Adhyaya 147

Verse 1

सूत उवाच । तथान्योऽपि च तत्रास्ति देवः पुत्रप्रदो नृणाम् । वटिकेश्वर नामा च सर्वपापहरो हरः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അവിടെ മറ്റൊരു ദേവനും ഉണ്ട്; മനുഷ്യർക്കു പുത്രപ്രദാതാവ്. വടികേശ്വരൻ എന്ന നാമമുള്ള ഹരൻ (ശിവൻ), സർവ്വപാപഹരൻ।

Verse 2

यस्मिन्वटिकया पूर्वं तपस्तप्तं द्विजोत्तमाः । प्राप्ता पुत्रं शुके याते वनं व्यासात्कपिंजलम्

ആ വടികയിൽ പൂർവ്വം ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാർ തപസ്സു ചെയ്ത് പുത്രനെ പ്രാപിച്ചു; ശുകൻ വനത്തിലേക്ക് പോയപ്പോൾ വ്യാസനിൽ നിന്ന് കപിഞ്ചലൻ അവിടെ എത്തി।

Verse 3

ऋषय ऊचुः । कस्यासौ वटिका तत्र कथं तप्तवती तपः । कस्माद्गृहं परित्यक्त्वा शुकोऽपि वनमाश्रितः

ഋഷിമാർ പറഞ്ഞു—അവിടെ ആ വടിക ആരുടേതാണ്, അവൾ എങ്ങനെ തപസ്സു ചെയ്തു? പിന്നെ ഏതു കാരണത്താൽ ശുകനും ഗൃഹം ഉപേക്ഷിച്ച് വനത്തിൽ ആശ്രയം തേടി?

Verse 4

कथं कपिजलं पुत्रं व्यासाल्लेभे शुचिस्मिता

ശുചിസ്മിത (പവിത്രയും മൃദുഹാസ്യവതിയും) ആയ ആ സ്ത്രീ വ്യാസനിൽ നിന്ന് ‘കപിജല’ എന്ന പുത്രനെ എങ്ങനെ ലഭിച്ചു?

Verse 5

सूत उवाच । आसीद्व्यासस्य विप्रेंद्राः कलत्रार्थं मतिः क्वचित् । निष्कामस्य प्रशांतस्य सर्वज्ञस्य महात्मनः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്രേന്ദ്രന്മാരേ, ഒരിക്കൽ നിഷ്കാമനും പ്രശാന്തനും സർവജ്ഞനുമായ മഹാത്മാവ് വ്യാസന്റെ മനസ്സിൽ ഭാര്യയെ സ്വീകരിക്കണമെന്ന ചിന്ത ഉദിച്ചു.

Verse 6

ततः क्षयमनुप्राप्ते वंशे कुरुसमुद्भवे । विचित्रवीर्यमासाद्य पार्थिवं द्विजसत्तमाः

പിന്നീട്, കുരുവംശത്തിൽ ക്ഷയം വന്നപ്പോൾ, ഹേ ദ്വിജസത്തമന്മാരേ, വ്യാസൻ രാജാവ് വിചിത്രവീര്യനെ സമീപിച്ചു.

Verse 7

सत्यवत्याः समादेशात्तस्य क्षेत्रे ततः परम् । स पुत्राञ्जनयामास त्रीञ्छूरान्पांडुपूर्वकान्

തുടർന്ന് സത്യവതിയുടെ ആജ്ഞപ്രകാരം, ആ ക്ഷേത്രത്തിൽ വ്യാസൻ പാണ്ഡുവിനെ ആദിയായി മൂന്ന് വീരപുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു.

Verse 8

वानप्रस्थव्रते तिष्ठन्सकृन्मैथुनतत्परः । क्षेत्रजैस्तनयैर्वंशे कुरोस्तस्मादुपस्थिते

വാനപ്രസ്ഥവ്രതത്തിൽ നിലകൊണ്ട് അദ്ദേഹം ഒരിക്കൽ മാത്രമേ സംഗമത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടുള്ളൂ; ക్షേത്രജ പുത്രന്മാർ മുഖേന അതിനാൽ കുരുവംശം പതനത്തിൽ നിന്ന് വീണ്ടും ഉയർന്നു।

Verse 9

ततः स चिंतयामास भार्यामद्य करोम्यहम् । गार्हस्थ्येनाथ धर्मेण साधयामि शुभां गतिम्

അപ്പോൾ അദ്ദേഹം ചിന്തിച്ചു—“ഇന്ന് ഞാൻ ഭാര്യയെ സ്വീകരിക്കും; ഗാർഹസ്ഥ്യധർമ്മം വഴി ശുഭഗതി നേടും।”

Verse 10

ततः स प्रार्थयामास जाबालिं तु सुतां शुभाम् । वटिकाख्यां शुभां कन्यां स ददौ तस्य सत्वरम्

