Adhyaya 210

Verse 1

विश्वामित्र उवाच । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य देवर्षेर्नारदस्य च । सिद्धसेनो महीपालः प्राप्य तं योगमुत्तमम्

വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു—ദേവർഷി നാരദന്റെ ആ വചനങ്ങൾ ശ്രവിച്ച ശേഷം, മഹീപാലൻ സിദ്ധസേനൻ ആ ഉത്തമയോഗം പ്രാപിച്ചു।

Verse 2

माधवे मासि संप्राप्ते अष्टम्यां सूर्यवासरे । सूर्योदये तु संप्राप्ते यावत्स्नात्वाऽर्चयेद्रविम्

മാധവ (വൈശാഖ) മാസം വന്നപ്പോൾ, അഷ്ടമി തിഥിയിൽ, ഞായറാഴ്ച—സൂര്യോദയത്തിൽ—വിധിപൂർവ്വം സ്നാനം ചെയ്ത്, വിധിച്ചിരിക്കുന്നത്ര സമയം രവി (സൂര്യദേവൻ)നെ ആരാധിക്കണം।

Verse 3

तावत्कुष्ठविनिर्मुक्तः सहसा समपद्यत । ततो दिव्यवपुर्भूत्वा सन्तोषं परमं गतः

അന്നേ നിമിഷം അവൻ അപ്രതീക്ഷിതമായി കുഷ്ഠരോഗത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായി. തുടർന്ന് ദിവ്യ തേജോമയ ദേഹം ധരിച്ചു പരമ സന്തോഷം പ്രാപിച്ചു।

Verse 4

प्रायश्चित्तं ततश्चक्रे तांबूलस्य च भक्षणम् । अज्ञानेन कृतं यच्च चूर्णपत्रसमन्वितम्

പിന്നീട് അവൻ താംബൂലം ചവച്ചതിനു പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്തു—അജ്ഞാനവശാൽ ചൂർണ്ണാദികളും ഇലയും ചേർത്ത് അത് സ്വീകരിച്ചതിനാൽ।

Verse 5

ततश्च परमां लक्ष्मीं संप्राप्तः स महीपतिः । पितृपैतामहं राज्यं स प्रचक्रे यथा पुरा

അതിനുശേഷം ആ മഹീപതി പരമ ലക്ഷ്മി (സമൃദ്ധി) പ്രാപിച്ചു; പിതാവിന്റെയും പിതാമഹന്മാരുടെയും പൈതൃക രാജ്യം മുൻപുപോലെ വീണ്ടും ഭരിച്ചു।

Verse 6

एतत्ते सर्वमाख्यातं शंखतीर्थसमुद्भवम् । माहात्म्यं पार्थिवश्रेष्ठ किं भूयः श्रोतुमि च्छसि

ശംഖതീർത്ഥത്തിൽ നിന്നുയർന്ന ഈ സമസ്ത മഹാത്മ്യം ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു. ഹേ രാജശ്രേഷ്ഠാ, ഇനി എന്താണ് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?

Verse 7

आनर्त उवाच । अत्याश्चर्यमिदं ब्रह्मन्यत्त्वया परिकीर्तितम् । यल्लक्ष्मीस्तस्य सन्नष्टा चूर्णपत्रस्य भक्षणात्

ആനർത്തൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ബ്രാഹ്മണാ! നിങ്ങൾ പറഞ്ഞത് അത്യന്തം അത്ഭുതകരം; ചൂർണപത്രമിശ്രണം ചവച്ചതുകൊണ്ട് അവന്റെ ലക്ഷ്മി നശിച്ചു.

Verse 8

कीदृक्तेन कृतं तस्य प्रायश्चित्तं विशुद्धय्रे । कीदृक्तेन कृतं तच्च निजराज्यं यथा पुरा

ശുദ്ധിക്കായി അവന്റെ പ്രായശ്ചിത്തം ഏതു വിധത്തിൽ നടന്നു? പിന്നെ ഏതു മാർഗ്ഗത്തിലൂടെ അവൻ തന്റെ രാജ്യം മുൻപുപോലെ തിരിച്ചുപിടിച്ചു?

Verse 9

विश्वामित्र उवाच । एषा पुण्यतमा मेध्या नागवल्ली नराधिप । अयथावत्कृता वक्त्रे बहून्दोषान्प्रयच्छति । तस्माद्यत्नेन संभक्ष्या दत्त्वा चैव स्वशक्तितः

വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ നരാധിപാ! ഈ നാഗവല്ലി അത്യന്തം പുണ്യദായിനിയും ശുദ്ധികരവുമാണ്. വിധിപ്രകാരം അല്ലാതെ തയ്യാറാക്കി വായിൽ വെച്ചാൽ അനേകം ദോഷങ്ങൾ ഉണ്ടാകും. അതിനാൽ ശ്രദ്ധയോടെ ചവയ്ക്കുകയും, ശേഷിയനുസരിച്ച് ദാനം ചെയ്യുകയും വേണം.

Verse 10

आनर्त उवाच । नागवल्ली कथं जाता कस्माद्दोषो महान्स्मृतः । अयथावद्भक्षणाच्च तन्मे वक्तुमिहार्हसि

ആനർത്തൻ പറഞ്ഞു—നാഗവല്ലി എങ്ങനെ ഉത്ഭവിച്ചു? അതിനെ വിധിവിരുദ്ധമായി ഭക്ഷിച്ചാൽ മഹാദോഷം എന്നു പറയുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്? ദയവായി അത് എനിക്ക് ഇവിടെ പറഞ്ഞുതരുക.

Verse 11

विश्वामित्र उवाच । प्रश्नभारो महानेष त्वया मे परिकीर्तितः । तथापि च वदिष्यामि यदि ते कौतुकं नृप । यस्मात्सञ्जायते दोषश्चूर्णपत्रस्य भक्षणात्

വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു—നീ എന്നോടു ഉന്നയിച്ച ചോദ്യങ്ങളുടെ ഭാരം വലുതാണ്. എങ്കിലും, ഹേ നൃപാ! നിനക്ക് കൗതുകമുണ്ടെങ്കിൽ, ചൂർണപത്രമിശ്രണം ചവച്ചാൽ ദോഷം എന്തുകൊണ്ട് ഉണ്ടാകുന്നു എന്ന് ഞാൻ വിശദീകരിക്കും.

