Adhyaya 194

Verse 1

सूत उवाच । एवं सा तान्वरान्दत्त्वा सर्वेषां शापभागिनाम् । मौनव्रतपरा भूत्वा निविष्टाऽथ धरातले

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ ശാപഭാഗികളായ എല്ലാവർക്കും ആ വരങ്ങൾ നൽകി, അവൾ മൗനവ്രതത്തിൽ പരയായി പിന്നെ ഭൂമിയിൽ ഇരുന്നുവു.

Verse 2

ततो देवगणाः सर्वे तापसाश्च महर्षयः । साधुसाध्विति तां प्रोच्य ततः प्रोचुरिदं वचः

അപ്പോൾ സർവ്വ ദേവഗണങ്ങളും തപസ്വികളും മഹർഷിമാരും അവളെ “സാധു, സാധു” എന്നു പ്രശംസിച്ച്, തുടർന്ന് ഈ വചനങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ചു।

Verse 3

एतां देवीप्रसादेन ब्राह्मणानां विशेषतः । पूजयिष्यंति मर्त्येऽत्र सर्वे लोकाः समाहिताः

ദേവിയുടെ പ്രസാദത്താൽ മർത്ത്യലോകത്തിലെ എല്ലാവരും—വിശേഷിച്ച് ബ്രാഹ്മണർ—ഏകാഗ്രഭക്തിയോടെ ഇവിടെ അവളെ പൂജിക്കും।

Verse 4

ब्रह्माणं पूजयित्वा तु पश्चादेनां सुरेश्वरीम् । पूजयिष्यंति ये मर्त्यास्ते तु यांति परां गतिम्

ആർ ആദ്യം ബ്രഹ്മാവിനെ പൂജിച്ച് പിന്നെ ഈ സുരേശ്വരിയെ ആരാധിക്കുന്നുവോ, ആ മർത്ത്യർ പരമഗതിയെ പ്രാപിക്കും।

Verse 5

या कन्या पतिसंयोगं संप्राप्यात्र समाहिता । ततः पादप्रणामं च गायत्र्याश्च करिष्यति । पतिं प्रजापतिं प्राप्य सा भविष्यत्यसंशयम्

ഭർത്തൃസംഗമം ലഭിച്ച ശേഷം ഇവിടെ ഏകാഗ്രഭക്തിയോടെ വന്ന് ഗായത്രീദേവിയുടെ പാദങ്ങളിൽ പ്രണാമം ചെയ്യുന്ന കന്യക, സംശയമില്ലാതെ പ്രജാപതിസമനായ ഭർത്താവിനെ പ്രാപിക്കും।

Verse 6

सर्वकामसुखोपेता धनधान्यसमन्विता । या नारी दुर्भगा वंध्या भविष्यति च शोभना

ദുര്ഭാഗ്യവതിയും വന്ധ്യയുമായ സ്ത്രീ ശോഭനയും സൗഭാഗ്യവതിയുമായി മാറും—സർവകാമസുഖസമ്പന്നയായി, ധനധാന്യസമൃദ്ധയായി।

Verse 7

ऋषय ऊचुः । यदेतद्भवता प्रोक्तं गते पंचोत्तरे शते । पद्मजानां हरः प्रादादेतत्कथमनुत्त मम्

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—നിങ്ങൾ പ്രസ്താവിച്ചതുപോലെ നൂറ്റി അഞ്ചു കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ഹരൻ പദ്മജർക്കു (ബ്രഹ്മവംശത്തിനു) ഇതു ദാനം ചെയ്തു; ആ അനുത്തമമായ കാര്യം എങ്ങനെ ഗ്രഹിക്കണം?

Verse 8

ब्राह्मणेभ्यः स संतुष्टः किंवाऽन्योऽस्ति महेश्वरः । एतं नः संशयं भूयो यथावद्वक्तुमर्हसि

അവൻ ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ സന്തുഷ്ടനാണെങ്കിൽ, അവനെക്കാൾ വേറെയൊരു മഹേശ്വരൻ ഉണ്ടോ? ഞങ്ങളുടെ ഈ സംശയം വീണ്ടും നീക്കി യഥാവിധി വിശദീകരിക്കണം.