പിന്നീട് അദ്ദേഹം ജാബാലിയുടെ ശുഭ പുത്രിയെ അപേക്ഷിച്ചു; ജാബാലി ‘വടികാ’ എന്ന സദ്ഗുണവതിയായ കന്യയെ ഉടൻ തന്നെ അദ്ദേഹത്തിന് നൽകി।

Verse 11

ततस्तया समेतः स वनवासं समाश्रितः । वानप्रस्थाश्रमे तिष्ठन्कृतमैथुनतत्परः

പിന്നീട് അവളോടൊപ്പം അദ്ദേഹം വനവാസം സ്വീകരിച്ചു; വാനപ്രസ്ഥാശ്രമത്തിൽ നിലകൊണ്ട് സന്താനാർത്ഥം സംഗമം നടത്തി।

Verse 12

ततो गर्भवती जज्ञे पिंजला तस्य पार्श्वतः । ऋतौ मोहनमासाद्य व्यासात्सत्यवतीसुतात्

അപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സമീപത്ത് പിഞ്ചലാ ഗർഭവതിയായി; ഋതുകാലത്ത് മോഹഭാവം പ്രാപിച്ച് സത്യവതീപുത്രനായ വ്യാസനിൽ നിന്ന് അവൾ ഗർഭം ധരിച്ചു।

Verse 13

अथ याति परां वृद्धिं स गर्भस्तत्र संस्थितः । उदरे व्यासभार्यायाः शुक्लपक्षे यथा शशी

അപ്പോൾ അവിടെ സ്ഥാപിതമായ ആ ഗർഭം പരമവൃദ്ധി പ്രാപിച്ചു. വ്യാസന്റെ ഭാര്യയുടെ ഉദരത്തിൽ ശുക്ലപക്ഷചന്ദ്രനെപ്പോലെ വളർന്നു.

Verse 14

एवं संगच्छतस्तस्य वृद्धिं गर्भस्य नित्यशः । द्वादशाब्दा अतिक्रांता न जन्म समवाप्नुयात्

ഇങ്ങനെ ദിനംപ്രതി വളരുന്ന ആ ഗർഭം, പന്ത്രണ്ടു വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞിട്ടും ജനനം പ്രാപിച്ചില്ല.

Verse 15

यत्किंचिच्छृणुते तत्र गर्भस्थोऽहि वचः क्वचित् । तत्सर्वं हृदिसंस्थं च चक्रे प्रज्ञासमन्वितः

ഗർഭസ്ഥനായി അവിടെ അവൻ ഏതെങ്കിലും വാക്കുകൾ കേട്ടാൽ, പ്രജ്ഞാസമ്പന്നനായി അവയെല്ലാം ഹൃദയത്തിൽ സംഭരിച്ചുവെച്ചു.

Verse 16

वेदाः सांगाः समाधीता गर्भवासेऽपि तेन च । स्मृतयश्च पुराणानि मोक्षशास्त्राणि कृत्स्नशः

ഗർഭവാസത്തിലുമെല്ലാം അവൻ വേദങ്ങളെ അങ്ങങ്ങളോടുകൂടി സമ്യകമായി അധീതമാക്കി; സ്മൃതികൾ, പുരാണങ്ങൾ, മോക്ഷശാസ്ത്രങ്ങൾ എന്നിവയും പൂർണ്ണമായി കൈവശമാക്കി.

Verse 17

तत्रस्थोऽपि दिवा नक्तं स्वाध्यायं प्रकरोति सः । न च जन्मोत्थजां बुद्धिं कथंचिदपि चिंतयेत्

അവിടെ തന്നെയിരുന്നിട്ടും അവൻ പകലും രാത്രിയും സ്വാധ്യായത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു; ജന്മജന്യമായ ലൗകികബുദ്ധിയെ യാതൊരു വിധത്തിലും ചിന്തിച്ചില്ല.

Verse 18

सापि माता परा पीडां नित्यं याति तथाकुला । यथायथा स संयाति वृद्धिं जठरमाश्रितः

ആ മാതാവും അത്യന്തം വ്യാകുലയായി നിത്യവും ഭയങ്കര വേദന അനുഭവിച്ചു; കാരണം അവളുടെ ഗർഭത്തിൽ വസിച്ചിരുന്ന അവൻ ക്രമേണ കൂടുതൽ കൂടുതൽ വളർന്നു।

Verse 19

ततश्च विस्मयाविष्टो व्यासो वचनमब्रवीत् । कस्त्वं मद्गृहिणीकुक्षौ प्रविष्टो गर्भरूपधृक्

അപ്പോൾ അത്ഭുതത്തിൽ മുങ്ങിയ വ്യാസൻ പറഞ്ഞു— “നീ ആരാണ്? എന്റെ ഭാര്യയുടെ ഗർഭത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് ഭ്രൂണരൂപം ധരിച്ചിരിക്കുന്നവൻ?”