Verse 12

अमृतार्थं पुरा देवैर्मथितः कलशोदधिः । मन्थानं मन्दरं कृत्वा नेत्रं कृत्वा तु वासुकिम्

അമൃതം ലഭിക്കുവാൻ പണ്ടുകാലത്ത് ദേവന്മാർ കലശസമുദ്രം മഥിച്ചു. മന്ദരത്തെ മഥനദണ്ഡമാക്കി, വാസുകിയെ നേത്രം (കയർ) ആക്കി.

Verse 13

मुखदेशे बलिर्लग्नः पुच्छदेशेऽखिलाः सुराः । वासुदेवमतेनैव सन्दधाराथ कच्छपः

മുഖഭാഗത്ത് ബലി നിലകൊണ്ടു; വാൽഭാഗത്ത് എല്ലാ ദേവന്മാരും. വാസുദേവന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം കച്ചപൻ ഭാരം താങ്ങി ദൃഢമായി നിലനിന്നു.

Verse 14

मन्दरे भ्रममाणे तु प्रागेव नृपसत्तम । आनर्त सहसा जातं रत्नत्रितयमेव च

ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ! മന്ദരം ചുറ്റിത്തുടങ്ങുമ്പോൾ തന്നെ, ആദ്യം തന്നേ അപ്രതീക്ഷിതമായി ആനർത്തം ഉദ്ഭവിച്ചു; കൂടാതെ രത്നത്രയവും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

Verse 15

नीलांबरधरः कृष्णः पुरुषो वक्रनासिकः । कृष्णदन्तः स्थूलशिरा दीर्घग्रीवो महोदरः । शूर्पाकारांघ्रिरेवाऽसौ चिपिटाक्षो भयावहः

നീലാംബരം ധരിച്ച കൃഷ്ണവർണ്ണനായ ഒരു പുരുഷൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു—വളഞ്ഞ മൂക്ക്, കറുത്ത പല്ലുകൾ, ഭാരമേറിയ തല, ദീർഘകണ്ഠം, മഹോദരം. അവന്റെ പാദങ്ങൾ ശൂർപ്പാകാരം; കണ്ണുകൾ ചപ്പറ്റയും വികൃതവും; ദർശനത്തിൽ ഭയാവഹൻ.

Verse 16

तथा तद्रूपिणी तस्य कुभार्या राक्षसी यथा । शिशुनांगुलिलग्नेन गर्भश्रमपरायणा

അതുപോലെ അവന്റെ രൂപത്തോടു സാമ്യമുള്ള ഒരു രാക്ഷസിയും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു—അവന്റെ ദുഷ്ടഭാര്യ. ഗർഭശ്രമത്തിൽ ക്ഷീണിതയായി, അവളുടെ വിരലിൽ ഒരു ശിശു പിടിച്ചുനിന്നു.

Verse 17

ततो देवगणाः सर्वे दानवाश्च विशेषतः । मन्थानं तत्परित्यज्य तान्ग्रहीतुं प्रधाविताः

അപ്പോൾ എല്ലാ ദേവഗണങ്ങളും—വിശേഷിച്ച് ദാനവരും—മഥനം ഉപേക്ഷിച്ച് അവരെ പിടിക്കുവാൻ വേഗത്തിൽ പാഞ്ഞു.

Verse 18

अथ तान्विकृतान्दृष्ट्वा सर्वे शंकासमन्विताः । जगृहुर्नैव राजेंद्र जहसुश्च परस्परम्

എന്നാൽ അവരുടെ വികൃതരൂപങ്ങൾ കണ്ടപ്പോൾ എല്ലാവരും സംശയത്തോടെ നിറഞ്ഞു; രാജേന്ദ്രാ, അവർ അവരെ പിടിച്ചില്ല, പരസ്പരം ചിരിച്ചു.

Verse 19

अथोवाच बलिर्दैत्यः कृतांजलिपुटः स्थितः । ब्रह्माऽदि यल्लभेत्सर्वं यत्पुरस्तात्प्रजायते

അപ്പോൾ ദൈത്യൻ ബലി കൈകൂപ്പി നിന്നുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു—“മുമ്പായി എന്ത് ജനിക്കുകയോ, ആദ്യം എന്ത് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയോ, അതെല്ലാം ബ്രഹ്മാദികൾക്ക് ലഭിക്കട്ടെ.”

Verse 20

रत्नत्रितयमेतद्धि तस्माद्गृह्णातु पद्मजः । येन सिद्धिर्भवेदस्मिन्मन्थने कस्य चाऽर्पणात्

“ഇത് രത്നത്രയമാണ്; അതിനാൽ പദ്മജൻ (ബ്രഹ്മാ) ഇത് സ്വീകരിക്കട്ടെ—ആരുടെ സ്വീകരണവും അർപ്പണവും മൂലം ഈ മഥനത്തിൽ സിദ്ധി ലഭിക്കുമോ, അവർക്കായി ഇത്.”

Verse 21

तद्वाक्यं विष्णुना तस्य शंसितं शंकरेण तु । इंद्राद्यैश्च सुरैः सर्वैर्दानवैश्च विशेषतः

അവന്റെ ആ വാക്ക് വിഷ്ണുവും ശങ്കരനും അംഗീകരിച്ചു; ഇന്ദ്രാദി എല്ലാ ദേവന്മാരും—വിശേഷിച്ച് ദാനവരും കൂടി.