Verse 9

आयुष्यं शंकरस्यापि यत्प्रमाणं तथा हरेः । ब्रह्मणोऽपि समाचक्ष्व परं कौतूहलं हि नः

ശങ്കരന്റെ ആയുസ്സിന്റെ അളവും, അതുപോലെ ഹരിയുടേയും, ബ്രഹ്മാവിന്റേയും പറയുക; ഞങ്ങൾക്ക് അത്യന്തം കൗതുകമുണ്ട്.

Verse 10

सूत उवाच । अहं वः कीर्तयिष्यामि विस्तरेण द्विजोत्तमाः । त्रयाणामपि चायुष्यं यत्प्रमाणं व्यवस्थितम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, ആ മൂവരുടെയും നിശ്ചിതമായ ആയുസ്സിന്റെ അളവ് ഞാൻ നിങ്ങളോട് വിശദമായി വിവരിക്കും.

Verse 11

निमेषस्य चतुर्भागस्त्रुटिः स्यात्तद्द्वयं लवः । लवद्वयं कला प्रोक्ता काष्ठा तु दशपंचभिः

നിമേഷത്തിന്റെ നാലിലൊന്ന് ‘ത്രുടി’ ആകുന്നു; രണ്ട് ത്രുടികൾ ചേർന്നാൽ ‘ലവ’. രണ്ട് ലവകൾ ‘കലാ’ എന്നു പറയുന്നു; പതിനഞ്ച് കലകൾ ചേർന്നാൽ ‘കാഷ്ഠാ’ ആകുന്നു.

Verse 12

त्रिंशत्काष्ठां कलामाहुः क्षणस्त्रिंशत्कलो मतः । मुहूर्तमानं मौहूर्ता वदंति द्वादशक्षणम्

മുപ്പത് കാഷ്ഠകൾ ചേർന്ന് ഒരു കല എന്നു പറയുന്നു; ഒരു ക്ഷണം മുപ്പത് കലകളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മുഹൂർത്തഗണനയിൽ നിപുണർ—ഒരു മുഹൂർത്തം പന്ത്രണ്ട് ക്ഷണങ്ങളാണെന്ന് പറയുന്നു.

Verse 13

त्रिंशन्मुहूर्तमुद्दिष्टमहोरात्रं मनीषिभिः । मासस्त्रिंशदहोरात्रैर्द्वौ मासावृतुसंज्ञितः

മനീഷികൾ പ്രസ്താവിച്ചതുപോലെ—ഒരു അഹോരാത്രം മുപ്പത് മുഹൂർത്തങ്ങളുടേതാണ്. ഒരു മാസം മുപ്പത് അഹോരാത്രങ്ങളുടേതാണ്; രണ്ട് മാസങ്ങൾ ‘ഋതു’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 14

ऋतुत्रयं चायनं च अयने द्वे तु वत्सरम् । दैविकं च भवेत्तच्च ह्यहोरात्रं द्विजोत्तमाः

മൂന്ന് ഋതുക്കൾ ചേർന്ന് ഒരു അയനം; രണ്ട് അയനങ്ങൾ ചേർന്ന് ഒരു വത്സരം. ഹേ ദ്വിജോത്തമരേ, ആ വത്സരമേ ദൈവിക അഹോരാത്രമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 15

उत्तरं चायनं तत्र दिनं रात्रिस्तथाऽपरम् । लक्षैः सप्तदशाख्यैस्तु मनुष्याणां च वत्सरैः

അവിടെ ഉത്തരായണം പകലെന്നും, മറ്റത് (ദക്ഷിണായണം) രാത്രിയെന്നും പറയുന്നു. ഈ ദേവ-അഹോരാത്രം മനുഷ്യരുടെ പതിനേഴു ലക്ഷം വർഷങ്ങളാൽ അളക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 16

अष्टाविंशतिभिश्चैव सहस्रैस्तु तथा परैः । आद्यं कृतयुगं चैव तद्भ विष्यति सद्द्विजाः

ഇരുപത്തിയെട്ടായിരം വർഷങ്ങളാലും, അതിനുമേൽ അധിക (വർഷങ്ങളാലും), ആദ്യയുഗമായ കൃതയുഗം ഇങ്ങനെ നിർണ്ണയിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, ഹേ സദ്ദ്വിജന്മാരേ.

