Adhyaya 63

Verse 1

सूत उवाच । अथ सोमेश्वराख्यं च तत्र लिंगं सुशोभनम् । अस्ति ख्यातं त्रिलोकेऽत्र स्वयं सोमेन निर्मितम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അവിടെ ‘സോമേശ്വര’ എന്ന പേരിലുള്ള അത്യന്തം ശോഭനമായ ലിംഗം ഉണ്ട്. അത് ത്രിലോകത്തും പ്രസിദ്ധമാണ്; സ്വയം സോമൻ (ചന്ദ്രൻ) അതിനെ അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു.

Verse 2

सोमवारेण यस्तत्र वत्सरं यावदर्चयेत् । क्षणं कृत्वा स रोगेण दारुणेनापि मुच्यते

അവിടെ തിങ്കളാഴ്ചകളിൽ ഒരു വർഷം മുഴുവൻ ആരാധിക്കുന്നവൻ—ക്ഷണമാത്ര വ്രതം ചെയ്താലും—ഭയങ്കരമായ രോഗത്തിൽ നിന്നുപോലും മോചിതനാകും.

Verse 3

यक्ष्मणापि न संदेहः किं पुनः कुष्ठपूर्वकैः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन रोगार्त्तस्तं प्रपूजयेत्

യക്ഷ്മാരോഗത്തിലും മോചനത്തിൽ സംശയമില്ല; പിന്നെ കുഷ്ഠാദി രോഗങ്ങളെക്കുറിച്ച് പറയേണ്ടതെന്ത്. അതിനാൽ രോഗാർത്തൻ സർവ്വശ്രമത്തോടെയും അവനെ പൂജിക്കണം.

Verse 4

तदाराध्य पुरा सोमः क्षयव्याधिसमन्वितः । बभूव नीरुग्देहोऽसौ यथा पांड्यो नराधिपः

പുരാതനകാലത്ത് ക്ഷയവ്യാധിയാൽ ബാധിതനായ സോമൻ അവനെ ആരാധിച്ചു. അവൻ നിരോഗദേഹനായിത്തീർന്നു—പിന്നീട് പാണ്ഡ്യ നരാധിപൻ ആയതുപോലെ.

Verse 5

ऋषय ऊचुः । ओषधीनामधीशस्य कथं सोमस्य सूतज । क्षयव्याधिः पुरा जाता उपशांतिं कथं गतः

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഹേ സൂതപുത്രാ! ഔഷധികളുടെ അധീശ്വരനായ സോമന് പുരാതനകാലത്ത് ക്ഷയരോഗം എങ്ങനെ ഉണ്ടായി? അത് എങ്ങനെ ശമിച്ചു?

Verse 6

एतन्नः सर्वमाचक्ष्व विस्तरेण महामते । तथा तस्य महीपस्य पांड्यस्यापि कथां शुभाम्

ഹേ മഹാമതേ! ഇതെല്ലാം ഞങ്ങൾക്ക് വിശദമായി പറയുക; അതുപോലെ ആ പാണ്ഡ്യനെന്ന മഹീപതിയുടെ ശുഭകഥയും വിവരിക്കൂ.

Verse 7

सूत उवाच । दक्षस्य कन्यकाः पूर्वं सप्तविंशतिसंख्यया । उपयेमे निशानाथो देवाग्निगुरुसंनिधौ

സൂതൻ പറഞ്ഞു—പുരാതനകാലത്ത് ദക്ഷന്റെ ഇരുപത്തേഴു പുത്രിമാരെ ദേവന്മാരുടെയും അഗ്നിയുടെയും ഗുരുക്കന്മാരുടെയും സാന്നിധ്യത്തിൽ നിശാനാഥനായ സോമൻ വിവാഹം ചെയ്തു.

