Adhyaya 155

Verse 1

सूत उवाच । तथाऽन्ये तत्र तिष्ठंति वसवोऽष्टौ द्विजोत्तमाः । स्थानमेकं समाश्रित्य सर्वदैव प्रपूजिताः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! അതുപോലെ അവിടെ മറ്റു ദേവഗണങ്ങളും വസിക്കുന്നു—അഷ്ട വസുക്കൾ. അവർ ഒരേ പുണ്യസ്ഥാനത്തെ ആശ്രയിച്ച് സദാ പൂജിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 2

एकादश तथा रुद्रा आदित्या द्वादशैव तु । देववैद्यौ तथा चान्यावश्विनौ तत्र संस्थितौ

അവിടെയേ ഏകാദശ രുദ്രന്മാരും ദ്വാദശ ആദിത്യന്മാരും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; ദേവവൈദ്യരായ അശ്വിനീകുമാരന്മാർ ഇരുവരും അവിടെയേ വസിക്കുന്നു.

Verse 3

देवतास्तत्र तिष्ठंति कोटिकोटिप्रनायकाः । एकैका ब्राह्मणश्रेष्ठाः कलिकालभयाकुलाः

ആ പുണ്യസ്ഥാനത്ത് ദേവതകൾ വസിക്കുന്നു—കോടിക്കോടി നായകരായി; എന്നാൽ, ഹേ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, ഓരോരുത്തരും കലിയുഗഭീതിയിൽ ആകുലരാണ്.

Verse 4

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे यज्ञभागाप्तये सदा । अष्टम्यां शुक्लपक्षे तु मधुमासे व्यवस्थिते

ഹാടകേശ്വര പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ, യജ്ഞഭാഗപ്രാപ്തിക്കായി, മധുമാസം വന്നപ്പോൾ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ അഷ്ടമിദിനത്തിൽ നിത്യവും വിധിപൂർവ്വം (ഈ അനുഷ്ഠാനം) ചെയ്യണം.

Verse 5

यस्तान्वसूञ्छुचिर्भूत्वा स्नात्वा धौतांबरो नरः । तर्पयित्वा द्विजश्रेष्ठान्पश्चात्संपूजयेन्नरः

ശുദ്ധനായി സ്നാനം ചെയ്ത് ശുദ്ധവസ്ത്രം ധരിച്ച മനുഷ്യൻ, ആദ്യം ദ്വിജശ്രേഷ്ഠരെ തർപ്പണം/ദാനങ്ങളാൽ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി, പിന്നെ ആ വസുക്കളെ സമ്യകായി പൂജിക്കണം.

Verse 6

वसवस्त्वा कृण्वन्निति मन्त्रेणानेन भक्तितः । नैवेद्यं च ततो दद्याद्वसवश्छंदसाविति

‘വസവസ്ത്വാ കൃണ്വൻ…’ എന്ന മന്ത്രത്തോടെ ഭക്തിയോടെ (ആവാഹനം/പൂജ) ചെയ്ത്, തുടർന്ന് നൈവേദ്യം അർപ്പിക്കണം; പിന്നെയും ‘വസവശ്ഛന്ദസാവ്…’ എന്ന സൂത്രത്തോടെ പൂജ തുടരുക.

Verse 7

ततो धूपं सुगन्धं च यो यच्छति समाहितः । वसवस्त्वां जेतु तथा मन्त्रमेतमुदीरयेत्

അനന്തരം മനസ്സിനെ ഏകാഗ്രമാക്കി സുഗന്ധധൂപം അർപ്പിക്കുന്നവൻ ‘വസവസ്ത്വാം ജേതു…’ എന്നു ആരംഭിക്കുന്ന ഈ മന്ത്രവും ഉച്ചരിക്കണം।

Verse 8

आरार्तिकं ततो भूयो यः करोति द्विजोत्तमाः । वसवस्त्वां जेतु तथा श्रूयतां यत्फलं हि तत्

വീണ്ടും, ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, ആരാർത്തികം (ദീപാരതി) ചെയ്ത് അതുപോലെ ‘വസവസ്ത്വാം ജേതു…’ ജപിക്കുന്നവന്റെ ഫലം കേൾക്കുക।

