Adhyaya 8

Verse 1

लोपामुद्रोवाच । जीवितेश कथामेतां पुण्यां पुण्यपुरीश्रिताम् । न तृप्तिमधिगच्छामि श्रुत्वा त्वच्छ्रीमुखेरिताम्

ലോപാമുദ്ര പറഞ്ഞു—ഹേ ജീവിതേശാ! നിന്റെ ശ്രീമുഖത്തിൽ നിന്നു ശ്രവിച്ച, പുണ്യപുരിയിൽ ആശ്രിതമായ ഈ പുണ്യകഥ കേട്ടിട്ടും എനിക്ക് തൃപ്തി ലഭിക്കുന്നില്ല।

Verse 2

मायापुर्यां मुक्तिपुर्यां शिवशर्मा द्विजोत्तमः । मृतोपि मोक्षं नैवाप ब्रूहि तत्कारणं विभो

മായാപുരി എന്ന മുക്തിപുരിയിൽ ദ്വിജോത്തമനായ ശിവശർമൻ മരിച്ചിട്ടും മോക്ഷം ലഭിച്ചില്ല. ഹേ വിഭോ, അതിന്റെ കാരണം പറയുക।

Verse 3

अगस्त्य उवाच । साक्षन्मोक्षो न चैतासु पुरीषु प्रियभाषिणि । पुरोद्दिश्यामुमेवार्थमितिहासो मयाश्रुतः

അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—ഹേ പ്രിയഭാഷിണീ! ഈ പുരികളിൽ മോക്ഷം സാക്ഷാൽ സ്വയം ലഭിക്കുന്നതല്ല. ഇതേ വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് ഞാൻ ഒരു പുരാതന ഇതിഹാസം ശ്രവിച്ചിട്ടുണ്ട്।

Verse 4

शृणु कांते विचित्रार्थां कथां पापप्रणाशिनीम् । पुण्यशीलसुशीलाभ्यां कथितां शिवशर्मणे

ഹേ കാന്തേ! പാപനാശിനിയും വിചിത്രാർത്ഥവുമുള്ള ആ കഥ ശ്രവിക്കൂ; പുണ്യശീലയും സുശീലയും ശിവശർമനോട് പറഞ്ഞത് അതാണ്।

Verse 5

शिवशर्मोवाच । अयि विष्णुगणौ पुण्यौ पुंडरीकदलेक्षणौ । किंचिद्विज्ञप्तुकामोहं प्रवृद्धकरसंपुटः

ശിവശർമൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിഷ്ണുഗണങ്ങളേ, പുണ്യാത്മാക്കളേ, പുണ്ഡരീകദളനേത്രങ്ങളേ! ഞാൻ കൈകൂപ്പി ഒരു അപേക്ഷ സമർപ്പിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു।

Verse 6

न नाम युवयोर्वेद्मि वेद्म्याकृत्या च किंचन । पुण्यशीलसुशीलाख्यौ युवां भवितुमर्हथः

നിങ്ങളുടെ പേരുകൾ എനിക്ക് അറിയില്ല; എന്നാൽ നിങ്ങളുടെ രൂപം കണ്ടാൽ ചിലത് ഗ്രഹിക്കാം. നിങ്ങൾ ഇരുവരും ‘പുണ്യശീല’ ‘സുശീല’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടാൻ യോഗ്യർ—പുണ്യവാന്മാരും സദാചാരനിഷ്ഠരുമാണ്.

Verse 7

गणा वूचतुः । भगवद्भक्तियुक्तानां किमज्ञातं भवादृशाम् । एतदेव हि नौ नाम यदुक्तं श्रीमता त्वया

ഗണങ്ങൾ പറഞ്ഞു—ഭഗവദ്ഭക്തിയാൽ യുക്തനായ നിങ്ങളെപ്പോലുള്ളവർക്കെന്താണ് അജ്ഞാതം? ഹേ ശ്രീമാൻ, നിങ്ങൾ പറഞ്ഞതുതന്നെ ഞങ്ങളുടെ നാമങ്ങൾ; അതേ സത്യം.

Verse 8

यदन्यदपि ते चित्ते प्रष्टव्यं तदशंकितम् । संपृच्छस्व महाप्राज्ञ प्रीत्या तत्प्रब्रवावहे

നിന്റെ മനസ്സിൽ ഇനി എന്തെങ്കിലും ചോദിക്കാനുണ്ടെങ്കിൽ, സംശയമില്ലാതെ ചോദിക്കൂ, മഹാപ്രാജ്ഞ; സ്നേഹത്തോടെ ഞങ്ങൾ അത് സന്തോഷത്തോടെ വിശദീകരിക്കും.

Verse 9

इति श्रुत्वा स वचनं भगवद्गणभाषितम् । अतिप्रीतिकरं हृद्यं ततस्तौ प्रत्युवाच ह

ഭഗവാന്റെ ഗണങ്ങൾ പറഞ്ഞ അത്യന്തം പ്രീതികരവും ഹൃദയഹർഷകരുമായ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, അവൻ പിന്നെ ആ രണ്ടുപേരോടും മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 10

दिव्य द्विज उवाच । क एष लोको ऽल्पश्रीकः स्वल्पपुण्यजनाकृतिः । क इमे विकृताकारा ब्रूतमेतन्ममाग्रतः

ദിവ്യ ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു—ഇത് ഏത് ലോകം, അല്പശ്രീയുള്ളതും സ്വൽപപുണ്യമുള്ള ജനങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതും? പിന്നെ ഈ വികൃതാകാരികളായ സത്തകൾ ആരാണ്? എന്റെ മുമ്പിൽ വ്യക്തമായി പറയുക.