Verse 22

एतस्मिन्नंतरे ब्रह्मा जग्राह त्रितयं च तत् । दाक्षिण्यात्सर्वदेवानामनिच्छन्नपि पार्थिव । ममन्थुः सागरं राजन्पुनस्ते यत्नमाश्रिताः

ഇതിനിടയിൽ ബ്രഹ്മാവ് ആ ത്രയം സ്വീകരിച്ചു—സകല ദേവന്മാരോടുള്ള ദാക്ഷിണ്യത്താൽ, ഇച്ഛയില്ലാതിരുന്നാലും, ഹേ പാർത്ഥിവ. തുടർന്ന്, ഹേ രാജൻ, അവർ വീണ്ടും പരിശ്രമം ആശ്രയിച്ച് സമുദ്രത്തെ പുനർമഥനം ചെയ്തു।

Verse 23

ततश्च वारुणी जाता दिव्यगन्धसमन्विता । बलिना संगृहीता सा प्रत्यक्षं बलविद्विषः

പിന്നീട് ദിവ്യസുഗന്ധസമന്വിതയായ വാരുണി ഉദ്ഭവിച്ചു; ബലിവൈരി (ഭഗവാൻ) പ്രത്യക്ഷമായിരിക്കെ തന്നെ ബലി അവളെ സ്വീകരിച്ചു।

Verse 24

आवर्ते चापरे जाते निष्क्रांतः कौस्तुभो मणिः । स गृहीतो महाराज विष्णुना प्रभविष्णुना

മറ്റൊരു ആവർത്തം ഉണ്ടായപ്പോൾ കൗസ്തുഭമണി പുറത്തുവന്നു; ഹേ മഹാരാജാ, ആ മണിയെ പരമശക്തനായ വിഷ്ണു സ്വീകരിച്ചു।

Verse 25

अथापरे स्थिते तत्र महावर्ते निशापतिः । सञ्जातः स वृषांकेन संगृहीतश्च तत्क्षणात्

പിന്നീട് അവിടെ മറ്റൊരു മഹാവർത്തം ഉണ്ടായപ്പോൾ നിശാപതി ചന്ദ്രൻ ഉദ്ഭവിച്ചു; വൃഷാങ്കൻ (ശിവൻ) ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ അവനെ സ്വീകരിച്ചു।

Verse 26

पारिजातस्ततो जातो दिव्यगन्धसमन्वितः । स गृहीत्वा सुरैः सर्वैः स्थापितो नंदने वने

അതിനുശേഷം ദിവ്യസുഗന്ധസമന്വിതമായ പാരിജാതവൃക്ഷം ഉദ്ഭവിച്ചു; സകല ദേവന്മാരും അതിനെ എടുത്ത് നന്ദനവനത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചു।

Verse 27

तस्यानंतरमेवाथ सुरभी वत्ससंयुता । निष्क्रांता व्योममार्गेण गोलोकं समवस्थिता

അതിന് പിന്നാലെ തന്നെ സുരഭി കിടാവിനോടുകൂടെ ആകാശമാർഗ്ഗം വഴി പുറപ്പെട്ടു ഗോളോകത്തിൽ എത്തി സ്ഥിതിചെയ്തു।

Verse 28

ततो धन्वंतरिर्जातो बिभ्रद्धस्ते कमंडलुम् । संपूर्णममृतेनैव स देवैर्दानवैनृप

പിന്നീട് ധന്വന്തരി ഉദിച്ചു; അമൃതം നിറഞ്ഞ കമണ്ഡലു കൈയിൽ ധരിച്ച്; ഹേ രാജാവേ, ദേവന്മാരും ദാനവന്മാരും അവനെ നേരിട്ടു.

Verse 29

गृहीतो युगपत्क्रुद्धैः परस्परजिगीषया । देवानां हस्तगो वैद्यो दैत्यानां च कमण्डलुः

ഇരുപക്ഷവും ക്രോധത്തോടെ ഒരേസമയം പിടിച്ചു, പരസ്പരം ജയിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചു; വൈദ്യനായ ധന്വന്തരി ദേവന്മാരുടെ കൈയിൽ, കമണ്ഡലു ദൈത്യരുടെ കൈയിൽ ആയി।

Verse 30

ततस्तं लोभसंयुक्ता ममंथुः सागरं नृप । पद्महस्तात्र संजाता ततो लक्ष्मीः सितांबरा

പിന്നീട് ലോഭം ചേർന്നവരായി, ഹേ രാജാവേ, അവർ ആ സമുദ്രത്തെ വീണ്ടും മഥിച്ചു; അവിടെ പദ്മഹസ്തയും ശ്വേതാംബരധാരിണിയുമായ ലക്ഷ്മീ ദേവി ഉദിച്ചു।

Verse 31

स्वयमेव वृतो विष्णुस्तया पार्थिवसत्तम । मथ्यमाने ततोतीव समुद्रे देवदानवैः

ഹേ രാജശ്രേഷ്ഠാ, ദേവന്മാരും ദാനവന്മാരും സമുദ്രത്തെ അത്യന്തം മഥിക്കുമ്പോൾ ലക്ഷ്മീ ദേവി സ്വയം വിഷ്ണുവിനെ വരിച്ചു।

Verse 32

कालकूटं समुत्पन्नं येन सर्वे सुरासुराः । संप्राप्ताः परमं कष्टं प्रभग्नाश्च दिशो दश

അപ്പോൾ കാലകൂടവിഷം ഉദ്ഭവിച്ചു; അതിനാൽ എല്ലാ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും പരമദുഃഖത്തിൽ ആകപ്പെട്ടു, പത്തു ദിക്കുകളും കലങ്ങി വിറച്ചു പോയി।

Verse 33

तं दृष्ट्वा भगवाञ्छंभुस्तीव्रं तीवपराक्रमः । भक्षयामास राजेंद्र नीलकण्ठस्ततोऽभवत्

ആ ഭീകരവിഷം കണ്ടപ്പോൾ അപ്രതിഹതപരാക്രമനായ ഭഗവാൻ ശംഭു, ഹേ രാജേന്ദ്ര, അതു വിഴുങ്ങി; അതിനാൽ അദ്ദേഹം ‘നീലകണ്ഠൻ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായി।

Verse 34

अथ संत्यज्य मंथानं मंदरं वासुकिं तथा । अमृतार्थेऽभवद्युद्धं दैत्यानां विबुधैः सह

പിന്നീട് മഥനയന്ത്രമായ മന്ദരപർവ്വതവും വാസുകിയും ഉപേക്ഷിച്ച്, അമൃതലാഭത്തിനായി ദൈത്യന്മാരും ദേവന്മാരും തമ്മിൽ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു।

Verse 35

अथ स्त्रीरूपमाधाय विष्णुर्दैत्यानुवाच तान् । ततो हृष्टो बलिस्तस्यै दत्त्वा पीयूषमेव तत्

അപ്പോൾ വിഷ്ണു സ്ത്രീരൂപം ധരിച്ചു ദൈത്യന്മാരോട് സംസാരിച്ചു; സന്തോഷിച്ച ബലി അവൾക്കുതന്നെ ആ പീയൂഷം (അമൃതം) നൽകി।

