Adhyaya 15

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । राज्यं प्राप्तो हि देवेंद्रः कथितस्ते गुरुं विना । गुरोरवज्ञया जातो राज्यभ्रंशो हि तस्य तु

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ദേവേന്ദ്രനായ ഇന്ദ്രൻ ഗുരുവില്ലാതെ തന്നെ രാജ്യം പ്രാപിച്ചതായി കേൾക്കുന്നു. എന്നാൽ ഗുരുവിനെ അവഗണിച്ചതിനാൽ അവന് രാജ്യം നഷ്ടമായി.

Verse 2

केन प्रणोदितश्चेंद्रो बभूव चिरमासने । तत्सर्वं कथयाशु त्वं परं कौतूहलं हि नः

ആരുടെ പ്രേരണയാൽ ഇന്ദ്രൻ ദീർഘകാലം സിംഹാസനത്തിൽ ഇരുന്നിരുന്നു? അതെല്ലാം വേഗം പറയുക; ഞങ്ങളുടെ കൗതുകം അത്യന്തമാണ്.

Verse 3

लोमश उवाच । गुरुणापि विना राज्यं कृतवान्स शचीपतिः । विश्वरूपोक्तविधिना इंद्रो राज्ये स्थितो महान्

ലോമശൻ പറഞ്ഞു—ഗുരുവില്ലാതെയും ശചീപതിയായ ഇന്ദ്രൻ രാജ്യം നേടി. വിശ്വരൂപൻ ഉപദേശിച്ച വിധിപ്രകാരം മഹാനായ ഇന്ദ്രൻ രാജ్యంలో സ്ഥിരനായി നിലകൊണ്ടു.

Verse 4

विश्वकर्मसुतो विप्रा विश्वरूपो महानृपः । पुरोहितोऽथ शक्रस्य याजकश्चाभवत्तदा

ഹേ ബ്രാഹ്മണന്മാരേ! വിശ്വകർമ്മാവിന്റെ പുത്രനായ മഹാപ്രഭു വിശ്വരൂപൻ അന്ന് ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ)്റെ പുരോഹിതനും യാഗയാജകനുമായി മാറി.

Verse 5

तस्मिन्यज्ञेऽवदानैश्च यजने असुरान्सुरान् । मनुष्यांश्चैव त्रिशिरा अपरोक्षं शचीपतेः

ആ യാഗത്തിൽ ത്രിശിരൻ ആഹുതികളും പൂജാക്രിയകളും വഴി അസുരന്മാർക്കും സുരന്മാർക്കും മനുഷ്യർക്കും പോലും—ശചീപതി (ഇന്ദ്രൻ)്റെ സന്നിധിയിൽ തന്നേ—പ്രത്യക്ഷമായി സേവനം ചെയ്തു.

Verse 6

देवान्ददाति साक्रोशं दैत्यांस्तूष्णीमथाददात् । मनुष्यान्मध्यपातेन प्रत्यहं स ग्रहान्द्विजः

ആ ദ്വിജ പുരോഹിതൻ ദേവന്മാർക്ക് ഉച്ചഘോഷത്തോടെ പങ്കുകൾ നൽകി; ദൈത്യന്മാർക്ക് മൗനമായി നൽകി; മനുഷ്യർക്കു മദ്ധ്യഭാഗം നൽകി—ദിവസേന വിഹിതങ്ങൾ വിതരണം ചെയ്തു.

Verse 7

एकदा तु महेंद्रेण सूचितो गुरुलाघवात् । अलक्ष्यमाणेन तदा ज्ञातं तस्य चिकीर्षितम्

ഒരിക്കൽ മഹേന്ദ്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) ഗുരുത്വവും ലഘുത്വവും ചേർന്ന ഒരു സൂക്ഷ്മ സൂചന നൽകി; അപ്പോൾ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടാതെയിരുന്നിട്ടും (വിശ്വ)രൂപൻ അവന്റെ ഉദ്ദേശ്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞു.

Verse 8

दैत्यानां कार्यसिद्ध्यर्थमवदानं प्रयच्छति । असौ पुरोहितोऽस्माकं परेषां च फलप्रदः

ഈ നമ്മുടെ പുരോഹിതൻ ദൈത്യരുടെ കാര്യസിദ്ധിക്കായി ആഹുതികളും വിഹിതങ്ങളും നൽകുന്നു; അവൻ ഞങ്ങൾക്കു മാത്രമല്ല, മറ്റുള്ളവർക്കും ഫലം നൽകുന്നവൻ.

Verse 9

इति मत्वा तदा शक्रो वज्रेण शतपर्वणा । चिच्छेद तच्छिरांस्येव तत्क्षणादभवद्वधः

ഇങ്ങനെ വിചാരിച്ച ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) ശതപർവ്വവജ്രംകൊണ്ട് അവന്റെ തലകൾ ഛേദിച്ചു; അതേ ക്ഷണത്തിൽ വധം സമാപിച്ചു.

Verse 10

येनाकरोत्सोमपानमजायंत कपिंजलाः । ततोन्येन सुरापानात्कलविंका भवन्मुखात्

സോമപാനം ചെയ്ത ആ മുഖത്തിൽ നിന്ന് കപിഞ്ചല പക്ഷികൾ ജനിച്ചു; പിന്നെ മറ്റൊരു മുഖത്തിൽ നിന്ന്—സുരാപാനത്തിന്റെ കാരണത്താൽ—കലവിങ്ക പക്ഷികൾ ഉദ്ഭവിച്ചു.

Verse 11

अन्याननादजायंत तित्तिरा विश्वरूपिणः । एवं हतो विश्वरूपः शक्रेण मंदभागिना

വിശ്വരൂപിയുടെ മറ്റൊരു മുഖത്തിൽ നിന്ന് തിത്തിര (പാർട്രിഡ്ജ്) പക്ഷികൾ ജനിച്ചു. ഇങ്ങനെ മന്ദഭാഗ്യനായ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) വിശ്വരൂപനെ വധിച്ചു.

Verse 12

ब्रह्महत्या तदोद्भूता दुर्धर्षा च भयावहा । दुर्धर्षा दुर्मुखा दुष्टा चण्डालरजसान्विता

അപ്പോൾ ബ്രഹ്മഹത്യ ഉദ്ഭവിച്ചു—അജേയയും ഭയാവഹയും; ഉഗ്ര, ദുർമുഖി, ദുഷ്ട, ചണ്ഡാലധൂളിയിൽ ലിപ്തയായവൾ.

Verse 13

ब्रह्महत्या सुरापानं स्तेयं गुर्वंगनागमः । इत्येषामप्यघवतामिदमेव च निष्कृतिः

ബ്രഹ്മഹത്യ, സുരാപാനം, മോഷണം, ഗുരുപത്നീഗമനം—ഇവ പാപങ്ങൾ ചെയ്തവർക്കും ഇതുതന്നെയാണു പ്രായശ്ചിത്തമെന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 14

नामव्याहरणं विष्णोर्यतस्तद्विषया मतिः । त्रिशिरा धूम्रहस्ता सा शक्रं ग्रस्तुमुपाययौ

വിഷ്ണുവിന്റെ നാമോച്ചാരണമെന്നതിലേക്കു തന്നെ അവന്റെ മനസ്സു നിശ്ചലമായതിനാൽ, ത്രിശിരസ്സും ധൂമ്രഹസ്തങ്ങളും ഉള്ള ബ്രഹ്മഹത്യ ശക്രനെ (ഇന്ദ്രനെ) ഗ്രസിക്കുവാൻ മുന്നേറി.

