जमदग्नी

पूर्वी, हे विप्रांनो, त्याचा पिता जमदग्नी एका क्षत्रियाने मारला; तो श्रेष्ठ द्विज स्वधर्मात स्थित व निर्दोष होता।

कृपेनं तो रडणाऱ्या राणीला आपल्या आश्रमात आणून गुरू जमदग्नींना निवेदन केले. धर्मात्मा जमदग्नींनी जवळ बसवून तिला धीर दिला।

‘ॐ अत्रीला नमस्कार। ॐ वसिष्ठाला नमस्कार। ॐ कश्यपाला नमस्कार। ॐ भरद्वाजाला नमस्कार। ॐ गौतमाला नमस्कार। ॐ कौशिकाला नमस्कार। ॐ जमदग्नीला नमस्कार। ॐ अरुंधतीला नमस्कार।’—हे पूजामंत्र आहेत। ‘हे जह्नु-कन्या (गंगा) ने पवित्र झालेले अंग असलेले…

मग जमदग्नीचा ज्येष्ठ पुत्र, नावाने रुमण्वान, आला; तसेच सुषेण, वसु आणि त्याचप्रमाणे विश्वावसुही आले।

हे नराधिप! हा प्राचीन इतिहास ऐक—जमदग्नी व महात्मा सूर्य यांचा संवाद।

जमदग्नी म्हणाले—तू स्थिर असो वा चल असो, ज्ञानचक्षूने मी तुला ओळखतो. आज मला निश्चयाने तुझ्यावर विनय-शासन घालावेच लागेल.

उत्साही मनाच्या रामाचे असे वचन ऐकून जमदग्नीने धाडसी बोलणाऱ्या पुत्राला हे सांगितले.

वसिष्ठ म्हणाले— मग जमदग्नी क्रोधयुक्त होऊन पुन्हा त्याला म्हणाले: जाणत्या पुरुषाने ब्राह्मणधनाचा अपहरण करू नये।

आणि और्व, जमदग्नि, विद, सारस्वत; तसेच आर्ष्टिषेण, युधाजि, आणि वीतहव्य व सुवर्चस—हेही (मंत्रकर्ते) आहेत.

ईश्वर म्हणाले: भृगुचा पुत्र जमदग्नि हा एक महान ब्राह्मण होता. त्याने सर्व वेद आणि वेदांग शिकले होते आणि तो महान तपस्वी होता.

तसेच भारद्वाज, योगी; प्रतापवान विश्वामित्र; आणि जमदग्नि—हे सातही सध्या तुमचे महर्षी आहेत।

रैभ्य, बृहस्पती, च्यवन, कश्यप, भृगु, दुर्वासा, जमदग्नी, मार्कंडेय आणि मग गालव—हे सर्व पूज्य महर्षी नामाने सांगितले गेले.