Verse 11

गणावूचतुः । अयं पिशाचलोकोत्र वसंति पिशिताशनाः । दत्त्वानुतापभाजो ये नोनो कृत्वा ददत्यपि

ഗണങ്ങൾ പറഞ്ഞു—ഇത് പിശാചലോകം; ഇവിടെ മാംസഭോജികൾ വസിക്കുന്നു. ദാനം ചെയ്തിട്ട് പിന്നെ അനുതാപം അനുഭവിക്കുന്നവർ, വീണ്ടും വീണ്ടും ഖേദത്തോടെ ദാനം ചെയ്താലും, ഈ അവസ്ഥയിൽ പങ്കാളികളാകും.

Verse 12

शिवं प्रसंगतोभ्यर्च्य सकृत्त्वशुचिचेतसः । अल्पपुण्याल्पलक्ष्मी काः पिशाचास्त इमे सखे

സഖേ, ഇവർ പിശാചുകൾ—അൽപപുണ്യവും അൽപലക്ഷ്മിയും ഉള്ളവർ. ഒരിക്കൽ സന്ദർഭവശാൽ ശിവനെ ആരാധിച്ചെങ്കിലും, അവരുടെ മനസ്സ് അശുദ്ധമായിരുന്നു.

Verse 13

ततो गच्छन्ददर्शाग्रे हृष्टपुष्टजनावृतम् । पिचंडिलैः स्थूलवक्त्रैर्मेघगंभीरनिःस्वनैः

പിന്നീട് മുന്നോട്ട് പോകുമ്പോൾ അവൻ മുന്നിൽ കണ്ടു—ആനന്ദിതരും പുഷ്ടരുമായ ജനങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ ഒരു പ്രദേശം; കട്ടിയുള്ള മുഖങ്ങളുള്ളവർ, ദൃഢദേഹികൾ, മേഘഗംഭീരമായ നാദംപോലെ മുഴങ്ങുന്നവർ।

Verse 14

लोकैरप्युषितं लोकं श्यामलांगैश्च लोमशैः । गणौ कथयतां केमी को लोकः पुण्यतः कुतः

ഈ ലോകം അനേകം ജീവികളാൽ വസിക്കപ്പെടുന്നു—ശ്യാമാംഗങ്ങളുള്ളവരും രോമശരുമായവർ. ഓ ഗണങ്ങളേ, പറയുക: ഇവർ ആരെ, ഇത് ഏത് ലോകം, ഏതു പുണ്യത്തിൽ നിന്നാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ഭവം?

Verse 15

गणावूचतुः । गुह्यकानामयं लोकस्त्वेते वै गुह्यकाः स्मृताः । न्यायेनोपार्ज्य वित्तानि गूहयंति च ये भुवि

ഗണങ്ങൾ പറഞ്ഞു—ഇത് ഗുഹ്യകരുടെ ലോകം; ഇവരെയാണ് ഗുഹ്യകർ എന്ന് സ്മരിക്കുന്നത്. ഭൂമിയിൽ നീതിപൂർവ്വം ധനം സമ്പാദിച്ച് അത് രഹസ്യമായി സൂക്ഷിക്കുകയും കാത്തുരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവർ ഇവർ.

Verse 16

स्वमार्गगाधनाढ्याश्च शूद्रप्रायाः कुटुंबिनः । संविभज्य च भोक्तारः क्रोधासूयाविवर्जिताः

അവർ തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ തൊഴിൽമാർഗ്ഗങ്ങളിൽ സമൃദ്ധരായ, അധികവും ശൂദ്രപ്രായ ഗൃഹസ്ഥർ. പങ്കുവെച്ചശേഷം മാത്രമേ ഭുജിക്കൂ; ക്രോധവും അസൂയയും ഇല്ലാത്തവർ.

Verse 17

न तिथिं नैव वारं च संक्रात्यादि न पर्व च । नाधर्मं न च धर्मं च विदंत्येते सदा सुखाः

അവർ തിഥിയെയും വാരത്തെയും കണക്കാക്കുന്നില്ല; സംക്രാന്തി മുതലായ പർവ്വങ്ങളും ആചരിക്കുന്നില്ല. അധർമ്മം-ധർമ്മം എന്ന ഭേദവും അറിയില്ല; എങ്കിലും അവർ എപ്പോഴും സുഖത്തിലാണ്.

Verse 18

एकमेव हि जानंति कुलपूज्यो हि यो द्विजः । तस्मै गाः संप्रयच्छंति मन्यंते तद्वचःस्फुटम्

അവർ ഒരേയൊരു തത്ത്വം മാത്രം അറിയുന്നു—കുലത്തിൽ പൂജ്യനായ ദ്വിജനാണ് ആദരണീയൻ. അവനു പശുക്കൾ സമർപ്പിച്ച്, അവന്റെ വാക്കിനെ വ്യക്തമായ പ്രമാണമായി കരുതുന്നു.

Verse 19

समृद्धिभाजोह्यत्रापि तेन पुण्येन गुह्यकाः । भुंजते स्वर्गसौख्यानि देववच्चाकुतोभयाः

ആ പുണ്യഫലത്താൽ ഇവിടെ പോലും ഗുഹ്യകർ സമൃദ്ധിയുടെ പങ്കാളികളാകുന്നു. ദേവന്മാരെപ്പോലെ സ്വർഗ്ഗസുഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ച്, ഏതു ദിക്കിലും ഭയം ഇല്ലാതെ ഇരിക്കുന്നു.

Verse 20

ततो विलोकयामास लोकं लोचनशर्मदम् । केऽमी जनास्त्वसौ लोकः किंनामा वदतां गणौ

അപ്പോൾ അവൻ കണ്ണുകൾക്ക് ആനന്ദം നൽകുന്ന ആ ലോകത്തെ നോക്കി ചോദിച്ചു—“ഇവർ ആരാണ്? ഈ ലോകത്തിന് എന്താണ് പേര്? ഓ ഗണങ്ങളേ, പറയുക.”