Verse 15

ततो भयेन महता पलायनपरोऽभवत् । पलायमानं तं दृष्ट्वा ह्यनुयाता भयावहा

അപ്പോൾ മഹാഭയത്തിൽ ആകുലനായ അവൻ ഓടിപ്പോകാൻ തുനിഞ്ഞു. അവൻ ഓടുന്നതു കണ്ട ഭയാവഹയായ ബ്രഹ്മഹത്യ അവനെ പിന്തുടർന്നു.

Verse 16

यतो धावति साऽधावत्तिष्ठंतमनुतिष्ठति । अंगकृता यथा छाया शक्रस्यपरिवेष्टितुम् । आयाति तावत्सहसा इंद्रोऽप्यप्सु न्यमज्जत

അവൻ എവിടെയൊക്കെ ഓടിയാലും അവളും അവിടെ ഓടി; അവൻ നിൽക്കുമ്പോൾ അവളും ചേർന്ന് നിന്നു—സ്വദേഹജന്യമായ നിഴൽപോലെ ശക്രനെ പൊതിയാൻ എത്തി. അപ്പോൾ പെട്ടെന്നു ഇന്ദ്രനും ജലത്തിൽ മുങ്ങി.

Verse 17

शीघ्रत्वेन यथा विप्राश्चिरंतनजलेचरः

ഹേ വിപ്രന്മാരേ, അവൻ അത്യന്തം വേഗവാനായിരുന്നു—ജലത്തിനുള്ളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ചിരന്തന ജലചരത്തെപ്പോലെ.

Verse 18

एवं दिव्यशतं पूर्णं वर्षाणां च शचीपतेः । वसतस्तस्य दुःखेन तथा चैव शतद्वयम् । अराजकं तदा जातं नाकपृष्ठे भयावहम्

ഇങ്ങനെ ശചീപതി (ഇന്ദ്രൻ)യുടെ നൂറു ദിവ്യവർഷങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി; അവന്റെ ദുഃഖം മൂലം അതുപോലെ മറ്റൊരു ഇരുനൂറു വർഷങ്ങളും കഴിഞ്ഞു. അപ്പോൾ നാകപൃഷ്ഠത്തിൽ രാജാവില്ലായ്മ പടർന്നു—സ്വർഗ്ഗലോകം ഭയാവഹമായി.

Verse 19

तदा चिंतान्विता देवा ऋषयोऽपि तपस्विनः । त्रैलोक्यं चाऽपदा ग्रस्तं बभूव च तदा द्विजाः

അപ്പോൾ ദേവന്മാരും തപസ്വികളായ ഋഷിമാരും ആശങ്കയിൽ വ്യാകുലരായി. ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ആ സമയത്ത് ത്രിലോകവും ആപത്തിൽ ഗ്രസ്തമായി.

Verse 20

एकोऽपि ब्रह्महा यत्र राष्ट्रे वसति निर्भयः । अकालमरणं तत्र साधूनामुपजायते

ഒരു രാജ്യത്തിൽ ഒരുവൻ പോലും ബ്രഹ്മഹന്തകൻ ഭയമില്ലാതെ വസിച്ചാൽ, അവിടെ സജ്ജനർക്കു അകാലമരണം സംഭവിക്കുന്നു.

Verse 21

राजा पापयुतो यस्मिन्राष्ट्रे वसति तत्र वै । दुर्भिक्षं चैव मरणं तथैवोपद्रवा द्विजाः

പാപത്തിൽ മലിനനായ രാജാവ് വസിക്കുന്ന രാജ്യത്തിൽ തീർച്ചയായും ദുര്ഭിക്ഷവും മരണവും അനേകം ഉപദ്രവങ്ങളും ഉണ്ടാകുന്നു, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ.

Verse 22

भवंति बहवोऽनर्थाः प्रजानां नाशहेतवे । तस्माद्राज्ञा तु कर्तव्यो धर्म्मः श्रद्धापरेण हि

പ്രജകളുടെ നാശത്തിന് കാരണമാകുന്ന അനേകം അനർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു. അതിനാൽ രാജാവ് ശ്രദ്ധയോടെ ധർമ്മം നിർബന്ധമായി ആചരിക്കണം.

Verse 23

तथा प्रकृतयो राज्ञः शुचजित्वेन प्रतिष्ठिताः । इन्द्रेण च कृतं पापं तेन पापेन वै द्विजाः । नानाविधैर्महातापैः सोपद्रवमभूज्जगत्

അതുപോലെ രാജാവിന്റെ പ്രജകൾ ശോകജയത്തിലും ശുചിത്വത്തിലും സ്ഥാപിതരായി. എന്നാൽ ഇന്ദ്രൻ ചെയ്ത പാപം മൂലം, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ലോകം നാനാവിധ മഹാതാപങ്ങളാലും ഉപദ്രവങ്ങളാലും പീഡിതമായി.

Verse 24

शौनक उवाच । अश्वमेधशतेनैव प्राप्तं राज्यं महत्तरम् । देवानामखिलं सूत कस्माद्विघ्रमजायत । शक्रस्य च महाभाग यथावत्कथयस्व न

ശൗനകൻ പറഞ്ഞു—നൂറ് അശ്വമേധയാഗങ്ങളാൽ അതിമഹത്തായ രാജാധികാരം ലഭിച്ചു; എങ്കിലും, ഹേ സൂതാ, സർവ്വദേവന്മാർക്കു എന്തുകൊണ്ട് വിഘ്നം ഉദിച്ചു? ഹേ മഹാഭാഗ, ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) സംബന്ധിച്ച വൃത്താന്തം യഥാവിധി ഞങ്ങളോട് പറയുക।

Verse 25

सूत उवाच । देवानां दानवानां च मनुष्याणां विशेषतः । कर्म्मैव सुखदुःखानां हेतुभूतं न संशयः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ദേവന്മാർക്കും ദാനവന്മാർക്കും പ്രത്യേകിച്ച് മനുഷ്യർക്കും സുഖദുഃഖങ്ങളുടെ കാരണം കർമ്മം മാത്രമാണ്; ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 26

इन्द्रेण च कृतं विप्रा महद्भूतं जुगुप्सितम् । गुरोरवज्ञा च कृता विश्वरूपवधः कृतः

ഹേ വിപ്രന്മാരേ, ഇന്ദ്രൻ മഹത്തായെങ്കിലും നിന്ദ്യമായ ഒരു പ്രവൃത്തി ചെയ്തു—ഗുരുവിനെ അവജ്ഞിച്ചു, വിശ്വരൂപനെ വധിച്ചു।

Verse 27

गौतमस्य गुरोः पत्नी सेविता तस्य तत्फलम् । प्राप्तं महेंद्रेण चिरं यस्य नास्ति प्रतिक्रिया

ഗൗതമന്റെ ഗുരുപത്നിയെ ഭോഗിച്ചതിന്റെ ഫലം മഹേന്ദ്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) ദീർഘകാലം അനുഭവിച്ചു; ആ പാപത്തിന് എളുപ്പത്തിലുള്ള പ്രതികാരം (പരിഹാരം) ഉണ്ടായിരുന്നില്ല।

