കഠോപനിഷത്തിലെ ആദ്യ വല്ലി നചികേതസിന്റെ കഥ പറയുന്നു. പിതാവ് കോപത്താൽ മകനെ യമന് ദാനം ചെയ്യുന്നു. യമന്റെ ഭവനത്തിൽ മൂന്നു ദിവസം കാത്തിരുന്ന് മൂന്നു വരങ്ങൾ നേടുന്നു. ലൗകിക സുഖങ്ങൾ ത്യജിച്ച് ആത്മജ്ഞാനം തേടുന്നു. യമൻ ശ്രേയസ്സിന്റെയും പ്രേയസ്സിന്റെയും വ്യത്യാസം പറയുന്നു.
കഠ ഉപനിഷദ്ദിന്റെ രണ്ടാം വല്ലീയിൽ യമൻ നചികേതസിനെ ശ്രേയ മാർഗം തിരഞ്ഞെടുത്തതിന് പ്രശംസിക്കുന്നു. പ്രിയവും ശ്രേയസും എന്ന രണ്ട് മാർഗങ്ങൾ ഓരോ മനുഷ്യന്റെ മുമ്പിലും വരുന്നു. അജ്ഞാനികൾ പ്രിയ മാർഗം തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു, ജ്ഞാനികൾ ശ്രേയ മാർഗം തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു. ആത്മാവിനെ കേവലം വിദ്വത്തോ ബുദ്ധിയാൽ പ്രാപിക്കാനാവില്ല. രഥോപമയിൽ ശരീരം രഥം, ബുദ്ധി സാരഥി, മനസ്സ് കല്പം, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ കുതിരകൾ, ആത്മാവ് യാത്രികൻ. സ്ഥിരമായ ബുദ്ധിയും നിയന്ത്രിത ഇന്ദ്രിയങ്ങളും കൊണ്ട് ആത്മജ്ഞാനം സാധ്യം. ആത്മാവ് ജനന-മരണങ്ങളില്ലാത്ത, അതി സൂക്ഷ്മമായ, അതി വിശാലമായതാണ്. യോഗ്യനായ ഗുരു ആവശ്യം, ആത്മാവ് വാക്കിനും മനസ്സിനും അതീതം.
കഠ ഉപനിഷദ്ദിന്റെ മൂന്നാം വല്ലി യമൻ നചികേതസിന് പ്രസിദ്ധമായ രഥ രൂപകം പറയുന്നു - ശരീരം രഥം, ആത്മാവ് രഥത്തിന്റെ യജമാനൻ, ബുദ്ധി സാരഥി, മനസ്സ് കല്പം, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ കുതിരകൾ. ആത്മാവ് ജനന-മരണങ്ങൾക്ക് അതീതം, അനാദിയും അനന്തവും. ഇന്ദ്രിയങ്ങളെക്കാൾ മനസ്സ്, മനസ്സിനെക്കാൾ ബുദ്ധി, ബുദ്ധിയെക്കാൾ മഹാൻ ആത്മാവ്, അതിനപ്പുറം അവ്യക്തം, അവസാനം പുരുഷൻ - ഈ സോപാനങ്ങൾ വിവരിക്കുന്നു. ആത്മാവ് സൂക്ഷ്മത്തിലും സൂക്ഷ്മം, എല്ലാവരുടെയും ഹൃദയത്തിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ജ്ഞാനത്തിന്റെ അഗ്നി എല്ലാ ജീവികളിലും വസിക്കുന്നു. ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നവന് മാത്രം മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നു.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.