Verse 9

कन्याभिः कोटिभिर्यच्च पूजिताभिर्भवेत्फलम् । वसूनां चैव तत्सर्वमष्टभिस्तैः प्रपूजितैः

കോടിക്കണക്കിന് കന്യകൾ പൂജിച്ചാൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം ഏതു തന്നെയോ, അതെല്ലാം അഷ്ടവസുക്കളെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ചതാൽ ലഭിക്കുന്നു।

Verse 10

तथा ये द्वादशादित्यास्तस्मिन्क्षेत्रे व्यवस्थिताः । तान्स्थाप्य पूजयित्वा च सप्तम्यामर्कवासरे । सम्यक्छ्रद्धासमोपेतः पुष्पगन्धानुलेपनैः

അതുപോലെ ആ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ സ്ഥാപിതരായ ദ്വാദശ ആദിത്യന്മാരെ സ്ഥാപിച്ച്, ഞായറാഴ്ച വരുന്ന സപ്തമി തിഥിയിൽ, ശ്രദ്ധയോടെ പുഷ്പം, സുഗന്ധം, അനുലേപനം എന്നിവകൊണ്ട് വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കണം।

Verse 11

पश्चात्तत्पुरतस्तेषां समस्तान्येकविंशतिः । आदित्यव्रत संज्ञानि तस्य पुण्यफलं शृणु

അതിനുശേഷം അവരുടെ സന്നിധിയിൽ ‘ആദിത്യവ്രതം’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായ ആകെ ഇരുപത്തൊന്ന് വ്രതങ്ങളുണ്ട്; അവയുടെ പുണ്യഫലം കേൾക്കുക।

Verse 12

कोटिद्वादशकं यस्तु सूर्याणां पूजयेन्नरः । तत्फलं प्राप्नुयात्कृत्स्नं पूजयन्नात्र संशयः

പന്ത്രണ്ട് കോടി സൂര്യരൂപങ്ങളെ പൂജിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ, ഇവിടെ പൂജ ചെയ്താൽ തന്നെ ആ സമ്പൂർണ്ണ ഫലം പൂർണ്ണമായി പ്രാപിക്കുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 13

तथैकादशरुद्रा ये तत्र क्षेत्रे द्विजोत्तमाः । एकस्थाने स्थितास्तेषां पूजया श्रूयतां फलम्

അതുപോലെ, ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! ആ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഒരിടത്ത് ഒരുമിച്ച് നിലകൊള്ളുന്ന ഏകാദശ രുദ്രന്മാരുടെ പൂജാഫലം കേൾക്കുക।

Verse 14

यस्तान्पूजयते भक्त्या स्थापयित्वा सुरेश्वरान् । चैत्रशुक्लचतुर्दश्यां जपेच्च शतरुद्रियम्

ആ ദേവാധിപന്മാരെ വിധിപൂർവ്വം സ്ഥാപിച്ച് ഭക്തിയോടെ പൂജിക്കുകയും, ചൈത്രമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ ചതുര്ദശിയിൽ ശതരുദ്രീയം ജപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ—

Verse 15

एकादशप्रमाणेन कोटयस्तेन पूजिताः । भवंति नात्र संदेहः सत्यमेतन्मयोदितम्

അവന്റെ പൂജയാൽ ഏകാദശപ്രമാണപ്രകാരം കോടികളായ (പുണ്യഫലങ്ങൾ) ലഭിക്കുന്നു; ഇതിൽ സംശയമില്ല—ഇത് ഞാൻ ഉച്ചരിച്ച സത്യം।

Verse 16

यथा तावश्विनौ तत्र देववैद्यौ व्यवस्थितौ । आश्विने मासि चाश्विन्यां पूर्णिमायां तथा तिथौ

അതുപോലെ അവിടെ ദേവവൈദ്യന്മാരായ ആ രണ്ടു അശ്വിനീകുമാരന്മാർ സ്ഥാപിതരായിരിക്കുന്നു; കൂടാതെ ആശ്വിനമാസത്തിൽ അശ്വിനീ നക്ഷത്രയുക്തമായ പൗർണ്ണമി തിഥിയിൽ—

Verse 17

यस्तौ संपूजयित्वा तु ह्यश्विनीसूक्तमुच्चरेत् । द्विकोटि गुणितं पुण्यं सम्यक्तेन समाप्यते