Verse 28

ये हि दृष्कटतकर्म्माणो न कुर्वंति च निष्कृतिम् । दुर्दशां प्रप्नुवन्त्येते यथैवेन्द्रः शतक्रतुः

ഗുരുതര ദുഷ്കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്ത് പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യാത്തവർ ദുര്ദശയിൽ പതിക്കും—ശതക്രതുവായ ഇന്ദ്രൻ അനുഭവിച്ചതുപോലെ।

Verse 29

दुष्कृतोपार्जितस्या तः प्रायाश्चित्तं हि तत्क्षणात् । कर्तव्यं विधिवद्विप्राः सर्वपापोपशांतये

അതിനാൽ ദുഷ്കൃത്യങ്ങളാൽ സമ്പാദിച്ച പാപത്തിനായി തത്സമയത്തിൽ തന്നെ വിധിപൂർവ്വം പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യേണ്ടതാണ്, ഹേ വിപ്രന്മാരേ, സർവ്വപാപശാന്തിക്കായി।

Verse 30

उपपातकमध्यस्तं महापातकतां व्रजेत्

ഉപപാതകമെന്ന ലഘുപാപത്തിൽ കുടുങ്ങി നിൽക്കുന്നവൻ ക്രമേണ മഹാപാതകസ്ഥിതിയിലേക്കു വീഴാം।

Verse 31

ततः स्वधर्मनिष्ठां च ये कुर्वंति सदा नराः । प्रातर्मध्याह्नसायाह्ने तेषां पापं विनश्यति

തുടർന്ന് എപ്പോഴും സ്വധർമ്മനിഷ്ഠരായി നിലകൊള്ളുന്ന മനുഷ്യരുടെ പാപം പ്രാതഃ, മധ്യാഹ്നം, സായാഹ്നം എന്ന മൂന്ന് സന്ധികാലങ്ങളിലും നശിക്കുന്നു।

Verse 32

प्राप्नुवंत्युत्तमं लोकं नात्र कार्या विचारणा । तस्मादसौ दुराचारः प्राप्ते वै कर्मणः फलम्

അവർ ഉത്തമ ലോകം പ്രാപിക്കുന്നു—ഇതിൽ സംശയം വേണ്ട. അതിനാൽ ആ ദുരാചാരി തന്റെ കർമ്മഫലമത്രേ നിശ്ചയമായി പ്രാപിച്ചു।

Verse 33

स प्रधार्य तदा सर्वे लोकपालास्त्वरान्विताः । बृहस्पतिमुपागम्य सर्वमात्मनि धिष्ठितम् । कथयामासुरव्यग्रा इंद्रस्य च गुरुं प्रति

അപ്പോൾ എല്ലാ ലോകപാലന്മാരും കാര്യത്തെ നന്നായി ആലോചിച്ച്, ത്വരയോടെ ബൃഹസ്പതിയെ സമീപിച്ചു; വ്യഗ്രതയില്ലാതെ സംഭവിച്ചതെല്ലാം ഇന്ദ്രന്റെ ഗുരുവിനോട് അറിയിച്ചു।

Verse 34

देवैरुक्तं वचो विप्रा निशम्य च बृहस्पतिः । अराजकं च संप्राप्तं चिंतयामास बुद्धिमान्

ഹേ വിപ്രന്മാരേ, ദേവന്മാർ ഉച്ചരിച്ച വചനം കേട്ട് ജ്ഞാനിയായ ബൃഹസ്പതി, രാജാവില്ലാത്ത അराजകാവസ്ഥ വന്നതായി കണ്ടു മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചു।

Verse 35

किं कार्यं चाद्य कर्तव्यं कथं श्रेयो भविष्यति । देवानां चाद्य लोकानामृषीणां भावितात्मनाम्

‘ഇന്ന് എന്ത് ചെയ്യണം, ഏത് മാർഗം സ്വീകരിക്കണം? ദേവന്മാർക്കും ലോകങ്ങൾക്കും ആത്മസംയമമുള്ള ഋഷിമാർക്കും ശ്രേയസ് എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും?’

Verse 36

मनसैव च तत्सर्वं कार्याकार्यं विचार्य च । जगाम शक्रं त्वरितो देवैः सह महायशाः

മനസ്സിൽ തന്നെ ചെയ്യേണ്ടതും ചെയ്യരുതാത്തതും എല്ലാം ആലോചിച്ച് മഹായശസ്സുള്ള (ബൃഹസ്പതി) ദേവന്മാരോടൊപ്പം വേഗത്തിൽ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) അടുക്കൽ ചെന്നു।

Verse 37

प्राप्तो जलाशयं तं च यत्रास्ते हि पुरंदरः । यस्य तीरे स्थिता हत्या चंडालीव भयावहा

പുരന്ദരൻ (ഇന്ദ്രൻ) പാർത്തിരുന്ന ആ ജലാശയത്തിൽ അദ്ദേഹം എത്തി; അതിന്റെ തീരത്ത് ബ്രഹ്മഹത്യാപാപം ഭയങ്കരമായ ചണ്ഡാലിനിയെപ്പോലെ നിലകൊണ്ടിരുന്നു।

Verse 38

तत्रोविष्टास्ते सर्वे देवा ऋषिगणान्विताः । आह्वानं च कृतं तस्य शक्रस्य गुरुणा स्वयम्

അവിടെ എല്ലാ ദേവന്മാരും ഋഷിഗണങ്ങളോടൊപ്പം ഇരുന്നുകൂടി; ഗുരു തന്നെ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ)നെ ആഹ്വാനം ചെയ്തു।

Verse 39

समुत्थितस्ततः शक्रो ददर्श स्वगुरुं तदा । बाष्पपूरितवक्त्रो हि बृहस्पतिमभाषत

അപ്പോൾ ശക്രൻ എഴുന്നേറ്റ് തന്റെ ഗുരുവിനെ ദർശിച്ചു. കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞ മുഖത്തോടെ ബൃഹസ്പതിയോട് സംസാരിച്ചു.

Verse 40

प्रणिपत्य च तत्रत्यान्कृताञ्जलिरभाषत । तदा दीनमुखो भूत्वा मनसा संविमृश्य च

അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നവരെ പ്രണാമിച്ച്, കരംകൂപ്പി അവൻ സംസാരിച്ചു. പിന്നെ ദീനമുഖനായി മനസ്സിൽ ആഴമായി വിചാരിച്ചു.

Verse 41

स्वयमेव कृतं पूर्वमज्ञानलक्षणं महत् । अधुनैव मया कार्यं किं कर्तव्यं वद प्रभो

മുമ്പ് ഞാൻ തന്നെ അജ്ഞാനലക്ഷണമുള്ള ഒരു മഹാകർമ്മം ചെയ്തു. ഇപ്പോൾ ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം? പ്രഭോ, പറയുക.

Verse 42

प्रहस्योवाच भगवान्बृहस्पति रुदारधीः । पुरा त्वया कृतं यच्च तस्येदं कर्मणः फलम्

ദൃഢബുദ്ധിയുള്ള ഭഗവാൻ ബൃഹസ്പതി പുഞ്ചിരിച്ച് പറഞ്ഞു—“ഹേ ഇന്ദ്രാ, നീ മുമ്പ് ചെയ്തതിന്റെ കർമഫലമാണിത്.”