Verse 21

गजोऽहं तुरगश्चापि कुक्कुटश्छाग एव च । योनीनां चतुराशीतिसहस्राणि च संख्यया

“ഞാൻ ആന, കുതിര, കോഴി, ആട് എന്നിവയായും ജനിച്ചിട്ടുണ്ട്; യോനികളുടെ എണ്ണം എൺപത്തിനാലായിരം എന്നു പറയപ്പെടുന്നു.”

Verse 22

भ्रांतोऽहं तेषु सर्वेषु तत्कोऽहं प्रब्रवीमि किम् । सांप्रतं मानुषो भूत्वा जठरं समुपाश्रितः

“ഞാൻ അവയെല്ലാം യോനികളിൽ അലഞ്ഞുതിരിഞ്ഞു; അപ്പോൾ ഞാൻ ആരെന്നു എന്തു പറയാം? ഇപ്പോൾ മനുഷ്യനായി ഈ ഗർഭത്തെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.”

Verse 23

मानुषं न करिष्यामि निष्कामं च कथंचन । निर्विष्टो भ्रममाणोऽत्र संसारे दारुणे ततः

“ഈ മനുഷ്യജീവിതത്തെ ഞാൻ യാതൊരു വിധത്തിലും നിഷ്കാമമാക്കാൻ കഴിയില്ല; കാരണം ഈ ദാരുണ സംസാരത്തിൽ അലഞ്ഞുതിരിഞ്ഞ് എനിക്ക് വിരക്തി വന്നിരിക്കുന്നു.”

Verse 24

अत्रस्थो भवनिर्मुक्तो योगाभ्यासरतः सदा । मोक्षमार्गं प्रयास्यामि स्थानान्मोक्षमसंशयम्

ഇവിടെയേ തന്നെ വസിച്ച്, ഭവബന്ധനത്തിൽ നിന്നു വിമുക്തനായി, നിത്യം യോഗാഭ്യാസത്തിൽ നിരതനായി ഞാൻ മോക്ഷമാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പ്രയാണം ചെയ്യും; ഈ സ്ഥാനത്തിൽ നിന്നുതന്നെ സംശയമില്ലാതെ മോക്ഷം പ്രാപിക്കും।

Verse 25

तावज्ज्ञानं च वैराग्यं पूर्वजातिस्मृतिर्यथा । यावद्गर्भस्थितो जन्तुः सर्वोऽपि द्विजसत्तम

ഹേ ദ്വിജസത്തമാ! ജീവി ഗർഭത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നിടത്തോളം അവനിൽ ജ്ഞാനവും വൈരാഗ്യവും മുൻജന്മസ്മൃതിയും എല്ലാം നിലനിൽക്കും।

Verse 26

यदा गर्भाद्विनिष्क्रांतः स्पृश्यते विष्णुमायया । तदा नाशं व्रजत्याशु सत्यमेतदसंशयम्

എന്നാൽ അവൻ ഗർഭത്തിൽ നിന്നു പുറത്തുവന്ന് വിഷ്ണുമായയുടെ സ്പർശം ലഭിക്കുമ്പോൾ, ആ (ഗർഭസ്ഥ ജ്ഞാന-വൈരാഗ്യം) വേഗത്തിൽ നശിക്കുന്നു; ഇത് സത്യം, സംശയമില്ല।

Verse 27

तस्मान्नाहं द्विजश्रेष्ठ निष्क्रमिष्ये कथंचन । गर्भादस्मात्प्रयास्यामि स्थानान्मोक्षमसंशयम्

അതുകൊണ്ട്, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ! ഞാൻ യാതൊരു വിധത്തിലും പുറത്തേക്കു വരികയില്ല; ഈ ഗർഭസ്ഥിതിയിൽ നിന്നുതന്നെ, ഈ സ്ഥാനത്തിൽ നിന്നുതന്നെ സംശയമില്ലാതെ മോക്ഷത്തിലേക്ക് പ്രയാണം ചെയ്യും।

Verse 28

व्यास उवाच । न भविष्यति ते माया वैष्णवी सा कथंचन । सुघोरान्नरकादस्मान्निष्क्रमस्व विगर्हितात्

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—നിനക്കു ആ വൈഷ്ണവീ മായ യാതൊരു വിധത്തിലും സംഭവിക്കുകയില്ല. ഈ അതിഘോരവും നിന്ദ്യവുമായ നരകസമ തടവിൽ നിന്നു പുറത്തേക്കു വരിക।

Verse 29

गर्भवासात्ततो योगं समाश्रित्य शिवं व्रज । तस्माद्दर्शय मे वक्त्रं स्वकीयं येन मे भवेत् । आनृण्यं पितृलोकस्य तव वक्त्रस्य दर्शनात्

ഗർഭവാസം വിട്ട് പിന്നെ യോഗം ആശ്രയിച്ച് ശിവനെ പ്രാപിക്ക. അതിനാൽ നിന്റെ സ്വന്തം മുഖം എനിക്ക് കാണിക്കൂ; നിന്റെ മുഖദർശനത്താൽ പിതൃലോകത്തിന്റെ കടത്തിൽ നിന്ന് ഞാൻ കടമുക്തനാകട്ടെ.

