Adhyaya 207

Verse 1

विश्वामित्र उवाच । एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि नराधिप । बालमंडनमाहात्म्यं सर्वपातकनाशनम्

വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ നരാധിപാ, നീ ചോദിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ വിശദമായി പറഞ്ഞു. ഇത് ബാലമണ്ഡനത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം; ഇത് സർവ്വ പാപങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 2

यत्रैकस्मिन्नपि स्नाने कृते पार्थिवसत्तम । सर्वेषां लभ्यते पुण्यं तीर्थानां स्नानसंभवम् । माघमासे त्रयोदश्यां शुक्लपक्ष उपस्थिते

ഹേ രാജശ്രേഷ്ഠാ! ആ സ്ഥലത്ത് ഒരിക്കൽ മാത്രം സ്നാനം ചെയ്താലും എല്ലാവർക്കും അനേകം തീർത്ഥങ്ങളിൽ സ്നാനം ചെയ്തതിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന പുണ്യം ലഭിക്കുന്നു—വിശേഷിച്ച് മാഘമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ ത്രയോദശി വന്നപ്പോൾ।

Verse 3

आनर्त उवाच । कस्माच्छक्रस्य संस्थानं पंचरात्रं धरातले । नाधिकं जायते तेषां यथान्येषां दिवौकसाम्

ആനർത്തൻ പറഞ്ഞു—ശക്രന്റെ ഭൂമിയിലെ വാസം എന്തുകൊണ്ട് അഞ്ചു രാത്രികൾക്കു മാത്രമാണ്? മറ്റു സ്വർഗവാസികളുപോലെ അവനു കൂടുതൽ കാലം എന്തുകൊണ്ട് ഉണ്ടാകുന്നില്ല?

Verse 4

वर्षांते कानि चाहानि येषु शक्रो धरातले । समागच्छति को मास एतत्सर्वं ब्रवीहि मे

മഴക്കാലാവസാനത്തിൽ ഏതു ഏതു ദിവസങ്ങളിലാണ് ശക്രൻ ഭൂമിയിലേക്കു വരുന്നത്? ഏത് മാസത്തിലാണ് അവൻ എത്തുന്നത്? ഇതെല്ലാം എനിക്കു പറയുക।

Verse 5

विश्वामित्र उवाच । श्रूयतामभिधास्यामि कथा मेनां धराधिप । पंचरात्रात्परं शक्रो यथा न स्याद्धरातले

വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ഭൂമിപതേ, ശ്രവിക്ക; ശക്രൻ അഞ്ചു രാത്രികൾക്കപ്പുറം ഭൂമിയിൽ എന്തുകൊണ്ട് നിലനിൽക്കാത്തതെന്ന് വ്യക്തമാകുവാൻ ഈ കഥ ഞാൻ വിവരിക്കുന്നു।

Verse 6

आसीत्पूर्वं बृहत्कल्पे जयत्सेनः सुरेश्वरः । त्रैलोक्यस्य समस्तस्य स्वामी दानवदर्पहा

പൂർവകാലത്തെ ബൃഹത്കൽപ്പത്തിൽ ജയത്സേന എന്നൊരു സുരേശ്വരൻ ഉണ്ടായിരുന്നു—സമസ്ത ത്രിലോകങ്ങളുടെ സ്വാമി, ദാനവരുടെ ദർപ്പം നശിപ്പിക്കുന്നവൻ।

Verse 7

त्रैलोक्ये सकले पूजां भजमानः सदैव हि । कस्यचित्त्वथ कालस्य गौतमस्य मुनेः प्रिया

അവൻ സമസ്ത ത്രിലോകത്തിലും നിത്യവും പൂജിക്കപ്പെടുന്നവനായിരുന്നു. പിന്നെ ഒരു സമയത്ത് ഗൗതമമുനിയുടെ പ്രിയ പത്നി (എന്ന പ്രസംഗം ഉണ്ടായി)—

Verse 8

अहिल्यानाम भार्याऽभूद्रूपे णाप्रतिमा भुवि । तां दृष्ट्वा चकमे शक्रः कामदेववशं गतः

അവളുടെ പേര് അഹല്യ; ഭൂമിയിൽ രൂപത്തിൽ അവൾക്ക് ഉപമയില്ല. അവളെ കണ്ട ശക്രൻ കാമദേവന്റെ വശം പ്രാപിച്ച് അവളെ ആഗ്രഹിച്ചു.

Verse 9

नित्यमेव समागत्य स्वर्गलोकात्स कामभाक् । गौतमे निर्गते राजन्समिदिध्मार्थमेव हि । दर्भार्थं फलमूलार्थं स्वयमेव महात्मभिः

കാമാകുലനായ അവൻ സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ നിന്ന് വീണ്ടും വീണ്ടും വന്നു. ഹേ രാജാവേ, ഗൗതമൻ സമിധാ-ഇന്ധനം, ദർഭ, ഫലവും മൂലവും ശേഖരിക്കാൻ—മഹാത്മ ഋഷിമാർ സ്വയം ചെയ്യുന്ന കര്‍മ്മമായി—പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ അവൻ അവസരം തേടി.