Verse 43

मां च उद्दिश्य भो इंद्र तद्भोगादेव संक्षयः । प्रायश्चितं हि हत्याया न दृष्टं स्मृतिकारिभिः

“ഹേ ഇന്ദ്രാ, എന്നെ ഉദ്ദേശിച്ചുള്ളതിന്റെ ക്ഷയം അനുഭവഭോഗത്തിലൂടെയേ സംഭവിക്കൂ. ബ്രാഹ്മണഹത്യയുടെ പ്രായശ്ചിത്തം സ്മൃതികാരന്മാർ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല.”

Verse 44

अज्ञानतो हि यज्जातं पापं तस्य प्रतिक्रिया । कथिता धर्म्मशास्त्रज्ञैः सकामस्य न विद्यते

അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നു ജനിക്കുന്ന പാപത്തിന് ധർമ്മശാസ്ത്രജ്ഞർ പ്രായശ്ചിത്തം ഉപദേശിച്ചിട്ടുണ്ട്; എന്നാൽ ഉദ്ദേശപൂർവ്വം ചെയ്ത പാപത്തിന് അത്തരം പരിഹാരം അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നില്ല।

Verse 45

सकामेन कृतं पापमकामं नैव जायते । ताभ्यां विषयभेदेन प्रायश्चित्तं विधीयते

ഉദ്ദേശപൂർവ്വം ചെയ്ത പാപം, അനുദ്ദേശ്യമായി/അകാമമായി സംഭവിച്ച പാപത്തോട് ഒരുപോലെയല്ല; ഈ വ്യത്യാസമനുസരിച്ച് പ്രായശ്ചിത്തം നിർദ്ദേശിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 46

मरणांतो विधिः कार्यो कामेन हि कृतेन हि । अज्ञानजनिते पापे प्रायश्चित्तं विधीयते

ഉദ്ദേശപൂർവ്വം ചെയ്ത കർമത്തിന് മരണമാന്തം വരെ കഠിനവിധി ബാധകമാണ്; എന്നാൽ അജ്ഞാനജനിത പാപത്തിന് പ്രായശ്ചിത്തം നിർദ്ദേശിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 47

तस्मात्त्वया कृतं यच्च स्वयमेव हतो द्विजः । पुरोहितश्च विद्वांश्च तस्मान्नास्ति प्रतिक्रिया

അതുകൊണ്ട് നിന്റെ സ്വന്തം പ്രവൃത്തിയാൽ തന്നെ ആ ദ്വിജൻ—നിന്റെ പണ്ഡിതനായ പുരോഹിതനും—വധിക്കപ്പെട്ടു; അതിനാൽ ഇതിന് ലഘുവായ പ്രതികാരമോ പ്രായശ്ചിത്തമോ ഇല്ല।

Verse 48

यावन्मरणमप्येति तावदप्सु स्थिरो भव

മരണം പോലും സമീപിക്കുന്നതുവരെ, ജലത്തിൽ സ്ഥിരനായി അചഞ്ചലനായി നിലകൊള്ളുക।

Verse 49

शताश्वमेधसंज्ञं च यत्फलं तव दुर्मते । तन्नष्टं तत्क्षणादेव घातितो हि द्विजो यदा

ഹേ ദുര്മതേ, നിനക്കുണ്ടായിരുന്ന ശത അശ്വമേധയാഗഫലത്തോടു തുല്യമെന്നു കണക്കാക്കിയ പുണ്യം, ദ്വിജവധം സംഭവിച്ച അതേ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ നശിച്ചു।

Verse 50

सच्छिद्रे च यथा तोयं न तिष्ठति घटेऽण्वपि । तथैव सुकृतं पापे हीयते च प्रदक्षिणम्

ചിദ്രങ്ങളുള്ള ഘടത്തിൽ ജലം അണുവോളം പോലും നിലനിൽക്കാത്തതുപോലെ, പാപസന്നിധിയിൽ സുകൃതം ക്ഷയിക്കുന്നു; പ്രദക്ഷിണ പോലുള്ള കർമ്മങ്ങളും ഫലഹീനമാകുന്നു।

Verse 51

तस्माच्च दैवसंयोगात्प्राप्तं स्वर्गादिकं च यैः । यथोक्तं तद्भवेत्तेषां धर्मिष्ठानां न संशयः

അതുകൊണ്ട് ധർമ്മനിഷ്ഠർക്കു ദൈവസംഗമത്താൽ ലഭിക്കുന്ന സ്വർഗ്ഗാദി പ്രാപ്തികൾ, പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെ നിശ്ചയമായി സംഭവിക്കുന്നു; ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 52

एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य शक्रो वचनमब्रवीत् । कुकर्मणा मदीयेन प्राप्तमेतन्न संशयः

അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) പറഞ്ഞു—“സംശയമില്ല; എന്റെ തന്നെ കുകർമ്മം കൊണ്ടാണ് ഈ അവസ്ഥ എനിക്ക് വന്നത്।”

Verse 53

अमरावती माशु त्वं गच्छ देवर्षिबिः सह । लोकानां कार्यसिद्ध्यर्थे देवानां च बृहस्पते । इंद्रं कुरु महाभाग यस्ते मनसि रोचते

“വൈകരുത്; ദേവർഷികളോടൊപ്പം അമരാവതിയിലേക്കു പോകുക. ലോകകാര്യസിദ്ധിക്കും ദേവന്മാരുടെ ഹിതത്തിനുമായി, ഹേ ബൃഹസ്പതേ, നിന്റെ മനസ്സിന് ഇഷ്ടമായവനെ, ഹേ മഹാഭാഗാ, ഇന്ദ്രനായി നിയമിക്ക.”

Verse 54

यथा मृतस्तथा हं वै ब्रह्महत्यावृतो महान् । रागद्वेषसमुत्थेन पापेनास्मि परिप्लुतः

ഞാൻ സത്യത്തിൽ മരിച്ചവനോടു തുല്യം—ബ്രഹ്മഹത്യ എന്ന മഹാപാപം എന്നെ മൂടിയിരിക്കുന്നു. രാഗദ്വേഷങ്ങളിൽ നിന്നുയർന്ന പാപം എന്നെ മുഴുവനായി മുക്കിക്കളഞ്ഞു.

Verse 55

तस्मात्त्वरान्विता यूयं देवराजानमाशुः वै । कुर्वतु मदनुज्ञाताः सत्यं प्रतिवदामि वः

അതുകൊണ്ട് നിങ്ങൾ വേഗം ചെയ്യുക; ഉടൻ ദേവരാജനെ സ്ഥാപിക്കൂ. എന്റെ അനുവാദത്തോടെ അതു ചെയ്യുക—ഞാൻ നിങ്ങളോട് സത്യം തന്നെയാണ് പറയുന്നത്.

Verse 56

एवमुक्तास्तदा सर्वे बृहस्पतिपुरोगमाः । एत्यामरावतीं तूर्णं पुरंदरविचेष्टितम् । कथयामासुरव्यग्रा शचीं प्रति यथा तथा

ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ, ബൃഹസ്പതി മുൻപന്തിയിൽ എല്ലാവരും പുരന്ദരൻ (ഇന്ദ്രൻ)ന്റെ അവസ്ഥയിൽ കലങ്ങി വേഗത്തിൽ അമരാവതിയിലേക്കു ചെന്നു; സംഭവിച്ചതെല്ലാം യഥാതഥമായി ശചീദേവിയോട് അറിയിച്ചു.