Verse 8

नक्षत्रसंज्ञिता लोके कीर्त्यंते या द्विजोत्तमैः । दैवज्ञैरश्विनीपूर्वा रूपौदार्यगुणान्विताः

അവർ ലോകത്തിൽ ‘നക്ഷത്രങ്ങൾ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധർ; അശ്വിനി മുതൽ ആരംഭിച്ച് ദ്വിജോത്തമരും ദൈവജ്ഞരും അവരെ രൂപ-ഔദാര്യ-ഗുണസമ്പന്നരെന്ന് പുകഴ്ത്തുന്നു.

Verse 9

अथ तासां समस्तानां मध्ये तस्य निशापतेः । रोहिणी वल्लभा जज्ञे प्राणेभ्योऽपि गरीयसी

പിന്നീട് അവരൊക്കെയിലും നിശാപതിയായ സോമന് റോഹിണി പ്രിയതമയായി—അവൾ അവന് പ്രാണങ്ങളെക്കാളും അധികം പ്രിയമായിരുന്നു.

Verse 10

ततः समं परित्यज्य सर्वास्ता दक्षकन्यकाः । रोहिण्या सह संयुक्तः संबभूव दिवानिशम्

അതിനുശേഷം ദക്ഷന്റെ ആ എല്ലാ പുത്രിമാരോടുള്ള സമഭാവം ഉപേക്ഷിച്ച്, അവൻ രോഹിണിയോടുകൂടെ പകലും രാത്രിയും നിരന്തരം സംയുക്തനായി നിന്നു।

Verse 11

ततस्ताः काम संतप्ता दौर्भाग्येन समन्विताः । प्रोचुर्दुःखान्विता दक्षं गत्वा बाष्पप्लुताननाः

പിന്നീട് ആ കന്യകമാർ അപൂർണ്ണകാമത്താൽ ദഹിച്ച് ദൗർഭാഗ്യബാധിതരായി, കണ്ണീരാൽ നനഞ്ഞ മുഖങ്ങളോടെ ദുഃഖത്തോടെ ദക്ഷന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു പറഞ്ഞു।

Verse 12

वयं यस्मै त्वया दत्ताः पत्न्यर्थं तात पापिने । ऋतुमात्रमपि प्रीत्या सोऽस्माकं न प्रयच्छति

‘പിതാവേ, നീ ഞങ്ങളെ ആ പാപിയ്ക്ക് ഭാര്യകളായി നൽകി; എന്നാൽ അവൻ സ്നേഹത്തോടെ ഞങ്ങൾക്ക് ഋതുമാത്രം പോലും നൽകുന്നില്ല, ഞങ്ങളിലേക്കു വരുന്നതുമില്ല।’

Verse 14

सूत उवाच । तासां तद्वचनं श्रुत्वा दक्षो दुःखसमन्वितः । सर्वास्ताः स्वयमादाय जगाम शशिसंनिधौ

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ദക്ഷൻ ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി; അവരെയെല്ലാം സ്വയം കൂട്ടിക്കൊണ്ട് ശശി (ചന്ദ്രൻ)യുടെ സന്നിധിയിലേക്കു പോയി।

Verse 15

ततः प्रोवाच सोऽन्वक्षं तासां दक्षः प्रजापतिः । भर्त्सयन्परुषैर्वाक्यैर्निशानाथं मुहुर्मुहुः

അപ്പോൾ പ്രജാപതി ദക്ഷൻ അവരുടെ മുന്നിൽ നിന്നുകൊണ്ട്, നിശാനാഥൻ (ചന്ദ്രൻ)നെ കഠിനവാക്കുകളാൽ വീണ്ടും വീണ്ടും ശാസിച്ചു।

Verse 16

किमिदं युज्यते कर्तुं त्वया रात्रिपतेऽधम । कर्म मूढ सतां बाह्य धर्मशास्त्रविगर्हितम्

ഹേ രാത്രിപതേ, അധമാ! നീ ഇങ്ങനെ ചെയ്യുന്നത് എങ്ങനെ യുക്തം? ഹേ മൂഢാ, ഈ കർമ്മം സജ്ജനാചാരത്തിന് പുറത്തുള്ളതും ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങൾ നിന്ദിക്കുന്നതുമാണ്।

Verse 17

ऋतुकालेऽपि संप्राप्ते सुता मम समुद्भवाः । यन्न संभाषसि प्रीत्या धर्मशास्त्रं न वेत्सि किम्

ഋതുകാലം വന്നിട്ടും എന്റെ മുതൽ ജനിച്ച പുത്രിമാരോട് നീ സ്നേഹത്തോടെ സംസാരിക്കുന്നില്ല; ധർമ്മശാസ്ത്രം നിനക്കറിയില്ലയോ?