Verse 21

गणावूचतुः । गांधर्वस्त्वेषलोकोऽमी गंधर्वाश्च शुभव्रताः । देवानां गायनाद्येते चारणाः स्तुतिपाठकाः

ഗണങ്ങൾ പറഞ്ഞു—ഇത് ഗാന്ധർവലോകം; ഇവർ ശുഭവ്രതധാരികളായ ഗന്ധർവന്മാർ. ഇവർ ദേവന്മാർക്കായി പാടി, ദിവ്യചാരണരായി സ്തുതിപാഠം ചെയ്യുന്നു.

Verse 22

गीतज्ञा अतिगीतेन तोषयंति नराधिपान् । स्तुवंति च धनाढ्यांश्च धनलोभेन मोहिता

അവർ ഗീതജ്ഞർ; അതിഗാനത്തോടെ രാജാക്കളെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നു. ധനലോഭത്തിൽ മോഹിതരായി ധനികരെയും പുകഴ്ത്തുന്നു.

Verse 23

राज्ञां प्रसादलब्धानि सुवासांसि धनान्यपि । द्रव्याण्यपि सुगंधीनि कर्पूरादीन्यनेकशः

രാജാക്കന്മാരുടെ പ്രസാദംകൊണ്ട് അവർക്ക് മനോഹര വസ്ത്രങ്ങളും ധനവും ലഭിക്കുന്നു; കൂടാതെ സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളും—കർപ്പൂരം മുതലായവ പലവിധമായി ധാരാളം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 24

ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छंति गीतं गायंत्यहर्निशम् । श्रुतावेव मनस्तेषां नाट्यशास्त्रकृतश्रमाः

അവർ ബ്രാഹ്മണർക്കു തങ്ങളുടെ ഗാനം സമർപ്പിച്ച് പകലും രാത്രിയും പാടുന്നു. അവരുടെ മനസ് ശ്രുതിയിലേ (കേൾവിയിലെ സ്വരത്തിൽ) മാത്രം നിൽക്കുന്നു; നാട്യശാസ്ത്രവിധികളിൽ അവർ പരിശ്രമിക്കുന്നു.

Verse 25

तेन पुण्येन गांधर्वो लोकस्त्वेषां विशिष्यते । ब्राह्मणास्तोषिता यद्वै गीतविद्यार्जितैर्धनैः

ആ പുണ്യത്താൽ അവരുടെ ഗാന്ധർവലോകം വിശിഷ്ടമാകുന്നു; കാരണം ഗീതവിദ്യയാൽ സമ്പാദിച്ച ധനത്തോടെ അവർ സത്യമായും ബ്രാഹ്മണരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി.

Verse 26

गीतविद्याप्रभावेन देवर्षिर्नारदो महान् । मान्यो वैष्णवलोके वै श्रीशंभोश्चातिवल्लभः

ഗീതവിദ്യയുടെ പ്രഭാവത്താൽ മഹാദേവർഷി നാരദൻ വൈഷ്ണവലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു; ശ്രീശംഭു (ശിവൻ)ക്കും അത്യന്തം പ്രിയനാണ്.

Verse 27

तुंबुरुर्ना रदश्चोभौ देवानामतिदुर्लभौ । नादरूपी शिवः साक्षान्नादतत्त्वविदौ हि तौ

തുംബുരുവും നാരദനും—ഇരുവരും ദേവന്മാരിലും അതിദുർലഭർ; ശിവൻ സാക്ഷാൽ നാദസ്വരൂപൻ, അവർ ഇരുവരും നാദതത്ത്വജ്ഞരാണ്.

Verse 28

यदि गीतं क्वचिद्गीतं श्रीमद्धरिहरांतिके । मोक्षस्तु तत्फलं प्राहुः सा न्निध्यमथवा तयोः

എവിടെയെങ്കിലും ശ്രീമാൻ ഹരി-ഹരരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ഗാനം പാടുകയാണെങ്കിൽ, അതിന്റെ ഫലം മോക്ഷമോ അല്ലെങ്കിൽ ആ ഇരുവരുടെയും അടുത്ത സാന്നിധ്യമോ ആണെന്ന് പറയുന്നു.

Verse 29

गीतज्ञो यदि गीतेन नाप्नोति परमं पदम् । रुद्रस्यानुचरो भूत्वा तेनैव सह मोदते

ഗീതജ്ഞൻ ഗാനത്തിലൂടെ പരമപദം പ്രാപിക്കാതിരുന്നാലും, രുദ്രന്റെ അനുചരനായി അവനോടൊപ്പം തന്നെ ആനന്ദിക്കുന്നു.

Verse 30

अस्मिंल्लोके सदा कालं स्मृतिरे षा प्रगीयते । तद्गीतमालया पूज्यौ देवौ हरिहरौ सदा

ഈ ലോകത്തിൽ എല്ലായ്പ്പോഴും ഈ സ്മരണം പാടപ്പെടുന്നു: ആ ഗീതമാലയാൽ ഹരിയും ഹരനും എന്ന രണ്ടു ദേവന്മാർ സദാ പൂജ്യരാണ്.

Verse 31

इति शृण्वन्क्षणात्प्राप पुनरन्यन्मनोहरम् । शिवशर्माथ पप्रच्छ किं संज्ञं नगरं त्विदम्

ഇങ്ങനെ കേട്ട ഉടനെ അവൻ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ മറ്റൊരു മനോഹര ദൃശ്യം പ്രാപിച്ചു. അപ്പോൾ ശിവശർമൻ ചോദിച്ചു— “ഈ നഗരത്തിന് എന്താണ് പേര്?”

Verse 32

गणावूचतुः । असौ वैद्याधरो लोको नाना विद्या विशारदाः । एते विद्यार्थिनामन्नमुपानद्वस्त्रकंबलम्

ഗണങ്ങൾ പറഞ്ഞു— “ഇത് വിദ്യാധരന്മാരുടെ ലോകമാണ്; അവർ നാനാവിദ്യകളിൽ നിപുണരാണ്. ഇവർ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് അന്നം, പാദുക/ചെരിപ്പ്, വസ്ത്രം, കമ്പളം എന്നിവ നൽകുന്നു.”