Verse 11

तच्छ्रुत्वा सहसा तूर्णं गौतमो गृहमभ्यगात् । यावत्पश्यति देवेशं सह पत्न्या समागतम्

അത് കേട്ട ഉടൻ ഗൗതമൻ പെട്ടെന്ന് വേഗത്തിൽ വീട്ടിലേക്കെത്തി. അവിടെ ദേവേശനെ തന്റെ പത്നിയോടൊപ്പം വന്നിരിക്കുന്നതായി കണ്ടു.

Verse 12

शक्रोऽपि गौतमं दृष्ट्वा पलायनपरायणः । निर्जगामाश्रमात्तस्माद्विवस्त्रोऽपि भयाकुलः

ശക്രനും ഗൗതമനെ കണ്ട ഉടൻ ഓടിപ്പോകാൻ മാത്രം തുനിഞ്ഞു. ഭയാകുലനായി, വസ്ത്രങ്ങളില്ലാതെയും ആ ആശ്രമത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്ക് പാഞ്ഞുപോയി.

Verse 13

अहिल्यापि भयत्रस्ता दृष्ट्वा भर्तारमागतम् । अधोमुखी स्थिता राजंस्तदा व्याकुलितेंद्रिया

ഹേ രാജാവേ, ഭർത്താവ് വരുന്നത് കണ്ട് അഹല്യയും ഭയചകിതയായി, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ പരവശമായി തലകുനിച്ച് നിന്നു.

Verse 14

गौतमोऽपि च तद्दृष्ट्वा सम्यग्भार्याविचेष्टितम् । ददौ शापं महाराज कोपसंरक्तलोचनः

ഹേ മഹാരാജാവേ, തൻ്റെ പത്നിയുടെ ആ അനുചിതമായ പ്രവൃത്തി വ്യക്തമായി കണ്ട് ഗൗതമൻ കോപത്താൽ ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ ശാപം നൽകി.

Verse 15

यस्माच्छक्र पापकर्म कृतमीदृग्विगर्हितम् । भार्या मे दूषिता साध्वी तस्मादवृषणो भव

ഹേ ഇന്ദ്രാ, നീ ഇത്തരമൊരു നിന്ദ്യമായ പാപം ചെയ്യുകയും എൻ്റെ പതിവ്രതയായ ഭാര്യയെ മലിനപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തതിനാൽ, നീ വൃഷണഹീനനായിത്തീരട്ടെ.

Verse 16

सहस्रं च भगानां ते वक्त्रे भवतु मा चिरम् । येन त्वं विप्लवं यासि त्रैलोक्ये सचराचरे

നിൻ്റെ ശരീരത്തിൽ ഉടൻ തന്നെ ആയിരം യോനികൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെടട്ടെ, അതുമൂലം ചരാചരങ്ങളടങ്ങിയ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും നീ അപവാദത്തിന് പാത്രമാകും.

Verse 17

अपरं मर्त्यलोकेऽत्र यद्यागच्छसि वासव । पूजाकृते ततो मूर्धा शतधा ते भविष्यति

ഹേ വാസവാ, ഇതിനുപുറമെ നീ പൂജയ്ക്കായി ഇവിടെ മർത്യലോകത്തേക്ക് വരികയാണെങ്കിൽ, നിൻ്റെ തല നൂറു കഷ്ണങ്ങളായി ചിതറിപ്പോകും.

Verse 18

एवं शप्त्वा च तं शक्रं ततोऽहिल्यामुवाच सः । कोपसंरक्तनेत्रस्तु भर्त्सयित्वा मुहुर्मुहुः

ഇങ്ങനെ ശക്രനെ ശപിച്ച്, പിന്നെ അവൻ അഹല്യയോട് പറഞ്ഞു. കോപത്തിൽ ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ അവളെ വീണ്ടും വീണ്ടും കടുപ്പമായി ശാസിച്ചു.

Verse 19

यस्मात्पापे त्वया कर्म कृतमेतद्विगर्हितम् । तस्माच्छिलामयी भूत्वा त्वं तिष्ठ वसुधातले

ഹേ പാപിനീ! നീ ഈ നിന്ദ്യമായ കർമ്മം ചെയ്തതിനാൽ, നീ ശിലാമയിയായി ഭൂമിതലത്തിൽ നിലകൊള്ളുക.

Verse 20

ततः सा तत्क्षणाज्जाता तस्य भार्या शिलात्मिका । इन्द्रोऽपि च परित्यक्तो वृषणाभ्यां तथाऽभवत्

അന്നേ ക്ഷണത്തിൽ അവന്റെ ഭാര്യ ശിലാസ്വഭാവിനിയായി മാറി; ഇന്ദ്രനും വൃഷണദ്വയം നഷ്ടപ്പെട്ട് അതുപോലെ ആയിത്തീർന്നു.