ആ രണ്ടുപേരെയും വിധിപൂർവ്വം സമ്പൂജിച്ച് അശ്വിനീസൂക്തം ഉച്ചരിക്കുന്നവൻ, കർമ്മം സമ്യക്കായി സമാപിപ്പിച്ച് ദ്വികോടിഗുണിത പുണ്യം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 19

सूत उवाच । तथाऽन्योऽपि च तत्रास्ति याज्ञवल्क्यप्रतिष्ठितः । पुष्पादित्य इति ख्यातः सर्वकामप्रदो नृणाम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അതുപോലെ അവിടെ യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ പ്രതിഷ്ഠിച്ച മറ്റൊരു ദേവനും ഉണ്ട്; അവൻ ‘പുഷ്പാദിത്യൻ’ എന്നു പ്രസിദ്ധൻ, മനുഷ്യർക്കു സർവകാമപ്രദൻ।

Verse 20

यो यं काममभिध्याय तं पूजयति मानवः । स तं कृत्स्नमवाप्नोति यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

മനുഷ്യൻ ഏത് ആഗ്രഹം മനസ്സിൽ ധ്യാനിച്ച് ആ ദേവനെ പൂജിക്കുന്നുവോ, അത് അത്യന്തം ദുർലഭമായാലും അവൻ അതിനെ പൂർണ്ണമായി പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 21

अपुत्रो लभते पुत्रान्धनार्थी धनमाप्नुयात् । बहुवैरोऽरिनाशं च विद्यार्थी शास्त्रविद्भवेत्

സന്താനമില്ലാത്തവൻ പുത്രന്മാരെ പ്രാപിക്കുന്നു, ധനാർത്ഥി ധനം നേടുന്നു; അനേകം വൈരികളാൽ പീഡിതൻ ശത്രുനാശം പ്രാപിക്കുന്നു, വിദ്യാർത്ഥി ശാസ്ത്രവിദനാകുന്നു।

Verse 22

सप्तम्यामर्कवारेण यस्तं पश्यति मानवः । मुच्येद्दिनोद्भवात्पापान्महतोऽपिद्विजोत्तमाः

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ! സപ്തമിയിൽ ഞായറാഴ്ചയായാൽ, ആരെങ്കിലും അവനെ ദർശിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ദിനോദ്ഭവ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന്—അവ മഹത്തായാലും—വിമുക്തനാകും।

Verse 23

पूजया हि प्रणश्येत पापं वर्षसमुद्भवम् । नाशं याति न संदेहस्तमः सूर्योदये यथा

പൂജയാൽ വർഷം മുഴുവൻ സഞ്ചിതമായ പാപം നശിക്കുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല; സൂര്യോദയത്തിൽ ഇരുട്ട് അകലുന്നതുപോലെ।

Verse 24

अष्टोत्तरशतं चैव यः करोति प्रदक्षिणाम् । फलहस्तः स मुच्येत ह्याजन्ममरणादघात्

കയ്യിൽ ഫലാർപ്പണം പിടിച്ച് നൂറ്റെട്ട് പ്രദക്ഷിണ ചെയ്യുന്നവൻ, ജന്മമരണചക്രത്തിൽ ഒട്ടിയ പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും।

Verse 25

प्रदक्षिणां प्रकुवाणो यो यं काममभीप्सति । स तमाप्नोत्यसंदिग्धं निष्कामो मोक्षमाप्नुयात्

പ്രദക്ഷിണ ചെയ്യുമ്പോൾ ആരെങ്കിലും ഒരു ആഗ്രഹം തേടുകയാണെങ്കിൽ, അവൻ അത് സംശയമില്ലാതെ നേടും; നിഷ്കാമൻ മോക്ഷം പ്രാപിക്കും।

Verse 26

संक्रांतौ सूर्यवारेण यः कुर्यात्स्नापनक्रियाम् । अभीष्टं सिध्यते तस्य मेषे वा यदि वा तुले

സംക്രാന്തിക്കാലത്ത് ഞായറാഴ്ച സ്നാനകർമ്മം ചെയ്യുന്നവന്റെ അഭീഷ്ടം സിദ്ധിക്കും—മേഷത്തിലായാലും തുലായിലായാലും।