Verse 17

ततो द्वादशभिर्लक्षैः षोडशानां सहस्रकैः । त्रेतायुगं समादिष्टं द्वितीयं द्विजसत्तमाः

അനന്തരം പന്ത്രണ്ടു ലക്ഷംയും പതിനാറായിരവും (വർഷങ്ങളുടെ) അളവായി രണ്ടാമത്തെ യുഗമായ ത്രേതായുഗം പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നു, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ।

Verse 18

द्वापरं चाष्टभिर्लक्षैस्तृ तीयं परिकीर्तितम् । चतुःषष्टिसहस्रैस्तु यथावत्परिसंख्यया

എട്ട് ലക്ഷം (വർഷങ്ങളുടെ) അളവിൽ മൂന്നാം യുഗം ദ്വാപരമെന്ന് കീര്ത്തിക്കപ്പെടുന്നു; യഥാവിധി ഗണനയിൽ അറുപത്തിനാലായിരവും ചേർക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 19

चतुर्लक्षं समादिष्टं युगं कलिसमुद्भवम् । द्वात्रिंशता सहस्रैस्तु चतुर्थं तद्विदुर्बुधाः

കലിയിൽ നിന്നുയർന്ന നാലാം യുഗമായ കലിയുഗം നാല് ലക്ഷം (വർഷങ്ങൾ) എന്ന അളവായി നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; മുപ്പത്തിരണ്ടായിരം കൂടി ചേർത്ത് പണ്ഡിതർ അതിനെ നാലാമതായി അറിയുന്നു।

Verse 21

ब्रह्मा तेषां शतं यावत्स जीवति पितामहः । सांप्रतं चाष्टवर्षीयः षण्मासश्चैव संस्थितः

അവയിൽ പിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവ് നൂറ് (അത്തരം) കാലമാനങ്ങൾ വരെ ജീവിക്കുന്നു; ഇപ്പോൾ അദ്ദേഹം എട്ട് വർഷവും ആറുമാസവും പൂർത്തിയാക്കി നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 22

प्रतिपद्दिवसस्यास्य प्रथमस्य तथा गतम् । यामद्वयं शुक्रवारे वर्तमाने महात्मनः

ഈ പ്രതിപദയുടെ ആദ്യ ദിനത്തിലെ രണ്ട് യാമങ്ങൾ കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഇപ്പോൾ വെള്ളിയാഴ്ചയാണ്, ഹേ മഹാത്മാവേ।

Verse 23

ब्रह्मणो वर्षमात्रेण दिनं वैष्णवमुच्यते

ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഒരു വർഷത്തിന്റെ അളവിൽ കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ദിനം തന്നെയാണ് ‘വൈഷ്ണവ ദിനം’ എന്നു പറയപ്പെടുന്നത്।

Verse 24

सोपि वर्षशतंयावदात्ममानेन जीवति । पंचपचाशदादिष्टास्तस्य जातस्य वत्सराः

അവനും തന്റെ അളവുപ്രകാരം നൂറു വർഷം വരെ ജീവിക്കുന്നു; ജനിച്ചവനു അമ്പത്തിയഞ്ചു വർഷങ്ങൾ മുൻകൂട്ടി നിശ്ചിതമെന്നു പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു।

Verse 25

तिथयः पंच यामार्द्धं सोमवारेण संगतम् । वैष्णवेन तु वर्षेण दिनं माहेश्वरं भवेत्

അഞ്ചു തിഥികളും അർദ്ധ യാമവും തിങ്കളാഴ്ചയോടു ചേർന്നാൽ—വൈഷ്ണവ വർഷമാനപ്രകാരം അതുതന്നെ ‘മാഹേശ്വര ദിനം’ ആകുന്നു।