Verse 21

सहस्रभगचिह्नस्तु वक्त्रदेशे बभूव ह

അവന്റെ മുഖപ്രദേശത്ത് സഹസ്ര ‘ഭഗ’ ചിഹ്നങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

Verse 22

अथ मेरोः समासाद्य कंदरं विजनं हरिः । सव्रीडः सेवते नित्यं न जगाम निजां पुरीम्

അപ്പോൾ ഹരി (ഇന്ദ്രൻ) മേരുപർവതത്തിലെ വിജനമായ ഒരു ഗുഹയിലെത്തി. ലജ്ജയോടെ അവിടെ നിത്യവും വസിച്ചു; തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങിയില്ല.

Verse 23

ततो देवगणाः सर्वे सोद्वेगास्तेन वर्जिताः । नो जानंति च तत्रस्थं कन्दरान्वेषणे रताः ओ

അപ്പോൾ അവൻ തങ്ങളെ ഉപേക്ഷിച്ചതിനാൽ വ്യാകുലരായ എല്ലാ ദേവഗണങ്ങളും അവൻ എവിടെ വസിക്കുന്നുവെന്ന് അറിയാതെ, ഗുഹകളെ അന്വേഷിക്കുന്നതിൽ മുഴുകി।

Verse 24

पीड्यंते दानवै रौद्रैः स्वर्गे जाते विराजके

സ്വർഗത്തിൽ വിരാജകൻ വന്നപ്പോൾ, ക്രൂര ദാനവർ ലോകങ്ങളെ പീഡിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി।

Verse 25

एतस्मिन्नन्तरे जीवः शक्राण्या भयभीतया । सोद्वेगया परिपृष्टः क्व गतोऽथ पुरंदरः

ഇതിനിടയിൽ ഭയത്താൽ വിറച്ചും വ്യാകുലമായും ആയ ശക്രാണി (ഇന്ദ്രാണി) ജീവനോടു ചോദിച്ചു— “പുരന്ദരൻ (ഇന്ദ്രൻ) എവിടെ പോയി?”

Verse 26

अथ जीवश्चिरं ध्यात्वा दृष्ट्वा तं ज्ञानचक्षुषा । जगाम सहितो देवैः प्रोवाचाथ सुनिष्ठुरम्

അപ്പോൾ ജീവൻ ദീർഘനേരം ധ്യാനിച്ച് ജ്ഞാനചക്ഷുവാൽ അവനെ കണ്ടു; ദേവന്മാരോടൊപ്പം അവിടെ ചെന്നു കടുപ്പത്തോടെ സംസാരിച്ചു।

Verse 27

किमित्थं राज्यभोगांस्त्वं त्यक्त्वा विजनमाश्रितः । किं त्वया विहितं ध्यानं किं रौद्रं संश्रितं तपः

“രാജ്യഭോഗങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് നീ എന്തുകൊണ്ട് ഈ നിർജനതയെ ആശ്രയിച്ചു? നീ ഏതു തരത്തിലുള്ള ധ്യാനം സ്വീകരിച്ചു, ഏതു ക്രൂര തപസ്സിനെ ആശ്രയിച്ചു?”

Verse 28

बृहस्पतेर्वचः श्रुत्वा भगवक्त्रः पुरंदरः । प्रोवाच लज्जया युक्तो दीनो बाष्पपरिप्लुतः

ബൃഹസ്പതിയുടെ വചനങ്ങൾ കേട്ടപ്പോൾ, മുഖം താഴ്ത്തിയ പുരന്ദരൻ (ഇന്ദ്രൻ) ലജ്ജയോടെ, ദീനനായി, കണ്ണീരാൽ നിറഞ്ഞ് സംസാരിച്ചു।

Verse 29

नाहं राज्यं करिष्यामि त्रैलोक्येऽपि कथंचन । पश्य मे यादृशी जाता ह्यवस्था गौतमान्मुनेः

ഞാൻ എങ്ങനെയും ത്രിലോകത്തിലും രാജ്യം നടത്തുകയില്ല. ഗൗതമ മുനിയുടെ കാരണത്താൽ എനിക്കുണ്ടായ അവസ്ഥ നോക്കുക।

Verse 31

मर्त्यलोकोद्भवा पूजा नष्टा मम बृहस्पते । गौतमस्य मुनेः शापात्कस्मिंश्चित्कारणांतरे

ഓ ബൃഹസ്പതേ! മർത്ത്യലോകത്തിൽ നിന്നു എനിക്കായി ഉയർന്ന പൂജ, ഏതോ കാരണാന്തരത്തിൽ—ഗൗതമ മുനിയുടെ ശാപം മൂലം—നശിച്ചുപോയി।

Verse 32

तच्छ्रुत्वा देवराजस्य बृहस्पतिरुवाचह । दुःखेन महता युक्तः सर्वैर्देवैः समावृतः । गौतमस्य समीपे च गत्वा प्रोवाच तं स्वयम्

ദേവരാജന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ബൃഹസ്പതി പറഞ്ഞു. മഹാദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി, എല്ലാ ദേവന്മാരാലും ചുറ്റപ്പെട്ട്, ഗൗതമന്റെ സമീപത്ത് ചെന്നു സ്വയം അദ്ദേഹത്തോട് സംസാരിച്ചു।