Verse 18

ऋतु स्नातां तु यो भार्यां संनिधौ नोपगच्छति । घोरायां भ्रूणहत्यायां युज्यते नात्र संशयः

ഋതുകാലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് തയ്യാറായ ഭാര്യ സമീപത്തുണ്ടായിട്ടും അവളെ സമീപിക്കാത്തവൻ ഭയങ്കരമായ ഭ്രൂണഹത്യാപാപത്തിൽ പെടുന്നു; ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 19

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सलज्जो रात्रिनायकः । प्रोवाचाधोमुखो दक्षं प्रकरिष्ये वचस्तव

അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് രാത്രിനായകൻ ലജ്ജിച്ചു; തലകുനിച്ച് ദക്ഷനോട്—‘നിന്റെ വചനം ഞാൻ നടപ്പാക്കും’ എന്നു പറഞ്ഞു।

Verse 20

ततो हृष्टमना दक्षः सुताः सर्वा हिमद्युते । निवेद्यामंत्र्य तं पश्चाज्जगाम निजमंदिरम्

അപ്പോൾ ഹർഷിതമനസ്സനായ ദക്ഷൻ ഹിമദ്യുതിയുള്ള (ചന്ദ്രനോട്) തന്റെ എല്ലാ പുത്രിമാരെയും സമർപ്പിച്ചു; അവനെ നമസ്കരിച്ചു വിടപറഞ്ഞ് സ്വന്തം മന്ദിരത്തിലേക്ക് പോയി।

Verse 21

चन्द्रोऽपि पूर्ववत्सर्वास्ताः परित्यज्य दक्षजाः । रोहिण्या सह संसर्गं प्रचकारानुरागतः

ചന്ദ്രനും മുൻപുപോലെ ദക്ഷപുത്രിമാരെയെല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച്, ആസക്തിയാൽ രോഹിണിയോടുകൂടെ സംയോഗം തുടർന്നു।

Verse 22

अथ ता दुःखिता भूयो जग्मुर्यत्र पिता स्थितः । प्रोचुश्च बाष्पपूर्णाक्षास्तत्कालसदृशं वचः

അപ്പോൾ അവർ ദുഃഖിതരായി വീണ്ടും പിതാവ് പാർത്തിരുന്നിടത്തേക്ക് ചെന്നു; കണ്ണീർ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ ആ സമയത്തിന് യോജിച്ച വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു।

Verse 23

एतत्तात महद्दुःखमस्माकं वर्तते हृदि । यद्दौर्भाग्यं प्रसंजातं सर्वस्त्रीजनगर्हितम्

‘പിതാവേ, ഞങ്ങളുടെ ഹൃദയത്തിൽ മഹാദുഃഖം നിലകൊള്ളുന്നു—എല്ലാ സ്ത്രീകളാലും നിന്ദിക്കപ്പെടുന്ന ഇത്തരമൊരു ദൗർഭാഗ്യം ഞങ്ങൾക്ക് സംഭവിച്ചു.’

Verse 24

यत्पुनस्त्वं कृतस्तेन कामुकेन दुरात्मना । व्यर्थश्रमोऽप्रमाणीव कृतेऽस्माकं गतः स्वयम्

‘കൂടാതെ ആ കാമുക ദുഷ്ടാത്മാവിനാൽ, നിങ്ങൾ ചെയ്ത പരിശ്രമം വ്യർത്ഥമായതുപോലെയും നിങ്ങളുടെ അധികാരം അവഗണിക്കപ്പെട്ടതുപോലെയും ആയി—ഞങ്ങൾക്കായി നിങ്ങൾ തന്നേ ശ്രമിച്ചിട്ടും.’