Verse 57

राज्यस्य हेतोः किं कार्यं विमृशंतः परस्परम्

അവർ തമ്മിൽ ആലോചിച്ചു—രാജ്യഭരണത്തിന്റെ നന്മയ്ക്കായി ഇനി എന്ത് ചെയ്യണം?

Verse 58

एवं विमृश्यमानानां देवानां तत्र नारदः । यदृच्छयागतस्तत्र देवर्षिरमितद्युतिः

ദേവന്മാർ ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, അവിടെ യാദൃച്ഛികമായി അളവറ്റ ദീപ്തിയുള്ള ദേവർഷി നാരദൻ എത്തിച്ചേർന്നു.

Verse 59

उवाच पूजितो देवान्कस्माद्यूयं विचेतसः । तेनोक्ताः कथयामासुः सर्वं शक्रस्य चेष्टितम्

പൂജിക്കപ്പെട്ട നാരദൻ ദേവന്മാരോടു പറഞ്ഞു—“നിങ്ങൾ എന്തുകൊണ്ട് ഇങ്ങനെ വിഷണ്ണരാണ്?” എന്ന്. അങ്ങനെ ചോദിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ അവർ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) ചെയ്ത എല്ലാ പ്രവർത്തികളും വിശദമായി അറിയിച്ചു.

Verse 60

गतमिंद्रस्य चेंद्रत्वमेनसा परमेण तु । ततः प्रोवाच तान्देवान्देवर्षिर्नारदो वचः

പരമഘോരമായ പാപം മൂലം ഇന്ദ്രന്റെ ഇന്ദ്രത്വം നഷ്ടപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് ദേവർഷി നാരദൻ ദേവന്മാരോട് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 61

यूयं देवाश्च सर्वज्ञास्तपसा विक्रमेण च । तस्मादिंद्रो हि कर्तव्यो नहुषः सोमवंशजः

നിങ്ങൾ ദേവന്മാർ സർവ്വജ്ഞരും തപസ്സും പരാക്രമവും ഉള്ളവരുമാണ്. അതിനാൽ സോമവംശജനായ നഹുഷനെയേ ഇന്ദ്രനാക്കേണ്ടതാണ്.

Verse 62

सोऽस्मिन्राष्ट्रे प्रतिष्ठाप्यस्त्वरितेनैव निर्जराः । एकोनमश्वमेधानां शतं तेन महात्मना । कृतमस्ति महाभागा नहुषेण च यज्वना

അതുകൊണ്ട്, ഹേ അമരന്മാരേ, അവനെ വേഗത്തിൽ ഈ രാജാധികാരത്തിൽ സ്ഥാപിക്കുവിൻ. കാരണം ആ മഹാത്മാവും മഹാഭാഗ്യശാലിയായ യജമാനനുമായ നഹുഷൻ തൊണ്ണൂറ്റൊമ്പത് അശ്വമേധയാഗങ്ങൾ നിർവഹിച്ചു കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.

Verse 63

शच्या श्रुतं च तद्वाक्यं नारदस्य मुखोद्गतम् । गतांतःपुरमव्यग्रा बाष्पपूरितलोचना

നാരദന്റെ വായിൽ നിന്നുയർന്ന ആ വാക്കുകൾ ശചീ കേട്ടു. അവൾ കലങ്ങാതെ, കണ്ണീർ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ അന്തഃപുരത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 64

नारदस्य वचः श्रुत्वा सर्वे देवान्वमोदयन्

നാരദന്റെ വചനം ശ്രവിച്ചപ്പോൾ സർവ്വ ദേവന്മാരും പരമാനന്ദത്തോടെ ഹർഷിച്ചു.

Verse 65

नहुषं राज्यमारोढुमैकपद्येन ते यदा । आनीतो हि तदा राजा नहुषो ह्यमरावतीम्

ദേവന്മാർ നഹുഷനെ രാജ്യസിംഹാസനത്തിൽ ആരോഹിപ്പിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചപ്പോൾ, രാജാവ് നഹുഷൻ ഒരൊറ്റ പാദചുവടിൽ അമരാവതിയിലേക്കു കൊണ്ടുവരപ്പെട്ടു.

Verse 66

राज्यं दत्तं महेंद्रस्य सुरैः सर्वैर्महर्षिभिः । तदागस्त्यादयः सर्वे नहुषं पर्युपासत

സർവ്വ ദേവന്മാരും മഹർഷിമാരും മഹേന്ദ്രന്റെ (ഇന്ദ്രന്റെ) രാജ്യം അർപ്പിച്ചു; തുടർന്ന് അഗസ്ത്യാദികൾ എല്ലാവരും നഹുഷനെ ചുറ്റി സേവിച്ചു.

Verse 67

गंधर्वाप्सरसो यक्षा विद्याधरमहोरगाः । यक्षाः सुपर्णाः पतगा ये चान्ये स्वर्गवासिनः

ഗന്ധർവ്വന്മാർ, അപ്സരസ്സുകൾ, യക്ഷർ, വിദ്യാധരർ, മഹോരഗങ്ങൾ, സുപർണ്ണങ്ങൾ എന്നിവരും മറ്റു സർവ്വ സ്വർഗ്ഗവാസികളും അവിടെ സമവേതരായി.

Verse 68

तदा महोत्सवो जातो देवपुर्यां निरंतरः । शंखतूर्यमृदंगानि नेदुर्दुंदुभयः समम्

അപ്പോൾ ദേവപുരിയിൽ നിരന്തരമായ മഹോത്സവം ഉദിച്ചു; ശംഖം, തൂര്യം, മൃദംഗം, ദുന്ദുഭി എന്നിവ ഒരുമിച്ച് മുഴങ്ങി.

Verse 69

गायकाश्च जगुस्तत्र तथा वाद्यानि वादकाः । नर्तका ननृतुस्तत्र तथा राज्यमहोत्सवे

അവിടെ ഗായകർ പാടി, വാദകർ വാദ്യങ്ങൾ മുഴക്കി, നർത്തകർ നൃത്തം ചെയ്തു—അങ്ങനെ മഹത്തായ രാജാഭിഷേക മഹോത്സവം നടന്നു।

Verse 70

अभिषिक्तस्तदा तत्र बृहस्पतिपुरोगमैः

അപ്പോൾ അവിടെ തന്നെ ബൃഹസ്പതി മുൻനിരയിൽ നിന്നുകൊണ്ട് (ആചാര്യന്മാർ) അദ്ദേഹത്തെ അഭിഷേകം ചെയ്തു।

Verse 71

अर्चितो देवसूक्तैश्च यथा वद्ग्रहपूजनम् । कृतवांश्चैव ऋषिभिर्विद्वद्भिर्भावितात्मभिः

ദേവസൂക്തങ്ങളാൽ അദ്ദേഹത്തെ അർച്ചിച്ചു, വിധിപൂർവ്വം ഗ്രഹപൂജ ചെയ്യുന്നതുപോലെ; വിദ്യാവാന്മാരും ആത്മനിയന്ത്രിതരുമായ ഋഷിമാർ കർമ്മാനുഷ്ഠാനങ്ങളും നിർവഹിച്ചു।

Verse 72

तथा च सर्वैः परिपूजितो महान्राजा सुराणां नहुषस्तदानीम् । इंद्रासने चेंद् समानरूपः संस्तूयमानः परमेण वर्चसा

ഇങ്ങനെ ആ സമയത്ത് ദേവന്മാരിൽ അധിപനായ മഹാരാജാവ് നഹുഷൻ എല്ലാവരാലും പരിപൂജിതനായി. ഇന്ദ്രാസനത്തിൽ ഇരുന്ന്, ഇന്ദ്രസദൃശ രൂപത്തോടെ, പരമ തേജസ്സിൽ ദീപ്തനായി സ്തുതിക്കപ്പെടുകയായിരുന്നു।

Verse 73

सुगंधदीपैश्च सुवाससा युतोऽलंकारभोगैः सुविराजितांगः । बभौ तदानीं नहुषो मुनीद्रैः संस्तूयमानो हि तथाऽमरेंद्रैः

സുഗന്ധദീപങ്ങളാലും ഉത്തമ വസ്ത്രങ്ങളാലും അലങ്കൃതനായി, ആഭരണങ്ങളും ഐശ്വര്യഭോഗങ്ങളും കൊണ്ട് അവയവങ്ങൾ ദീപ്തമായി—ആ സമയത്ത് നഹുഷൻ മുനീന്ദ്രന്മാരാലും അമരേന്ദ്രന്മാരാലും സ്തുതിക്കപ്പെട്ട് ശോഭിച്ചു।

Verse 74

इति परमकलान्वितोऽसौ सुरमुनिवरगणैश्च पूज्यमानः । नहुषनृपवरोऽभवत्तदानीं हृदि महता हृच्छयेनतप्तः

ഇങ്ങനെ പരമകലകളാൽ സമന്വിതനായി ദേവന്മാരുടെയും ശ്രേഷ്ഠ മുനിവരഗണങ്ങളുടെയും പൂജ ലഭിച്ച ആ നഹുഷ നൃപശ്രേഷ്ഠൻ അന്നേരം ഹൃദയത്തിൽ മഹാദാഹകമായ ആഗ്രഹംകൊണ്ട് ഉള്ളിൽ കത്തിപ്പൊള്ളുകയായി।

Verse 75

नहुष उवाच । इंद्राणी कथमद्यैव नायाति मम सन्निधौ । तां चाह्वयत शीघ्रं भो मा विलंबितुमर्हथ

നഹുഷൻ പറഞ്ഞു—“ഇന്ദ്രാണി ഇന്നുതന്നെ എന്റെ സന്നിധിയിൽ എന്തുകൊണ്ട് വരുന്നില്ല? ഹേ മഹാന്മാരേ, അവളെ വേഗം വിളിക്കൂ; വൈകിക്കരുത്।”

Verse 76

नहुपस्य वचः श्रुत्वा बृहस्पतिरुदारधीः । शचीभवनमासाद्य उवाच च सविस्तरम्

നഹുഷന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ഉദാരബുദ്ധിയുള്ള ബൃഹസ്പതി ശചിയുടെ ഭവനത്തിലെത്തി അവളോടു വിശദമായി സംസാരിച്ചു।

Verse 77

शक्रस्य दुर्निमित्तेन ह्यनीतो नहुषोऽत्र वै । राज्यार्ते भामिनि त्वं च अर्द्धासनगता भव

ശക്രനു (ഇന്ദ്രനു) ദുർനിമിത്തം സംഭവിച്ചതിനാൽ നഹുഷനെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്നിരിക്കുന്നു. ഹേ ഭാമിനി, രാജ്യഹിതാർത്ഥം നീയും അർദ്ധാസനത്തിൽ ഇരിക്കണം।

Verse 78

शची प्रहस्य चोवाच बृहस्पतिमकल्मषम् । असौ न परिपूर्णो हि यज्ञैः शक्रासने स्थितः । एकोनमश्वमेधानां शतं कृतमनेन वै

ശചീ പുഞ്ചിരിച്ച് കല്മഷരഹിതനായ ബൃഹസ്പതിയോട് പറഞ്ഞു—“ശക്രാസനത്തിൽ ഇരുന്നാലും അവൻ യജ്ഞപുണ്യത്തിൽ പരിപൂർണ്ണനല്ല. അവൻ ഒന്നുകുറച്ച് നൂറ് അശ്വമേധങ്ങൾ ചെയ്തവനാണ്।”

Verse 79

तस्मान्न योग्यो प्रहस्य चोवाच बृहस्पतिमकल्पणषम् । असौ न परिपूर्णो हि यज्ञैः शक्रासने स्थितः । अवाह्यवाहनेनैव अत्रागत्य लभेत माम्

അതുകൊണ്ട് ഇവൻ യോഗ്യനല്ലെന്ന് അവൾ പുഞ്ചിരിയോടെ ബൃഹസ്പതിയോട് പറഞ്ഞു—‘ശക്രാസനത്തിൽ ഇരുന്നാലും യജ്ഞയോഗ്യതയിൽ ഇവൻ പരിപൂർണ്ണനല്ല. “അവാഹ്യ” അഥവാ വലിക്കാനാകാത്ത വാഹനത്തിലൂടെ മാത്രം ഇവിടെ വന്ന് പിന്നെ എന്നെ പ്രാപിക്കട്ടെ।’

Verse 80

तथेति गत्वा त्वरितो बृहस्पतिरुवाच तम् । नहुषं कामसंतप्तं शच्योक्तं च यथातथम्

‘തഥാസ്തു’ എന്നു പറഞ്ഞ് ബൃഹസ്പതി വേഗത്തിൽ ചെന്നു, കാമതാപത്തിൽ ദഹിക്കുന്ന നഹുഷനോട് ശചി പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ യഥാതഥമായി അറിയിച്ചു।

Verse 81

तथेति मत्वा राजासौ नहुषः काममोहितः । विमृश्य परया बुद्ध्या अवाह्यं किं प्रशस्यते

‘അങ്ങനെ തന്നെയാകട്ടെ’ എന്ന് കരുതി കാമമോഹിതനായ രാജാവ് നഹുഷൻ സൂക്ഷ്മബുദ്ധിയോടെ ആലോചിച്ചു—‘ഈ “അവാഹ്യ” അഥവാ വലിക്കാനാകാത്ത വാഹനം ഏതാണ് പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നത്?’

Verse 82

स बुद्ध्या च चिरं स्मृत्वा ब्राह्मणाश्चतपस्विनः । अवाह्याश्च भवंत्यस्मादात्मानं वाहयाम्यहम्

ദീർഘനേരം ആലോചിച്ച് അവൻ നിശ്ചയിച്ചു—‘തപസ്സുള്ള ബ്രാഹ്മണർ സത്യത്തിൽ “അവാഹ്യർ”; അവരെ വലിക്കാനായി നിയോഗിക്കുന്നത് യുക്തമല്ല. അതിനാൽ എന്നെ അവരാൽ തന്നെ വഹിപ്പിക്കും।’

Verse 83

द्वाभ्यां च तस्याः प्राप्त्यर्थमिति मे हृदि वर्तते । शिबिकां च ददौ ताभ्यां द्विजाभ्यां काममोहितः

‘രണ്ടുപേരാൽ തന്നെ അവളെ പ്രാപിക്കാം’ എന്ന് അവന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ഉറച്ചു. കാമമോഹിതനായി അവൻ ആ രണ്ടു ദ്വിജന്മാർക്ക് ഒരു ശിബിക (പല്ലക്ക്) നൽകി।

Verse 84

उपविश्य तदा तस्यां शिवबिकायां समाहितः । सर्पसर्पेति वचनान्नोदयामास तौ तदा

അപ്പോൾ അവൻ ആ ശിവശിബികയിൽ ഇരുന്ന് മനസ്സു ഏകാഗ്രമാക്കി “മുന്നോട്ട്, മുന്നോട്ട്” എന്നു പറഞ്ഞ് ആ രണ്ടു വഹകരെയും മുന്നോട്ട് നീക്കിച്ചു।

Verse 85

अगस्त्यः शिबिकावाही ततः क्रुद्धोऽशपन्नृपम् । विप्राणामवमंता त्वमुन्मत्तोऽजगरो भव

ശിബിക വഹിച്ചിരുന്ന അഗസ്ത്യൻ ക്രോധിച്ച് രാജാവിനെ ശപിച്ചു—“ബ്രാഹ്മണരെ അപമാനിച്ചതിനാൽ നീ ഉന്മത്ത അജഗരമാകുക!”