Verse 33

एतच्छक्रपरित्यक्तं त्रैलोक्यमपि चाखिलम् । पीड्यते दानवैर्विप्र नष्टयज्ञोत्सवक्रियम्

ഹേ വിപ്രാ! ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) ഉപേക്ഷിച്ച ഈ സമസ്ത ത്രിലോകവും ദാനവന്മാർ പീഡിപ്പിക്കുന്നു; യജ്ഞോത്സവങ്ങളുടെ ക്രിയകൾ നശിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 34

नैष वांछति राज्यं स्वं लज्जया परया युतः । तस्मादस्य प्रसादं त्वं यथावत्कर्तुमर्हसि । अनुग्रहेण शापस्य मम वाक्याद्द्विजोत्तम

അവൻ പരമലജ്ജയിൽ നിറഞ്ഞ് സ്വന്തം രാജ്യം പോലും ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല. അതിനാൽ, ഹേ ദ്വിജോത്തമാ, യഥാവിധി അവനോട് പ്രസാദം കാണിക്കണം—എന്റെ വചനപ്രകാരം അനുഗ്രഹിച്ച് ആ ശാപം ശിഥിലമാക്കുക.

Verse 35

तच्छ्रुत्वा गौतमः प्राह न मे वाक्यं भवेन्मृषा । न वाक्यं लोपयिष्यामि यदुक्तं स्वयमेव हि

ഇത് കേട്ട് ഗൗതമൻ പറഞ്ഞു—എന്റെ വചനം അസത്യമാകുകയില്ല. ഞാൻ സ്വയം പറഞ്ഞ വാക്ക് ഞാൻ പിൻവലിക്കുകയില്ല.

Verse 36

ततः प्रोवाच ते विष्णुः स्वयं चापि महेश्वरः । तथा देवगणाः सर्वे विनयावनता स्थिताः

അപ്പോൾ വിഷ്ണു അവനോട് സംസാരിച്ചു; സ്വയം മഹേശ്വരനും പ്രത്യക്ഷമായി വചനം പറഞ്ഞു. കൂടാതെ എല്ലാ ദേവഗണങ്ങളും വിനയത്തോടെ തലകുനിച്ച് അവിടെ നിന്നു.

Verse 37

अन्यथा ब्रह्मणो वाक्यं न ते कर्तुं प्रयुज्यते । तस्मात्कुरुष्व विप्रेन्द्र शापस्यानुग्रहं हरेः

അല്ലെങ്കിൽ ബ്രഹ്മാവിന്റെ വചനം നിനക്കാൽ നടപ്പാക്കപ്പെടുന്നത് യുക്തമാകുകയില്ല. അതിനാൽ, ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ, ഹരിക്കായി ആ ശാപത്തെ അനുഗ്രഹമായി മാറ്റുക.

Verse 38

दृष्ट्वा तन्मनसो दार्ढ्यं सुरा विष्णुपुरोगमाः । ब्रह्मणोंऽतिकमभ्येत्य तस्मै सर्वं न्यवेदयन्

അവന്റെ മനസ്സിന്റെ ദൃഢത കണ്ടു, വിഷ്ണുവിനെ മുൻപാക്കി ദേവഗണങ്ങൾ ബ്രഹ്മാവിന്റെ സമീപം ചെന്നു എല്ലാം അദ്ദേഹത്തിന് നിവേദിച്ചു.

Verse 39

शापं शक्रस्य संजातं तथा तस्मान्महामुनेः

ശക്രനിൽ ഉദിച്ച ശാപവും, അതുപോലെ ആ മഹാമുനിയിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ച കാര്യവും।

Verse 40

यथा विडंबना जाता देवराजस्य गर्हिता । तथा च दानवैः सर्वं त्रैलोक्यं व्याकुलीकृतम्

ദേവരാജനിൽ നിന്ദ്യമായ അപമാനം എങ്ങനെ സംഭവിച്ചു; ദാനവർ സമസ്ത ത്രിലോകവും എങ്ങനെ കലക്കത്തിലാക്കി എന്നതും।

Verse 41

यथा न कुरुते राज्यं व्रीडितः स शचीपतिः । तच्छ्रुत्वा पद्मजस्तूर्णं हरिशंभुसमन्वितः

ലജ്ജിതനായ ശചീപതി രാജ്യം നടത്താതെ ഇരുന്നു; അത് കേട്ട് പദ്മജൻ (ബ്രഹ്മാവ്) ഹരിയും ശംഭുവും കൂടെ വേഗം പുറപ്പെട്ടു।

Verse 42

जगाम तत्र यत्रास्ते दुःखितः पाकशासनः । गौतमं च समानीय तत्रैव च पितामहः

ദുഃഖിതനായ പാകശാസനൻ (ഇന്ദ്രൻ) ഇരുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് അദ്ദേഹം ചെന്നു; അവിടെയേ പിതാമഹൻ (ബ്രഹ്മാവ്) ഗൗതമനെയും കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നു।

Verse 43

ततः प्रोवाच प्रत्यक्षं देवानां वासवस्य च । अयुक्तं देवराजेन विहितं मुनिसत्तम

അപ്പോൾ ദേവന്മാരുടെയും വാസവൻ (ഇന്ദ്രൻ) യുടെയും സന്നിധിയിൽ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു—“മുനിശ്രേഷ്ഠാ, ദേവരാജൻ ചെയ്തതു യുക്തമല്ല.”