Verse 26

शिवो वर्षशतं यावत्तेन रूपेण च स्थितः । यावदुच्छ्वसितं वक्त्रं सदाशिवसमुद्भवम्

ശിവൻ ആ രൂപത്തിൽ നൂറു വർഷം വരെ നിലകൊള്ളുന്നു—സദാശിവത്തിൽ നിന്നുദ്ഭവിച്ച മുഖത്തിന്റെ ഉച്ഛ്വാസം നിലനിൽക്കുന്നത്രയും കാലം।

Verse 27

पश्चाच्छक्तिं समभ्येति यावन्निश्वसितं भवेत् । निश्वासोच्छ्वसितानां च सर्वेषामेव देहिनाम्

അതിനുശേഷം അവൻ ശക്തിയെ സമീപിക്കുന്നു, നിശ്വാസം തുടരുന്നത്രയും സമയം; നിശ്വാസവും ഉച്ഛ്വാസവും എല്ലാ ദേഹികളുടെയും സ്വഭാവമാണ്।

Verse 28

ब्रह्मविष्णुशिवानां च गन्धर्वोरगरक्षसाम् । एकविंशत्सहस्राणि शतैः षड्भिः शतानि च

ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, ശിവൻ എന്നിവരും ഗന്ധർവൻമാർ, നാഗങ്ങൾ, രാക്ഷസന്മാർ എന്നിവരുടെയും എണ്ണം ഇരുപത്തൊന്നായിരം; അതോടൊപ്പം ആറുനൂറും മറ്റു നൂറുകളും (ഗണനയിൽ) ചേർക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 29

अहोरात्रेण चोक्तानि प्रमाणे द्विज सत्तमाः । षड्भिरुच्छ्वासनिश्वासैः पलमेकं प्रवर्तते

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! കാലപ്രമാണം അഹോരാത്രി പ്രകാരവും പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ആറു ഉച്ഛ്വാസ-നിശ്വാസങ്ങളാൽ ഒരു പലം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 30

नाडी षष्टिपला प्रोक्ता तासां षष्ट्या दिनं निशा । निश्वासोच्छ्वसितानां च परिसंख्या न विद्यते । सदाशिवसमुत्थानामेतस्मात्सोऽक्षयः स्मृतः

ഒരു നാഡി അറുപത് പലം എന്നു പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു; അത്തരം അറുപത് നാഡികളാൽ പകലും രാത്രിയും രൂപപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ നിശ്വാസ-ഉച്ഛ്വാസങ്ങൾക്ക് നിശ്ചിത എണ്ണമില്ല. അതിനാൽ സദാശിവനിൽ നിന്നുയർന്നത് ‘അക്ഷയ’—അവിനാശി—എന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 31

अन्येऽपि ये प्रगच्छंति ब्रह्मज्ञानसमन्विताः । अक्षयास्तेऽपि जायंते सत्यमेतन्मयोदितम्

ബ്രഹ്മജ്ഞാനത്തോടെ സമന്വിതരായി മുന്നോട്ട് പോകുന്ന മറ്റുള്ളവരും ‘അക്ഷയ’—അവിനാശികൾ—ആകുന്നു; ഇതു ഞാൻ ഉച്ചരിച്ച സത്യം തന്നേ.

Verse 32

ऋषय ऊचुः । यद्येवं सूतपुत्रात्र ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । आत्मवर्षशते पूर्णे यांति नाशमसंशयम्

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ ആണെങ്കിൽ, ഹേ സൂതപുത്രാ! ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, മഹേശ്വരൻ എന്നിവർ തങ്ങളുടെ നൂറു വർഷം പൂർത്തിയാകുമ്പോൾ സംശയമില്ലാതെ ലയത്തെ (നാശത്തെ) പ്രാപിക്കുന്നുവോ?

Verse 33

तत्कथं मानुषाणां च मर्त्यलोकेल्पजीविनाम् । कथयंति च ये मुक्तिं विद्वांसश्चैव सूतज

അങ്ങനെയെങ്കിൽ, ഹേ സൂതപുത്രാ! മർത്ത്യലോകത്തിൽ അല്പായുസ്സുള്ള മനുഷ്യർക്കായി പണ്ഡിതർ മോക്ഷത്തെ എങ്ങനെ പ്രസ്താവിക്കുന്നു?

