Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 41

क्षत्रियाद्द्विजशार्दूला दरिद्रेण च पीडितात् । तेन तत्सकलं वृत्तं भार्यायै संनिवेदितम्

kṣatriyāddvijaśārdūlā daridreṇa ca pīḍitāt | tena tatsakalaṃ vṛttaṃ bhāryāyai saṃniveditam

ഹേ ദ്വിജശാർദൂലന്മാരേ! ദാരിദ്ര്യത്താൽ പീഡിതനായ ആ ക്ഷത്രിയൻ അപ്പോൾ ആ മുഴുവൻ സംഭവവൃത്താന്തവും ഭാര്യയോട് അറിയിച്ചു।

क्षत्रियात्from the Kshatriya
क्षत्रियात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootक्षत्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन (abl. sg.)
द्विजशार्दूलO tiger among Brahmins
द्विजशार्दूल:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज + शार्दूल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (द्विजानां शार्दूलः)
दरिद्रेणby poverty
दरिद्रेण:
Karana (Instrument/Cause/करण)
TypeNoun
Rootदरिद्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (प्रयोगे), तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन (instr. sg.)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
पीडितात्from (one) afflicted
पीडितात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeAdjective
Rootपीडित (√पीड् धातु; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतभावे (past passive participle)
तेनby him; therefore
तेन:
Karana (Instrument/Agent in passive/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (instr. sg.); सर्वनाम
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (neut. sg.)
सकलम्entire; whole
सकलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootसकल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (neut. sg.)
वृत्तम्the event; what happened
वृत्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवृत्त (√वृत् धातु; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्तान्त-नाम (neut. sg.)
भार्यायैto (his) wife
भार्यायै:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootभार्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन (dat. sg.)
संनिवेदितम्was related; was reported
संनिवेदितम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + नि + √विद् (धातु) → संनिवेदित (क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्तान्त-रूपेण कर्मणि-प्रयोगः (PPP: 'was reported/told')

Narrator (contextual; addressing dvija-śārdūlāḥ)

Listener: dvija-śārdūlāḥ (addressed audience within the narration)

Scene: A poor yet dignified kṣatriya speaks privately to his wife in a modest home; his posture shows burden and sincerity, hers attentive concern—setting up the emotional pivot of the story.

K
kṣatriya
B
bhāryā (wife)
D
dvija

FAQs

In hardship, truthful counsel within the household is presented as part of dharma—sharing the burden rather than hiding it.

Not specified in this verse; it is narrative connective tissue within the tīrtha-māhātmya chapter.

None.