Verse 33

औषधान्यपि यच्छं ति तत्पीडाशमनानि हि । नानाकलाः शिक्षयंति विद्यागर्वविवर्जिताः

അവർ പീഡകൾ സത്യമായി ശമിപ്പിക്കുന്ന ഔഷധങ്ങളും നൽകുന്നു. വിദ്യാഗർവ്വം വിട്ട് അവർ നാനാകലകൾ പഠിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 34

शिष्यं पुत्रेण पश्यंति वस्त्र तांबूल भोजनैः । अलंकृताश्च सत्कन्या धर्मा दुद्वाहयंति च

അവർ ശിഷ്യനെ പുത്രനെന്നപോലെ കണ്ട്, വസ്ത്രം, താംബൂലം, ഭോജനം എന്നിവകൊണ്ട് പരിപാലിക്കുന്നു. അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട സത്കുലീന കന്യകളുടെ വിവാഹവും ധർമ്മപ്രകാരം നടത്തിക്കുന്നു.

Verse 35

अभिलाषधिया नित्यं पूजयंतीष्टदेवताः । एतः पुण्यैर्वसंतीह विद्याधर वरा इमे

അവർ ഭക്തിയോടുകൂടിയ അഭിലാഷചിത്തത്തോടെ നിത്യവും തങ്ങളുടെ ഇഷ്ടദേവതകളെ പൂജിക്കുന്നു. ആ പുണ്യഫലത്താൽ തന്നെയാണ് ഈ ശ്രേഷ്ഠ വിദ്യാധരന്മാർ ഇവിടെ വസിക്കുന്നത്.

Verse 36

यावदित्थं कथां चक्रुस्तावत्संयमिनीपतिः । धर्मराजोभिसंप्राप्तो देवदुंदुभि निःस्वनैः

അവർ ഇങ്ങനെ സംഭാഷണം നടത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കെ, സംയമിനിയുടെ അധിപനായ ധർമ്മരാജൻ ദേവദുന്ദുഭികളുടെ ഗംഭീരനാദത്തോടുകൂടെ അവിടെ എത്തിച്ചേർന്നു.

Verse 37

सोम्यमूर्तिर्विमानस्थो धर्मज्ञैः परिवारितः । सेवाकर्मसु चतुरैर्भृत्यैस्त्रिचतुरैः सह

അവൻ സൗമ്യമൂർത്തിയായി വിമാനംമേൽ ഇരുന്ന്, ധർമ്മജ്ഞന്മാർ ചുറ്റിനിന്നു; സേവാകർമ്മത്തിൽ നിപുണരായ മൂന്ന് നാലു ഭൃത്യന്മാരോടുകൂടെയുമായിരുന്നു.

Verse 38

धर्मराज उवाच । साधुसाधु महाबुद्धे शिवशर्मन्द्विजोत्तम । कुलोचितं ब्राह्मणानां भवता प्रतिपादितम्

ധർമ്മരാജൻ പറഞ്ഞു—“സാധു, സാധു! മഹാബുദ്ധിയേ ശിവശർമനേ, ദ്വിജോത്തമനേ! നിന്റെ കുലത്തിന് യോജിച്ച ബ്രാഹ്മണാചാരം നീ യഥാവിധി സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു.”

Verse 39

वेदाभ्यासः कृतः पूर्वं गुरवश्चापि तोषिताः । धर्मशास्त्रपुराणे षु दृष्टो धर्मस्त्वयाऽदृतः

“മുമ്പ് നീ വേദാഭ്യാസം നടത്തി ഗുരുക്കന്മാരെയും സന്തോഷിപ്പിച്ചു; ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങളിലും പുരാണങ്ങളിലും കാണുന്ന ധർമ്മത്തെ നീ ആദരത്തോടെ അനുഷ്ഠിച്ചു.”

Verse 40

क्षालितं मुक्तिपुर्यद्भिराशुगंतृशरीरकम् । कोविदोऽस्ति भवानेव जीविते जीवितेतरे

“മുക്തിപുരിയുടെ ജലങ്ങൾ വേഗം വിട്ടുപോകുന്ന നിന്റെ ശരീരത്തെ ശുദ്ധമാക്കി; ജീവിതത്തിലും ജീവിതോത്തരത്തിലും യഥാർത്ഥ വിവേകി നീയേ.”

Verse 41

कलेवरं पूतिगंधि सदैवाशुचिभाजनम् । सुतीर्थपुण्य पण्येन सम्यग्विनिमितं त्वया

ഈ ദേഹം ദുർഗന്ധമുള്ളതും നിത്യം അശുചിയുടെ പാത്രവും ആകുന്നു; സുതീർത്ഥപുണ്യമെന്ന വിലയേറിയ മൂല്യത്താൽ നീ ഇതിനെ യഥാവിധി പുനർഘടിപ്പിച്ചു।

Verse 42

अतएवाहि पांडित्यमाद्रिंयते विचक्षणाः । अहःक्षेपं न क्षिपंति क्षणमेकं हि ते बुधाः

അതുകൊണ്ടുതന്നെ വിവേകികൾ സത്യപാണ്ഡിത്യത്തെ ആദരിക്കുന്നു; ആ ബുദ്ധിമാന്മാർ ദിനം പാഴാക്കുന്നില്ല—ഒരു ക്ഷണവും വ്യർത്ഥമാക്കുന്നില്ല।

Verse 43

निमेषान्पंचपान्मर्त्ये प्राणंति प्राणिनो ध्रुवम् । तत्रापि न प्रवर्तेयुरघकर्मणि गर्हिते

മർത്ത്യലോകത്തിൽ ജീവികൾ നിശ്ചയമായി ഏതാനും നിമിഷങ്ങൾ മാത്രമേ ജീവിക്കൂ; എന്നിരുന്നാലും നിന്ദ്യമായ പാപകർമ്മത്തിൽ ഏർപ്പെടരുത്।

Verse 44

स्थिरापायः सदा कायो न धनं निधनेऽवति । तन्मूढः प्रौढकार्ये किं न यतेत भवानिव

ഈ ശരീരം എപ്പോഴും നാശത്തിലേക്കാണ് നീങ്ങുന്നത്; ധനം മരണസമയത്ത് രക്ഷിക്കില്ല. അപ്പോൾ മോഹിതൻ മഹത്തായ ലക്ഷ്യത്തിനായി എന്തുകൊണ്ട് പരിശ്രമിക്കാതിരിക്കണം—നീ ചെയ്തതുപോലെ?