Verse 34

नूनं तेषां मृषा वादो मोक्षमार्गसमु द्भवः

നിശ്ചയമായും, മോക്ഷമാർഗത്തെക്കുറിച്ച് അവരിൽ നിന്നുയരുന്ന വാക്കുകൾ മിഥ്യയായിരിക്കണം.

Verse 35

सूत उवाच । अनादिनिधनः कालः संख्यया परिवर्जितः । असंख्याता गता मोक्षं ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः

സൂതൻ പറഞ്ഞു— കാലം അനാദിയും അനന്തവും, എണ്ണിപ്പറയലിന് അതീതം. അസംഖ്യ ബ്രഹ്മന്മാർ, വിഷ്ണുക്കൾ, മഹേശ്വരന്മാർ മോക്ഷം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 36

निजे वर्षशते पूर्णे वालुकारेणवो यथा । निजमानेन या श्रद्धा ब्रह्मज्ञानसमुद्भवा । तेषां चेन्मानुषाणां च तन्मुक्तिः स्यादसंशयम्

സ്വന്തം നൂറുവർഷം പൂർത്തിയായപ്പോൾ മണൽകണങ്ങൾ എണ്ണപ്പെടുന്നതുപോലെ, സ്വന്തം മാനത്തിൽ ബ്രഹ്മജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നുയരുന്ന ശ്രദ്ധ—അത് മനുഷ്യരിലും ഉണ്ടെങ്കിൽ, സംശയമില്ലാതെ അവരുടെ മോക്ഷം സംഭവിക്കും.

Verse 37

यथैते दंशमशका मानुषाणां च कीटकाः । जायंते च म्रियंते च गण्यंते नैव कुत्रचित् । इन्द्रादीनां तथा मर्त्याः संभाव्या जगतीतले

മനുഷ്യരിടയിൽ കൊതുക് മുതലായ കീടങ്ങൾ ജനിച്ച് മരിച്ചാലും എവിടെയും എണ്ണപ്പെടാത്തതുപോലെ, ഭൂമിത്തലത്തിൽ ഇന്ദ്രാദികളോടു താരതമ്യത്തിൽ മർത്ത്യരും (അസംഖ്യവും തുച്ഛവും) ആയി കരുതപ്പെടുന്നു.

Verse 38

देवानां च यथा मर्त्याः कीटस्थाने च संस्थिताः । तथा देवा अपि ज्ञेया ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः

ദേവന്മാരോടു താരതമ്യത്തിൽ മർത്ത്യർ കീടസ്ഥാനത്തിൽ നിൽക്കുന്നതുപോലെ, അവ്യക്തജന്മനായ ബ്രഹ്മനോടു താരതമ്യത്തിൽ ദേവന്മാരും കീടവത് എന്നു അറിയേണ്ടതാണ്।

Verse 39

ब्रह्मणस्तु यथा देवाः कीटस्थाने व्यवस्थिताः । तथा ब्रह्मापि विष्णोश्च कीटस्थाने व्यवस्थितः

ബ്രഹ്മനോടു താരതമ്യത്തിൽ ദേവന്മാർ കീടസ്ഥാനത്തിൽ നിൽക്കുന്നതുപോലെ, വിഷ്ണുവിനോടു താരതമ്യത്തിൽ ബ്രഹ്മാവും അതേ കീടസ്ഥാനത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 40

पितामहो यथा विष्णोः कीटस्थाने व्यवस्थितः । तथा स शिवशक्तिभ्यां पीरज्ञेयो द्विजो त्तमाः

പിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവ് വിഷ്ണുവിനോടു താരതമ്യത്തിൽ കീടസ്ഥാനത്തിൽ നിൽക്കുന്നതുപോലെ, ഹേ ദ്വിജോത്തമാ, ശിവ-ശക്തികളോടു താരതമ്യത്തിൽও അവനെ അതേ ഹീനസ്ഥാനത്തിൽ എന്നു ഗ്രഹിക്കണം।

Verse 41

यथा विष्णुः कृमिर्ज्ञेयस्ताभ्यामेव द्विजोत्तमाः । सदाशिवस्य विज्ञेयौ तथा तौ कृमिरूपकौ