Verse 36

विश्वासं परमं गत्वा युद्धं चक्रे सुरैः सह । ततो विष्णुः परित्यज्य स्त्रीरूपं पुरुषाकृतिः

പരിപൂർണ്ണ വിശ്വാസം നേടിയ ശേഷം അവൻ ദേവന്മാരോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്തു; തുടർന്ന് വിഷ്ണു സ്ത്രീരൂപം ഉപേക്ഷിച്ച് വീണ്ടും പുരുഷാകൃതിയായി മാറി।

Verse 37

तदेवामृतमादाय ययौ यत्र दिवौकसः । अब्रवीत्तान्सुहृष्टात्मा पिवध्वममृतं सुराः

അവൻ അതേ അമൃതം എടുത്തുകൊണ്ട് ദേവന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നിടത്തേക്ക് ചെന്നു, ഹർഷഭരിതഹൃദയത്തോടെ പറഞ്ഞു— “ഹേ ദേവന്മാരേ, അമൃതം പാനം ചെയ്‍വിൻ।”

Verse 38

येनामरत्वमासाद्य व्यापादयत दानवान् । ते तथेति प्रतिज्ञाय पपुः पीयूषमुत्तमम्

അതിലൂടെ അമരത്വം നേടി ദാനവരെ നശിപ്പിക്കാമെന്നു കരുതി അവർ “തഥേതി” എന്നു പ്രതിജ്ഞ ചെയ്ത് ഉത്തമ പീയൂഷം പാനം ചെയ്തു.

Verse 39

अमराश्च ततो जाता जघ्नुः संख्ये महासुरान्

അതിനുശേഷം അവർ അമരരായി, യുദ്ധത്തിൽ മഹാസുരന്മാരെ വധിച്ചു.

Verse 40

तेषां पानविधौ तत्र वर्तमाने महीपते । राहुर्विबुधरूपेण पपौ पीयूषमुत्सुकः

ഹേ മഹീപതേ, അവിടെ അമൃതപാനവിധി നടക്കുമ്പോൾ, രാഹു ദേവരൂപം ധരിച്ചു ഉത്സുകനായി പീയൂഷം പാനം ചെയ്തു.

Verse 41

स लक्षितो महादैत्यश्चंद्रार्काभ्यां च तत्क्षणात् । निवेदितो हरे राजन्नायं देवो महासुरः

ആ മഹാദൈത്യനെ ചന്ദ്രനും സൂര്യനും ക്ഷണത്തിൽ തിരിച്ചറിഞ്ഞു; ഹരിയോട് അറിയിച്ചു— “ഹേ രാജൻ, ഇവൻ ദേവനല്ല; മഹാസുരനാണ്।”

Verse 42

तच्छ्रुत्वा वासुदेवेन तस्य चक्रं सुदर्शनम् । वधाय पार्थिवश्रेष्ठ मुक्तं वज्रसमप्रभम्

ഇതു കേട്ട വാസുദേവൻ, ഹേ രാജശ്രേഷ്ഠാ, അവനെ വധിക്കുവാൻ വജ്രസമ ദീപ്തിയോടെ ജ്വലിക്കുന്ന സുദർശനചക്രം പ്രയോഗിച്ചു।

Verse 43

यावन्मात्रं शरीरं तत्तस्य व्याप्तं महीपते । अमृतेन ततः कृत्तममोघेनापि तच्छिरः

ഹേ മഹീപതേ, അവന്റെ ശരീരത്തിൽ അമൃതം വ്യാപിച്ചത്ര ഭാഗം മാത്രമേ അമരമായുള്ളൂ; എന്നാൽ അവന്റെ ശിരസ് അമോഘചക്രത്താലും, അമൃതാസ്വാദനത്തിന് ശേഷം മുൻപേ തന്നെ ഛേദിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു।

Verse 44

ततोऽमरत्वमापन्नः स यावत्सिंहिकासुतः । तावत्प्रोक्तोऽच्युतेनाथ साम्ना परमवल्गुना

അപ്പോൾ സിംഹികാസുതൻ അത്രയോളം അമരത്വം പ്രാപിച്ചു; തുടർന്ന് അച്യുതൻ പരമ മധുരവും സമാധാനകരവുമായ വചനങ്ങളാൽ അവനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു।

Verse 45

त्यज दैत्यान्महाभाग देवानां संमतो भव । संप्राप्स्यसि परां पूजां सदा त्वं ग्रहमंडले

ഹേ മഹാഭാഗ, ദൈത്യരെ ഉപേക്ഷിച്ച് ദേവന്മാർക്ക് സമ്മതനായിരിക്ക; അപ്പോൾ നീ സദാ ഗ്രഹമണ്ഡലത്തിൽ പരമപൂജ പ്രാപിക്കും।

Verse 46

स तथेति प्रतिज्ञाय त्यक्त्वा तान्दैत्यसत्तमान् । पूजां प्राप्नोति मर्त्यानां संस्थितो ग्रहमण्डले

അവൻ ‘തഥാസ്തു’ എന്നു പ്രതിജ്ഞ ചെയ്ത്, ആ ദൈത്യശ്രേഷ്ഠരെ ഉപേക്ഷിച്ചു; ഗ്രഹമണ്ഡലത്തിൽ സ്ഥാപിതനായി മർത്ത്യരുടെ പൂജ പ്രാപിച്ചു।

Verse 47

एतस्मिन्नंतरे दैत्या निर्जिताः सुरसत्तमैः । दिशो जग्मुः परित्रस्ताः केचिन्मृत्युमुपागताः

അതിനിടെ ദേവശ്രേഷ്ഠന്മാർ ജയിച്ച ദൈത്യർ ഭീതിയോടെ എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും ഓടിപ്പോയി; അവരിൽ ചിലർ മരണത്തെ പ്രാപിച്ചു।

Verse 48

पीतशेषं च पीयूषं स्थापितं नन्दने वने । नागराजस्य यत्रैव स्थितमालानमेव च

കുടിച്ചശേഷം ശേഷിച്ച അമൃതം നന്ദനവനത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചു—അവിടെയേ നാഗരാജന്റെ ആലാനസ്തംഭം (കെട്ടിവയ്ക്കുന്ന തൂൺ)യും നിലകൊണ്ടിരുന്നു।