Verse 27

तस्मिन्सर्वप्रयत्नेन वांछद्भिरीप्सितं फलम् । स देवो वीक्षणीयश्च पूजनीयो विशेषतः

അതുകൊണ്ട് ഇഷ്ടഫലം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ എല്ലാ ശ്രമത്തോടെയും ആ ദേവനെ ദർശിക്കുകയും, പ്രത്യേക ഭക്തിയോടെ പൂജിക്കുകയും വേണം।

Verse 28

यद्देवैः सकलैर्दृष्टैश्चमत्कारपुरोद्भवैः । फलमाप्नोति तद्दृष्टौ तेन तत्फलमाप्नुयात्

ദേവന്മാർ എല്ലാവരും അത്ഭുതചമത്കാരനഗരത്തിൽ ആ ദേവനെ ദർശിച്ച് ലഭിച്ച ഫലം എന്തോ, അവിടെ അവനെ ദർശിക്കുന്നവനും അതേ ഫലം തന്നെ പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 29

।ऋषय ऊचुः । याज्ञवल्क्येन देवोऽसौ यदि तावत्प्रतिष्ठितः । पुष्पादित्यः कथं प्रोक्त एतन्नो वक्तुमर्हसि

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ആ ദേവൻ യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതാണെങ്കിൽ, പിന്നെ ‘പുഷ്പാദിത്യൻ’ എന്നു എങ്ങനെ പറയപ്പെടുന്നു? ഇത് ഞങ്ങൾക്ക് പറഞ്ഞുതരുക।

Verse 31

अस्त्यत्र मेदिनीपृष्ठे सुपुरं वैदिशं महत् । नानासौध समाकीर्णं वरप्राकारशोभितम्

ഇവിടെ ഭൂമിയുടെ മേൽപ്പുറത്ത് ‘വൈദിശ’ എന്ന മഹത്തായ മനോഹര നഗരം ഉണ്ട്; അത് പല സൌധങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതും ഉത്തമ പ്രാകാരങ്ങളാൽ ശോഭിതവുമാണ്।

Verse 32

उद्यानशतसंकीर्णं तडागैरुपशोभितम् । तत्रासीत्पार्थिवश्रेष्ठश्चित्रवर्मेति विश्रुतः

ആ നഗരം നൂറുകണക്കിന് ഉദ്യാനങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതും തടാകങ്ങളാൽ കൂടുതൽ ശോഭിതവുമായിരുന്നു. അവിടെ ‘ചിത്രവർമ്മൻ’ എന്നു പ്രസിദ്ധനായ ശ്രേഷ്ഠ രാജാവ് ഭരിച്ചു।

Verse 33

न दुर्भिक्षं न च व्याधिर्न च चौरकृतं भयम् । तस्मिञ्छासति धर्मज्ञे सततं धर्मवत्सले

ആ ധർമ്മജ്ഞനും നിത്യധർമ്മവത്സലനുമായ രാജാവ് ഭരിക്കുമ്പോൾ ക്ഷാമവും ഇല്ല, രോഗവും ഇല്ല, കള്ളന്മാരാൽ ഉണ്ടാകുന്ന ഭയവും ഇല്ലായിരുന്നു।

Verse 34

तत्पुरे क्षत्रियो जात्या मणिभद्र इति स्मृतः । स वै धनेन संयुक्तः पितृपैतामहेन च

ആ നഗരത്തിൽ ജന്മത്താൽ ക്ഷത്രിയനായ മണിഭദ്രൻ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ ഒരാൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. പിതാവിലും പിതാമഹന്മാരിലും നിന്നുള്ള പാരമ്പര്യധനത്തോടെ അവൻ സമൃദ്ധനായിരുന്നു.

Verse 35

तत्पुरं सकलं चैव स राजा मंत्रिभिः सह । कुसीदाहृतवित्तेन वर्तते कार्य उत्थिते

ആ മുഴുവൻ നഗരവും ആ രാജാവും മന്ത്രിമാരോടുകൂടെ, ഉയരുന്ന കാര്യങ്ങളെല്ലാം പലിശയിലൂടെ ലഭിച്ച ധനം കൊണ്ടാണ് നടത്തിക്കൊണ്ടിരുന്നത്.