ആ രണ്ടു (ശിവ-ശക്തി)കളോടു താരതമ്യത്തിൽ വിഷ്ണുവും കൃമിവത് എന്നു അറിയേണ്ടതുപോലെ, ഹേ ദ്വിജോത്തമാ, സദാശിവനോടു താരതമ്യത്തിൽ ആ ഇരുവരും കൃമിരൂപകരായി അറിയപ്പെടണം।

Verse 42

एवं च विविधैर्यज्ञैः श्रद्धा पूतेन चेतसा । ब्रह्मज्ञानात्परं यांति सदाशिवसमुद्भवम्

ഇങ്ങനെ ശ്രദ്ധയാൽ ശുദ്ധമായ ചിത്തത്തോടെ വിവിധ യജ്ഞങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ച് അവർ കർമ്മഫലത്തെ അതിക്രമിക്കുന്നു; ബ്രഹ്മജ്ഞാനത്തിലൂടെ സദാശിവസമുദ്ഭവമായ പരമപദം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 43

अग्निष्टोमादिभिर्यज्ञैः कृतैः संपूर्णदक्षिणैः । तदर्थं ते दिवं यांति भुक्त्वा भोगान्पृथग्विधान्

അഗ്നിഷ്ടോമാദി യാഗങ്ങൾ വിധിപൂർവ്വം സമ്പൂർണ്ണ ദക്ഷിണയോടെ നിർവഹിച്ചവർ, ആ യാഗഫലാർത്ഥം സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോകുകയും അവിടെ നാനാവിധമായ ഭോഗങ്ങൾ വ്യത്യസ്തമായി അനുഭവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു।

Verse 44

क्षये च पुनरायांति सुकृतस्य महीतले । ब्रह्मज्ञानात्परं प्राप्य पुनर्जन्म न विद्यते

പുണ്യം ക്ഷയിക്കുമ്പോൾ അവർ വീണ്ടും ഭൂമിതലത്തിലേക്ക് വരുന്നു; എന്നാൽ ബ്രഹ്മജ്ഞാനത്തിലൂടെ പരമപദം പ്രാപിച്ചവന് പുനർജന്മയില്ല।

Verse 45

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्राभ्यासं समा चरेत् । जन्मभिर्बहुभिः पश्चाच्छनैर्मुक्तिमवाप्नुयात्

അതുകൊണ്ട് സർവ്വശ്രമത്തോടും കൂടി അവിടെ ആ সাধന സ്ഥിരമായി അഭ്യസിക്കണം; അനേകം ജന്മങ്ങൾക്ക് ശേഷം ക്രമേണ മോക്ഷം പ്രാപിക്കും।

Verse 46

एकजन्मनि संप्राप्तो लेशो ज्ञानस्य तस्य च । द्वितीये द्विगुणस्तस्य तृतीये त्रिगु णो भवेत्

ഒരു ജന്മത്തിൽ ആ ജ്ഞാനത്തിന്റെ അല്പാംശം പോലും ലഭിച്ചാൽ, രണ്ടാം ജന്മത്തിൽ അത് ഇരട്ടിയാകും; മൂന്നാം ജന്മത്തിൽ മൂന്നിരട്ടിയാകും।

Verse 47

एकोत्तरो भवेदेवं सदा जन्मनिजन्मनि

ഇങ്ങനെ ജന്മം ജന്മമായി അത് എപ്പോഴും ഒന്നൊന്നായി വർധിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കും।

Verse 48

ऋषय ऊचुः । ब्रह्मज्ञानस्य संप्राप्तिर्मर्त्यानां जायते कथम् । एतन्नः सर्वमाचक्ष्व यदि त्वं वेत्सि सूतज

ഋഷിമാർ പറഞ്ഞു—മർത്ത്യർക്കു ബ്രഹ്മജ്ഞാനപ്രാപ്തി എങ്ങനെ സംഭവിക്കുന്നു? ഹേ സൂതപുത്രാ, നീ അറിയുന്നുവെങ്കിൽ ഇതെല്ലാം ഞങ്ങളോട് വിശദമായി പറയുക।

Verse 49

सूत उवाच । का शक्तिर्मम वक्तव्ये ज्ञाने मर्त्यसमुद्भवे । स्वयमेव न यो वेत्ति स परस्य वदेत्कथम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—മർത്ത്യരിൽ ഉദ്ഭവിക്കുന്ന ആ ജ്ഞാനം പറയാൻ എനിക്കെന്ത് ശക്തി? സ്വയം അറിയാത്തവൻ മറ്റൊരാളെ എങ്ങനെ ഉപദേശിക്കും?