Verse 49

अहर्निशं मदस्रावी करींद्रः सोऽपि संस्थितः । तत्प्रभावैः प्रभिन्नः स पीयूषस्य कमंडलुः

അവിടെയേ ആ ഗജേന്ദ്രനും നിലകൊണ്ടിരുന്നു; അവൻ പകലും രാത്രിയും മദം ചോര്ത്തുകൊണ്ടിരുന്നു; ആ പ്രഭാവത്താൽ അമൃതകമണ്ഡലു പിളർന്നു।

Verse 50

ततो वल्ली समुत्पन्ना तस्माच्चैव कमण्डलोः । तत्रालानसमारूढा वृद्धिं च परमां गता

പിന്നീട് ആ കമണ്ഡലുവിൽ നിന്നുതന്നെ ഒരു വള്ളി ഉദിച്ചു; അവിടെയുള്ള ആലാനസ്തംഭത്തിൽ കയറി അതി മഹത്തായ വളർച്ചയെ പ്രാപിച്ചു।

Verse 51

तदुद्भवानि पत्राणि गृहीत्वा सुरसत्तमाः । अपूर्वाणि सुगंधीनि मत्वा ते भक्षयंति च

അതിൽ നിന്നു ഉദിച്ച ഇലകൾ ദേവശ്രേഷ്ഠർ എടുത്തു; അവ അപൂർവവും സുഗന്ധപൂർണവും എന്നു കരുതി അവയെ ഭക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു।

Verse 52

वक्त्रशुद्धिकृते राजन्विशेषेण प्रहर्षिताः

ഹേ രാജാവേ, മുഖവും വാക്കും ശുദ്ധിയാകുന്നതിനാൽ അവർ പ്രത്യേകമായി ആനന്ദിച്ചു.

Verse 53

अथ धन्वतरिर्वैद्यः स्वबुद्ध्या पृथिवीपते । नागालाने यतो जाता नागवल्ली भविष्यति

അപ്പോൾ ദിവ്യവൈദ്യനായ ധന്വന്തരി, ഹേ ഭൂമിപതേ, സ്വബുദ്ധിയാൽ പറഞ്ഞു—‘ഇത് നാഗാലയത്തിന്റെ വേലിക്കുള്ളിൽ ഉദിച്ചതിനാൽ ഇതിന് നാഗവല്ലീ എന്ന പേരാകും.’

Verse 54

सदा स्मरस्य संस्थानं मम वाक्याद्भविष्यति । नागवल्लीति वै नाम तस्याश्चक्रे ततः परम्

‘എന്റെ വാക്കിനാൽ ഇത് സദാ സ്മരൻ (കാമദേവൻ) ഇരിക്കുന്ന ആസനസ്ഥാനമാകും.’ തുടർന്ന് അതിന് ‘നാഗവല്ലീ’ എന്നു നാമകരണം ചെയ്തു.

Verse 55

संयोगं च चकाराथ तांबूलं जायते यथा । पूगीफलेन चूर्णेन खदिरेणापि पार्थिव

പിന്നീട്, ഹേ പാർത്ഥിവാ, താംബൂലം ഉണ്ടാകുന്ന വിധത്തിൽ യോജിച്ച സംയോജനം ചെയ്തു—പൂഗിഫലപ്പൊടിയും ഖദിര (കത്ത)യും ചേർത്ത്.

Verse 56

कस्यचित्त्वथ कालस्य वाणीवत्सरको नृपः । प्रतोषं नीतवाञ्छक्रं तपसा निर्मलेन च

കുറച്ച് കാലത്തിന് ശേഷം വാണീവത്സരകൻ എന്ന രാജാവ് നിർമലവും നിഷ്കളങ്കവുമായ തപസ്സാൽ ശക്രനെ (ഇന്ദ്രനെ) പൂർണ്ണമായി പ്രസന്നനാക്കി.

Verse 57

ततस्तत्तपसा तुष्ट इन्द्रो वचनमब्रवीत्

അപ്പോൾ ആ തപസ്സിൽ പ്രസന്നനായ ഇന്ദ്രൻ ഈ വചനങ്ങൾ അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 58

इन्द्र उवाच । भोभोः पार्थिव तुष्टोऽस्मि तपसाऽनेन सांप्रतम् । ब्रूहि यत्ते वरं दद्मि मनसा वांछितं सदा

ഇന്ദ്രൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ രാജാവേ! ഈ തപസ്സാൽ ഞാൻ ഇപ്പോൾ പ്രസന്നനാണ്. നിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നിത്യവും ആഗ്രഹിക്കുന്ന വരം പറയുക; അതു ഞാൻ നിനക്കു നൽകാം.

Verse 59

सोऽब्रवीद्यदि मे तुष्टो यदि देयो वरो मम । विमानं खेचरं देहि येनागच्छामि ते गृहे । नित्यमेव धरापृष्ठाद्वंदनार्थं तव प्रभो

അവൻ പറഞ്ഞു—നിങ്ങൾ എന്നിൽ പ്രസന്നനായി എനിക്ക് വരം നൽകുവാൻ ഇച്ഛിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ആകാശഗാമിയായ ഒരു വിമാനം ദയചെയ്യുക; അതിലൂടെ ഞാൻ ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ നിന്ന് നിത്യവും നിങ്ങളുടെ ഗൃഹത്തിൽ എത്തി, ഹേ പ്രഭോ, നിങ്ങളെ വന്ദിക്കാം.

Verse 60

स तथेति प्रतिज्ञाय हंसबर्हिणनादितम् । विमानं प्रददौ तस्मै मनोमारुतवेगधृक्

ഇന്ദ്രൻ ‘തഥാസ്തു’ എന്നു പ്രതിജ്ഞ ചെയ്ത്, ഹംസ-മയൂര നാദങ്ങളാൽ മുഴങ്ങുന്ന, മനസ്സിന്റെയും കാറ്റിന്റെയും വേഗം ധരിച്ച വിമാനം അവനു നൽകി.

Verse 61

स तत्र नित्यमारुह्य प्रयाति त्रिदशालयम् । भक्त्या परमया युक्तः सहस्राक्षं प्रवंदितुम्

അവൻ നിത്യവും അതിൽ കയറി ത്രിദശരുടെ ആലയത്തിലേക്ക് പോകുകയും, പരമഭക്തിയോടെ സഹസ്രാക്ഷനായ ഇന്ദ്രനെ വന്ദിക്കുകയും ചെയ്തു.