Verse 44

यत्ते प्रदूषिता भार्या कामोपहतचेतसा । न ते दोषोऽस्ति यच्छप्तश्छिद्रे चास्मिन्पुरंदरः । परं प्रशस्यते नित्यं मुनीनां परमा क्षमा

കാമവശമായ ചിത്തമുള്ള ഒരാൾ നിന്റെ ഭാര്യയെ മലിനമാക്കി; അതിനാൽ അവനെ ശപിച്ചതിൽ നിനക്കു ദോഷമില്ല—ഈ നൈതിക ചിദ്രത്തിൽ പുരന്ദരൻ (ഇന്ദ്രൻ) തന്നെയാണ് പതിച്ചത്. എങ്കിലും മുനികളുടെ പരമ ക്ഷമ എപ്പോഴും പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 45

यथा त्रैलोक्यराज्यं स्वं प्रकरोति शतक्रतुः । त्वया स्वयं प्रसादेन तथा नीतिर्विधीयताम्

ശതക്രതു (ഇന്ദ്രൻ) തന്റെ ത്രിലോക്യരാജ്യം വീണ്ടും നേടി സ്ഥാപിക്കുന്നതുപോലെ, നിങ്ങളുടെ നേരിട്ടുള്ള പ്രസാദത്താൽ യുക്തമായ നയവും പ്രവർത്തനമാർഗവും വിധിക്കപ്പെടട്ടെ।

Verse 46

दत्त्वाऽस्य वृषणौ भूयो नाश यित्वा भगानिमान् । मर्त्यलोके गतिश्चास्य यथा स्यात्तत्समाचर

അവന്റെ വൃഷണങ്ങൾ വീണ്ടും നൽകി, ഇവിടെ ഉള്ള ഈ ‘ഭഗ’ങ്ങളെ നശിപ്പിച്ച്, മർത്ത്യലോകത്തിൽ അവന്റെ ഗതി യഥോചിതമായി വരുന്നതുപോലെ പ്രവർത്തിക്കു।

Verse 47

तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां स मुनिर्देवगौरवात् । वृषणौ मेषसंभूतौ योजयामास तौ तदा

അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ആ മുനി ദേവഗൗരവത്താൽ, അപ്പോൾ ആടിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ച വൃഷണയുഗം അവനിൽ ഘടിപ്പിച്ചു।

Verse 48

तान्भगान्पाणिना स्पृष्ट्वा चक्रे नेत्राणि सन्मुनिः । ततः प्रोवाच तान्देवान्गौतमश्च महातपाः

ആ ‘ഭഗ’ങ്ങളെ കൈകൊണ്ട് സ്പർശിച്ച് ആ സന്മുനി അവയെ കണ്ണുകളാക്കി. തുടർന്ന് മഹാതപസ്വിയായ ഗൗതമൻ ആ ദേവന്മാരോട് പറഞ്ഞു।

Verse 49

सहस्राक्षो मया शक्रो निर्मितोयं सुरोत्तमाः । स मेषवृषणश्चापि स्वं च राज्यं करिष्यति । शोभाऽस्य नेत्रजा वक्त्रे सुरम्या संभविष्यति

ഹേ സുരോത്തമന്മാരേ, ഞാൻ ഈ ശക്രനെ ‘സഹസ്രാക്ഷൻ’ ആയി നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നു. മേ‍ഷവൃഷണങ്ങൾ ധരിച്ചിട്ടും അവൻ തീർച്ചയായും തന്റെ രാജ്യം നേടും; ആ കണ്ണുകളിൽ നിന്നുജനിച്ച അത്യന്തം രമ്യമായ തേജസ് അവന്റെ മുഖത്ത് പ്രകാശിക്കും.

Verse 50

पुंस्त्वं च मेषजोत्थाभ्यां वृषणाभ्यां भविष्यति । न च मर्त्ये गतिश्चास्य पूजार्थं संभविष्यति

മേ‍ഷജനിതമായ ആ രണ്ടു വൃഷണങ്ങളാൽ അവന്റെ പുരുഷത്വം നിലനിൽക്കും; എന്നാൽ മനുഷ്യപൂജ ലഭിക്കാനായി മർത്ത്യലോകത്തിലേക്ക് അവന് ഗതി ഉണ്ടാകുകയില്ല.

Verse 51

एतस्मिन्नन्तरे जातः सहस्राक्षः पुरंदरः । शोभया परया युक्तो मुनेस्तस्य प्रभाव तः

അന്നേ നിമിഷം പുരന്ദരൻ (ഇന്ദ്രൻ) ‘സഹസ്രാക്ഷൻ’ ആയി; ആ മുനിയുടെ പ്രഭാവത്താൽ അവൻ അത്യുത്തമമായ ശോഭയാൽ സമന്വിതനായി.