Verse 30

गर्भ उवाच । वासुदेवं प्रतिभुवं यदि मे त्वं प्रयच्छसि । इदानीं यत्स्वयं तन्मे जन्म स्यान्नान्यथा द्विज

ഗർഭം പറഞ്ഞു—നീ എനിക്ക് വാസുദേവനെയേ പ്രതിഭുവായി (ജാമ്യക്കാരൻ/രക്ഷകൻ) നൽകുന്നുവെങ്കിൽ, ഇപ്പോൾ അവന്റെ സ്വന്തം ഇച്ഛപ്രകാരം എന്റെ ജനനം അങ്ങനെ തന്നെയാകട്ടെ; അല്ലെങ്കിൽ വേണ്ട, ഹേ ദ്വിജ.

Verse 31

सूत उवाच । ततो व्यासो द्रुतं गत्वा द्वारकां प्रति दुःखितः । कथयामास वृत्तांतं विस्तराच्चक्रपाणिने

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ദുഃഖിതനായ വ്യാസൻ വേഗത്തിൽ ദ്വാരകയിലേക്കു പോയി, ചക്രപാണിയായ ഭഗവാനോട് മുഴുവൻ വൃത്താന്തവും വിശദമായി പറഞ്ഞു.

Verse 32

तेनैव सहितः पश्चात्स्वगृहं पुनरागतः । व्यासः प्रतिभुवं तस्मै दातुं विष्णुं निरंजनम्

പിന്നീട് അവനോടൊപ്പം വ്യാസൻ വീണ്ടും തന്റെ ഗൃഹത്തിലേക്ക് മടങ്ങി; ആ സത്തയ്ക്ക് പ്രതിഭുവായി നൽകാൻ നിർമലനായ വിഷ്ണുവിനെ.

Verse 33

श्रीकृष्ण उवाच । प्रतिभूरस्मि नाशाय मायायास्तव निर्गमे । मद्वाक्यान्निष्क्रमं कृत्वा गच्छ मोक्षमनुत्तमम्

ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു—നിന്റെ നിർഗമത്തിൽ മായ നശിക്കാനായി ഞാൻ നിന്റെ പ്രതിഭുവാണ്. എന്റെ വാക്കനുസരിച്ച് പുറത്തു വന്ന്, അനുത്തമ മോക്ഷം പ്രാപിക്ക.

Verse 34

ततो द्रुतं विनिष्क्रांतो विष्णुवाक्येन स द्विजाः । द्वादशाब्दप्रमाणस्तु यौवनस्य समीपगः

അപ്പോൾ വിഷ്ണുവിന്റെ വചനപ്രേരണയാൽ അവൻ വേഗത്തിൽ പുറത്തുവന്നു, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ. പ്രായം വെറും പന്ത്രണ്ടു വർഷമായിട്ടും യൗവനത്തിന്റെ സമീപത്ത്, പരിപക്വനെന്നപോലെ നിന്നു.

Verse 35

ततः प्रणम्य दैत्यारिं व्यासं च जननीं तथा । प्रस्थितो वनवासाय तत्क्षणाद्व्यासनंदनः

പിന്നീട് ദൈത്യാരിയായ ഭഗവാനെയും, വ്യാസനെയും, തന്റെ ജനനിയെയും പ്രണാമം ചെയ്ത്, വ്യാസപുത്രൻ ആ നിമിഷം തന്നെ വനവാസം—വൈരാഗ്യജീവിതം—എടുക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു.

Verse 36

अथ तं स मुनिः प्राह तिष्ठ पुत्रात्ममंदिरे । संस्काराञ्जातकाद्यांश्च येन ते प्रकरोम्यहम्

അപ്പോൾ മുനി അവനോട് പറഞ്ഞു—“പുത്രാ, എന്റെ ആശ്രമ-ഗൃഹത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ താമസിക്ക; ഞാൻ നിനക്കായി ജാതകാദി മുതൽ ആരംഭിച്ച് എല്ലാ സംസ്കാരങ്ങളും നിർവഹിക്കാം.”