Verse 45

सत्वरं गत्वरं चायुर्लोकः शोकसमाकुलः । तस्माद्धर्मे मतिः कार्या भवतेव सुधार्मिकैः

ആയുസ്സ് വേഗത്തിൽ വഴുതിപ്പോകുന്നു; ലോകം ശോകത്തിൽ ആകുലമാണ്. അതിനാൽ സുദാർമ്മികർ ധർമ്മത്തിൽ തന്നെ മനസ്സുറപ്പിക്കണം—നീ ചെയ്തതുപോലെ।

Verse 46

सत्कर्मणो विपाकोऽयं तव वंद्यौ ममाप्यहो । यदेतौ भगवद्भक्तौ सखित्वं भवतो गतौ

ഇത് നിന്റെ സത്കർമ്മങ്ങളുടെ ഫലമാണ്—അഹോ, എത്ര അത്ഭുതം! നിനക്കും എനിക്കും വന്ദ്യരായ ഈ രണ്ടു ഭഗവദ്ഭക്തർ നിനക്കൊപ്പം സഖ്യത പ്രാപിച്ചു।

Verse 47

ममाज्ञा दीयतां तस्मात्साहाय्यं करवाणि किम् । यत्कर्तव्यं मादृशैस्ते तत्कृतं भवतैवहि

അതുകൊണ്ട് എനിക്ക് ആജ്ഞ നൽകുക—ഞാൻ എന്ത് സഹായം ചെയ്യണം? എന്നെപ്പോലുള്ളവർ ചെയ്യേണ്ടത് എല്ലാം നിങ്ങൾ ഒരാളായി തന്നെ ഇതിനകം നിർവഹിച്ചു।

Verse 48

अद्य धन्यतरोस्मीह यद्दृष्टौ भगवद्गणौ । सेवा सदैव मे ज्ञाप्या श्रीमच्चरणसन्निधौ

ഇന്ന് ഞാൻ അത്യന്തം ധന്യൻ; കാരണം ഭഗവാന്റെ ഗണങ്ങളെ ഞാൻ ദർശിച്ചു. അവന്റെ ശ്രീചരണസന്നിധിയിൽ എനിക്ക് എപ്പോഴും സേവനം നിയോഗിക്കപ്പെടട്ടെ।

Verse 49

ततः प्रस्थापितस्ताभ्यां प्राविशत्स्वपुरीं यमः । अप्राक्षीच्च ततो विप्रस्तौ गणौ प्रस्थिते यमे

പിന്നീട് ആ രണ്ടുപേരാൽ ആദരത്തോടെ യാത്രയാക്കപ്പെട്ട യമൻ തന്റെ നഗരിയിൽ പ്രവേശിച്ചു. യമൻ പോയ ശേഷം ആ ബ്രാഹ്മണൻ ആ രണ്ടു ഗണങ്ങളോടു ചോദിച്ചു।

Verse 50

शिवशर्मोवाच । साक्षादयं धर्मराजो ननु सौम्यतराकृतिः । धर्म्याण्येव वचांस्यस्य मनः प्रीतिकराणि च

ശിവശർമ പറഞ്ഞു—ഇവൻ സാക്ഷാൽ ധർമരാജൻ തന്നെയാകുന്നു; എങ്കിലും രൂപം അത്യന്തം സൗമ്യമാണ്. അവന്റെ വചനങ്ങൾ മുഴുവനും ധർമമയവും മനസ്സിനെ ആനന്ദിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്।

Verse 51

पुरी संयमनी सेयमतीव शुभलक्षणा । आकर्ण्य यस्य नामापि पापिनोऽतीव बिभ्यति

സംയമനീ എന്ന ഈ പുരി അത്യന്തം ശുഭലക്ഷണങ്ങളാൽ സമന്വിതമാണ്; എന്നാൽ അതിന്റെ നാമം മാത്രം കേട്ടാലും പാപികൾ അത്യന്തം ഭയപ്പെടുന്നു.

Verse 52

यमरूपं वर्ण यंति मर्त्यलोकेऽन्यथा जनाः । अन्यथाऽयं मया दृष्टो ब्रूतं तत्कारणं गणौ

മർത്ത്യലോകത്തിൽ ജനങ്ങൾ യമന്റെ രൂപം മറ്റെവിധം വർണ്ണിക്കുന്നു; എന്നാൽ ഞാൻ അവനെ വ്യത്യസ്തമായി കണ്ടു—ഹേ ഗണങ്ങളേ, അതിന്റെ കാരണം പറയുക.

Verse 53

केन पश्यंत्यमुं लोकं निवसंति तथात्र के । इदमेवास्य किं रूपं किं चान्यच्च निवेद्यताम्

ആ ലോകം ഏതു മാർഗ്ഗത്തിൽ ദർശിക്കപ്പെടുന്നു, അവിടെ ആരാണ് വസിക്കുന്നത്? ഇതുമാത്രമാണോ അവന്റെ രൂപം, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരു രൂപവും ഉണ്ടോ? വിശദമായി അറിയിക്കണം.