Verse 50

उपदेशः परं यो मे पित्रा दत्तो द्विजोत्तमाः । तमहं वः प्रवक्ष्यामि ब्रह्मज्ञानसमुद्भवम्

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ! എന്റെ പിതാവ് എനിക്ക് നൽകിയ പരമോപദേശം ഞാൻ നിങ്ങളോട് പ്രസ്താവിക്കുന്നു—അത് ബ്രഹ്മജ്ഞാനോദ്ഭവകാരിയാണ്।

Verse 51

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे ह्यस्ति तीर्थद्वयं शुभम् । कुमारिकाभ्यां विहितं ब्रह्मज्ञानप्रदं नृणाम्

ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രത്തിൽ തീർച്ചയായും രണ്ടു ശുഭ തീർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ട്; രണ്ടു കുമാരിമാർ സ്ഥാപിച്ചതായ അവ മനുഷ്യർക്കു ബ്രഹ്മജ്ഞാനം നൽകുന്നു।

Verse 52

ब्राह्मण्या चैव शूद्र्या च कुमारीभ्यां विनिर्मितम् । अष्टम्यां च चतुर्दश्यां यस्ताभ्यां स्नानमाचरेत्

ഒരു ബ്രാഹ്മണിയും ഒരു ശൂദ്രയും ആയ രണ്ടു കുമാരിമാർ അതിനെ നിർമ്മിച്ചു. അഷ്ടമിയും ചതുര്ദശിയും ദിനങ്ങളിൽ അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ വിധി ആചരിക്കുന്നു।

Verse 53

पश्चात्पूजयते भक्त्त्या प्रसिद्धे सिद्धिपादुके । सुगुप्ते गर्तमध्यस्थे कुमार्या परिपूजिते

അതിനുശേഷം ഭക്തിയോടെ പ്രസിദ്ധമായ ‘സിദ്ധി-പാദുക’യെ പൂജിക്കണം—അത് ഗുപ്തമായി ഗർത്തത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്തതും കുമാരിയാൽ പൂർണ്ണമായി പരിപൂജിതവുമാണ്।

Verse 54

तस्य संवत्सरस्यान्ते ब्रह्मज्ञानं प्रजायते । शक्त्या विनिहिते ते च स्वदर्शनविवृद्धये

ആ വർഷത്തിന്റെ അവസാനം അവനിൽ ബ്രഹ്മജ്ഞാനം ഉദിക്കുന്നു; കൂടാതെ അവ (പവിത്ര ആശ്രയങ്ങൾ) ശക്തി തന്റെ സ്വദർശനവൃദ്ധിക്കായി അവിടെ സ്ഥാപിച്ചതാണ്।

Verse 55

लोकानां मुक्तिकामानां ब्रह्मज्ञानसुखावहे । मम तातो गतस्तत्र ततश्च ज्ञानवान्स्थितः

മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ജനങ്ങൾക്ക് ഇത് ബ്രഹ്മജ്ഞാനസുഖം നൽകുന്നു. എന്റെ പിതാവ് അവിടെ പോയി; തുടർന്ന് ജ്ഞാനിയായി സ്ഥാപിതനായി നിന്നു।

Verse 56

तस्यादेशादहं तत्र गतः संवत्सरं स्थितः । पादुके पूजयामास ततो ज्ञानं च संस्थितम्

അവന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഞാൻ അവിടെ പോയി ഒരു വർഷം താമസിച്ചു. പാദുകകളെ പൂജിച്ചു; തുടർന്ന് ജ്ഞാനം എന്നിൽ ദൃഢമായി സ്ഥാപിതമായി।

Verse 57

यत्किञ्चिद्वा श्रुतं लोके पुराणाग्र्यं व्यवस्थितम् । वर्तमानं भविष्यच्च तदहं वेद्मि भो द्विजाः

ലോകത്തിൽ എന്തെല്ലാം കേൾക്കപ്പെടുന്നുവോ, ശ്രേഷ്ഠപുരാണത്തിൽ എന്തെല്ലാം സ്ഥാപിതമാണോ—വർത്തമാനമോ ഭാവിയോ—അവയെല്ലാം ഞാൻ അറിയുന്നു, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ!