Verse 25

तद्दुःखं न वयं शक्ता हृदि धर्तुं कथंचन । रमते स हि रोहिण्या चंद्रमाः सहितोऽनिशम्

‘ആ ദുഃഖം ഞങ്ങൾ എങ്ങനെയും ഹൃദയത്തിൽ ധരിക്കാനാവില്ല; കാരണം ചന്ദ്രൻ രോഹിണിയോടുകൂടെ മാത്രം നിരന്തരം രമിക്കുന്നു।’

Verse 26

विशेषात्तव वाक्येन निषिद्धो रात्रिनायकः । अनुज्ञां देहि तस्मात्त्वमस्माकं तत्र सांप्रतम् । दौर्भाग्यदुःखसंतप्तास्त्यजामो येन जीवितम्

വിശേഷമായി നിങ്ങളുടെ വചനത്താൽ രാത്രിനായകൻ നിരോധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ ഇപ്പോൾ ഞങ്ങൾക്ക് അവിടെ പോകുവാൻ അനുമതി തരണമേ; ദൗർഭാഗ്യദുഃഖത്തിൽ ദഹിച്ച ഞങ്ങൾ ആ മാർഗ്ഗത്തിൽ ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കും.

Verse 27

सूत उवाच । तासां तद्वचनं श्रुत्वा दक्षः कोपसमन्वितः । शशाप शर्वरीनाथं गत्वा तत्संनिधौ ततः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അവരുടെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് കോപസമന്വിതനായ ദക്ഷൻ, പിന്നെ ശർവരീനാഥന്റെ സന്നിധിയിൽ ചെന്നു അവനെ ശപിച്ചു.

Verse 28

यस्मात्पाप न मे वाक्यं त्वया धर्मसमन्वितम् । कृतं तस्मात्क्षयव्याधिस्त्वां ग्रसिष्यति दारुणः

ഹേ പാപിയേ! ധർമ്മസഹിതമായ എന്റെ വചനം നീ അനുസരിച്ചില്ല; അതിനാൽ ഭയങ്കരമായ ക്ഷയവ്യാധി നിന്നെ ഗ്രസിക്കും.

Verse 29

एवमुक्त्वा ययौ दक्षश्चन्द्रोऽपि द्विजसत्तमाः । तत्क्षणाद्यक्ष्मणाश्लिष्टः क्षयं याति दिने दिने

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ദക്ഷൻ പുറപ്പെട്ടു; ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ചന്ദ്രനും ആ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ യക്ഷ്മയിൽ പിടിപെട്ട് ദിനംപ്രതി ക്ഷയിച്ചു തുടങ്ങി.

Verse 30

ततोऽसौ कृशतां प्राप्तः संपरित्यज्य रोहिणीम् । अशक्तः सेवितुं कामं वभ्राम जगतीतले

അപ്പോൾ അവൻ ക്ഷീണിച്ച് കൃശനായി; രോഹിണിയെ ഉപേക്ഷിച്ച്, കാമഭോഗം അനുഭവിക്കാൻ അശക്തനായി ഭൂതലത്തിൽ അലഞ്ഞുതിരിഞ്ഞു.

Verse 31

क्षयव्याधिप्रणाशाय पृच्छ मानश्चिकित्सकान् । औषधानि विचित्राणि प्रकुर्वाणो जितेन्द्रियः

ക്ഷയരോഗനാശം ആഗ്രഹിച്ച് അവൻ വൈദ്യന്മാരോട് ചോദിച്ചു; ഇന്ദ്രിയസംയമത്തോടെ വിവിധ ഔഷധങ്ങൾ ഒരുക്കി।