Verse 54

गणावूचतुः । शृणु सौम्य सुसौम्योऽसौ दृश्यतेत्र भवादृशैः । धर्ममूर्तिः प्रकृत्यैव निःशंकैः पुण्यराशिभिः

ഗണങ്ങൾ പറഞ്ഞു—ഹേ സൗമ്യാ, കേൾക്കുക. ഇവിടെ നിനക്കുപോലുള്ള പുണ്യസമ്പന്നരും നിർഭയരുമായവർക്ക് അവൻ അത്യന്തം സൗമ്യരൂപത്തിൽ ദൃശ്യമാകുന്നു; കാരണം സ്വഭാവത്താൽ തന്നെ അവൻ ധർമ്മമൂർത്തിയാണ്.

Verse 55

अयमेव हि पिंगाक्षः क्रोधरक्तांतलोचनः । दंष्ट्राकरालवदनो विद्युल्ललनभीषणः

ഇവൻ തന്നെയാണ് പിംഗാക്ഷൻ; ക്രോധത്താൽ കണ്ണുകളുടെ അറ്റങ്ങൾ രക്തിമമായവൻ; ദംഷ്ട്രകളാൽ ഭീകരമുഖൻ, മിന്നലുപോലെ ഭയങ്കര ദീപ്തിയുള്ള (രൂപവും) അവനേ.

Verse 56

ऊर्ध्वकेशोऽतिकृष्णांगः प्रलयांबुदनिःस्वनः । कालदंडोद्यतकरो भुकुटी कुटिलाननः

മുകളിലേക്ക് നിൽക്കുന്ന മുടി, അതികറുത്ത ശരീരം, പ്രളയകാലത്തെ മേഘങ്ങളെപ്പോലെയുള്ള ഗർജ്ജനം, കയ്യിൽ കാലദണ്ഡുയർത്തി, പുരികം ചുളിച്ച് വികൃതമായ മുഖത്തോടുകൂടിയവൻ.

Verse 57

आनयैनं पातयैनं बधानामुंच दुर्दम । घातयैनं सुदुर्वृत्तं मूर्ध्नि तीव्रमयोघनैः

ഇവനെ കൊണ്ടുവരൂ, താഴെയിടൂ, ബന്ധിക്കൂ, ഹേ ദുർദ്ദമാ! ഇവനെ വിടരുത്. ഈ ദുഷ്ടന്റെ തലയിൽ ഇരുമ്പുലക്കകൾ കൊണ്ട് ശക്തമായി അടിക്കൂ.

Verse 58

आताडयैनं दुर्वृत्तं धृत्वा पादौ शिलातले । उत्पाटयास्य नेत्रे त्वं निधाय चरणं गले

ഈ ദുഷ്ടനെ അടിക്കൂ, കാലുകൾ കല്ലിൽ ചേർത്തുപിടിക്കൂ. ഇവന്റെ കഴുത്തിൽ കാൽ വെച്ചുകൊണ്ട് ഇവന്റെ കണ്ണുകൾ പിഴുതെടുക്കൂ.

Verse 59

एतस्य गल्लावुत्फुल्लौ क्षुरेणाशुवि पाटय । पाशेन कंठं बद्धास्य समुल्लंबय भूरुहे

ഇവന്റെ വീർത്ത കവിളുകൾ ക്ഷൗരക്കത്തി കൊണ്ട് വേഗത്തിൽ കീറിക്കളയൂ. ഇവന്റെ കഴുത്തിൽ കയറിട്ട് കെട്ടി മരത്തിൽ തൂക്കിയിടൂ.

Verse 60

विदारयास्य मूर्धानं करपत्रेण दारुवत् । पार्ष्णिघातैर्घ्नतास्यास्यं समुच्चूर्णय दारुणैः

മരം അറുക്കുന്നതുപോലെ വാൾ കൊണ്ട് ഇവന്റെ തല പിളർക്കൂ. ഉപ്പൂറ്റി കൊണ്ടുള്ള ശക്തമായ ചവിട്ടുകളാൽ ഇവന്റെ മുഖം തകർത്തു കളയൂ.

Verse 61

परदारप्रसृमरं करं छिंध्यस्य पापिनः । परदारगृहं यातुः पादौ चास्य विखंडय

പരസ്ത്രീയെ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഈ പാപിയുടെ കൈ വെട്ടിക്കളയുക; പരസ്ത്രീയെ തേടി അന്യന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോകുന്ന ഇവന്റെ കാലുകളും തല്ലിയൊടിക്കുക.

Verse 62

सूचीभी रोमकूपेषु तनुं व्यधिहि सर्वतः । दातुः परकलत्रांगे नखपंक्ती दुरात्मनः

പരസ്ത്രീയുടെ ശരീരത്തിൽ നഖം കൊണ്ട് മുറിവേൽപ്പിക്കുന്ന ഈ ദുരാത്മാവിന്റെ ശരീരത്തിലെ രോമകൂപങ്ങളിൽ എല്ലായിടത്തും സൂചികൾ കുത്തിയിറക്കുക.

Verse 63

परदारमुखाघ्रातुर्मुखे निष्ठीवयास्य हि । वक्तुः परापवादस्य कीलं तीक्ष्णं मुखे क्षिप

പരസ്ത്രീയുടെ മുഖം ആസ്വദിക്കുന്നവന്റെ മുഖത്ത് കാരിച്ചുപ്പുക; മറ്റുള്ളവരെക്കുറിച്ച് അപവാദം പറയുന്നവന്റെ വായയിൽ മൂർച്ചയുള്ള ആണി അടിച്ചു കയറ്റുക.

Verse 64

भर्जयैनं चणकवत्तप्तवालुक कर्परैः । भ्राष्ट्रे विकटवक्त्रत्वं परसंतापकारिणम्

മറ്റുള്ളവരെ ദ്രോഹിക്കുന്ന ഇവനെ ചുട്ടുപഴുത്ത മണൽ നിറച്ച പാത്രങ്ങളിൽ കടല വറുക്കുന്നതുപോലെ വറുക്കുക; ഇവന്റെ മുഖം വികൃതമാകട്ടെ.

Verse 65

दोषारोपं सदाकर्तुरदोषे क्रूरलोचन । निमज्जयास्य वदनं पूयशोणितकर्दमे

ക്രൂരമായ കണ്ണുകളുള്ളവനേ, നിരപരാധികളിൽ എപ്പോഴും കുറ്റം ആരോപിക്കുന്നവന്റെ മുഖം ചലവും രക്തവും നിറഞ്ഞ ചെളിയിൽ മുക്കുക.

Verse 66

अदत्तपरवस्तूनां गृह्णतः करपल्लवम् । आप्लुत्याप्लुत्य तैलेन तप्तांगारे पचोत्कट

അന്യന്റെ അനുവാദമില്ലാതെ വസ്തുക്കള്‍ എടുക്കുന്നവന്റെ കൈ പിടിച്ചു എണ്ണയില്‍ മുക്കി പഴുത്ത കനലിലിട്ടു പാകം ചെയ്യുക.

Verse 67

अपवादं गुरोर्वक्तुर्निंदाकर्तुः सुपर्वणाम् । तप्तलोहशलाकाश्च मुखे भीषण निक्षिप

ഗുരുവിനെ അപവാദം പറയുന്നവന്റെയും ദേവന്മാരെ നിന്ദിക്കുന്നവന്റെയും വായില്‍, ഹേ ഭീകരാ, പഴുപ്പിച്ച ഇരുമ്പ് ദണ്ഡുകള്‍ കുത്തിയിറക്കുക.

Verse 68

परमर्म स्पृशश्चास्य परच्छिद्रप्रकाशितुः । सुतप्तायोमयाञ्च्छंकून्सर्वसंधिषु रोपय

അന്യന്റെ മര്‍മ്മത്തെ നോവിക്കുന്നവന്റെയും അന്യന്റെ ന്യൂനതകളെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നവന്റെയും സകല സന്ധികളിലും പഴുപ്പിച്ച ഇരുമ്പാണികള്‍ തറയ്ക്കുക.

Verse 69

अन्ये न दीयमाने स्वे निषेद्धुःपापकारिणः । आच्छेत्तुः परवृत्तीनां जिह्वां छिंध्यस्य दुर्मुख

ഹേ ദുര്‍മുഖാ, അന്യന്‍ സ്വന്തം ധനം ദാനം ചെയ്യുമ്പോള്‍ തടയുന്ന പാപിയുടെയും അന്യന്റെ ഉപജീവനമാര്‍ഗ്ഗം മുടക്കുന്നവന്റെയും നാവ് അറുത്തുമാറ്റുക.

Verse 70

देवस्वभोक्तुः क्रोडास्य ब्राह्मणस्वस्यभोजिनः । विदार्योदरमस्याशु विट्कीटैः परिपूरय

ദേവസ്വം അപഹരിക്കുന്നവന്റെയും ബ്രാഹ്മണന്റെ ധനം അനുഭവിക്കുന്നവന്റെയും വയറു കീറി അതില്‍ മലത്തിലെ കൃമികളെ നിറയ്ക്കുക.

Verse 71

न देवार्थे न विप्रार्थे नातिथ्यर्थे पचेत्क्वचित् । तममुं स्वार्थपक्तारं कुंभीपाके पचांधक

ദേവന്മാർക്കോ ബ്രാഹ്മണർക്കോ അതിഥികൾക്കോ വേണ്ടി ഭക്ഷണം പാകം ചെയ്യാത്തവനും, സ്വന്തം കാര്യത്തിന് വേണ്ടി മാത്രം പാകം ചെയ്യുന്നവനുമായ ആ പാപിയെ കുംഭീപാക നരകത്തിലിട്ട് വേവിക്കുക, ഹേ അന്ധകാ!

Verse 72

उग्रास्य शिशुहंतारममुं विश्रंभघातिनम् । कृतघ्नं नय वेगेन महारौरव रौरवम्

ഹേ ഉഗ്രമുഖാ! ശിശുഹത്യ ചെയ്തവനെയും, വിശ്വാസവഞ്ചകനെയും, നന്ദികെട്ടവനെയും വേഗത്തിൽ രൗരവം, മഹാരൗരവം എന്നീ നരകങ്ങളിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകൂ.

Verse 73

ब्रह्मघ्नं चांधतामिस्रे सुरापं पूयशोणिते । कालसूत्रे हेमचौरमवीचौ गुरुतल्पगम्

ബ്രഹ്മഹത്യ ചെയ്തവനെ അന്ധതാമിസ്രത്തിലും, മദ്യപാനിയെ പൂയശോണിതത്തിലും, സ്വർണ്ണം മോഷ്ടിച്ചവനെ കാലസൂത്രത്തിലും, ഗുരുപത്നിയെ പ്രാപിച്ചവനെ അവീചി നരകത്തിലും തള്ളുക.

Verse 74

तत्संसर्गिणमावर्षमसिपत्रवने तथा । एतान्महापातकिनस्तप्ततैलकटाहके

ഇവരുടെ കൂട്ടുക്കാരെ ആവർഷം, അസിപത്രവനം എന്നീ നരകങ്ങളിലേക്ക് അയക്കുക. ഈ മഹാപാപികളെ തിളച്ച എണ്ണയുള്ള കുട്ടകങ്ങളിൽ ഇടുക.

Verse 75

आप्लुत्याप्लुत्य दुर्दंष्ट्रकाकोलैर्लोहतुंडकैः । संतोद्यमानान्पापिष्ठान्नित्यं कल्पं निवासय

അവരെ വീണ്ടും വീണ്ടും മുക്കിത്താഴ്ത്തി, ഇരുമ്പ് കൊക്കും ഭയങ്കരമായ പല്ലുകളുമുള്ള കാക്കകളെക്കൊണ്ട് കൊത്തിവലിപ്പിച്ച്, ആ പാപികളെ ഒരു കല്പകാലം അവിടെത്തന്നെ താമസിപ്പിക്കുക.