Verse 62

तस्य शक्रः स्वहस्तेन तांबूलं च प्रयच्छति । स च तद्भक्षयामास प्रहृष्टेनांतरात्मना

അവനു ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) സ്വന്തം കൈകൊണ്ടു തന്നെ താംബൂലം അർപ്പിച്ചു; അവൻ അന്തരാത്മാനന്ദത്തോടെ അതു സ്വീകരിച്ചു ഭുജിച്ചു.

Verse 63

वृद्धभावेऽपि संप्राप्ते तस्य कामोऽत्यवर्द्धत । तांबूलस्य प्रभावेन सुमहान्पृथिवीपते

ഹേ ഭൂമിപതേ! വാർദ്ധക്യം വന്നിട്ടും അവന്റെ കാമഭാവം അത്യധികമായി വർദ്ധിച്ചു—താംബൂലത്തിന്റെ പ്രഭാവം അത്ര മഹത്തായിരുന്നു.

Verse 64

अथ शक्रमुवाचेदं स राजा विनयान्वितः । नागवल्लीप्रदानेन प्रसादो मे विधीयताम्

അപ്പോൾ വിനയസമ്പന്നനായ ആ രാജാവ് ശക്രനോട് (ഇന്ദ്രനോട്) പറഞ്ഞു—“നാഗവല്ലി ദാനം ചെയ്ത് എനിക്കു പ്രസാദം അരുളേണമേ.”

Verse 65

मर्त्यलोके समानेतुं प्रचारं येन गच्छति । स तथेति प्रतिज्ञाय तस्मै तां प्रददौ तदा

അത് മർത്ത്യലോകത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി വ്യാപിക്കേണ്ടതിനാൽ, അദ്ദേഹം “തഥാസ്തു” എന്നു പ്രതിജ്ഞ ചെയ്ത് അന്നേ സമയം അതു അവനു നൽകി.

Verse 66

गत्वा निजपुरं सोपि स्वोद्यानेऽस्थापयत्तदा । ततः कालेन महता प्रचारं सा गता क्षितौ

സ്വന്തം നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി അവൻ അതിനെ തന്റെ ഉദ്യാനത്തിൽ നട്ടു; പിന്നെ ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അത് ഭൂമിയിലുടനീളം വ്യാപിച്ചു.

Verse 67

यस्याः स्वादनतो लोकः कामात्मा समपद्यत । न कश्चिद्यजनं चक्रे याजनं च विशेषतः । अन्या धर्मक्रियाः सर्वाः प्रणष्टा धर्मसंभवाः

അതിന്റെ രുചി ആസ്വദിച്ചതോടെ ജനങ്ങൾ കാമവശരായി. ആരും യജ്ഞം ചെയ്തില്ല, യജ്ഞം നടത്തിച്ചുമില്ല; ധർമ്മത്തിൽ നിന്നുജനിച്ച മറ്റു ധർമ്മാചാരങ്ങൾ എല്ലാം നശിച്ചു.

Verse 68

ततो देवगणाः सर्वे यज्ञभागविवर्जिताः । पीड्यमानाः क्रुधा विष्टा गत्वा प्रोचुः पितामहम्

അപ്പോൾ യജ്ഞഭാഗം നഷ്ടപ്പെട്ട എല്ലാ ദേവഗണങ്ങളും, ദുഃഖത്തിൽ പീഡിതരായി ക്രോധാവിഷ്ടരായി, പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 69

मर्त्यलोके सुरश्रेष्ठ नष्टा धर्मक्रिया भृशम् । कामासक्तो यतो लोकस्तांबूलस्य च भक्षणात् । तस्मात्कुरु प्रसादं नो येनास्माकं क्रिया भवेत्

‘ഹേ ദേവശ്രേഷ്ഠാ! മർത്ത്യലോകത്തിൽ ധർമ്മക്രിയകൾ വളരെ നശിച്ചു; താംബൂലം ചവച്ചതുകൊണ്ട് ജനങ്ങൾ കാമാസക്തരായി. അതിനാൽ ഞങ്ങളോട് പ്രസാദം കാണിക്കണമേ, ഞങ്ങളുടെ യഥോചിത ക്രിയകളും അർപ്പണങ്ങളും വീണ്ടും നടക്കേണ്ടതിന്.’

Verse 70

एतस्मिन्नेव काले तु पुष्करस्थं पितामहम् । यजनार्थे समायातं दरिद्रो वीक्ष्य पार्थिव

അതേ സമയത്ത്, ഹേ രാജാവേ, യജ്ഞാർത്ഥം പുഷ്കരത്തിൽ എത്തിയിരുന്ന പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവിനെ കണ്ട ഒരു ദരിദ്രൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു.

Verse 71

प्रणिपत्य ततः प्राह विनयावनतः स्थितः । निर्विण्णोऽहं सुरश्रेष्ठ ब्राह्मणानां गृहे स्थितः

നമസ്കരിച്ചു വിനയത്തോടെ നിന്നുകൊണ്ട് അവൻ പറഞ്ഞു—‘ഹേ ദേവശ്രേഷ്ഠാ! ബ്രാഹ്മണരുടെ വീടുകളിൽ ആശ്രിതനായി കഴിയുകയാൽ ഞാൻ ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുന്നു.’

Verse 72

तस्मात्कीर्तय मे स्थानं श्रेष्ठं वित्तवतां हि यत् । तत्र सञ्जायते तृप्तिः शाश्वती प्रचुरा प्रभो

അതുകൊണ്ട്, ഹേ പ്രഭോ, ധനവാന്മാരിലും ശ്രേഷ്ഠമായ ആ ഉത്തമസ്ഥാനത്തെ എനിക്ക് വിവരിച്ചുതരണമേ; അവിടെ സമൃദ്ധവും ശാശ്വതവുമായ തൃപ്തി ഉദ്ഭവിക്കുന്നു।

Verse 73

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा चिरं ध्यात्वा पितामहः । अब्रवीच्च दरिद्रं तं छिद्रार्थं धनिना मिह

അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവ് ദീർഘനേരം ധ്യാനിച്ച് ആലോചിച്ചു. പിന്നെ ആ ദരിദ്രനോട് പറഞ്ഞു—“ഇവയാണ് ധനവാന്മാരിൽ ‘ഛിദ്രം’ അഥവാ ദുർബലബിന്ദു സൃഷ്ടിക്കുന്ന മാർഗങ്ങൾ.”