Verse 52

ततः संगृह्य पादौ च गौतमस्य महात्मनः । प्रोवाच वचनं शक्रः सर्वदेवसमागमे

അതിനുശേഷം ശക്രൻ മഹാത്മാവായ ഗൗതമന്റെ പാദങ്ങൾ പിടിച്ചു, സർവ്വദേവസമാഗമത്തിൽ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 53

दुर्लभा मर्त्यलोकोत्था पूजा ब्राह्मणसत्तम । सा मे तव प्रसादेन यथा स्यात्तत्समाचर

ഹേ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, മർത്ത്യലോകത്തിൽ നിന്നുള്ള പൂജ ദുർലഭമാണ്. നിങ്ങളുടെ പ്രസാദത്താൽ ആ പൂജ എനിക്ക് ലഭിക്കുമാറാകുവാൻ ദയചെയ്തു ചെയ്യുക.

Verse 54

त्रैलोक्यपतिजा संज्ञा मा नाशं यातु मे द्विज । प्रसादात्तव सा नित्यं यथा स्यात्तद्विधीयताम्

ഹേ ദ്വിജാ! ‘ത്രൈലോക്യപതി’ എന്ന എന്റെ സംജ്ഞ നശിക്കരുതേ. നിങ്ങളുടെ പ്രസാദത്താൽ ആ ബിരുദം എനിക്കു നിത്യവും സ്ഥിരമായി നിലനില്ക്കട്ടെ—അങ്ങനെ വിധിക്കണമേ.

Verse 55

तच्छ्रुत्वा लज्जयाविष्टः कृपया चाथ सन्मुनिः । तमूचे सर्वदेवानां प्रत्यक्षं पाकशासनम्

അത് കേട്ട് സന്മുനി ലജ്ജയിൽ മുങ്ങി; എങ്കിലും കരുണയാൽ പ്രേരിതനായി, സർവ്വദേവന്മാരുടെ മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷമായി നിന്ന പാകശാസനൻ ഇന്ദ്രനോട് പറഞ്ഞു.

Verse 56

पंचरात्रं च ते पूजा मर्त्यलोके भविष्य ति । अनन्यां तृप्तिमभ्येषि यथा चैव तु वत्सरम्

മർത്ത്യലോകത്തിൽ നിനക്കായി അഞ്ചു രാത്രികളുടെ പൂജ നടക്കും. അതിലൂടെ നീ അനന്യമായ, അപൂർവമായ തൃപ്തി പ്രാപിക്കും—പൂർണ്ണ ഒരു വർഷം പോലെ.

Verse 57

यत्र देशे पुरे ग्रामे पंचरात्रं महोत्सवः । तत्र संवत्सरं यावन्नीरोगो भविता जनः

ഏത് ദേശത്തോ നഗരത്തിലോ ഗ്രാമത്തിലോ പഞ്ചരാത്ര മഹോത്സവം നടക്കുമോ, അവിടെയുള്ള ജനങ്ങൾ ഒരു വർഷം വരെ നിരോഗികളായിരിക്കും.

Verse 58

आधयो व्याधयो नैव न दुर्भिक्षं कथंचन । न च राज्ञो विनाशः स्यान्नैव लोकेऽसुखं क्वचित्

അവിടെ മാനസിക ക്ലേശങ്ങളില്ല, ശാരീരിക വ്യാധികളില്ല; യാതൊരു ദുര്ഭിക്ഷവും ഉണ്ടാകില്ല; രാജാവിന് വിനാശവും സംഭവിക്കില്ല—ആ ലോകത്തിൽ എവിടെയും ദുഃഖം ഉണ്ടാകില്ല.

Verse 59

यत्र स्थाने महो भावी तावकश्च पुरंदर । प्रभूतपयसो गावः प्रभविष्यंति तत्र च । सुभिक्षं सुखिनो लोकाः सर्वोपद्रववर्जिताः

ഹേ പുരന്ദരാ! നിന്റെ ഈ മഹോത്സവം ഏത് സ്ഥലത്ത് നടക്കുമോ, അവിടെ പാൽസമൃദ്ധമായ പശുക്കൾ വളർന്ന് പുഷ്ടിയാകും. അവിടെ സുഖഭിക്ഷം ഉണ്ടാകും; ജനങ്ങൾ സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കും; എല്ലാ ഉപദ്രവങ്ങളും അകലും.