Verse 32

तथापि मुच्यते नैव यक्ष्मणा स निशापतिः । दक्षशापेन रौद्रेण क्षयं याति दिनेदिने

എന്നാലും നിശാപതി (ചന്ദ്രൻ) യക്ഷ്മയിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നില്ല; ദക്ഷന്റെ ക്രൂരശാപം മൂലം അവൻ ദിനംപ്രതി ക്ഷയിക്കുന്നു।

Verse 33

ततो वैराग्यमापन्नस्तीर्थयात्रापरायणः । बभूव श्रद्धयायुक्तस्त्यक्त्वा भेषजमुत्तमम्

അപ്പോൾ വൈരാഗ്യം പ്രാപിച്ച് അവൻ തീർത്ഥയാത്രയിൽ പരായണനായി; ശ്രദ്ധയോടെ ഉത്തമ ഔഷധവും ഉപേക്ഷിച്ചു।

Verse 34

अथासौ भ्रममाणस्तु तीर्थान्यायतनानि च । संप्राप्तो ब्राह्मणश्रेष्ठाः प्रभासं क्षेत्रमुत्तमम्

അതിനുശേഷം അവൻ തീർത്ഥങ്ങളും ദേവാലയങ്ങളും ചുറ്റി സഞ്ചരിച്ച്—ഹേ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാരേ—പ്രഭാസം എന്ന അത്യുത്തമ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തി।

Verse 35

तत्र स्नात्वा शुचिर्भूत्वा प्रभासं वीक्ष्य रात्रिपः । यावत्संप्रस्थितोन्यत्र तावदग्रे व्यवस्थितम्

അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ശുദ്ധനായി നിശാപതി പ്രഭാസത്തെ ദർശിച്ചു; പിന്നെ മറ്റിടത്തേക്ക് പുറപ്പെടാൻ ഒരുങ്ങുമ്പോൾ മുന്നിൽ ഒരാൾ നിൽക്കുന്നതു കണ്ടു।

Verse 36

अपश्यद्रोमकंनाम स मुनि संशितव्रतम् । तपोवीर्यसमोपेतं सर्वसत्त्वानुकम्पकम्

കഠിനവ്രതങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കുന്നവനും തപോബലമുള്ളവനും സർവ്വജീവജാലങ്ങളോടും കരുണയുള്ളവനുമായ രോമകൻ എന്ന മുനിയെ അദ്ദേഹം കണ്ടു.

Verse 37

तं दृष्ट्वा स प्रणम्योच्चै स्ततः प्रोवाच सादरम् । क्षयव्याधियुतश्चन्द्रो निर्वेदाद्द्विजसत्तमाः

അദ്ദേഹത്തെ കണ്ട് വണങ്ങി, ക്ഷയരോഗബാധിതനായ ചന്ദ്രൻ അഗാധമായ നിരാശയോടെ ആദരപൂർവ്വം ഉച്ചത്തിൽ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ!

Verse 38

परिक्षीणोऽस्मि विप्रेंद्र क्षयव्याधिप्रभावतः । तस्मात्कुरु प्रतीकार महं त्वां शरणं गतः

'ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ! ക്ഷയരോഗത്തിന്റെ കാഠിന്യത്താൽ ഞാൻ അങ്ങേയറ്റം ക്ഷീണിതനായിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ ഇതിനൊരു പരിഹാരം നിർദ്ദേശിച്ചാലും—ഞാൻ അങ്ങയെ ശരണം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു.'

Verse 39

मया चिकित्सकाः पृष्टास्तैरुक्तं भेषजं कृतम् । अनेकधा महाभाग परिक्षीणो दिनेदिने

'ഞാൻ വൈദ്യന്മാരോട് ചോദിക്കുകയും അവർ നിർദ്ദേശിച്ച മരുന്നുകൾ പലവിധത്തിൽ കഴിക്കുകയും ചെയ്തു; എന്നിട്ടും, ഹേ മഹാഭാഗാ! ഞാൻ ദിവസം തോറും ക്ഷീണിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.'