Verse 36

स च कायेन कुब्जः स्याज्जराव्याप्तस्तथैव च । वलीपलितगात्रश्च ह्यत्यंतं च विरूपधृक्

അവന്റെ ശരീരം കൂനായി; വാർദ്ധക്യം അവനെ പൂർണ്ണമായി പിടികൂടി. ചുളിവുകളും നരച്ച മുടിയും അവയവങ്ങളിൽ നിറഞ്ഞു—അവൻ അത്യന്തം വികൃതരൂപനായി.

Verse 37

तथा चैव कुकीनाशः प्रभूतेऽपि धने सति । न ददाति स पापात्मा कस्यचित्किञ्चिदेव हि । न भक्षयति तृष्णार्तः स्वयमेव कथंचन

ഇങ്ങനെ ധാരാളം ധനം ഉണ്ടായിട്ടും അവൻ പൂർണ്ണമായി നശിച്ചവനായി. ആ പാപബുദ്ധി ആര്ക്കും ഒന്നും ദാനം ചെയ്തില്ല; തൃഷ്ണയിൽ പീഡിതനായി അവൻ സ്വയം പോലും ഒരുവിധത്തിലും ആഹാരസുഖം അനുഭവിച്ചില്ല.

Verse 38

एवंविधोऽपि सोऽतीवविरूपोऽपि सुदुर्मतिः । प्रार्थयामास वै कन्यां स्वजात्यां वीक्ष्य सुंदरीम्

ഇങ്ങനെയായിട്ടും—അത്യന്തം വികൃതരൂപനും ദുഷ്ടബുദ്ധിയുമുള്ളവനായിട്ടും—സ്വജാതിയിലെ സുന്ദരിയായ ഒരു കന്യയെ കണ്ടിട്ട് അവളെ വിവാഹാർത്ഥം അപേക്ഷിച്ചു.

Verse 39

बिंबोष्ठीं चारुदेहां च मुष्टिग्राह्यकृशोदरीम् । पद्मपत्रविशालाक्षीं गूढगुल्फां सुकेशिकाम्

അവളുടെ അധരങ്ങൾ ബിംബഫലത്തെപ്പോലെ, ദേഹം മനോഹരം, നടുവ് മുഷ്ടിയിൽ ചുറ്റാവുന്നത്ര സുഷിരം; കണ്ണുകൾ പദ്മപത്രംപോലെ വിശാലം, കാൽമുട്ടുകൾ സുസംഘടിതം, കേശം സുന്ദരം ആയിരുന്നു।

Verse 40

रक्तां सप्तसु गात्रेषु त्रिगंभीरां तथा पुनः । सर्वलक्षणसंपूर्णां जातीयां सुमनोरमाम्

അവളുടെ ശരീരത്തിലെ ഏഴ് ഭാഗങ്ങളിൽ രക്തിമാഭ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവൾ ത്രിഗംഭീരാ; എല്ലാ ശുഭലക്ഷണങ്ങളും നിറഞ്ഞ, സ്വജാതിയിലുള്ള, അത്യന്തം മനോഹരിയായവൾ ആയിരുന്നു।

Verse 41

क्षत्रियाद्द्विजशार्दूला दरिद्रेण च पीडितात् । तेन तत्सकलं वृत्तं भार्यायै संनिवेदितम्

ഹേ ദ്വിജശാർദൂലന്മാരേ! ദാരിദ്ര്യത്താൽ പീഡിതനായ ആ ക്ഷത്രിയൻ അപ്പോൾ ആ മുഴുവൻ സംഭവവൃത്താന്തവും ഭാര്യയോട് അറിയിച്ചു।

Verse 42

तच्छ्रुत्वा सा च दुःखेन मूर्च्छिता संबभूव ह । संबोधिता ततस्तेन वाक्यैर्दृष्टांतसंभवैः

അത് കേട്ട് അവൾ ദുഃഖത്തിൽ മൂർച്ചിതയായി; പിന്നെ അവൻ ദൃഷ്ടാന്തങ്ങളാൽ പിന്തുണച്ച വാക്കുകളാൽ അവളെ ബോധത്തിലാക്കി।

Verse 43

क्षत्रिय उवाच । न सा विद्या न तच्छिल्पं न तत्कार्यं न सा कला । अर्थार्थिभिर्न तज्ज्ञानं धनिनां यन्न दीयते