Verse 58

तत्प्रसादादसंदिग्धं प्रमाणं चात्र संस्थितम् । मुक्त्वैकं वेदपठनं सूतत्वं च यतो मयि

അവന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഇവിടെ സംശയരഹിതമായ പ്രമാണവും പ്രാമാണ്യവും സ്ഥാപിതമായി. എനിക്കുള്ള ഏക കുറവ്—വേദപഠനം—കാരണം ഞാൻ സൂതസ്ഥാനത്തിൽ ആകുന്നു.

Verse 59

तस्यापि वेद्मि सर्वार्थं भर्तृयज्ञो यथा मुनिः । अस्मादत्रैव गच्छध्वं यदि मुक्तेः प्रयोजनम्

അതിന്റെ മുഴുവൻ താത്പര്യവും ഞാനും അറിയുന്നു; മുനി ഭർത്തൃയജ്ഞൻ അറിയുന്നതുപോലെ. അതിനാൽ മോക്ഷമാണ് ലക്ഷ്യമെങ്കിൽ, ഇവിടെ നിന്നുതന്നെ ഉടൻ പുറപ്പെടുക.

Verse 60

किमेतैः स्वर्गदैः सत्रैः पुनरावृत्तिकारकैः । आराधयध्वं ते गत्वा पादुके सिद्धिदे नृणाम् । येन संवत्सरस्यान्ते ब्रह्मज्ञानं प्रजायते

സ്വർഗം നൽകുന്നുവെങ്കിലും പുനരാവർത്തി (പുനർജന്മം) വരുത്തുന്ന ഈ സത്രങ്ങളാൽ എന്ത് പ്രയോജനം? പോയി ആ പാദുകകളെ ആരാധിക്കുവിൻ—അവ മനുഷ്യർക്കു സിദ്ധി നൽകുന്നവ; അവയാൽ ഒരു വർഷാന്ത്യത്തിൽ ബ്രഹ്മജ്ഞാനം ഉദിക്കുന്നു.

Verse 61

ऋषय ऊचुः । साधुसाधु महाभाग ह्युपदेशः कृतो महान् । तेन संतारिताः सर्वे वयं संसारसागरात्

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു: സാധു സാധു, മഹാഭാഗാ! നിങ്ങൾ മഹത്തായ ഉപദേശം നൽകി. അതിനാൽ ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും സംസാരസാഗരം കടന്നുപോയി.

Verse 62

यास्यामोऽपि वयं तत्र सत्रे द्वादशवार्षिके । समाप्तेऽस्मिन्न संदेहः सर्वे च कृतनिश्चयाः

ഞങ്ങളും അവിടെ ആ ദ്വാദശവാർഷിക സത്രത്തിലേക്ക് പോകും. ഇത് സമാപിക്കുന്നതോടെ സംശയമില്ല—ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും ദൃഢനിശ്ചയം ചെയ്തിരിക്കുന്നു.

Verse 194

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये ब्रह्मज्ञानप्राप्त्यर्थं कुमारिकातीर्थद्वयगर्तक्षेत्रस्थपादुकामाहात्म्यवर्णनंनाम चतुर्णवत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതി-സാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഷഷ്ഠ നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ, ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യാന്തർഗതമായി, ബ്രഹ്മജ്ഞാനപ്രാപ്തിക്കായി കുമാരികാതീർത്ഥദ്വയവും ദ്വയഗർത്തപ്രദേശസ്ഥ പാദുകകളുടെ മഹാത്മ്യവർണനവും എന്ന പേരിലുള്ള 194-ാം അധ്യായം।