Verse 86

शापोक्तिमात्रतो राजा पतितो ब्राह्मणस्य हि । तत्रैवाजगरो भूत्वा विप्रशापो दुरत्ययः

ശാപവാക്ക് ഉച്ചരിച്ച മാത്രത്തിൽ രാജാവ് ബ്രാഹ്മണന്റെ മുമ്പിൽ വീണു; അവിടെത്തന്നെ അജഗരമായി മാറി—വിപ്രശാപം അതിക്രമിക്കാൻ ദുഷ്കരം।

Verse 87

यथा हि नहुषो जातस्तथा सर्वेऽपि तादृशाः । विप्राणामवमानेन पतिन्ति निरयेऽशुचौ

നഹുഷൻ എങ്ങനെ പാതാളത്തിലേക്ക് വീണുവോ, അതുപോലെ അത്തരക്കാരെല്ലാം—ബ്രാഹ്മണരെ അപമാനിച്ചതാൽ—അശുചി നരകങ്ങളിൽ വേഗം പതിക്കുന്നു।

Verse 88

तस्मासर्वप्रयत्नेन पदं प्राप्य विचक्षणैः । अप्रमत्तैर्नरैर्भाव्यमिहामुत्र च लब्धये

അതുകൊണ്ട് വിവേകികൾ—യോഗ്യസ്ഥാനത്തെ പ്രാപിച്ച ശേഷം—പരമശ്രമത്തോടും ജാഗ്രതയോടും കൂടി ജീവിക്കണം; ഇഹത്തിലും അമുത്രത്തിലും ക്ഷേമം ലഭിക്കേണ്ടതിന്।

Verse 89

तथैव नहुषः सर्प्पो जातोरण्ये महाभये । एवं चैवाभवत्तत्र देवलोके ह्यराजकम्

അതുപോലെ തന്നെ നഹുഷൻ മഹാഭയങ്കരമായ വനത്തിൽ സർപ്പരൂപനായി ജനിച്ചു; ഇങ്ങനെ ദേവലോകത്തും അന്ന് രാജശൂന്യത ഉണ്ടായി।

Verse 90

तथैव ते सुराः सर्वे विस्मयाविष्टचेतसः । अहो बत महत्कष्टं प्राप्तं राज्ञा ह्यनेन वै

അപ്പോൾ എല്ലാ ദേവന്മാരും അത്ഭുതത്തിൽ മുങ്ങിയ മനസ്സോടെ പറഞ്ഞു— ‘അയ്യോ! ഈ രാജാവ് സത്യമായും തന്റെമേൽ എത്ര വലിയ ദുരിതം വരുത്തിക്കൊണ്ടുവന്നു!’

Verse 91

न मर्त्य लोको न स्वर्गो जातो ह्यस्य दुरात्मनः । सतामवज्ञया सद्यः सुकृतं दग्धमेव हि

ആ ദുഷ്ടാത്മാവിന് മർത്ത്യലോകവും അല്ല, സ്വർഗവും അല്ല—ഒന്നും പ്രാപ്യമല്ലാതായി; സജ്ജനരെ അവഗണിച്ചതിനാൽ അവന്റെ സഞ്ചിത പുണ്യം ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ ദഗ്ധമായി।

Verse 92

याज्ञिको ह्यपरो लोके कथ्यतां च महामुने । तदोवाच महातेजा नारदो मुनिसत्तमः

‘ലോകത്തിൽ മറ്റൊരു യാജ്ഞികൻ (ഭരണയോഗ്യൻ) ഉണ്ടെന്ന് പറയുന്നു—ഹേ മഹാമുനേ, അവനെക്കുറിച്ച് പറയുക.’ അപ്പോൾ മഹാതേജസ്സുള്ള മുനിശ്രേഷ്ഠൻ നാരദൻ പറഞ്ഞു।

Verse 93

ययातिं च महाभागा आनयध्वं त्वरान्विताः । देवदूतास्तु वै तूर्णं ययातिं द्रुतमानयन्

‘ഹേ ഭാഗ്യവാന്മാരേ, യയാതിയെ വേഗത്തിൽ കൊണ്ടുവരിക.’ അപ്പോൾ ദേവദൂതന്മാർ ഉടൻ പോയി യയാതിയെ അതിവേഗം കൊണ്ടുവന്നു।

Verse 94

विमानमारुह्य तदा महात्मा ययौ दिवं देवदूतैः समेतः । पुरस्कृतो देववरैस्तदानीं तथोरगैर्यक्षगंधर्वसिद्धैः

അപ്പോൾ ആ മഹാത്മാവ് വിമാനം കയറി ദേവദൂതന്മാരോടുകൂടെ സ്വർഗത്തിലേക്കു പോയി. ആ സമയത്ത് ദേവശ്രേഷ്ഠന്മാരും നാഗന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, ഗന്ധർവ്വന്മാർ, സിദ്ധന്മാർ എന്നിവരും അവനെ ആദരിച്ചു.

Verse 95

आयातः सोऽमरावत्यां त्रिदशैरभितोषितः । इंद्रासने चोपविष्टो बभाषे च स सत्वरम्

അവൻ അമരാവതിയിൽ എത്തി ത്രിദശന്മാർ സന്തോഷത്തോടെ സ്വീകരിച്ചു. ഇന്ദ്രാസനത്തിൽ ഇരുന്ന് അവൻ താമസമില്ലാതെ ഉടൻ വചനം പറഞ്ഞു.

Verse 96

नारदेनैवमुक्तस्तु त्वं राजा याज्ञिको ह्यसि । सतामवज्ञया प्राप्तो नहुषो दंदशूकताम्

നാരദൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു— ‘ഹേ രാജാവേ, നീ യജ്ഞകർതാവാണ്. സജ്ജനങ്ങളെ അവഗണിച്ചതിനാൽ നഹുഷൻ സർപ്പാവസ്ഥയെ പ്രാപിച്ചു.’

Verse 97

ये प्राप्नुवंति धर्मिष्ठा दैवेन परमं पदम् । प्राक्तनेनैव मूढास्ते न पश्यंति शुभाशुभम्

ധർമ്മനിഷ്ഠരായവരും ദൈവബലത്താൽ പരമപദം പ്രാപിക്കാം; എന്നാൽ പൂർവകർമ്മമോഹത്തിൽ അവർ ശുഭാശുഭം തിരിച്ചറിയുന്നില്ല.

Verse 98

पतंति नरके घोरे स्तब्धा वै नात्र संशयः

അഹങ്കാരത്തിൽ കഠിനരായവർ തീർച്ചയായും ഭയങ്കര നരകത്തിൽ വീഴും— ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 99

ययातिरुवाच । यैः कृतं पुण्यं तेषां विघ्नः प्रजायते । अल्पकत्वेन देवर्षे विद्धि सर्वं परं मम

യയാതി പറഞ്ഞു—പുണ്യം ചെയ്തവർക്കും വിഘ്നങ്ങൾ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു. ഹേ ദേവർഷേ, ഇതാണ് എന്റെ അന്തിമവചനം എന്നു അറിയുക—ഇതെല്ലാം സ്വപ്രയത്നത്തിന്റെ അല്പത കൊണ്ടുതന്നെ.

Verse 100

महादानानि दत्तानि अन्नदानयुतानि च । गोदानानि बहून्येव भूमिदानयुतानि च

മഹാദാനങ്ങൾ നൽകി, അന്നദാനത്തോടുകൂടി; അനേകം ഗോദാനങ്ങളും, ഭൂമിദാനവും കൂടി നൽകി.

Verse 101

तथैव सर्वाण्यपि चोत्तमानि दानानि चोक्तानि मनीषिभिर्यदा । एतानि सर्वाणि मया तदैव दत्तानि काले च महाविधानतः

അതുപോലെ, പണ്ഡിതർ ഉത്തമദാനങ്ങളുടെ വിധി പറഞ്ഞപ്പോഴൊക്കെയും, അവയെല്ലാം ഞാൻ അന്നുതന്നെ യുക്തകാലത്ത് മഹാവിധിപ്രകാരം ദാനം ചെയ്തു.

Verse 102

यज्ञैरिष्टं वाजपेयातिरात्रैर्ज्योतिष्टोमै राजसूयादिभिश्च । शास्त्रप्रोक्तैरश्वमेधादिभिश्च यूपैरेषालंकृता भूः समंतात्

വാജപേയ, അതിരാത്ര, ജ്യോതിഷ്ടോമ, രാജസൂയാദി യാഗങ്ങളാൽ ഇഷ്ടി നടന്നു; ശാസ്ത്രോക്ത അശ്വമേധാദി യാഗങ്ങളാലും. ചുറ്റുമെങ്ങും യൂപസ്തംഭങ്ങളാൽ ഭൂമി അലങ്കൃതമായി.

Verse 103

देवदेवो जगन्नाथ इष्टो यज्ञैरनेकशः । गालवाय पुरे दत्ता कन्या त्वेषा च माधवी

ദേവദേവനായ ജഗന്നാഥനെ അനേകം പ്രാവശ്യം യാഗങ്ങളാൽ ആരാധിച്ചു. പിന്നെ ഈ കന്യക മാധവിയെ നഗരത്തിൽ ഗാലവനു വിവാഹാർത്ഥം നൽകി.

Verse 104

पत्नीत्वेन चतुर्भ्यश्च दत्ताः कन्या मुने तदा । गालवस्य गुरोरर्थे विश्वामित्रस्य धीमतः

ഹേ മുനേ! അന്ന് ഗാലവന്റെ ഗുരുവായ ധീമാൻ വിശ്വാമിത്രന്റെ കാര്യാർത്ഥം ആ കന്യയെ നാലുപേർക്കും ഭാര്യയായി ദാനം ചെയ്തു।

Verse 105

एवं भूतान्यनेकानि सुकृतानि मया पुरा । महांति च बहून्येव तानि वक्तुं न पार्यते

ഇങ്ങനെ ഞാൻ പുരാതനകാലത്ത് അനേകം സുകൃതങ്ങൾ ചെയ്തു—അവ മഹത്തും അനവധി തന്നെയും; അവയെ മുഴുവനായി പറയാൻ കഴിയില്ല।

Verse 106

भूयः पृष्टः सर्वदेवैः स राजा कृतं सर्वं गुप्तमेव यथार्थम् । विज्ञातुमिच्छाम यथार्थतोपि सर्वे वयं श्रोतुकामा ययाते

സകല ദേവന്മാർ വീണ്ടും ചോദിച്ചപ്പോൾ ആ രാജാവ് താൻ ചെയ്തതെല്ലാം യഥാർത്ഥമായിരുന്നിട്ടും രഹസ്യമായി തന്നെ സൂക്ഷിച്ചു; എങ്കിലും, ഹേ യയാതി, ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും അത് സത്യമായി അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു—കേൾക്കാൻ ഉത്സുകരാണ്।

Verse 107

वचो निशम्य देवानां ययातिरमितद्युतिः । कथयामास तत्सर्वं पुण्यशेषं यथार्थतः

ദേവന്മാരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, അപാരപ്രഭയുള്ള യയാതി തന്റെ സഞ്ചിത പുണ്യത്തിന്റെ ശേഷിപ്പെല്ലാം യഥാർത്ഥമായി പൂർണ്ണമായി വിവരിച്ചു।

Verse 108

कथितं सर्वमेतच्च निःशेषं व्यासवत्तदा । स्वपुण्यकथनेनैव ययातिरपतद्भुवि

അപ്പോൾ വ്യാസനെപ്പോലെ ഇതെല്ലാം നിഃശേഷം പറഞ്ഞു; തന്റെ പുണ്യകഥനം മാത്രത്താൽ തന്നെ യയാതി ഭൂമിയിൽ വീണുപോയി।

Verse 109

तत्क्षणादेव सर्वेषां सुराणां तत्र पश्यताम् । एवमेव तथा जातमराजकमतंद्रितम्

അന്നേ ക്ഷണത്തിൽ, അവിടെ എല്ലാ ദേവന്മാരും നോക്കി നിൽക്കേ തന്നെ അങ്ങനെ തന്നെയുണ്ടായി—രാജാവ് ഇല്ലാതായി, രാജ്യം രാജഹീനമായി; ആരും നിർചിന്തരായി ഇരിക്കാനായില്ല।

Verse 110

अन्यो न दृश्यते लोके याज्ञिको यो हि तत्र वै । शक्रासनेऽभिषे कार्यं श्रूयतां हि द्विजोत्तमाः

ലോകത്തിൽ അവിടെ മറ്റൊരു യോഗ്യനായ യാജ്ഞികൻ കാണപ്പെടുന്നില്ല; അതിനാൽ ഇന്ദ്രാസനാഭിഷേകം നടത്തേണ്ടതാണ്—കേൾക്കുവിൻ, ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ।

Verse 111

सर्वे सुराश्च ऋषयोऽथ महाफणींद्रा गन्धर्वयक्षखगचारणकिंनराश्च । विद्याधराः सुरगणाप्सरसां गणाश्च चिंतापराः समभवन्मनुजास्तथैव

എല്ലാ ദേവന്മാരും ഋഷിമാരും, മഹാഫണീന്ദ്രന്മാരും, ഗന്ധർവ-യക്ഷന്മാരും, പക്ഷികളും, ചാരണരും കിന്നരരും; വിദ്യാധരന്മാർ, ദേവഗണങ്ങൾ, അപ്സരസ്സുകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ—മനുഷ്യരും കൂടി—എല്ലാവരും ആശങ്കയിൽ മുങ്ങി।