Verse 40

यदि नैवोपदेशं मे कञ्चित्त्वं संप्रदास्यसि । व्याधिनाशाय तत्तेन त्यक्ष्याम्यद्य कलेवरम्

'ഈ രോഗശമനത്തിനായി അങ്ങ് എനിക്ക് എന്തെങ്കിലും ഉപദേശം നൽകുന്നില്ലെങ്കിൽ, അതുമൂലം ഞാൻ ഇന്ന് എന്റെ ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കും.'

Verse 41

रोमक उवाच । अन्यस्यापि निशानाथ न शापः कर्तुमन्यथा । शक्यते किं पुनस्तस्य दक्षस्यामिततेजसः

റോമകൻ പറഞ്ഞു—ഹേ നിശാനാഥാ! മറ്റൊരാളുടെ ശാപം പോലും മാറ്റിവയ്ക്കാൻ കഴിയില്ല; അപ്പൊഴോ അപാരതേജസ്സുള്ള ദക്ഷന്റെ ശാപം എത്ര അചഞ്ചലം!

Verse 42

तस्मादत्रोपदेशं ते प्रयच्छामि सुसंमतम् । येन ते स्यादसंदिग्धं क्षयव्याधि परिक्षयः

അതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ഞാൻ നിനക്കൊരു സുപ്രസിദ്ധമായ ഉപദേശം നൽകുന്നു; അതിനാൽ സംശയമില്ലാതെ നിന്റെ ക്ഷയരോഗം പൂർണ്ണമായി ശമിക്കും।

Verse 43

नादेयं किंचिदस्तीह देवदेवस्य शूलिनः । संप्रहृष्टस्य तद्वाक्यात्तस्मादाराधयस्व तम्

ഇവിടെ ദേവദേവനായ ശൂലിനൻ പ്രസന്നനായാൽ ‘നൽകാൻ പാടില്ല’ എന്നൊന്നുമില്ല; ആ വാക്കിന്റെ ഉറപ്പുകൊണ്ട് അതിനാൽ അവനെ ആരാധിക്കൂ।

Verse 44

अष्टषष्टिषु तीर्थेषु सत्यं वासः सदा क्षितौ । तेषु संस्थाप्य तल्लिंगं तस्य नाशाय रात्रिप

അഷ്ടഷഷ്ടി തീർത്ഥങ്ങളിൽ സത്യമായും ഭൂമിയിൽ സദാ അവിടുത്തെ വാസമുണ്ട്; ഹേ രാത്രിപാ! ആ തീർത്ഥങ്ങളിൽ ആ ലിംഗം സ്ഥാപിക്കൂ, ആ വ്യാധി നശിക്കാനായി।

Verse 45

आराधय ततो नित्यं श्रद्धापूतेन चेतसा । संप्राप्स्यसि न संदेहः क्षयव्याधि परिक्षयम्

അതിനുശേഷം ശ്രദ്ധയാൽ ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ നിത്യവും ആരാധിക്കൂ; സംശയമില്ല, നിനക്ക് ക്ഷയരോഗത്തിന്റെ പൂർണ്ണാന്ത്യം ലഭിക്കും।

Verse 46

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा संप्रहृष्टो निशापतिः । तस्मिन्प्रभासके क्षेत्रे दिव्यलिंगानि शूलिनः । संस्थाप्य पूजयामास स्वनामांकानि भक्तितः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ആ വചനങ്ങൾ കേട്ട് നിശാപതി ചന്ദ്രൻ അത്യന്തം സന്തുഷ്ടനായി. പ്രഭാസക്ഷേത്രത്തിൽ ശൂലധാരിയായ ശിവന്റെ ദിവ്യലിംഗങ്ങൾ, തന്റെ നാമാങ്കിതങ്ങളായി, ഭക്തിയോടെ സ്ഥാപിച്ച് വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ചു.

