Varaha Purana 144.178: Adhyaya 144, Shloka 178

The Māhātmya of Someśvara and Related Liṅgas: The Liberation-Field of Triveṇī and the Śālagrāma Sacred Landscape

Devanagari script

तद्गृहीतुं परः काकः स्तेनायुध्यत चाम्बरे ॥ तावुभौ युध्यमानौ तु कुण्डे तस्मिन्निपेततुः ॥

Recitation with translationVaraha Purana 144.178

Transliteration

tad gṛhītuṃ paraḥ kākaḥ stenāyudhyata cāmbare | tāv ubhau yudhyamānau tu kuṇḍe tasmin nipetatuḥ ||

Translation

അത് പിടിച്ചെടുക്കാൻ മറ്റൊരു കാക്ക ആകാശത്തിൽ ആ കള്ളക്കാക്കയുമായി പൊരുതി. പൊരുതിക്കൊണ്ടിരിക്കെ അവർ ഇരുവരും ആ കുണ്ടിൽ വീണു।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तत्: that (food)
• तत्: कर्म (object of ‘gṛhītum’)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• गृहीतुम्: to seize/take
• गृहीतुम्: प्रयोजन (purpose)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive)

• परः: another
• परः: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of ‘kākaḥ’)

• काकः: crow
• काकः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: काक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• स्तेन: with the thief (crow)
• स्तेन: सह/करण (with the thief)
• Type: Noun
• Root: स्तेन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन

• अयुध्यत: fought
• अयुध्यत: क्रिया
• Type: Verb
• Root: युध् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/past), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; उपसर्ग ‘आ-’ (āyudhyata)

• च: and
• च: सम्बन्ध
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपात

• अम्बरे: in the sky
• अम्बरे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: अम्बर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन

• तौ: those two
• तौ: कर्ता
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), द्विवचन (Dual)

• उभौ: both
• उभौ: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: उभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; विशेषण (of ‘tौ’)

• युध्यमानौ: fighting
• युध्यमानौ: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: युध् (धातु)
• Form: कृदन्त—शानच्/मान-प्रत्यय (present middle participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; विशेषण (of ‘tौ’)

• तु: then/indeed
• तु: सम्बन्ध
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात

• कुण्डे: in a pond/pit
• कुण्डे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: कुण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण (of ‘kuṇḍe’)

• निपेततुः: fell down (into)
• निपेततुः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: नि-पत् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, द्विवचन; परस्मैपद

Speaker

Varāha

Tags

• Classical Literature
• Ancient Geography

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It links a specific landscape feature (a kuṇḍa/pond) with narrative action, a typical Purāṇic method for sacralizing local topography.

Which geographic location is identified?

A kuṇḍa (pond) associated with the tīrtha complex; the text does not provide a modern toponym.

What is the primary ethical instruction?

The episode gestures toward the consequences of conflict and grasping, preparing for the ensuing transformation motif.