Verse 37

शिशुरुवाच । संस्काराः शतशो जाता मम जन्मनिजन्मनि । भवार्णवे परिक्षिप्तो यैरहं बन्धनात्मकैः

ശിശു പറഞ്ഞു—“എന്റെ ജന്മജന്മങ്ങളിൽ നൂറുകണക്കിന് സംസ്കാരങ്ങൾ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്; ബന്ധനസ്വഭാവമുള്ള അവയാൽ തന്നെയാണ് ഞാൻ ഭവസാഗരത്തിൽ എറിയപ്പെട്ടത്।”

Verse 38

श्रीभगवानुवाच । शुकवज्जल्पते यस्मात्तवायं पुत्रको मुने । तस्माच्छुकोऽयं नाम्नास्तु योगविद्याविचक्षणः

ശ്രീഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു—“ഹേ മുനേ, നിന്റെ ഈ പുത്രൻ ശുകനെപ്പോലെ സംസാരിക്കുന്നു; അതിനാൽ അവന്റെ നാമം ‘ശുക’ ആകട്ടെ. അവൻ യോഗവിദ്യയിൽ വിവേകശാലിയാകും.”

Verse 39

नायं स्थास्यति हर्म्ये स्वे मोहमायाविवर्जितः । तस्माद्गच्छतु मा स्नेहं त्वं कुरुष्वास्य संभवम्

ഇവൻ തന്റെ കൊട്ടാരഗൃഹത്തിൽ നില്ക്കുകയില്ല; മോഹവും മായയും വിട്ടവൻ ആകുന്നു. അതിനാൽ അവനെ പോകാൻ വിടുക; സ്നേഹാസക്തി പിടിക്കരുത്—അവന്റെ ജന്മസംബന്ധമായ കടമ നീ നിർവഹിക്കു.

Verse 40

अहं गृहं प्रयास्यामि त्वं मुक्तः पैतृकादृणात् । दर्शनादेव पुत्रस्य सत्यमेतन्मयोदितम्

ഞാൻ എന്റെ ധാമത്തിലേക്ക് മടങ്ങും. നീ പിതൃഋണത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായി; പുത്രദർശനമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ ഇത് സിദ്ധം—ഇത് ഞാൻ ഉച്ചരിച്ച സത്യം.

Verse 41

एवमुक्त्वा हृषीकेशो व्यासमामंत्र्य सत्वरम् । विहगाधिपमारूढः प्रययौ द्वारकां प्रति

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഹൃഷീകേശൻ വേഗത്തിൽ വ്യാസനോട് വിടപറഞ്ഞു; വിഹഗാധിപനിൽ ആരൂഢനായി ദ്വാരകയിലേക്കു പുറപ്പെട്ടു.

Verse 42

ततो गते हृषीकेशे व्यासः पुत्रमुवाच ह । प्रस्थितं वनवासाय निःस्पृहं स्वगृहं प्रति

ഹൃഷീകേശൻ പോയ ശേഷം വ്യാസൻ തന്റെ പുത്രനോട് പറഞ്ഞു—അവൻ വനവാസത്തിനായി പുറപ്പെട്ടവനും, സ്വന്തം ഗൃഹത്തോടും നിർസ്പൃഹനുമായിരുന്നവൻ.

Verse 43

व्यास उवाच । गृहस्थधर्मरिक्तानां पितृवाक्यं प्रणश्यति । पितृवाक्यं तु यो मोहान्नैव सम्यक्समाचरेत् । स याति नरकं तस्मान्मद्वाक्यात्पुत्र मा व्रज

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—ഗൃഹസ്ഥധർമ്മം ഇല്ലാത്തവർക്കു പിതൃവാക്യത്തിന്റെ ബന്ധനം ക്ഷയിക്കുന്നു. എന്നാൽ മോഹവശാൽ പിതാവിന്റെ ആജ്ഞയെ യഥാവിധി അനുഷ്ഠിക്കാത്തവൻ നരകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു; അതിനാൽ, പുത്രാ, എന്റെ വാക്കിന് വിരുദ്ധമായി പോകരുത്.

Verse 44

शुक उवाच । यथाद्याहं त्वया जातो मया त्वं चान्यजन्मनि । संजातोऽसि मुनिश्रेष्ठ तथाहमपि ते पिता

ശുകൻ പറഞ്ഞു—ഇന്ന് ഞാൻ നിന്നിൽ നിന്നു ജനിച്ചതുപോലെ, മറ്റൊരു ജന്മത്തിൽ നീ എനിൽ നിന്നു ജനിച്ചിരുന്നു, ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ. അങ്ങനെ ഞാനും നിന്റെ പിതാവായിരുന്നു.