Verse 47

ततस्तुष्टो महादेवस्तस्य संदर्शनं गतः । प्रोवाच वरदोऽस्मीति प्रार्थयस्व यथेप्सितम्

അപ്പോൾ തുഷ്ടനായ മഹാദേവൻ അവന് ദർശനം നൽകി പറഞ്ഞു—“ഞാൻ വരദാതാവാണ്; നിനക്കിഷ്ടമുള്ള വരം അപേക്ഷിക്ക.”

Verse 48

चन्द्र उवाच । परं क्षीणोऽस्मि देवेश यक्ष्मणाहं पदांतिकम् । प्राप्तस्तस्मात्परित्राहि नान्यत्संप्रार्थयाम्यहम्

ചന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവേശാ! ഞാൻ അത്യന്തം ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുന്നു; യക്ഷ്മ എന്ന രോഗം എന്നെ അന്തിമ അതിരിലേക്കെത്തിച്ചു. അതിനാൽ എന്നെ രക്ഷിക്കണം; മറ്റൊന്നും ഞാൻ അപേക്ഷിക്കുന്നില്ല.

Verse 49

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा भगवान्वृषभध्वजः । दक्षमाहूय तत्रैव ततः प्रोवाच सादरम्

അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് വൃഷഭധ്വജനായ ഭഗവാൻ ശിവൻ അവിടെയേ ദക്ഷനെ വിളിച്ചു വരുത്തി, തുടർന്ന് ആദരത്തോടെ പറഞ്ഞു.

Verse 50

एष चंद्रस्त्वया शप्तो जामाता न कृतं शुभम् । तस्मादनुग्रहं चास्य मम वाक्यात्समाचर

ഈ ചന്ദ്രൻ—നിന്റെ ജാമാതാവ്—നിനക്കാൽ ശപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അവൻ ശുഭമായി പ്രവർത്തിച്ചിട്ടില്ല. അതിനാൽ എന്റെ വാക്കനുസരിച്ച് അവനോട് അനുകമ്പ കാണിക്കണം.

Verse 51

दक्ष उवाच । मया धर्म्यमपि प्रोक्तो वाक्यमेष कुबुद्धिमान् । नाकरोन्मे पुरः प्रोच्य करिष्यामीत्य सत्यवाक्

ദക്ഷൻ പറഞ്ഞു—ഞാനും അവനോട് ധർമ്മ്യമായ വചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു; എങ്കിലും ആ കുബുദ്ധി അതു അനുഷ്ഠിച്ചില്ല. എന്റെ മുമ്പിൽ ‘ഞാൻ ചെയ്യും’ എന്നു പറഞ്ഞിട്ടും, പിന്നെ വാക്ക് തെറ്റിച്ച് അസത്യനായി തീർന്നു।

Verse 52

तेन शप्तस्तु कोपेन सुतार्थे वृषभध्वज । हास्येनापि मया प्रोक्तं नान्यथा संप्रजायते

ഹേ വൃഷഭധ്വജാ! പുത്രിയുടെ കാരണത്താൽ അവൻ കോപത്തോടെ (ചന്ദ്രനെ) ശപിച്ചു; ഞാനും തമാശയായി പറഞ്ഞ വാക്കും മറ്റെങ്ങനെ ആകുകയില്ല—എന്റെ വചനം നിർബന്ധമായി ഫലിക്കും।

Verse 53

देवदेव उवाच । अद्यप्रभृति सर्वास्ताः सुता एष निशाकरः । समाः संवीक्षते नित्यं मम वाक्यादसंशयम्

ദേവദേവൻ പറഞ്ഞു—ഇന്നുമുതൽ ഈ നിശാകരൻ ആ എല്ലാ പുത്രിമാരെയും നിത്യവും സമമായി ദർശിക്കും; എന്റെ വചനത്താൽ, സംശയമില്ലാതെ, അങ്ങനെ തന്നെയാകും।

Verse 54

तस्मात्पक्षं क्षयं यातु पक्षं वृद्धिं प्रगच्छतु । येन ते स्याद्वचः सत्यं मत्प्रसादसमन्वितम्