Verse 74

चूर्णपत्रे त्वया वासः सदा कार्यो दरिद्र भोः । तांबूलस्य तु पर्णाग्रे भार्यया मम वाक्यतः

ഹേ ദരിദ്രനേ, നീ എപ്പോഴും ചൂർണ്ണമായ ഇലയിൽ തന്നെ വസിക്കണം. കൂടാതെ എന്റെ കല്പനപ്രകാരം എന്റെ ഭാര്യ താംബൂല ഇലയുടെ അഗ്രഭാഗത്ത് ഇരിക്കട്ടെ।

Verse 75

पर्णानां चैव वृंतेषु सर्वेषु त्वत्सुतेन च । रात्रौ खदिरसारे च त्वं ताभ्यां सर्वदा वस

കൂടാതെ ഇലകളുടെ എല്ലാ തണ്ടുകളിലും—നിന്റെ പുത്രനോടുകൂടെ—നീ വസിക്കണം. രാത്രിയിൽ ഖദിരസാരത്തിലും പാർക്കുക; ഇങ്ങനെ അവരോടൊപ്പം എപ്പോഴും വസിക്കൂ।

Verse 76

धनिनां छिद्रकृत्प्रोक्तमेतत्स्थानचतुष्टयम् । पार्थिवानां विशेषेण मम वाक्या द्व्रज द्रुतम्

ധനവാന്മാരിൽ ‘ഛിദ്രം’ സൃഷ്ടിക്കുന്നതായി ഈ നാലു സ്ഥാനങ്ങൾ പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു—പ്രത്യേകിച്ച് രാജാക്കന്മാർക്കായി. എന്റെ വചനപ്രകാരം നീ വേഗത്തിൽ അവിടേക്ക് പോകുക।

Verse 77

नारद उवाच । एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि नराधिप

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ നരാധിപാ! നീ എന്നോടു ചോദിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ നിനക്കു വിശദമായി അറിയിച്ചു.

Verse 78

तांबूलोत्थानि छिद्राणि यथा स्युर्धनिनामिह । तानि सर्वाणि चीर्णानि त्वया राजन्नजानता । तेन वै विभवोच्छित्तिः संजाता सहसा नृप

ഇവിടെ ധനികർക്കു താംബൂലത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിക്കുന്ന ദോഷരൂപമായ വിടവുകൾ ഏതൊക്കെയോ, അവയെല്ലാം, ഹേ രാജൻ, നീ അറിവില്ലാതെ ചെയ്തിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ, ഹേ നൃപ, നിന്റെ വിഭവക്ഷയം പെട്ടെന്നു സംഭവിച്ചു.

Verse 79

राजोवाच । तदर्थमपि मे ब्रूहि प्रायश्चित्तं मुनीश्वर । कदाचिद्भक्षणं मे स्यात्तांबूलस्य तथाविधम्

രാജാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ മുനീശ്വരാ! അതിനാൽ എനിക്ക് പ്രായശ്ചിത്തം പറഞ്ഞുതരുക; ചിലപ്പോൾ എനിക്കു അങ്ങനെ അനുപയോഗ്യമായ താംബൂലഭക്ഷണം സംഭവിക്കാം.

Verse 80

येन सञ्जायते शुद्धिः कुतांबूलसमुद्भवा

കുതാംബൂലത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച അശുദ്ധിക്ക് ശുദ്ധി ഏതു മാർഗ്ഗത്തിൽ ലഭിക്കുന്നു?

Verse 81

विश्वा मित्र उवाच । शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि प्रायश्चित्तं तु यच्चरेत् । आश्वासनेन शुद्ध्यर्थं कुतांबूलस्य भक्षणात्

വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജൻ, കേൾക്കുക; ആചരിക്കേണ്ട പ്രായശ്ചിത്തം ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കുന്നു. കുതാംബൂലഭക്ഷണത്തിനു ശേഷം ശുദ്ധിക്കായി ‘ആശ്വാസന’ എന്ന ശാന്തിക്രിയ ആചരിക്കണം.

Verse 82

पर्वकालं समुद्दिश्य सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । आनयेद्ब्राह्मणं राजन्वेदवेदांगपारगम्

ഹേ രാജാവേ, പുണ്യമായ പർവകാലം ഉദ്ദേശിച്ച്, സമ്യക് ശ്രദ്ധയോടെ, വേദവും വേദാംഗങ്ങളും പാരംഗതനായ ബ്രാഹ്മണനെ ക്ഷണിക്കണം।

Verse 83

प्रक्षाल्य चरणौ तस्य वाससी परिधापयेत् । संपूज्य गंधपुष्पाद्यैस्ततः पत्रं हिरण्मयम् । स्वशक्त्या कारयित्वाऽथ चूर्णे मुक्ताफलं न्यसेत्

അവന്റെ പാദങ്ങൾ കഴുകി, വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിപ്പിക്കണം. ഗന്ധം, പുഷ്പം മുതലായവകൊണ്ട് സമ്യക് പൂജിച്ച്, സ്വന്തം ശേഷിയനുസരിച്ച് സ്വർണമയമായ താംബൂലപത്രം ഒരുക്കിച്ച്, ചൂർണ്ണത്തിന്മേൽ മുത്ത് വെക്കണം।

Verse 84

पूगीफलं च वैडूर्यं खदिरं रूप्यमेव च । मन्त्रेणानेन विप्राय तथैव च समर्पयेत्

ഈ മന്ത്രത്തോടുകൂടി ബ്രാഹ്മണന് പൂഗീഫലം (സുപാരി), വൈഡൂര്യമണി, ഖദിരം, കൂടാതെ വെള്ളിയും സമർപ്പിക്കണം।

Verse 85

यन्मया भक्षितं पूर्वं वृन्तं पत्रसमुद्भवम् । चूर्णपत्रं तथैवान्यद्रात्रौ खदिरमेव च

ഞാൻ മുമ്പ് ഭക്ഷിച്ചതെല്ലാം—വൃന്തം, ഇലയിൽ നിന്നുയർന്ന വസ്തുക്കൾ, ചൂർണ്ണസഹിതമായ പത്രപ്രയോഗം, മറ്റു വസ്തുക്കൾ, കൂടാതെ രാത്രിയിൽ ഖദിരവും—