Verse 45

तस्माद्वाक्यं त्वया कार्यं यद्येषा धर्मसंस्थितिः । नाहं निषेधनीयस्तु व्रजमानस्तपोवनम्

അതുകൊണ്ട് ഇത് ധർമ്മത്തിന്റെ സ്ഥാപിത നിലയാണെങ്കിൽ, നീ എന്റെ വാക്ക് അനുസരിക്കണം. എന്നെ തടയരുത്; ഞാൻ തപോവനത്തിലേക്ക് പുറപ്പെടുന്നു.

Verse 46

व्यास उवाच । ब्राह्मणस्य गृहे जन्म पुण्यैः संप्राप्यते नृभिः । संस्कारान्यत्र संप्राप्य वेदोक्तान्मुनिराप्यते

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—പുണ്യസഞ്ചയത്താൽ മനുഷ്യർ ബ്രാഹ്മണഗൃഹത്തിൽ ജന്മം പ്രാപിക്കുന്നു. അവിടെ വേദോക്ത സംസ്കാരങ്ങൾ സ്വീകരിച്ച് മുനിത്വം കൈവരിക്കുന്നു.

Verse 47

शुक उवाच । संस्कारैराप्यते मुक्तिर्यदि कर्म शुभं विना । पाखंडिनोऽपि यास्यंति तन्मुक्तिं व्रतधारिणः

ശുകൻ പറഞ്ഞു—ശുഭകർമ്മമില്ലാതെ വെറും സംസ്കാരങ്ങളാൽ മാത്രം മോക്ഷം ലഭിക്കുമെങ്കിൽ, പുറംവ്രതം ധരിക്കുന്ന പാഖണ്ഡികളും ആ മോക്ഷം പ്രാപിച്ചേനേ.

Verse 48

व्यास उवाच । ब्रह्मचारी भवेत्पूर्वं गृहस्थश्च ततः परम् । वानप्रस्थो यतिश्चैव ततो मोक्षमवाप्नुयात्

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—ആദ്യം ബ്രഹ്മചാരിയായിരിക്കണം, പിന്നെ ഗൃഹസ്ഥൻ. തുടർന്ന് വാനപ്രസ്ഥനും പിന്നെ യതിയും (സന്ന്യാസിയും) ആകണം; ഈ ക്രമത്തിലൂടെ മോക്ഷം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 49

शुक उवाच । ब्रह्मचर्येण चेन्मोक्षस्तत्षण्ढानां सदा भवेत् । गृहस्थाश्रमिणां चेत्स्यात्तत्सर्वं मुच्यते जगत्

ശുകൻ പറഞ്ഞു—ബ്രഹ്മചര്യം മാത്രമാൽ മോക്ഷം ലഭിക്കുമെങ്കിൽ, അത് എപ്പോഴും നപുംസകരുടേതായിരിക്കും. ഗൃഹസ്ഥാശ്രമം മാത്രമാൽ മോക്ഷമെങ്കിൽ, സർവ്വലോകവും തന്നെ വിമുക്തമാകുമായിരുന്നു.

Verse 50

अथवा वनरक्तानां तन्मृगाणां प्रजायते

അല്ലെങ്കിൽ ആ (മോക്ഷം) വനത്തിൽ ആസക്തരായ മാൻമാർക്കും മറ്റു മൃഗപശുക്കൾക്കും തന്നെയായി ജനിക്കുമായിരുന്നു.

Verse 51

अथवा यतिधर्माणां यदि मोक्षो भवेन्नृणाम् । दरिद्राणां च सर्वेषां तन्मुक्तिः प्रथमा भवेत्

വീണ്ടും, മനുഷ്യർക്കു യതിധർമ്മം (സന്ന്യാസശാസനം) മാത്രമാൽ മോക്ഷം ഉണ്ടാകുമെങ്കിൽ, എല്ലാവരിലും ആദ്യം ദരിദ്രർക്കേ ആ വിമുക്തി ലഭിക്കുമായിരുന്നു.

Verse 52

व्यास उवाच । गृहस्थधर्मरक्तानां नृणां सन्मार्गगामिनाम् । इह लोकः परश्चैव मनुना संप्रकीर्तितः

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—ഗൃഹസ്ഥധർമ്മത്തിൽ ആസക്തരായി സന്മാർഗ്ഗത്തിൽ നടക്കുന്ന മനുഷ്യർക്കായി, ഇഹലോകവും പരലോകവും രണ്ടും മനു സമ്യകമായി പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 53

श्रीशुक उवाच । गृहगुप्तौ सुगुप्तानां बंधानां बंधुबंधनैः । मोहरागसमावेशात्सन्मार्ग गमनं कुतः

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു—ഗൃഹമെന്ന കാവൽകോട്ടയ്ക്കുള്ളിൽ നന്നായി മറഞ്ഞ്, ബന്ധുബന്ധനങ്ങളുടെ കെട്ടുകളിൽ കുടുങ്ങി, മോഹവും രാഗവും ആവിഷ്ടനായിരിക്കുമ്പോൾ—സന്മാർഗ്ഗഗമനം എങ്ങിനെ സാധ്യമാകും?