ക്ഷത്രിയൻ പറഞ്ഞു—അത്തരം വിദ്യയില്ല, ശിൽപമില്ല, പ്രവർത്തിയില്ല, കലയും ഇല്ല; ധനം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ തേടുന്ന ജ്ഞാനത്തിൽ ധനികർ നൽകാത്തത് ഒന്നുമില്ല।

Verse 44

इह लोके च धनिनां परोऽपि स्वजनायते । स्वजनोऽपि दरिद्राणां कार्यार्थे दुर्जनायते

ഈ ലോകത്തിൽ ധനവാനെക്കാൾ അന്യനും സ്വജനത്തെപ്പോലെ ആകുന്നു; എന്നാൽ ദരിദ്രന് കാര്യസമയത്ത് സ്വജനനും ദുർജനനെപ്പോലെ മാറുന്നു.

Verse 45

अर्थेभ्यो हि विवृद्धेभ्यः संभृतेभ्यस्ततस्ततः । प्रवर्तंते क्रियाः सर्वाः पर्वतेभ्यो यथापगाः

ധനം വർദ്ധിച്ച് പല വഴികളിൽ നിന്നു സമ്പാദിച്ചു കൂട്ടുമ്പോൾ എല്ലാ പ്രവർത്തനങ്ങളും ആരംഭിക്കുന്നു; പർവതങ്ങളിൽ നിന്നു നദികൾ ഒഴുകുന്നതുപോലെ.

Verse 46

पूज्यते यदपूज्योऽपि यदगम्योऽपि गम्यते । वंद्यते यदवन्द्योऽपि ह्यनुबंधो धनस्य सः

പൂജ്യനല്ലാത്തവനും പൂജിക്കപ്പെടുന്നു; അഗമ്യമായതും സമീപിക്കപ്പെടുന്നു; വന്ദനീയനല്ലാത്തവനും വന്ദിക്കപ്പെടുന്നു—ഇതാണ് ധനത്തിന്റെ ബന്ധനപ്രഭാവം.

Verse 47

अशनादिंद्रिया णीव स्युः कार्याण्यखिलानिह । सर्वस्मात्कारणाद्वित्तं सर्वसाधनमुच्यते

ആഹാരാദികളാൽ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നയിക്കപ്പെടുന്നതുപോലെ, ഈ ലോകത്തിലെ എല്ലാ പ്രവർത്തനങ്ങളും ഉപാധികളാൽ തന്നെ മുന്നേറുന്നു; അതുകൊണ്ട് ധനം സർവസാധനമെന്നു പറയുന്നു.

Verse 48

अर्थार्थी जीवलोकोऽयं श्मशानमपि सेवते । जनितारमपि त्यक्त्वा निःस्वः संयाति दूरतः

ധനാർത്ഥിയായ ഈ ജീവലോകം ശ്മശാനത്തെയും സേവിക്കുന്നു; മനുഷ്യൻ നിസ്സ്വനായാൽ ജനിതാവിനെയും ഉപേക്ഷിച്ച് ദൂരെയ്ക്ക് പോകുന്നു.

Verse 155

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये पुष्पादि त्यमाहालये मणिभद्रवृत्तांते मणिभद्राय कन्याप्रदानार्थं क्षत्रियकृतनिजभार्यासंबोधनवर्णनंनाम पञ्चपञ्चाशदुत्तरशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഷഷ്ഠ നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ, ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിനകത്തെ മണിഭദ്രവൃത്താന്തത്തിൽ ‘മണിഭദ്രനു കന്യാപ്രദാനാർത്ഥം ക്ഷത്രിയൻ തന്റെ ഭാര്യയെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത വിവരണം’ എന്ന നൂറ്റി അമ്പത്തിയഞ്ചാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।

Verse 198

एतद्वः सर्वमाख्यातं माहात्म्यं वसुसंभवम् । आदित्यानां च रुद्राणामश्विनोर्द्विजसत्तमाः

ഹേ ദ്വിജസത്തമന്മാരേ! വസുക്കളിൽ നിന്നു ജനിച്ച ഈ സമസ്ത മാഹാത്മ്യം നിങ്ങളോടു ഞാൻ അറിയിച്ചു; ഇത് ആദിത്യന്മാരോടും രുദ്രന്മാരോടും അശ്വിനീകുമാരന്മാരോടും കൂടി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു।