Adhyaya 135

Verse 1

सूत उवाच । तथान्यापि च तत्रास्ति दीर्घिकाख्या सुशोभना । सरसी लोकविख्याता सर्वपातकनाशनी

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അവിടെ ‘ദീർഘികാ’ എന്ന പേരിലുള്ള മറ്റൊരു അതിശയ ശോഭനമായ തടാകവും ഉണ്ട്; അത് ലോകവിഖ്യാതവും സർവ്വപാതകനാശിനിയുമാണ്।

Verse 2

यस्यां स्नातो नरः सम्यग्भास्करस्योदयं प्रति । ज्येष्ठशुक्लचतुर्दश्यां मुच्यते सर्वपातकैः

ആ തീർത്ഥത്തിൽ ഒരാൾ ശാസ്ത്രവിധിപ്രകാരം സ്നാനം ചെയ്ത് സൂര്യോദയദിശയിലേക്കു മുഖം തിരിച്ച്, ജ്യേഷ്ഠ ശുക്ല ചതുര്ദശിയിൽ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതനാകുന്നു।

Verse 3

आसीत्पूर्वं द्विजो वीरशर्मनामातिविश्रुतः । वेदविद्याव्रतस्नातो वर्धमाने पुरोत्तमे

പൂർവകാലത്ത് വർധമാനമെന്ന ഉത്തമ നഗരത്തിൽ വീരശർമൻ എന്ന അതിപ്രസിദ്ധ ദ്വിജൻ വസിച്ചിരുന്നു; അദ്ദേഹം വേദവിദ്യയിലും വ്രതാചാരങ്ങളിലും നിഷ്ണാതനായിരുന്നു।

Verse 4

तस्य कन्या समुत्पन्ना कदाचिल्लक्षणाच्च्युता । अतिदीर्घा प्रमाणेन जनहास्यविवर्द्धिनी

അവനു ഒരു പുത്രി ജനിച്ചു; എന്നാൽ ഒരുകാലത്ത് അവൾ ശുഭലക്ഷണങ്ങളിൽ നിന്നു ച്യുതയായി. ദേഹപ്രമാണത്തിൽ അതിദീർഘയായതിനാൽ ജനങ്ങളുടെ പരിഹാസത്തിന് കാരണമായി।

Verse 5

ततः सा यौवनं प्राप्ता तद्रूपापि कुमारिका । न कश्चिद्वरयामास शास्त्रवाक्यमनुस्मरन्

പിന്നീട് ആ കന്യക യൗവനം പ്രാപിച്ചു; എങ്കിലും ആ രൂപം ഉണ്ടായിട്ടും ശാസ്ത്രവാക്യങ്ങൾ സ്മരിച്ച് ആരും അവളെ വരിച്ചില്ല।

Verse 6

अतिसंक्षिप्तकेशा या अतिदीर्घातिवामना । उद्वाहयति यः कन्यां पुरुषः काममोहितः

മുടി അത്യന്തം ചെറുതായിരിക്കുന്നതോ, അതിവിശാലമായി നീളം കൂടിയതോ, അതിവാമനമായതോ ആയ കന്യയെ, കാമമോഹിതനായ പുരുഷൻ വിവാഹം ചെയ്താൽ—

Verse 7

षण्मासाभ्यंतरे मृत्युं स प्राप्नोति नरो ध्रुवम् । एतस्मात्कारणात्सर्वे तां त्यजंति कुमारिकाम्

ആറ് മാസത്തിനുള്ളിൽ ആ പുരുഷൻ നിശ്ചയമായി മരണത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് എല്ലാവരും ആ കുമാരിയെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നത്।

Verse 8

पुरुषा अतिदीर्घत्वयुक्तां वीक्ष्य समंततः । ततो वैराग्यमापन्ना तपस्तेपेऽतिदारुणम्

എല്ലായിടത്തും പുരുഷന്മാർ അസാധാരണ ദീർഘായുസ്സോടെ ഉള്ളതായി കണ്ട അവൾ വൈരാഗ്യം പ്രാപിച്ചു; തുടർന്ന് അത്യന്തം കഠിനമായ തപസ്സു ചെയ്തു।

Verse 9

चांद्रायणानि कृच्छ्राणि तया चीर्णान्यनेकशः । पाराकाणि यथोक्तानि तथा सांतपनानि च

അവൾ പലവട്ടം ചാന്ദ്രായണവും കൃച്ഛ്രവും അനുഷ്ഠിച്ചു; ശാസ്ത്രവിധിപ്രകാരം പാരാകവും സാന്തപനവും എന്ന പ്രായശ്ചിത്തങ്ങളും ചെയ്തു।

Verse 10

व्रतं यद्विद्यते किंचिन्नियमः संयमस्तथा । अन्यच्चापि शुभं कृत्यं तत्सर्वं च तया कृतम्

ഏതു വ്രതമായാലും, ഏതു നിയമവും സംയമവും, കൂടാതെ മറ്റു എല്ലാ ശുഭകർമ്മങ്ങളും—അവയെല്ലാം അവൾ അനുഷ്ഠിച്ചു।

Verse 11

एवं तस्या व्रतस्थाया जरा सम्यगुपस्थिता । तथापि तेजसो वृद्धिर्ववृधे तपसा कृता

ഇങ്ങനെ വ്രതസ്ഥയായ അവൾക്കു വാർദ്ധക്യം യഥാവിധി എത്തി; എങ്കിലും തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ അവളുടെ തേജസ് കൂടുതൽ വർദ്ധിച്ചു।

Verse 12

सा च नित्यं महेन्द्रस्य सभां यात्यतिकौतुकात् । देवर्षीणां मतं श्रोतुं देवतानां विशेषतः

അവൾ അത്യന്തം കൗതുകത്തോടെ നിത്യവും മഹേന്ദ്രന്റെ സഭയിൽ പോകുമായിരുന്നു; പ്രത്യേകിച്ച് ദേവർഷിമാരുടെയും ദേവന്മാരുടെയും അഭിപ്രായവും ഉപദേശവും കേൾക്കാൻ।

Verse 13

यदा सा स्वासनं त्यक्त्वा प्रयाति स्वगृहोन्मुखी । तदैवाभ्युक्षणं चक्रुस्तत्र शक्रस्य किंकराः

അവൾ സ്വന്തം ആസനം വിട്ട് വീട്ടിലേക്കു മുഖം തിരിച്ച് പുറപ്പെടുമ്പോഴൊക്കെയും, അതേ നിമിഷം അവിടെ ശക്രന്റെ സേവകർ അഭ്യുക്ഷണം (ജലപ്രോക്ഷണം) നിർവഹിക്കുമായിരുന്നു।

Verse 14

तथान्यदिवसे दृष्टं क्रियमाणं तया हि तत् । अभ्युक्षणं स्वकीये च आसने द्विजसत्तमाः

പിന്നെ മറ്റൊരു ദിവസം അവൾ കണ്ടു—ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ—തന്റെ സ്വന്തം ആസനത്തിന്മേൽ തന്നെയായിരുന്നു ആ അഭ്യുക്ഷണം നടക്കുന്നത്।

Verse 15

ततः कोपपरीतांगी दीर्घिका सा कुमारिका । त्रिशाखां भृकुटीं कृत्वा ततः प्राह पुरंदरम्

അപ്പോൾ ആ ദീർഘായുസ്സുള്ള കുമാരിക കോപത്തിൽ ആകുലയായി; ഭ്രൂകുടി ത്രിശാഖപോലെ ചുളിച്ച് പുരന്ദരനോട് പറഞ്ഞു।

Verse 16

किं दोषं वीक्ष्य मे शक्र प्रोक्षितं चासनं त्वया । परद्वा रकृतं दोषं किं मयैतत्कृतं क्वचित्

ഹേ ശക്രാ! എന്നിൽ ഏതു ദോഷം കണ്ടിട്ടാണ് നീ എന്റെ ആസനം പ്രോക്ഷണം ചെയ്യിച്ചത്? ഇത് മറ്റൊരാൾ വാതില്ക്കൽ വരുത്തിയ കളങ്കമാണോ, അല്ലെങ്കിൽ ഞാൻ ഇവിടെ ഒരിക്കലെങ്കിലും എന്തെങ്കിലും തെറ്റ് ചെയ്തിട്ടുണ്ടോ?

Verse 17

तस्मान्मे पातकं ब्रूहि नो चेच्छापं सुदारुणम् । त्वयि दास्याम्यसंदिग्धं सत्ये नात्मानमालभे

അതുകൊണ്ട് എന്റെ പാപം എന്തെന്നു പറഞ്ഞുതരിക; അല്ലെങ്കിൽ ഞാൻ നിശ്ചയമായി നിനക്കുമേൽ അതിഭീകരമായ ശാപം ചൊല്ലും. സത്യമായി, സംശയമില്ലാതെ അങ്ങനെ ചെയ്യും; ഞാൻ എന്നെ തന്നെ നിയന്ത്രിക്കുകയില്ല.

Verse 18

इन्द्र उवाच । न ते दीर्घेऽस्तिदोषोत्र कश्चिदेकं विना शुभे । तेनाथ क्रियते चैतदासनस्याभिषेचनम्

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ശുഭേ, ഹേ ദീർഘാ! ഇവിടെ നിനക്കൊരു ദോഷവും ഇല്ല, ഒന്ന് ഒഴികെ. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഈ ആസനത്തിന്റെ അഭിഷേകം നടത്തപ്പെടുന്നു.

Verse 19

त्वं कुमार्यपि संप्राप्ता ऋतुकालं विगर्हिता । तेन दोषं त्वमापन्ना नान्यदस्तीह कारणम्

നീ കന്യകയായിരിക്കെ തന്നെ ഋതുകാലത്തെ പ്രാപിച്ചു, അവഗണിക്കപ്പെട്ട്/നിന്ദിക്കപ്പെട്ട് കഴിഞ്ഞു. അതിനാൽ നിനക്കു ദോഷം സംഭവിച്ചു; ഇവിടെ മറ്റൊരു കാരണമില്ല.

Verse 20

तस्मादद्यापि त्वां कश्चिदुद्वाहयति तापसः । त्वं तं वरय भर्त्तारं येन गच्छसि मेध्यताम्

അതുകൊണ്ട് ഇന്നും ഏതെങ്കിലും തപസ്വി നിന്നെ വിവാഹം കഴിക്കാം. നീ മേധ്യത—ശുദ്ധിയും യജ്ഞയോഗ്യതയും—പ്രാപിക്കുവാൻ അവനെയേ ഭർത്താവായി വരിക്കൂ.

Verse 21

ततश्च लज्जया युक्ता सा तदा दीर्घकन्यका । गत्वा भूमितले तूर्णं वर्धमाने पुरोत्तमे

അപ്പോൾ ലജ്ജയാൽ നിറഞ്ഞ ദീർഘകന്യക ആ സമയത്ത് ശ്രേഷ്ഠനഗരമായ വർധമാനത്തിൽ വേഗത്തിൽ ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങി/വീണു.

Verse 22

ततः फूत्कर्तुमारब्धा चत्वरेषु त्रिकेषु च । उच्छ्रित्य दक्षिणं पाणिं भ्रममाणा इतस्ततः

അപ്പോൾ അവൾ ചത്വരങ്ങളിലും ത്രിമാർഗ്ഗസംഗമങ്ങളിലും ഉച്ചത്തിൽ വിളിച്ചുതുടങ്ങി. വലങ്കൈ ഉയർത്തി അവൾ ഇങ്ങോട്ടും അങ്ങോട്ടും അലഞ്ഞുതിരിഞ്ഞു.

Verse 23

यदि कश्चिद्द्विजो जात्या करोति मम सांप्रतम् । पाणिग्राहं तपोऽर्द्धस्य श्रेयो यच्छामि तस्य च

“ജന്മത്താൽ ഏതെങ്കിലും ദ്വിജൻ ഇപ്പോൾ എന്റെ പാണിഗ്രഹണം ചെയ്താൽ, എന്റെ തപസ്സിന്റെ അർദ്ധഭാഗത്തിന്റെ പുണ്യവും ശ്രേയസ്സും അവനു ഞാൻ ദാനം ചെയ്യും.”

Verse 24

एवं तां प्रविजल्पन्तीं श्रुत्वा लोका दिवानिशम् । उन्मत्तामिति मन्वाना हास्यं चक्रुः परस्परम्

ഇങ്ങനെ അവൾ പകലും രാത്രിയും പറയുന്നതു കേട്ട് ജനങ്ങൾ ‘ഇവൾ ഉന്മത്തയാണ്’ എന്നു കരുതി തമ്മിൽ തമ്മിൽ ചിരിച്ചു.

Verse 25

ततः कतिपयाहस्य प्रकुर्वंती च दीर्घिका । कुष्ठव्याधिगृहीतेन ब्राह्मणेन परिश्रुता

കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ദീർഘിക തന്റെ പ്രവർത്തനം തുടരുന്നതിനിടെ, കുഷ്ഠരോഗം പിടിച്ച ഒരു ബ്രാഹ്മണന് അവളുടെ വാർത്ത അറിയപ്പെട്ടു.

Verse 26

ततः प्रोवाच मन्दं स समाहूय सुदुःखिताम्

അപ്പോൾ അവൻ അത്യന്തം ദുഃഖിതയായ അവളെ അടുത്തേക്ക് വിളിച്ചു മൃദുവായി പറഞ്ഞു.

Verse 27

अहं त्वामुद्वहाम्यद्य कृत्वा पाणिग्रहं तव । यदि मद्वचनं सर्वं सर्वदैवानुतिष्ठसि

ഞാൻ ഇന്ന് നിന്റെ പാണിഗ്രഹണം ചെയ്ത് വിവാഹം കഴിക്കും—നീ എന്റെ എല്ലാ വചനങ്ങളും എപ്പോഴും ദേവാജ്ഞപോലെ അനുഷ്ഠിച്ചാൽ।

Verse 28

कुमारिकोवाच । करिष्यामि न संदेहस्तव वाक्यं द्विजाधिप । कुरु पाणिग्रहं मेऽद्य विधिदृष्टेन कर्मणा

കുമാരിക പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജാധിപാ! നിന്റെ വാക്ക് ഞാൻ സംശയമില്ലാതെ അനുഷ്ഠിക്കും. വിധിദൃഷ്ട കർമപ്രകാരം ഇന്ന് എന്റെ പാണിഗ്രഹണം ചെയ്യുക।

Verse 29

सूत उवाच । ततस्तस्याः कुमार्याः स पाणिं जग्राह दक्षिणम् । गृह्योक्तेन विधानेन देवाग्निगुरुसंनिधौ

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ഗൃഹ്യോക്തവിധിപ്രകാരം, ദേവന്മാർ, പവിത്ര അഗ്നി, ഗുരു എന്നിവരുടെ സന്നിധിയിൽ, അവൻ ആ കുമാരിയുടെ വലങ്കൈ പിടിച്ചു।

Verse 30

अथ सा प्राह भूयोऽपि विवाहकृतमंगला । आदेशं देहि मे नाथ यं करोमि तवाधुना

അപ്പോൾ വിവാഹസംസ്കാരത്താൽ മംഗളമയയായ അവൾ വീണ്ടും പറഞ്ഞു—ഹേ നാഥാ! എനിക്ക് ആജ്ഞ തരുക; ഇപ്പോൾ ഞാൻ നിനക്കായി എന്ത് ചെയ്യണം?

Verse 31

पतिरुवाच । अष्टषष्टिषु तीर्थेषु स्नातुमिच्छामि सुन्दरि । साहाय्येन त्वदीयेन यदि शक्नोषि तत्कुरु

ഭർത്താവ് പറഞ്ഞു—ഹേ സുന്ദരി! ഞാൻ അഷ്ടഷഷ്ടി തീർത്ഥങ്ങളിൽ സ്നാനം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. നിനക്ക് കഴിയുമെങ്കിൽ, നിന്റെ സഹായത്തോടെ അത് നടത്തുക।

Verse 32

बाढमित्येव सा प्रोच्य ततस्तूर्णं पतिव्रता । तत्प्रमाणं दृढं कृत्वा रम्यं वंशकुटीरकम्

“ബാഢം” എന്നു പറഞ്ഞു ആ പതിവ്രത ഉടൻ പ്രവർത്തനത്തിലേർപ്പെട്ടു. യുക്തമായ അളവ് ദൃഢമാക്കി, മനോഹരമായ മുളക്കുടിൽ നിർമ്മിച്ചു.

Verse 33

मृदु तूलसमायुक्तं ततः प्राह निजं पतिम् । कृतांजलिपुटा भूत्वा प्रहृष्टेनान्तरात्मना

പിന്നീട് മൃദുവായ പഞ്ഞി ചേർത്ത് അതിനെ സജ്ജമാക്കി, അവൾ തന്റെ ഭർത്താവിനോട് പറഞ്ഞു—കൈകൂപ്പി, ഉള്ളിൽ ആനന്ദം നിറഞ്ഞവളായി.

Verse 34

एतत्तव कृते रम्यं कृतं वंशकुटीरकम् । मम नाथारुहाशु त्वं येन कृत्वाथ मूर्धनि । नयामि सर्वतीर्थेषु क्षेत्रेषु सुशुभेषु च

“നാഥാ! നിനക്കായി ഈ മനോഹരമായ മുളക്കുടിൽ ഞാൻ ഉണ്ടാക്കി. നീ വേഗം ഇതിൽ കയറുക; ഇതിനെ എന്റെ തലയിൽ വച്ച് ഞാൻ നിന്നെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലേക്കും ശോഭനമായ ക്ഷേത്ര-ക്ഷേത്രങ്ങളിലേക്കും കൊണ്ടുപോകാം.”

Verse 35

ततः कुष्ठी प्रहृष्टात्मा शनैरुत्थाय भूतलात् । तया चोद्धृतदेहः सन्सुप्तो वंशकुटीरके

അപ്പോൾ കുഷ്ഠരോഗി ഹർഷഭരിതഹൃദയത്തോടെ പതുക്കെ നിലത്തുനിന്ന് എഴുന്നേറ്റു. അവൾ ദേഹം ഉയർത്തിയപ്പോൾ അവൻ മുളക്കുടിലിനുള്ളിൽ ശയിച്ചു.

Verse 36

ततस्तं मस्तके कृत्वा सर्वतीर्थे यथासुखम् । सर्वक्षेत्रेषु बभ्राम स्नापयन्ती निजं पतिम्

പിന്നീട് അവനെ തലയിൽ വച്ച് അവൾ സുഖമായി എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും എല്ലാ ക്ഷേത്ര-ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സഞ്ചരിച്ചു; തന്റെ ഭർത്താവിനെ (ഓരോ സ്ഥലത്തും) സ്നാനിപ്പിച്ചു കൊണ്ടിരുന്നു.

Verse 37

यथा यथा स चक्रेऽथ स्नानं तीर्थेषु कुष्ठभाक् । तथातथास्य गात्रेषु तेजो वृद्धिं प्रगच्छति

ആ കുഷ്ഠരോഗിയായ പുരുഷൻ തീർത്ഥങ്ങളിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും സ്നാനം ചെയ്തതുപോലെ, അവന്റെ അവയവങ്ങളിൽ തേജസ്സും ബലവും ക്രമേണ വർധിച്ചു।

Verse 38

ततः क्रमेण सा साध्वी भ्रममाणा महीतले । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे संप्राप्ता रजनी मुखे

പിന്നീട് ക്രമേണ ആ സാദ്ധ്വി ഭൂമിയിൽ അലഞ്ഞുതിരിഞ്ഞുകൊണ്ട്, രാത്രിയുടെ ആരംഭത്തിൽ ഹാടകേശ്വരന്റെ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിലെത്തി।

Verse 39

क्लान्ता वैक्लव्यमापन्ना भाराक्रान्ता पतिव्रता । निद्रान्धा निश्वसन्ती च प्रस्खलन्ती पदेपदे

ആ പതിവ്രത അത്യന്തം ക്ഷീണിതയായി, ദൗർബല്യത്തിൽ ആകപ്പെട്ട് ഭാരത്തിൽ ഞെരിഞ്ഞിരുന്നു; മയക്കത്തിൽ കണ്ണുകൾ മങ്ങിയും, കനത്ത ശ്വാസം വിട്ടും, ഓരോ ചുവടിലും ഇടറിക്കൊണ്ടിരുന്നു।

Verse 40

अथ तत्र प्रदेशे तु माण्डव्यो मुनिपुंगवः । शूलारोपितगात्रस्तु संतिष्ठति सुदुःखितः

അവിടത്തെ പ്രദേശത്ത് മുനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ മാണ്ഡവ്യൻ, ശൂലത്തിൽ കുത്തിയ ദേഹവുമായി, അത്യന്തം ദുഃഖത്തിൽ അവിടെ തന്നെ നിലകൊണ്ടിരുന്നു।

Verse 41

अथ सा तं समासाद्य शूलं रात्रौ पतिव्रता । निजगात्रेण भारार्त्ता गच्छमाना महासती

അപ്പോൾ ആ മഹാസതി പതിവ്രത, രാത്രിയിൽ നടന്നു കൊണ്ടിരിക്കെ സ്വന്തം ദേഹഭാരത്തിൽ പീഡിതയായി, ആ ശൂലത്തിനരികെ എത്തി।

Verse 42

तया संचालितः सोऽथ मांडव्यो मुनिपुंगवः । परां पीडां समासाद्य ततः प्राह सुदुःखितः

അവൾ തള്ളിയതാൽ മുനിപുംഗവനായ മാണ്ഡവ്യൻ പരമപീഡയിൽ പതിച്ചു; അത്യന്തം ദുഃഖിതനായി അപ്പോൾ പറഞ്ഞു.

Verse 43

केनेदं पाप्मना शल्यं ममांतः परिचालितम् । येनाहं दुःखयुक्तोऽपि भूयो दुःखास्पदीकृतः

ഏത് പാപിയാണ് എന്റെ ഉള്ളിലെ ഈ ശല്യം ഇളക്കിയത്? അതിനാൽ ഞാൻ ദുഃഖിതനായിരിക്കെ കൂടി കൂടുതൽ ദുഃഖത്തിന്റെ ആധാരമായിത്തീർന്നു.

Verse 44

दीर्घिकोवाच । न मया त्वं महाभाग निद्रोपहतया दृशा । दृष्टस्तेन परिस्पृष्टो ह्यस्पृश्यः पापकृत्तमः

ദീർഘിക പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാഭാഗ! നിദ്രകൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ട എന്റെ ദൃഷ്ടിയിൽ ഞാൻ നിങ്ങളെ കണ്ടില്ല; അതിനാൽ ആ പരമപാപിയായ അസ്പൃശ്യൻ നിങ്ങളെ സ്പർശിച്ചു.

Verse 45

न त्वया सदृशश्चान्यः पापात्मास्ति धरातले । शिरस्युद्भूतशूलोऽपि यो मृत्युं नाधिगच्छति

ഈ ഭൂമിയിൽ നിന്നുപോലെ മറ്റൊരു പാപാത്മാവില്ല—തലയിൽ ശൂലം ഉയർന്നിട്ടും മരണത്തെ പ്രാപിക്കാത്തവൻ നീയാണ്.

Verse 46

अहं पतिव्रता मूढ वहामि शिरसा धृतम् । तीर्थयात्राकृते कांतं विकलांगं सुवल्लभम्

ഞാൻ പതിവ്രത—മൂഢയായാലും—തീർത്ഥയാത്രയ്ക്കായി എന്റെ അതിപ്രിയനായ, അവയവവികലനായ കാന്തനെ തലമേൽ ധരിച്ചു വഹിക്കുന്നു.

Verse 47

कस्मात्तस्यास्तिरस्कारं मम यच्छसि निष्ठुरम् । अज्ञातां मूढबुद्धिः सन्विशेषान्मानुषोद्भवाम्

എന്നെ അറിയാതിരിക്കെ നീ എനിക്കു മേൽ ഇങ്ങനെ നിഷ്ഠുരമായ അവഹേളനം എന്തിന് ചുമത്തുന്നു? നീ മൂഢബുദ്ധിയാൽ മനുഷ്യധർമ്മത്തിന് യോജ്യമായ വ്യത്യാസങ്ങൾ തിരിച്ചറിയുന്നില്ല।

Verse 48

माण्डव्य उवाच । अहं यादृक्त्वया प्रोक्तस्तादृगेव न संशयः । पापात्मा मूढबुद्धिश्च अस्पृश्यः सर्वदेहिनाम्

മാണ്ടവ്യൻ പറഞ്ഞു—നീ എന്നെ എങ്ങനെ വിശേഷിപ്പിച്ചുവോ, ഞാൻ അതുപോലെ തന്നെയാണ്; സംശയമില്ല. ഞാൻ പാപാത്മാവ്, മൂഢബുദ്ധി, എല്ലാ ദേഹധാരികൾക്കും അസ്പൃശ്യൻ.

Verse 49

यदि प्रातस्तवायं च भर्त्ता जीवति निष्ठुरे । येन मे जनिता पीडा प्राणांतकरणी दृढा

ഹേ നിഷ്ഠുരേ, പ്രഭാതം വരെയും നിന്റെ ഭർത്താവ് ജീവിച്ചിരിക്കുകയാണെങ്കിൽ—എനിക്ക് പ്രാണാന്തകരമായ ദൃഢവേദന വരുത്തിയവൻ അവനാണ്—

Verse 50

तस्मादेष तवाभीष्टः स्पृष्टः सूर्यस्य रश्मिभिः । मया शप्तः परित्यागं जीवितस्य करिष्यति

അതുകൊണ്ട് നിനക്കിഷ്ടനായ ഈയാൾ സൂര്യരശ്മികളുടെ സ്പർശമാത്രത്തിൽ തന്നെ, എന്റെ ശാപം മൂലം, ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കും.

Verse 51

दीर्घिकोवाच । यद्येवं मरणं पत्युः प्रभाते संभविष्यति । मदीयस्य ततः प्रातर्नोद्गमिष्यति भास्करः

ദീർഘിക പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പ്രഭാതത്തിൽ എന്റെ ഭർത്താവിന്റെ മരണം സംഭവിക്കുമെങ്കിൽ, എന്റെ കാരണത്താൽ രാവിലെ ഭാസ്കരൻ ഉദിക്കുകയില്ല.

Verse 52

एवमुक्त्वा ततः साथ निषसाद धरातले । भूमौ तद्भर्तृसंयुक्तं मुक्त्वा वंशकुटीरकम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ആ സതീ ഭൂമിയിൽ ഇരുന്നു. ഭർത്താവോടുകൂടിയ ആ ചെറിയ മുളക്കുടിലിനെ വിട്ട് അവൾ മണ്ണിലേ തന്നെ നിലകൊണ്ടു.

Verse 53

अथ तां प्राह कुष्ठी स पिपासा संप्रवर्तते । तस्मात्तोयं समानेहि पानार्थमतिशीतलम्

അപ്പോൾ കുഷ്ഠി അവളോടു പറഞ്ഞു—“എനിക്ക് ദാഹം വന്നിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് കുടിക്കാനായി അതിശീതളമായ വെള്ളം കൊണ്ടുവരിക.”

Verse 54

तथैव सा समाकर्ण्य भर्तुरादेशमुत्सुका । इतस्ततश्च बभ्राम जलार्थं न प्रपश्यति । न च निर्याति दूरं सा त्यक्त्वारण्ये तथाविधम्

ഭർത്താവിന്റെ ആജ്ഞ കേട്ട് അവൾ ഉത്സുകയായി വെള്ളത്തിനായി ഇങ്ങും അങ്ങും അലഞ്ഞു; പക്ഷേ വെള്ളം കണ്ടില്ല. അത്തരത്തിൽ അവനെ കാട്ടിൽ വിട്ട് അവൾ ദൂരത്തേക്കും പോയില്ല.

Verse 55

भर्तारं श्वापदोत्थं च भयं हृदि वितन्वती । उपविश्य ततो भूमौ स्पृष्ट्वा पादौ पतेस्तदा । प्रोवाच दीर्घिका वाक्यं तारवाक्येन दुःखिता

ഭർത്താവിനെയും കാട്ടുമൃഗങ്ങളെയും കുറിച്ചുള്ള ഭയം ഹൃദയത്തിൽ നിറച്ച് അവൾ ഭൂമിയിൽ ഇരുന്നു. പിന്നെ ഭർത്താവിന്റെ പാദങ്ങൾ സ്പർശിച്ച്, കടുത്ത വാക്കുകളാൽ ദുഃഖിതയായ ദീർഘിക പറഞ്ഞു.

Verse 56

पतिव्रता त्वमाचीर्णं यदि सम्यङ्मया स्फुटम् । तेन सत्येन भूपृष्ठान्निर्गच्छतु जलं शुभम्

“ഞാൻ വ്യക്തമായും ശരിയായും പതിവ്രതാധർമ്മം ആചരിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ആ സത്യബലത്താൽ ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ നിന്ന് ശുഭജലം പുറപ്പെടട്ടെ.”

Verse 57

एवमुक्त्वा जघानाथ पादाघातेन मेदिनीम् । कान्तभक्तिं पुरस्कृत्य तस्य जीवितवांछया

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അവൾ പാദാഘാതത്തോടെ ഭൂമിയെ അടിച്ചു; പ്രിയന്റെ ഭക്തിയെ മുൻനിർത്തി, അവന്റെ ജീവൻ ആഗ്രഹിച്ചു।

Verse 58

एतस्मिन्नन्तरे तोयं पादाघातादनन्ततरम् । निष्क्रांतं निर्मलं स्वादु माण्डव्यस्य च पश्यतः

അപ്പോൾ പാദാഘാതത്തിൽ നിന്ന് അത്യധികം ജലം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു—നിർമ്മലവും മധുരവും—മാണ്ഡവ്യൻ കണ്ടുകൊണ്ടിരിക്കെ।

Verse 59

ततस्तं स्नापयामास तस्मिंस्तोये श्रमातुरम् । अपाययत्ततः पश्चात्स्वयं स्नात्वा पपौ जलम्

പിന്നീട് ക്ഷീണിതനായവനെ ആ ജലത്തിൽ സ്നാനിപ്പിച്ചു; തുടർന്ന് കുടിപ്പിച്ചു; താനും സ്നാനം ചെയ്ത് ആ ജലം പാനം ചെയ്തു।

Verse 60

एतस्मिन्नंतरे सूर्यः पतिव्रतकृताद्भयात् । नाभ्युदेति समुत्पन्नस्ततः कालात्ययो महान्

ഇതിനിടയിൽ പതിവ്രതയുടെ പ്രഭാവജന്യ ഭയത്താൽ സൂര്യൻ ഉദിച്ചിട്ടും ഉയർന്നില്ല; അതിനാൽ കാലത്തിൽ മഹാ വ്യതിയാനം ഉണ്ടായി।

Verse 61

अथ रात्रिं समालोक्य दीर्घां ये कामुका जनाः । ते सर्वे तुष्टिमापन्नास्तथा च कुल स्त्रियः

പിന്നീട് ദീർഘമായ രാത്രിയെ കണ്ടു കാമാസക്തരായ ജനങ്ങൾ എല്ലാവരും സന്തോഷിച്ചു; ഗൃഹകുലസ്ത്രീകളും അതുപോലെ തൃപ്തരായി।

Verse 62

कौशिका राक्षसाश्चापि चोरा जाराश्च ये नराः । ते सर्वे प्रोचुः संहृष्टाः समालिंग्य परस्परम्

കൗശികരും, രാക്ഷസരും, കള്ളരും, ജാരന്മാരുമായ ആ പുരുഷന്മാർ എല്ലാവരും ആനന്ദോന്മാദത്തോടെ പരസ്പരം ആലിംഗനം ചെയ്ത് ഉച്ചരിച്ചു।

Verse 63

अद्यास्माकं विधिस्तुष्टो भगवान्मन्मथस्तथा । येन दीर्घा कृता रात्रिर्नाशं नीतश्च भास्करः

“ഇന്ന് നമ്മുടെ വിധി അനുകൂലമാണ്; ഭഗവാൻ മന്മഥനും പ്രസന്നനാണ്. അവനാൽ രാത്രി ദീർഘമായി, ഭാസ്കരൻ അസ്തമിപ്പിക്കപ്പെട്ടു।”

Verse 64

ये पुनर्ब्राह्मणाः शांता यज्ञकर्मसमुद्यताः । ते सर्वे दुःखमापन्नाः सूर्योदयविनाकृताः

എന്നാൽ യജ്ഞകർമ്മത്തിൽ ഉത്സുകരായ ശാന്ത ബ്രാഹ്മണർ എല്ലാവരും സൂര്യോദയം നഷ്ടപ്പെട്ടതിനാൽ ദുഃഖത്തിലായി।

Verse 65

न कश्चिद्यजनं चक्रे याजनं न च सद्द्विजः । न श्राद्धं न च संकल्पं न स्वाध्यायं कथंचन

ആരും യജനം ചെയ്തില്ല; ഒരു സദ്ദ്വിജനും യാജനം നടത്തിച്ചില്ല. ശ്രാദ്ധമില്ല, സംकल्पമില്ല, സ്വാധ്യായവും യാതൊന്നുമില്ല।

Verse 66

न स्नानं न च दानं च लोकयात्रां विशेषतः । व्यवहारं न कृत्यं च किंचिद्धर्मसमुद्भवम्

സ്നാനമില്ല, ദാനമില്ല; പ്രത്യേകിച്ച് ലോകയാത്രയും ഇല്ല. വ്യവഹാരമില്ല, കൃത്യവുമില്ല—ധർമ്മത്തിൽ നിന്നുയരുന്ന ഒന്നും നടപ്പായില്ല।

Verse 67

एतस्मिन्नन्तरे देवाः सर्वे शक्रपुरोगमाः । परं दौःस्थ्यं समापन्ना यज्ञभागविवर्जिताः

അതിനിടയിൽ ശക്രനെ മുൻപാക്കി എല്ലാ ദേവന്മാരും യജ്ഞഭാഗം നഷ്ടപ്പെട്ടതിനാൽ മഹാദുഃഖവും ദുരവസ്ഥയും പ്രാപിച്ചു।

Verse 68

ततो भास्करमासाद्य ऊचुर्दुःखसमन्विताः । कस्मान्नोद्गमनं देव प्रकरोषि दिवाकर

പിന്നീട് ദുഃഖത്തിൽ ആകുലരായി അവർ ഭാസ്കരനെ സമീപിച്ച് പറഞ്ഞു—“ഹേ ദേവാ, ഹേ ദിവാകരാ! നീ എന്തുകൊണ്ട് ഉദയം ചെയ്യുന്നില്ല?”

Verse 69

एतत्त्वया विना सर्वं जगद्व्याकुलतां गतम्

“നിന്നില്ലാതെ ഈ സകല ലോകവും കലക്കത്തിലായി.”

Verse 70

तस्माल्लोकहितार्थाय त्वमुद्गच्छ यथापुरा । अग्निष्टोमादिका यज्ञा वर्तंते येन भूतले

“അതുകൊണ്ട് ലോകഹിതത്തിനായി നീ മുൻപുപോലെ ഉദയം ചെയ്യുക; ഭൂമിയിൽ അഗ്നിഷ്ടോമാദി യജ്ഞങ്ങൾ നടക്കുന്നതിനായി.”

Verse 71

सूर्य उवाच पतिव्रतासमादेशात्त्यक्तश्चाभ्युदयो मया । तस्माद्गत्वा सुराः सर्वे तां वदंतु कृते मम

സൂര്യൻ പറഞ്ഞു—“ആ പതിവ്രതയുടെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഞാൻ എന്റെ ഉദയം ഉപേക്ഷിച്ചു; അതിനാൽ ദേവന്മാരേ, നിങ്ങൾ എല്ലാവരും പോയി എന്റെ വേണ്ടി അവളോട് അപേക്ഷിക്കൂ.”

Verse 72

येन तद्वाक्यमासाद्य प्रवर्त्तामि यथासुखम् । अन्यथा मां शपेत्क्रुद्धा नूनं सा हि पतिव्रता

അവളുടെ വാക്ക് ലഭിച്ചാൽ മാത്രമേ ഞാൻ സമാധാനത്തോടെ എന്റെ ഗതി വീണ്ടും തുടരാൻ കഴിയൂ; അല്ലെങ്കിൽ ക്രുദ്ധയായി അവൾ തീർച്ചയായും എന്നെ ശപിക്കും, കാരണം അവൾ സത്യമായും പതിവ്രതയാണ്।

Verse 73

एवं सा तपसा युक्ता प्रोत्कृष्टं हि सुरोत्तमाः । पतिव्रतात्वमाधत्ते तथान्यदपरं महत्

ഇങ്ങനെ തപസ്സിൽ യുക്തയായ അവൾ സത്യമായും അത്യുത്തമയാണ്, ഹേ ദേവോത്തമാ; അവൾ പതിവ്രതത്വം ധരിക്കുന്നു, അതോടൊപ്പം മറ്റു മഹത്തായ ഗുണങ്ങളും അവൾക്കുണ്ട്।

Verse 74

कस्तस्या वचनं शक्तः कर्तुमेवमतोऽन्यथा । एतस्मात्कारणाद्भीतो नोद्गच्छामि कथंचन

അവളുടെ വാക്ക് അനുസരിക്കാതെ ആരാണ് വേറെയായി ചെയ്യാൻ കഴിയുക? ഈ കാരണത്താൽ ഭയപ്പെട്ട് ഞാൻ എങ്ങനെയും ഉയരുന്നില്ല।

Verse 76

ततस्ते विबुधाः सर्वे गत्वा तत्क्षेत्रमुत्तमम् । प्रोचुस्तां दीर्घिकां वाक्यैर्मृदुभिः पुरतः स्थिताः

അപ്പോൾ ആ എല്ലാ ദേവന്മാരും ആ ഉത്തമക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ചെന്നു; അവളുടെ മുമ്പിൽ നിന്നുകൊണ്ട്, ദീർഘികയെ മൃദുവായ വാക്കുകളാൽ അഭിസംബോധന ചെയ്തു।

Verse 77

त्वया पतिव्रते सूर्यो यन्निषिद्धो न तत्कृतम् । शुभं यतो हताः सर्वा भूतले शोभनाः क्रियाः

ഹേ പതിവ്രതേ! നീ സൂര്യനെ നിരോധിച്ചതിനാൽ അവൻ (ഉദയം) സംഭവിച്ചില്ല. അതിനാൽ ഭൂമിയിലെ എല്ലാ ശുഭവും ശോഭനവുമായ കർമങ്ങൾ നശിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 78

तस्मादुद्गच्छतु प्राज्ञे त्वद्वाक्यात्तीक्ष्णदीधितिः । यज्ञक्रिया विशेषेण येन वर्तंति भूतले

അതുകൊണ്ട്, ഹേ പ്രാജ്ഞേ, നിന്റെ വാക്കിനാൽ തീക്ഷ്ണകിരണനായ ഭാസ്കരൻ ഉദിക്കട്ടെ; ഭൂതലത്തിൽ പ്രത്യേകിച്ച് യജ്ഞക്രിയകൾ തുടരട്ടെ।

Verse 79

न तत्क्रतुसहस्रेण यजंतः प्राप्नुयुः फलम् । पतिव्रतात्वमापन्ना यत्स्त्री विंदति केवलम्

പതിവ്രതാധർമ്മം സ്വീകരിച്ച സ്ത്രീ മാത്രം നേടുന്ന ഫലം, പുരുഷന്മാർ ആയിരം യജ്ഞങ്ങൾ ചെയ്താലും നേടാൻ കഴിയില്ല।

Verse 80

शप्तश्चानेन दुष्टेन मांडव्येन सुपाप्मना । कार्यं विनापि निर्दिष्टस्तद्ब्रूयां भास्करं कथम्

ഈ ദുഷ്ടനും മഹാപാപിയുമായ മാണ്ഡവ്യൻ എന്നെ ശപിച്ചു; കാരണമില്ലാതെയും എന്നെ ബന്ധിപ്പിച്ചു—അപ്പോൾ ഭാസ്കരനെക്കുറിച്ച് ഞാൻ എങ്ങനെ പറയുകയോ അനുസരിക്കുകയോ ചെയ്യും?

Verse 81

उदयार्थं न मे यज्ञैः कार्यं किंचिन्न चापरैः । श्राद्धदानादिकैः कृत्यैः संजातैर्दर्यितं विना

എന്റെ ഉദയത്തിനായി യജ്ഞങ്ങളൊന്നും ആവശ്യമില്ല; ശ്രാദ്ധ-ദാനാദി മറ്റ് കൃത്യങ്ങളും വേണ്ട; അത്തരം കർമങ്ങളാൽ നിർബന്ധിതനാകാതെ തന്നെ എന്റെ ഗതി തുടരുന്നു।

Verse 82

सूत उवाच । ततस्ते विबुधाः सर्वे समालोक्य परस्परम् । चिरकालं सुदुःखार्तास्तामूचुर्विनयान्विताः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ആ എല്ലാ ദേവഗണങ്ങളും പരസ്പരം നോക്കി, ദീർഘകാലം കടുത്ത ദുഃഖത്തിൽ പീഡിതരായി, വിനയത്തോടെ അവളോടു പറഞ്ഞു।

Verse 83

उद्गच्छतु रविर्भद्रे तवायं दयितः पतिः । प्रयातु निधनं सद्यो भूयादेष मुनीश्वरः

ഹേ ഭദ്രേ, സൂര്യൻ ഉദിക്കട്ടെ; ഇവൻ നിന്റെ പ്രിയ ഭർത്താവാണ്. ഈ മുനീശ്വരൻ ഉടൻ മരണത്തെ പ്രാപിക്കട്ടെ; പിന്നെ അവൻ വീണ്ടും പുനർജീവിക്കട്ടെ.

Verse 84

पुनर्जीवापयिष्यामो वयमेनमपि द्रुतम् । मृत्युमार्गमनुप्राप्तं त्वत्कृते पतिवत्सले

ഹേ പതിവ്രതേ, നിന്റെ കാരണത്താൽ മരണപഥത്തിൽ പ്രവേശിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ഇവനെയും ഞങ്ങൾ വേഗത്തിൽ പുനർജീവിപ്പിക്കും.

Verse 85

पञ्चविंशतिवर्षीयं कामदेवमिवापरम् । त्वं द्रक्ष्यसि सुदीप्तांगं सर्वलक्षणलक्षितम्

നീ അവനെ ഇരുപത്തിയഞ്ച് വയസ്സുള്ള യുവാവായി കാണും—മറ്റൊരു കാമദേവനെപ്പോലെ—ദീപ്തമായ ദേഹത്തോടെയും എല്ലാ ശുഭലക്ഷണങ്ങളാലും ചിഹ്നിതനായി.

Verse 86

भूत्वा पंचदशाब्दीया पद्मपत्रायतेक्षणा । मर्त्यलोके सुखं सम्यक्त्वेच्छया साधयिष्यसि

നീ പതിനഞ്ച് വയസ്സുള്ളവളായി, പദ്മപത്രസമമായ കണ്ണുകളോടെ, മർത്ത്യലോകത്തിൽ നിന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം സമ്പൂർണ്ണ സുഖം സാദ്ധ്യമാക്കും.

Verse 87

एषोऽपि मुनिशार्दूलो विपाप्मा सांप्रतं शुभे । शूलवेधेन निर्मुक्तः सुखभागी भवत्क्लम

ഹേ ശുഭേ, ഈ മുനിശാർദൂലനും ഇപ്പോൾ പാപരഹിതൻ; ശൂലവേധത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായി അവൻ സുഖഭാഗിയാകും, നിന്റെ ക്ലേശവും അവസാനിക്കും.

Verse 88

सूत उवाच । बाढमित्येव च प्रोक्ते तया स द्विजसत्तमाः । उद्गतो भगवान्सूर्यस्तत्क्षणादेव वेगतः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അവൾ “ബാഢം (തഥാസ്തു)” എന്നു പറഞ്ഞതുമാത്രത്തിൽ, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, അതേ ക്ഷണത്തിൽ ഭഗവാൻ സൂര്യൻ അതിവേഗത്തിൽ ഉദിച്ചു।

Verse 89

ततः सूर्यांशुसंस्पृष्टः स मृतश्च सुकुष्ठभाक् । विबुधानां करैः स्पृष्टः पुनरेव समुत्थितः

പിന്നീട് സൂര്യകിരണങ്ങളുടെ സ്പർശം ലഭിച്ചതോടെ, മരിച്ചവനും കുഷ്ഠബാധിതനുമായ അവൻ, ദേവന്മാരുടെ കരസ്പർശത്താൽ വീണ്ടും ജീവൻ പ്രാപിച്ച് എഴുന്നേറ്റു।

Verse 90

पंचविंशतिवर्षीयः कामदेव इवापरः । संस्मरन्पूर्विकां जातिं सर्वा हर्ष समन्वितः

അവൻ ഇരുപത്തിയഞ്ച് വയസ്സുള്ള യുവാവായി, മറ്റൊരു കാമദേവനെപ്പോലെ ആയി; മുൻജന്മം സ്മരിച്ച് എല്ലാടവും ഹർഷത്തോടെ നിറഞ്ഞു।

Verse 91

दीर्घिकापि परिस्पृष्टा स्वयं देवेन शंभुना । संजाता यौवनोपेता दिव्यलक्षणलक्षिता

ദീർഘികയും—സ്വയം ദേവൻ ശംഭു സർവ്വാംഗസ്പർശം ചെയ്തതാൽ—യൗവനവതിയായി, ദിവ്യവും ശുഭവും ആയ ലക്ഷണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതയായി।

Verse 92

पद्मपत्रेक्षणा रम्या चन्द्रबिम्बसमानना । मध्ये क्षामा सुगौरांगी पीनोन्नतपयोधरा

അവൾ പദ്മപത്രസമമായ കണ്ണുകളുള്ള മനോഹരി, ചന്ദ്രബിംബസമമായ മുഖമുള്ളവൾ; നടുവിൽ സുന്ദരമായി ക്ഷീണമായ കടി, ശുഭഗൗരാംഗി, പുഷ്ടവും ഉയർന്നതുമായ സ്തനങ്ങളോടെ—ദീപ്ത യൗവനത്തിൽ പ്രത്യക്ഷയായി।

Verse 93

ततस्तं मुनिशार्दूलं शूलाग्रादवतार्य च । प्रोचुश्च विबुधश्रेष्ठाः सादरं हर्षसंयुताः

അപ്പോൾ ദേവശ്രേഷ്ഠർ ഹർഷവും ആദരവും സഹിതം ആ മുനിശാർദൂലനെ ശൂലാഗ്രത്തിൽ നിന്നിറക്കി സാദരമായി സംസാരിച്ചു।

Verse 94

एतत्सत्यं कृतं वाक्यं मुने तव यथोदितम् । मृतोऽपि ब्राह्मणः कुष्ठी संस्पृष्टो रविरश्मिभिः

ഹേ മുനേ, നീ പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നേ നിന്റെ വാക്ക് സത്യമായി; കുഷ്ഠിയായ ബ്രാഹ്മണൻ മരിച്ചിരുന്നാലും സൂര്യരശ്മികളുടെ സ്പർശം ലഭിച്ചപ്പോൾ…

Verse 95

पुनरुत्थापितोऽस्माभिः कृतश्च तरुणः पुनः । अनया भार्यया सार्धं तस्मात्त्वं स्वाश्रमं व्रज

അവനെ ഞങ്ങൾ വീണ്ടും ഉയർത്തി, വീണ്ടും യുവാവാക്കി; അതിനാൽ നീ ഈ ഭാര്യയോടുകൂടെ നിന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോകുക।

Verse 96

नास्माकं दर्शनं व्यर्थं कथंचिदपि जायते । तस्मात्प्रार्थय यच्चित्ते तव नित्यं समाश्रितम्

ഞങ്ങളുടെ ദർശനം ഒരുവിധത്തിലും വ്യർത്ഥമാകുന്നില്ല; അതിനാൽ നിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നിത്യമായി ആശ്രിതമായ ആഗ്രഹം എന്തോ അതു പ്രാർത്ഥിക്കൂ।