Verse 54

व्यास उवाच । कष्टं वने निवसतोऽत्र सदा नरस्य नो केवलं निजतनुप्रभवं भवेच्च । दैवं च पित्र्यमखिलं न विभाति कृत्यं तस्माद्गृहे निवसतात्महितं प्रचिन्त्यम्

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—എപ്പോഴും വനത്തിൽ വസിക്കുന്ന മനുഷ്യന്‍ കഷ്ടം ഉണ്ടാകുന്നു; അത് തന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നുമാത്രം ജനിച്ചതല്ല. ദേവന്മാർക്കും പിതൃക്കൾക്കും അർപ്പിക്കേണ്ട സമസ്ത കൃത്യങ്ങളും അവിടെ യഥാവിധി പ്രകാശിക്കുന്നില്ല, അഥവാ ശരിയായി നിർവഹിക്കപ്പെടുന്നില്ല. അതുകൊണ്ട് ഗൃഹത്തിൽ വസിച്ച് ആത്മഹിതം ചിന്താപൂർവ്വം അനുഷ്ഠിക്കണം।

Verse 55

श्रीशुकदेव उवाच । भावेन भावितमहातपसां मुनीनां तिष्ठन्ति तावदखिलानि तपःफलानि । यत्ते निकाशशरणाः पुरुषा न जातु पश्यंत्यसज्जनमुखानि सुखं तदेव

ശ്രീശുകദേവൻ പറഞ്ഞു—മഹാതപസ്വികളായ മുനിമാർ പവിത്രഭാവത്തിൽ ഭാവിതരായി നിലകൊള്ളുന്നിടത്തോളം അവരുടെ തപസ്സിന്റെ എല്ലാ ഫലങ്ങളും ദൃഢമായി നിലനിൽക്കും. നിന്റെ സുഖം ഇതുതന്നെ—ശുദ്ധ വിവേകത്തിന്റെ ശരണം പ്രാപിച്ച പുരുഷന്മാർ ഒരിക്കലും ദുഷ്ടരുടെ മുഖം കാണേണ്ടിവരില്ല।

Verse 56

व्यास उवाच । गृहं परिग्रहः पुंसां गृहस्थाश्रमधर्मिणाम् । इहलोके परे चैव सुखं यच्छति शाश्वतम्

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—ഗൃഹസ്ഥാശ്രമധർമ്മത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന പുരുഷന്മാർക്ക് ഗൃഹവും യഥോചിത പരിഗ്രഹവും (സമ്പത്ത്) ആശ്രയമാണ്; അത് ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും ശാശ്വതസുഖം നൽകുന്നു।

Verse 57

श्रीशुक उवाच । शीतं हुताशादपि दैवयोगात्सञ्जायते चन्द्रमसोऽपि तापः । परिग्रहात्सौख्यसमुद्भवोऽत्र भूतोऽभवद्भावि न मर्त्यलोके

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു—ദൈവയോഗത്താൽ അഗ്നിയിലും ശീതളത ജനിക്കാം, ചന്ദ്രനിലും താപം ഉദിക്കാം. അതുപോലെ ഈ മർത്ത്യലോകത്തിൽ പരിഗ്രഹത്തിൽ നിന്നുള്ള സുഖം ഒരിക്കലും സ്ഥിരമല്ല—ഭൂതം, വർത്തമാനം, ഭാവി ഏതുകാലത്തും അല്ല।

Verse 58

व्यास उवाच । सुपुण्यैर्लभ्यते कृच्छ्रान्मानुष्यं भुवि दुर्लभम् । तस्मिंल्लब्धे न किं लब्धं यदि स्याद्गृहधर्मवित्

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—മഹാപുണ്യത്താൽയും കഠിനപ്രയാസത്താൽയും ഭൂമിയിൽ ദുർലഭമായ മനുഷ്യജന്മം ലഭിക്കുന്നു. അത് ലഭിച്ചപ്പോൾ ഗൃഹധർമ്മം അറിയുന്നവൻ ആണെങ്കിൽ, പിന്നെ എന്താണ് ലഭിക്കാതെ പോകുന്നത്?

Verse 59

श्रीशुकदेव उवाच । यदि स्याज्ज्ञानसंयुक्तो जन्मकालेत्र मानवः । निजावस्थां समालोक्य तज्ज्ञानं हि विलीयते

ശ്രീശുകദേവൻ പറഞ്ഞു—മനുഷ്യൻ ജന്മസമയത്തുതന്നെ ജ്ഞാനസമ്പന്നനായാലും, സ്വന്തം അവസ്ഥയും പരിമിതിയും കണ്ടാൽ ആ ജ്ഞാനം തീർച്ചയായും ലയിച്ചുപോകും.