Verse 60

इन्द्र उवाच । यद्येवं शरदि प्राप्ते सर्व सत्त्वमनोहरे । सप्तच्छदसमाकीर्णे बन्धूकसुविराजिते

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു— അങ്ങനെ ആണെങ്കിൽ, സർവ്വജീവികളുടെ മനസ്സിനെ ആകർഷിക്കുന്ന ശരദൃതു വന്നപ്പോൾ, സപ്തച്ഛദ പുഷ്പങ്ങൾ നിറഞ്ഞും ബന്ധൂക പുഷ്പങ്ങൾ തിളങ്ങിയും—

Verse 61

मालतीगन्धसंकीर्णे नवसस्यसमाकुले । चंद्रज्योत्स्नाकृतोद्द्योते षट्पदाराव संकुले

—മാലതിയുടെ സുഗന്ധം നിറഞ്ഞതും, നവശസ്യസമൃദ്ധവുമായതും, ചന്ദ്രജ്യോത്സ്നയിൽ പ്രകാശിക്കുന്നതും, തേൻചീറ്റികളുടെ മുഴക്കത്തിൽ നിറഞ്ഞതുമായ—

Verse 62

कुमुदोत्पलसंयुक्ते तत्र स्यात्सुमहोत्सवः । येन बालोऽपि वृद्धोऽपि संहृष्टस्तत्समाचर

കുമുദവും ഉത്പലവും എന്ന താമരകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ആ സമയത്ത് അവിടെ അതിവൈഭവമുള്ള മഹോത്സവം നടക്കട്ടെ; കുട്ടിയും വൃദ്ധനും ഒരുപോലെ ഹർഷത്തോടെ നിറയുന്നവിധം അതു ആചരിക്കണം.

Verse 63

गौतम उवाच । अद्य श्रवणनक्षत्रे तव दत्तो महोत्सवः । वैष्णवे पुण्यनक्षत्रे सर्वपापविवर्जिते

ഗൗതമൻ പറഞ്ഞു— ഇന്ന് ശ്രവണ നക്ഷത്രത്തിൽ നിനക്ക് ഈ മഹോത്സവം ദത്തമായി; ഇത് വൈഷ്ണവമായ പുണ്യനക്ഷത്രം, സർവ്വപാപവിവർജിതം.

Verse 64

त्वया मे धर्षिता भार्या पौष्णे नक्षत्रसंज्ञिते । तस्मिन्भविष्यति व्यक्तं तव पातः पुरंदर

പൗഷ്ണം എന്ന നക്ഷത്രം നിലനിന്ന സമയത്ത് നീ എന്റെ ഭാര്യയെ അപമാനിച്ചു; അതിനാൽ, ഹേ പുരന്ദരാ, അതേ അവസരത്തിൽ നിന്റെ പതനം വ്യക്തമാകും.

Verse 65

येनैषा मामकी कीर्तिस्तावकं वक्तु कर्म तत् । विख्यातिं यातु लोकेऽत्र न कश्चित्पापमाचरेत्

എന്റെ കീർത്തി നിലനിൽക്കാൻ കാരണമായ നിന്റെ ആ കർമ്മം ഇവിടെ പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെടട്ടെ. അത് ലോകത്തിൽ പ്രശസ്തിയാകട്ടെ; ഇവിടെ ആരും പാപം ചെയ്യാതിരിക്കട്ടെ.

Verse 66

श्रवणादीनि पंचैव नक्षत्राणि पृथक्पृथक् । तव पूजाकृते पंच क्रतुतुल्यानि तानि च । भविष्यंति न संदेहः सर्वतीर्थमयानि च

ശ്രവണ മുതലായ അഞ്ചു നക്ഷത്രങ്ങൾ—ഓരോന്നും വേറേ—നിന്റെ പൂജയ്ക്കായി ആചരിക്കപ്പെടുകയാണെങ്കിൽ, അവ അഞ്ചു ക്രതുക്കൾക്കു തുല്യഫലം നൽകും. സംശയമില്ല; അവ സർവതീർത്ഥപുണ്യസാരമായിരിക്കും.

Verse 67

यो यं काममभिध्याय पूजां तव करिष्यति । विशेषात्फलपुष्पैश्च स तं कृत्स्नमवाप्नुयात्

ആരായാലും ഏതൊരു ആഗ്രഹം ധ്യാനിച്ച് നിന്റെ പൂജ ചെയ്യുമോ—പ്രത്യേകിച്ച് ഫലങ്ങളും പുഷ്പങ്ങളും അർപ്പിച്ച്—അവൻ ആ ആഗ്രഹം പൂർണ്ണമായി പ്രാപിക്കും.

Verse 68

परं मूर्तिर्न ते पूज्या कुत्रापि च भविष्यति । त्वया मे दूषिता भार्या ब्राह्मणी प्राणसंमता

നിന്റെ മറ്റൊരു മൂർത്തിയും എവിടെയും പൂജിക്കപ്പെടുകയില്ല; കാരണം നീ എന്റെ ഭാര്യയെ—ബ്രാഹ്മണീ, എനിക്ക് പ്രാണസമാന പ്രിയയായവളെ—കലുഷിതമാക്കി.

Verse 69

तस्माद्वृक्षोद्भवां यष्टिं ब्राह्मणा वेदपारगाः । तावकैः सकलैर्मंत्रैः स्थापयिष्यंति शक्तितः

അതുകൊണ്ട് വേദപാരംഗതരായ ബ്രാഹ്മണർ നിന്റെ സമസ്ത മന്ത്രങ്ങളോടും കൂടെ, വൃക്ഷജന്യമായ യഷ്ടി (ദണ്ഡം) വിധിപൂർവ്വം യഥാശക്തി സ്ഥാപിക്കും।

Verse 70

पंचरात्रविधानेन यथान्येषां दिवौकसाम् । ततः संक्रमणं कृत्वा पूजा मर्त्यसमुद्भवा । त्वया ग्राह्या सहस्राक्ष तृप्तिश्चैव भविष्यति

പഞ്ചരാത്രവിധാനപ്രകാരം—സ്വർഗ്ഗസ്ഥ മറ്റ് ദേവന്മാർക്കുള്ളതുപോലെ—അനന്തരം സംക്രമണകർമ്മം ചെയ്ത്, മർത്ത്യജന്യമായ പൂജ, ഹേ സഹസ്രാക്ഷ, നീ സ്വീകരിക്കണം; തീർച്ചയായും തൃപ്തി ഉണ്ടാകും।

Verse 71

यो यथा चैव ते यष्टिं सुप्तामुत्थापयिष्यति । तस्य तस्याधिका सिद्धिः संभविष्यंति वासव

ആൾ ഏതു രീതിയിൽ നിന്റെ നിദ്രിക്കുന്ന യഷ്ടിയെ ഉണർത്തി ഉയർത്തുന്നുവോ, ഹേ വാസവ, അവനു അതേ അളവിൽ അധിക സിദ്ധി ലഭിക്കും।

Verse 72

पंचरात्रव्रतरतो यो ब्रह्मचर्यपरायणः । प्रकरिष्यति ते पूजां फलपुष्पैर्यथोदितैः

പഞ്ചരാത്രവ്രതത്തിൽ നിരതനും ബ്രഹ്മചര്യനിഷ്ഠനുമായവൻ, ശാസ്ത്രോക്ത ഫലപുഷ്പങ്ങളാൽ നിന്റെ പൂജ നിർവഹിക്കും।

Verse 73

परदारकृतात्पापात्स सर्वान्मुक्तिमेष्यति

പരസ്ത്രീസംബന്ധത്തിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും അവൻ വിമുക്തനായി മോക്ഷം പ്രാപിക്കും।

Verse 74

नमः शक्राय देवाय शुनासीराय ते नमः । नमस्ते वज्रहस्ताय नमस्ते वज्रपाणये

ദേവരാജ ശക്രനു നമസ്കാരം; ഹേ ശുനാസീരാ, നിനക്കു നമസ്കാരം. ഹേ വജ്രഹസ്താ, നിനക്കു പ്രണാമം; ഹേ വജ്രപാണി, നിനക്കു പുനഃപുനഃ നമസ്കാരം.

Verse 76

यश्चेदं तव संवादं मया सार्धं पुरंदर । कीर्तयिष्यति सद्भक्त्या तथैवाकर्णयिष्यति

ഹേ പുരന്ദരാ! ആരെങ്കിലും സദ്ഭക്തിയോടെ എന്നോടുകൂടിയ നിന്റെ ഈ സംവാദം കീർത്തനം ചെയ്യും; അതുപോലെ ഭക്തിശ്രദ്ധയോടെ അത് ശ്രവിക്കും.

Verse 77

तस्य संवत्सरं यावन्नैव रोगो भविष्यति । तच्छ्रुत्वा विबुधाः सर्वे तथेत्युक्त्वा प्रहर्षिताः

അത്തരം വ്യക്തിക്ക് ഒരു വർഷം വരെ യാതൊരു രോഗവും ഉണ്ടാകുകയില്ല. ഇത് കേട്ട് എല്ലാ ദേവന്മാരും ‘തഥാസ്തു’ എന്നു പറഞ്ഞു ആനന്ദിച്ചു.

Verse 78

जग्मुः शक्रं समादाय पुनरेवामरावतीम् । गौतमोऽपि निजा वासं गतः कोपसमाश्रितः

അവർ ശക്രനെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട് വീണ്ടും അമരാവതിയിലേക്കു പോയി. ഗൗതമനും കോപം നിറഞ്ഞവനായി തന്റെ വാസസ്ഥാനത്തേക്കു മടങ്ങി.

Verse 207

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्य इन्द्रमहोत्सववर्णनंनाम सप्तोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കാന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഷഷ്ഠ നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ, ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ ‘ഇന്ദ്രമഹോത്സവവർണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള ഇരുനൂറ്റിയേഴാമത്തെ അധ്യായം സമാപ്തമായി.

Verse 785

मन्त्रेणानेन यश्चार्घ्यं तव शक्र प्रदास्यति । परदारकृतं पापं तस्य सर्वं प्रयास्यति

ഹേ ശക്രാ (ഇന്ദ്രാ), ഈ മന്ത്രത്തോടെ നിന്നെ അർഘ്യം അർപ്പിക്കുന്നവന്റെ പരസ്ത്രീഗമനത്തിൽ നിന്നുണ്ടായ എല്ലാ പാപവും അകന്നുപോകും।