Verse 86

तस्य पापस्य शुद्ध्यर्थं तांबूलं प्रतिगृह्यताम् । ततस्तु ब्राह्मणो मंत्रमेवं राजन्नुदाहरेत्

ആ പാപത്തിന്റെ ശുദ്ധിക്കായി ഈ താംബൂലം സ്വീകരിക്കപ്പെടട്ടെ. തുടർന്ന്, ഹേ രാജാവേ, ബ്രാഹ്മണൻ ഇപ്രകാരം മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം।

Verse 87

यजमानहितार्थाय सर्वपापविशुद्धये । अज्ञानाज्ज्ञानतो वापि कुतांबूलं प्रभक्षितम्

യജമാനന്റെ ഹിതത്തിനും സർവ്വപാപശുദ്ധിക്കുമായി—അജ്ഞാനത്താലോ അറിഞ്ഞുകൊണ്ടോ—അശുദ്ധ/നിഷിദ്ധ താംബൂലം ഭക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 88

भक्षयिष्यसि यच्चान्यत्कदाचिन्मे प्रसादनात् । तस्य दोषो न ते भावी मम वाक्यादसंशयम्

എന്റെ പ്രസാദം മൂലം നീ ഏതുകാലത്തും മറ്റെന്തെങ്കിലും ഭക്ഷിച്ചാലും, അതിന്റെ ദോഷം നിനക്കുണ്ടാകുകയില്ല—എന്റെ വാക്കിനാൽ ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 89

अनेन विधिना दत्त्वा तांबूलं शुद्धिमाप्नुयात् । कुतांबूलस्य दोषेण गृह्यते न नरो नृप

ഈ വിധിപ്രകാരം താംബൂലം ദാനം ചെയ്താൽ ശുദ്ധി ലഭിക്കും. ഹേ നൃപാ! കുതാംബൂലത്തിന്റെ ദോഷം മൂലം മനുഷ്യൻ ഗ്രഹിക്കപ്പെടുകയില്ല.

Verse 90

तस्मात्त्वं हि महाराज व्रतमेतत्समाचर । बहु पुण्यतमं ह्येतन्महाभोगविवर्द्धनम्

അതുകൊണ്ട്, ഹേ മഹാരാജാ! ഈ വ്രതം ആചരിക്കൂ. ഇത് അത്യന്തം പുണ്യപ്രദവും മഹാഭോഗ-സമൃദ്ധി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്.

Verse 91

यः प्रयच्छति राजेन्द्र विधिनानेन भक्तितः । जन्मजन्मान्तरे वापि न तांबूलेन मुच्यते

ഹേ രാജേന്ദ്രാ! ഈ വിധിപ്രകാരം ഭക്തിയോടെ (താംബൂലം) അർപ്പിക്കുന്നവൻ ജന്മജന്മാന്തരങ്ങളിലും താംബൂലത്തിൽ നിന്ന് വഞ്ചിതനാകുകയില്ല.

Verse 92

तांबूलं भक्षयित्वा यो नैतद्दानं प्रयच्छति । तांबूलवर्जितः सोऽत्र भवेज्जन्मनिजन्मनि

താംബൂലം ഭക്ഷിച്ചിട്ടും അതിനനുസൃതമായ ദാനം അർപ്പിക്കാത്തവൻ, ഈ ലോകത്തിൽ ജന്മജന്മാന്തരങ്ങളിലും താംബൂലവഞ്ചിതനായിരിക്കും.

Verse 93

तांबूलवर्जितं यस्य मुखं स्यात्पृथिवीपते । कृपणस्य दरिद्रस्य तद्बिलं न हि तन्मुखम्

ഹേ ഭൂമിപതേ! താംബൂലം ഇല്ലാത്തവന്റെ വായ് വായല്ല; അത് ഒരു കുഴിപോലെ. കൃപണനും ദരിദ്രനും ഉള്ളത് യഥാർത്ഥത്തിൽ ‘വായ്’ എന്നു പറയപ്പെടുകയില്ല.

Verse 94

तांबूलं ब्राह्मणेन्द्राय यो दत्त्वा प्राक्प्रभक्षयेत् । सुरूपो भाग्यवान्दक्षो भवेज्जन्मनिजन्मनि

ആദ്യം ബ്രാഹ്മണേന്ദ്രനു താംബൂലം ദാനം ചെയ്ത് പിന്നെ സ്വയം ഭക്ഷിക്കുന്നവൻ, ജന്മജന്മാന്തരങ്ങളിലും സുന്ദരനും ഭാഗ്യവാനും ദക്ഷനുമായിരിക്കും.

Verse 95

एतत्ते सर्वमाख्यातं कुतांबूलस्य भक्षणात् । यत्फलं जायते पुंसां यद्दानेन महीपते

ഹേ മഹീപതേ! താംബൂലം ഭക്ഷിക്കുന്നതിലും അതിനെ ദാനം ചെയ്യുന്നതിലും മനുഷ്യർക്കു ലഭിക്കുന്ന ഫലം എല്ലാം ഞാൻ നിനക്കു പൂർണ്ണമായി വിവരിച്ചു.

Verse 96

शंखादित्यानुषंगेण तांबूलस्य च भक्षणे । ये दोषा ये गुणा राजन्दानं चैव प्रभक्षणे

ഹേ രാജാവേ! ശംഖാദി അനുബന്ധ ആചാരങ്ങളോടുകൂടി താംബൂലം ഭക്ഷിക്കുന്നതിലെ ദോഷങ്ങളും ഗുണങ്ങളും, അതുപോലെ അതിന്റെ ദാനവും ഭക്ഷണവും സംബന്ധിച്ച കാര്യങ്ങളും ഞാൻ വിശദീകരിച്ചു.

Verse 210

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये तांबूलोत्पत्ति तांबूलमाहात्म्यवर्णनंनाम दशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീ സ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഷഷ്ഠമായ നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ, ഹാടകേശ്വര-ക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിനകത്തെ “താംബൂലോത്പത്തി എന്നും താംബൂലമാഹാത്മ്യവർണ്ണനം എന്നും” പേരുള്ള ഇരുനൂറ്റി പത്താം അധ്യായം സമാപ്തമായി।