Rig Veda 8.84.7 — Mandala 8, Sukta 84, Mantra 7

Sukta 8.84

Devata: Agni (as dám-pati)

Samhita Patha (Devanagari)

कस्य नूनं परीणसो धियो जिन्वसि दम्पते । गोषाता यस्य ते गिरः ॥

Transliteration

kásya nūnáṃ parī́ṇaso dhíyo jinvasi dampate | goṣā́tā yásya te gíraḥ ||

Translation

हे दम्पते (गृहपती), आता तू कोणाच्या परिपूर्ण, परिमंडित धियोः (विचारांना) प्रेरित करतोस?—ज्याच्या तुझ्यासाठीच्या गिरः (स्तुतिवाणी) गोषाता—प्रकाशकिरणांच्या (गायींच्या) विजेत्या—आहेत, त्याच्या.

Word by Word

• कस्य: of whom? / whose?
• कस्य: सम्बन्ध (Genitival relation; ‘whose/of whom’)
• Type: Pronoun
• Root: क (किम्-प्रातिपदिक) / कस्य (षष्ठी एकवचन)

• नूनम्: now; indeed
• नूनम्: सम्बन्ध/काल-निश्चय (discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: नूनम्

• परीणसः: abundance; fullness
• परीणसः: कर्तृ (subject of जिन्वसि)
• Type: Noun
• Root: परीणस् (प्रातिपदिक; ‘abundance, fullness, plenty’)

• धियः: thoughts; insights; prayers
• धियः: कर्म (object of जिन्वसि)
• Type: Noun
• Root: धी (प्रातिपदिक; ‘thought, insight, prayer’)

• जिन्वसि: you invigorate; you impel
• जिन्वसि: क्रिया (verbal action)
• Type: Verb
• Root: जिव्/जिन्व् (धातु; ‘to quicken, set in motion, invigorate, impel’)

• दम्पते: O lord of the house
• दम्पते: सम्बोधन (addressed to the deity)
• Type: Noun (vocative epithet)
• Root: दम्पति (प्रातिपदिक; ‘lord of the house, householder’)

• गोषाता: winner of cows (wealth)
• गोषाता: कर्तृ/विशेषण (predicate-nominative epithet of the addressed deity)
• Type: Noun (epithet)
• Root: गोषातृ (प्रातिपदिक; ‘winner of cows/wealth’)

• यस्य: whose
• यस्य: सम्बन्ध (Genitival relation; ‘whose’)
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यस्य (षष्ठी एकवचन)

• ते: your
• ते: सम्बन्ध (your)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• गिरः: songs; hymns
• गिरः: कर्तृ/विषय (subject/topic: ‘the songs’)
• Type: Noun
• Root: गिर् (प्रातिपदिक; ‘song, hymn, voice’)