujud-Mu beraneka cara dan berbilang rupa, wahai Ambikā—siapakah lagi yang mampu melakukan perbuatan sedemikian?

Verse 31

विद्यासु शास्त्रेषु विवेकदीपेष्वाद्येषु वाक्येषु च का त्वदन्या । ममत्वगर्तेऽतिमहान्धकारे विभ्रामयत्येतदतीव विश्वम् ॥

Dalam segala pengetahuan, dalam kitab-kitab suci, dalam pelita daya pembedaan, dan dalam ujaran purba yang asal—siapakah selain Engkau yang berfungsi di sana? Namun seluruh dunia ini amat terpedaya, mengembara dalam kegelapan pekat jurang “kepunyaanku” (keakuan dan keterikatan).

Verse 32

रक्षांसि यत्रोग्रविषाश्च नागा यत्रारयो दस्युबलानि यत्र । दावानलो यत्र तथाब्धिमध्ये तत्र स्थिता त्वं परिपासि विश्वम् ॥

Di mana ada rākṣasa, di mana ular berbisa dahsyat berdiam, di mana musuh serta kumpulan perompak berada; di mana kebakaran rimba, bahkan di tengah lautan—di sanalah Engkau, yang bersemayam di mana-mana, melindungi alam semesta.

Verse 33

विश्वेश्वरि त्वं परिपासि विश्वं विश्वात्मिका धारयसिति विश्वम् । विश्वेशवन्द्या भवती भवन्ति विश्वाश्रया ये त्वयि भक्तिनम्राः ॥

Wahai Penguasa alam semesta, Engkau melindungi alam semesta; sebagai Diri sejati bagi semua, Engkau menegakkan alam semesta. Bahkan Tuhan alam semesta pun memuja-Mu; mereka yang bersujud dengan bhakti kepada-Mu menjadi tempat perlindungan bagi dunia.

Verse 34

देवि प्रसीद परिपालय नोऽपरिभीतेर्नित्यं यथासुरवधादधुनैव सद्यः । पापानि सर्वजगतां प्रशमं नयाशु उत्पातपाकजनितांश्च महोपसर्गान् ॥

Wahai Dewi, berkenanlah; lindungilah kami senantiasa daripada ketakutan, sebagaimana Engkau telah lakukan dengan membunuh para asura—sekarang, serta-merta. Segerakanlah menenangkan dosa semua dunia, dan juga bencana besar yang timbul daripada kematangan pertanda-pertanda buruk.

Verse 35

प्रणतानां प्रसीद त्वं देवि विश्वार्तिहारिणी । त्रैलोक्यवासिनामीड्ये लोकानां वरदा भव ॥

Wahai Dewi, penghapus penderitaan dunia, berkenanlah kepada mereka yang bersujud. Wahai Engkau yang dipuji oleh penghuni tiga alam, jadilah pemberi anugerah kepada segala dunia.

Verse 36

श्रीदेव्युवाच वरदाहं सुरगण वरं यन्मनसेच्छथ । तं वृणुध्वं प्रयच्छामि जगतामुपकारकम् ॥

Dewi Yang Mulia bersabda: Wahai para dewa sekalian, Akulah pemberi anugerah. Apa jua anugerah yang kamu inginkan dalam hati—pilihlah itu; Aku akan mengurniakannya, suatu anugerah yang bermanfaat bagi dunia-dunia.

Verse 37

देवा ऊचुः सर्वबाधाप्रशमनं त्रैलोक्यस्याखिलेश्वरि । एवमेव त्वया कार्यमस्मद्वैरिविनाशनम् ॥

Para dewa berkata: Wahai Pemerintah segala-galanya, tenangkanlah segala penderitaan di tiga alam. Demikian juga, laksanakanlah pemusnahan musuh-musuh kami.

Verse 38

श्रीदेव्युवाच वैवस्वतेऽन्तरे प्राप्ते अष्टाविंशतिमे युगे । शुम्भो निशुम्भश्चैवाऽन्यावुत्पत्स्येते महासुरौ ॥

Dewi Yang Terberkati bersabda: Apabila Manvantara Vaivasvata tiba, pada kitaran yuga yang kedua puluh lapan, akan bangkit dua asura agung—Śumbha dan Niśumbha.

Verse 39

नन्दगोपगृहे जाता यशोदागर्भसम्भवा । ततस्तौ नाशयिष्यामि विन्ध्याचलनिवासिनी ॥

Dilahirkan di rumah Nanda si penggembala lembu, muncul dari rahim Yaśodā; kemudian, bersemayam di Gunung Vindhya, Aku akan memusnahkan kedua-duanya (Śumbha dan Niśumbha).

Verse 40

पुनरप्यतिरौद्रेण रूपेण पृथिवीतले । अवतीर्य हनिष्यामि वैप्रचित्तांस्तु दानवान् ॥

Sekali lagi, turun ke permukaan bumi dalam rupa yang amat dahsyat, Aku akan membunuh para Dānava daripada keturunan Vaipracitta.

Verse 41

भक्षयन्त्याश्च तानुग्रान् वैप्रचित्तान् सुदानवान् । रक्ता दन्ता भविष्यन्ति दाडिमी कुसुमोपमाः ॥

Dan ketika Aku melahap para Dānava Vaipracitta yang ganas itu, gigi-Ku akan menjadi merah, seperti bunga delima.

Verse 42

ततो मां देवताः स्वर्गे मर्त्यलोके च मानवाः । स्तुवन्तो व्याहरिष्यन्ति सततं रक्तदन्तिकाम् ॥

Kemudian para dewa di syurga dan manusia di alam fana, sambil memuji-Ku, akan terus-menerus mengisytiharkan Aku sebagai Raktadantikā, “Dia yang bergigi/bertaring merah”.

Verse 43

भूयश्च शतवार्षिक्यामनावृष्ट्यामनम्भसि । मुनिभिः संस्तुता भूमौ संभविश्याम्ययोनिजा ॥

Sekali lagi, apabila berlaku kemarau selama seratus tahun—tatkala tiada hujan dan tiada air—Aku, yang dipuji para resi, akan menzahirkan diri di bumi sebagai Ayonijā, “yang tidak lahir dari rahim”.

Verse 44

ततः शतेन नेत्राणां निरीक्षिष्यामि यन्मुनीन् । कीर्तयिष्यन्ति मनुजाः शताक्षीमिति मां ततः ॥

Pada waktu itu, dengan seratus mata Aku akan memandang para resi itu; sesudahnya manusia akan memuliakan Aku sebagai Śatākṣī, “Yang Bermata Seratus”.

Verse 45

ततोऽहमखिलं लोकमात्मदेहसमुद्भवैः । भरिष्यामि सुराः शाकैरावृष्टेः प्राणधारकैः ॥

Kemudian Aku akan memelihara seluruh dunia—termasuk para dewa—dengan sayur-sayuran yang lahir daripada tubuh-Ku sendiri, yang menegakkan kehidupan ketika tiada hujan.

Verse 46

शाकम्भरीति विख्यातिं तदा यास्याम्यहं भुवि । तत्रैव च वधिष्यामि दुर्गमाख्यं महासुरम् । दुर्गा देवीति विख्यातं तन्मे नाम भविष्यति ॥

Di bumi ketika itu Aku akan masyhur sebagai Śākambharī. Di sana juga Aku akan membunuh asura besar bernama Durgama; dan nama-Ku akan termasyhur sebagai “Durgā Devī”.

Verse 47

पुनश्चाहं यदा भीमं रूप कृत्वा हिमाचले । रक्षांसि भक्षयिष्यामि पुनीनां त्राणकारणात् ॥

Dan sekali lagi, apabila Aku mengambil rupa yang menggerunkan di pergunungan Himālaya, Aku akan menelan para rākṣasa demi melindungi para resi (ṛṣi).

Verse 48

तदा मां मुनयः सर्वे स्तोष्यन्त्यानम्रमूर्तयः । भीमा देवीति विख्यातं तन्मे नाम भविष्यति ॥

Kemudian semua resi, dengan tubuh menunduk, akan memuji-Ku; dan nama “Bhīmā Devī” akan termasyhur sebagai nama-Ku.

Verse 49

यदारुणाख्यस्त्रैलोक्ये महाबाधां करिष्यति । तदाहं भ्रातरं रूपं कृत्वासंख्येयषट्पदम् ॥

Apabila yang bernama Aruṇa menimbulkan penderitaan besar di tiga alam, maka Aku akan mengambil rupa Bhrāmarī—menjadi lebah yang tidak terbilang banyaknya.

Verse 50

त्रैलोक्यस्य हितार्थाय वधिष्यामि महासुरम् । भ्रामरीति च मां चोका स्तदा स्तोष्यन्ति सर्वतः ॥

Demi kesejahteraan tiga alam, Aku akan membunuh asura besar itu; dan kemudian, di mana-mana, manusia akan memuji-Ku sebagai Bhrāmarī.

Verse 51

इत्थं यदा यदा बाधा दानवोत्था भविष्यति । तदा तदावतार्याहं करिष्याम्यरिसंक्षयम् ॥

Demikianlah, setiap kali kesusahan yang timbul daripada para dānava berlaku, pada saat itu dan sekali lagi Aku akan turun menjelma dan mendatangkan kebinasaan kepada musuh-musuh.