അതുകൊണ്ട് ഒരു പക്ഷം ക്ഷയത്തിലേക്കു പോകട്ടെ, മറ്റൊരു പക്ഷം വർദ്ധിക്കട്ടെ—എന്റെ പ്രസാദം ചേർന്ന് നിന്റെ വചനം സത്യമായി തീരേണ്ടതിന്।

Verse 55

ततो दक्षस्तथेत्युक्त्वा जगाम निजमन्दिरम् । देवोऽपि शंकरो भूयः प्रोवाच शशलांछनम्

അപ്പോൾ ദക്ഷൻ ‘തഥാസ്തു’ എന്നു പറഞ്ഞു തന്റെ മന്ദിരത്തിലേക്ക് പോയി. ദേവൻ ശങ്കരനും വീണ്ടും ശശലാഞ്ഛനനായ ചന്ദ്രനോട് സംസാരിച്ചു।

Verse 56

भूयोऽपि प्रार्थयाभीष्टं मत्तस्त्वं शशलांछन । येन सर्वं प्रयच्छामि यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

ഹേ ശശലാഞ്ഛന ചന്ദ്രാ! വീണ്ടും എന്നോടു നിന്റെ അഭീഷ്ടം പ്രാർത്ഥിക്ക; അതുവഴി അത്യന്തം ദുർലഭമായാലും ഞാൻ എല്ലാം പ്രസാദിക്കും।

Verse 57

चन्द्र उवाच । यदि तुष्टोऽसि देवेश यदि देयो वरो मम । तत्स्थापितेषु लिंगेषु मया सर्वेषु सर्वदा । संनिधानं त्वया कार्यं लोकानां हित काम्यया

ചന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവേശ! നിങ്ങൾ പ്രസന്നനായാൽ, എനിക്ക് വരം നൽകേണ്ടതായാൽ, ഞാൻ സ്ഥാപിച്ച എല്ലാ ലിംഗങ്ങളിലും എപ്പോഴും, ലോകഹിതകാമനയാൽ, നിങ്ങളുടെ പവിത്ര സന്നിധാനം പ്രത്യക്ഷമാകട്ടെ।

Verse 58

देव उवाच । अष्टषष्टिषु लिंगेषु स्थापितेषु त्वया विभो । सोमवारेण सांनिध्यं करिष्ये वचनात्तव

ദേവൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ വിഭോ! നീ സ്ഥാപിച്ച അറുപത്തെട്ട് ലിംഗങ്ങളിൽ, നിന്റെ വചനപ്രകാരം, തിങ്കളാഴ്ചകളിൽ ഞാൻ പ്രത്യേക സന്നിധാനം നൽകും।

Verse 59

एवमुक्त्वा स देवेशस्ततश्चादर्शनं गतः । चन्द्रोऽपि हर्षसंयुक्तः समं पश्यति तास्ततः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ദേവേശ്വരൻ പിന്നീട് ദൃഷ്ടിയിൽ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷനായി. ചന്ദ്രനും ആനന്ദസമൃദ്ധനായി, തുടർന്ന് അവയെല്ലാം സമഭാവത്തോടെ നോക്കി।

Verse 60

सुता दक्षस्य विप्रेंद्रा शंकरस्य वचः स्मरन् । ततो हर्ष समायुक्ता वभूवुस्तदनंतरम्

ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ! ദക്ഷന്റെ പുത്രിമാർ ശങ്കരന്റെ വചനം സ്മരിച്ച്, അതിനുടനെ തന്നെ ആനന്ദസമൃദ്ധരായി।

Verse 61

एवं सोमेश्वरास्तत्र बभूवुर्द्विजसत्तमाः । अष्टषष्टिषु तीर्थेषु तथान्येषु ततः परम्

ഇങ്ങനെ, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, അവിടെ സോമേശ്വരന്മാർ പ്രാദുര്ഭവിച്ചു—അഷ്ടഷഷ്ടി തീർത്ഥങ്ങളിലും അതിനപ്പുറമുള്ള മറ്റു സ്ഥലങ്ങളിലും കൂടി।