Sukta 42
Sukta 2.42
Gṛtsamada (Bhārgava) (traditional attribution for this maṇḍala section)
Śakuni (omen-bird) / auspicious sign (a protective/apotropaic invocation)
Jagatī (long pādas typical of Jagatī)
हे संक्षिप्त अपोत्रायिक (अपशकुन-निवारक) सूक्त शकुनी (शकुन-पक्षी) याचे आवाहन करते की तो मंगल स्वरात कूजन करावा आणि गृहस्थ व प्रवासी यांचे शत्रुत्वकारी शक्तींमधून रक्षण करावे. कवी अशी प्रार्थना करतो की कोणताही हिंस्र भक्षक, शस्त्रधारी हल्लेखोर, चोर किंवा दुष्ट-स्वर असलेली शक्ती प्रभुत्व मिळवू नये; आणि पवित्र सभेत समुदायाने “बृहद्” (विशाल, उन्नत करणारे वचन) उच्चारावे. अशा रीतीने पक्ष्याचा आवाज व दिशा यांसारख्या नैसर्गिक संकेतांना हे सूक्त सुरक्षितता, योग्य वाणी आणि यशस्वी प्रवास/गमन यांचे अनुष्ठानिक आश्वासन बनवते.
Mantras
Mantra 1
कनिक्रदज्जनुषं प्रब्रुवाण इयर्ति वाचमरितेव नावम् । सुमङ्गलश्च शकुने भवासि मा त्वा का चिदभिभा विश्व्या विदत् ॥
जन्मापासूनच किलबिलत-घोष करत तू आपली वाणी अशी प्रवाहित करतोस, जसा नावाडी आपली नाव चालवतो. हे शकुने, तू सुमंगल हो; कोणतीही सर्वव्यापी वैरशक्ती तुला अभिभूत करू नये.
Mantra 2
मा त्वा श्येन उद्वधीन्मा सुपर्णो मा त्वा विददिषुमान्वीरो अस्ता । पित्र्यामनु प्रदिशं कनिक्रदत्सुमङ्गलो भद्रवादी वदेह ॥
श्येन तुझा वध करू नये, सुपर्ण तुला पकडू नये; इषुधारी वीर तुला लक्ष्य करून शोधू नये. पितृमार्गाच्या दिशेनुसार किलबिलत पुढे जा; सुमंगल हो, येथे भद्र वचन बोल.
Mantra 3
अव क्रन्द दक्षिणतो गृहाणां सुमङ्गलो भद्रवादी शकुन्ते । मा नः स्तेन ईशत माघशंसो बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥
हे शकुने! आमच्या घरांच्या उजव्या (दक्षिण) बाजूने आमच्यासाठी कूजन कर; तू सुमंगल, भद्रवक्ता आहेस. आमच्यावर चोर-शासक शक्तीचे अधिपत्य होऊ नये; दुष्ट-कीर्ती (माघशंस) असलेली सत्ता प्रबळ होऊ नये. विदथ (पवित्र सभा) मध्ये आम्ही ‘बृहद्’ उच्चारू आणि सुवीर—वीरसमृद्ध—होऊ.
Frequently Asked Questions
Śakuni is an omen-bird whose call and position are treated as meaningful signs. The hymn asks the bird to be auspicious (sumaṅgala) and to “speak good” (bhadravādī), bringing protection rather than fear.
In Vedic omen-symbolism, the right (dakṣiṇa) is generally favorable. The hymn requests the bird’s call from that side to establish a strong auspicious sign for the household and its activities.
It is primarily a protective and auspiciousness-invoking recitation—used before travel, at the home threshold, or near the fire—to ward off harm (including theft and hostile speech) and to steady the community in right, uplifting speech.
Ask anything about Sukta 42 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.