Verse 60

व्यास उवाच । मुदितस्यापि पुत्रस्य गर्दभस्यार्भकस्य च । भस्मलोलस्य लोकस्य शब्दोऽपि रटतो मुदे

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—പുത്രൻ ജനിച്ചതിൽ, അവൻ കഴുതക്കുട്ടിയായാലും, ഭസ്മാസക്തമായ ഈ ലോകം സന്തോഷത്തിൽ കൂകി വിളിക്കുന്നു.

Verse 61

श्रीशुक उवाच । रसता सर्पता धूलि लोके त्वशुचिना चिरम् । मुनेऽत्र शिशुना लोकस्तुष्टिं याति स बालिशः

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു—ഈ ലോകത്തിൽ ദീർഘകാലം അശുചിയായ ധൂളി കരഞ്ഞും ഇഴഞ്ഞും കിടക്കുന്നു; മുണേ, ഒരു ശിശുവിനെ മാത്രം കണ്ടാൽ ജനങ്ങൾ സന്തുഷ്ടരാകുന്നു—ഇത് ബാലിശലോകം.

Verse 62

व्यास उवाच । पुंनामास्ति महारौद्रो नरको यममन्दिरे । पुत्रहीनो व्रजेत्तत्र तेन पुत्रः प्रशस्यते

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—യമമന്ദിരത്തിൽ ‘പുംനാമ’ എന്ന അത്യന്തം ഭീകരമായ നരകമുണ്ട്; പുത്രഹീനൻ അവിടെ പോകുന്നു; അതുകൊണ്ട് പുത്രൻ പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 63

श्रीशुक उवाच । यदि स्यात्पुत्रतः स्वर्गः सर्वेषां स्यान्महामुने । शूकराणां शुनां चैव शलभानां विशेषतः

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു—മഹാമുനേ, പുത്രൻ ഉണ്ടായാൽ മാത്രം സ്വർഗം ലഭിക്കുമെങ്കിൽ, എല്ലാവർക്കും സ്വർഗം ലഭിച്ചേനേ—പ്രത്യേകിച്ച് പന്നികൾക്കും നായകൾക്കും പാറ്റകൾക്കും.

Verse 64

व्यास उवाच । पितॄणामनृणो मर्त्यो जायते पुत्रदर्शनात् । पौत्रस्यापि च देवानां प्रपौत्रस्य दिवाश्रयः

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—പുത്രദർശനം കൊണ്ടുതന്നെ മനുഷ്യൻ പിതൃഋണത്തിൽ നിന്നു വിമുക്തനാകുന്നു. പൗത്രനാൽ ദേവന്മാർ തൃപ്തരാകുന്നു; പ്രപൗത്രനാൽ സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ ആശ്രയം ലഭിക്കുന്നതുപോലെ ആകുന്നു.

Verse 65

शुक उवाच । चिरायुर्ज्जायते गृध्रः संततिं पश्यते निजाम् । क्रमेण संततं किं न स मोक्षं प्रतिपद्यते

ശുകൻ പറഞ്ഞു—ഗൃധ്രൻ ദീർഘായുസ്സോടെ ജനിച്ച് തന്റെ സന്തതിയെ തുടർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതു കാണുന്നു. ക്രമേണ അറ്റമില്ലാത്ത വംശപരമ്പര കാണാൻ കഴിയുന്നുവെങ്കിൽ, അതേ ക്രമത്തിൽ അവൻ മോക്ഷം എന്തുകൊണ്ട് പ്രാപിക്കാതിരിക്കും?

Verse 66

सूत उवाच । एवमुक्त्वा परित्यज्य पितरं स वनं गतः । मातरं च सुदुःखार्तां प्रलपन्तीमनेकधा

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് അവൻ പിതാവിനെ ഉപേക്ഷിച്ച് വനത്തിലേക്ക് പോയി. അത്യന്തം ദുഃഖത്തിൽ പീഡിതയായി പലവിധം വിലപിച്ച മാതാവിനെയും പിന്നിൽ വിട്ടുപോയി.

Verse 67

तं दृष्ट्वा दुःखितो व्यासो निराशः पुत्रदर्शने । पुत्रशोकाभिसंतप्तो भार्यया सहितोऽभवत्

അത് കണ്ട വ്യാസൻ ദുഃഖിതനായി, പുത്രദർശനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രത്യാശ നഷ്ടപ്പെട്ടു. പുത്രശോകാഗ്നിയിൽ ദഹിച്ചവനായി, അദ്ദേഹം ഭാര്യയോടുകൂടെ അവിടെ തന്നെയിരുന്നു.