Verse 76

स्त्रीघ्नं गोघ्नं च मित्रघ्नं कूटशाल्मलिपादपे । उल्लंबय चिरंकालमूर्ध्वपादमधोमुखम्

സ്ത്രീഹന്താവിനെയും ഗോഹന്താവിനെയും മിത്രഘാതകനെയും കൂടശാൽമലി വൃക്ഷത്തിൽ ദീർഘകാലം തലകീഴായി തൂക്കിയിടുക.

Verse 77

त्वचमस्य च संदंशैस्त्रोटय त्वं महाभुज । आश्लेषितुर्मित्रपत्न्या भुजावुत्पाटया शुच

ഹേ മഹാബാഹോ! ഇറുക്കിയുപയോഗിച്ച് ഇവന്റെ തൊലി പിച്ചിക്കീറുക. മിത്രത്തിന്റെ പത്നിയെ ആലിംഗനം ചെയ്ത ആ അശുദ്ധന്റെ കൈകൾ പിഴുതെടുക്കുക.

Verse 78

ज्वालाकीले महाघोरे नरकेऽमुं नि पातय । यो वह्निना दाहयति परक्षेत्रं परालयम्

അന്യന്റെ വയലും അന്യന്റെ വീടും തീയിട്ടു നശിപ്പിക്കുന്നവനെ അതിഘോരമായ 'ജ്വാലാകീലം' എന്ന നരകത്തിൽ തള്ളിയിടുക.

Verse 79

कालकूटे च गरदं कूटसाक्ष्याभिवादिनम् । मानकूटं तुलाकूटं कंठमोटे निपातय

വിഷം കൊടുക്കുന്നവനെയും കള്ളസാക്ഷി പറയുന്നവനെയും 'കാകൂട' നരകത്തിൽ തള്ളുക. അളവിലും തൂക്കത്തിലും കൃത്രിമം കാണിക്കുന്നവരെ 'മാനകൂടം', 'തുലാകൂടം', 'കണ്ഠമോട്ടം' എന്നീ നരകങ്ങളിൽ വീഴ്ത്തുക.

Verse 80

लालापिबेच दुष्प्रेक्ष्य तीर्थासुष्ठीविनं नय । आमपाके च गर्भघ्नं शूलपाकेऽन्यतापिनम्

പുണ്യതീർത്ഥങ്ങളിൽ തുപ്പുന്ന ദുഷ്ടനെ കാണാൻ ഭയങ്കരമായ 'ലാലാപിബം' എന്ന നരകത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോവുക. ഗർഭഹത്യ ചെയ്തവനെ 'ആമപാകം' നരകത്തിലും മറ്റുള്ളവരെ പീഡിപ്പിക്കുന്നവനെ 'ശൂലപാകം' നരകത്തിലും തള്ളുക.

Verse 81

रसविक्रयिणं विप्रमिक्षुयंत्रे प्रपीडय । प्रजापीडाकरं भूपमंधकूपे निपातय

നിഷിദ്ധ ‘രസം’ വിൽക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണനെ ഇക്ഷുയന്ത്രത്തിൽ ഞെരിച്ച് തകർക്കുക; പ്രജയെ പീഡിപ്പിക്കുന്ന രാജാവിനെ അന്ധകൂപ നരകത്തിൽ തള്ളിവിടുക।

Verse 82

गोतिलांश्च तुरंगांश्च विक्रेतारं द्विजाधमम् । मातुलान्याः सुरायाश्च विक्रेतारं हलायुध

പശു, എള്ള്, കുതിര എന്നിവ വിൽക്കുന്ന ആ അധമ ബ്രാഹ്മണനെ (ശിക്ഷിക്ക); മദ്യമായ സുര വിൽക്കുന്നവനെയും—ഹേ ഹലായുധ।

Verse 83

मुसलोलूखले वैश्यं कंडयैनं पुनःपुनः । शूद्रं द्विजावमंतारं द्विजाग्रे मंचसेविनम्

മുസലോലൂഖല നരകത്തിൽ ആ വൈശ്യനെ വീണ്ടും വീണ്ടും ചുരണ്ടി പീഡിപ്പിക്കുക; ദ്വിജരെ അപമാനിക്കുകയും ബ്രാഹ്മണരുടെ മുമ്പിൽ കട്ടിലിൽ ഇരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ശൂദ്രനെയും (ശിക്ഷിക്കുക)।

Verse 84

अधोमुखे च नरके दीर्घग्रीवप्रपीड्य

അധോമുഖം എന്ന നരകത്തിൽ അവരുടെ ദീർഘകണ്ഠങ്ങൾ അമർത്തി ഞെരിച്ച് തകർക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 85

शूद्रं ब्राह्मणजेतारं वैश्यं बाह्मणमानिनम् । क्षत्रियं याजकं चापि विप्रं वेदविवर्जितम्

ബ്രാഹ്മണരെ കീഴടക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന ശൂദ്രനെ; താനെ ബ്രാഹ്മണനെന്ന് കരുതുന്ന വൈശ്യനെ; യാജകകർമ്മം ചെയ്യുന്ന ക്ഷത്രിയനെ; വേദവിവർജിതനായ ബ്രാഹ്മണനെയും (ശിക്ഷിക്കുക)।

Verse 86

लाक्षालवणमांसानां सतैलविषसर्पिषाम् । आयुधेक्षुविकाराणां विक्रेतारं द्विजाधमम्

അരക്ക്, ഉപ്പ്, മാംസം, എണ്ണ, വിഷം, നെയ്യ്, ആയുധങ്ങൾ, കരിമ്പ് ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ എന്നിവ വിൽക്കുന്ന ആ നീച ബ്രാഹ്മണനെ (പിടിക്കുക).

Verse 87

पाशपाणेकशापाणे बद्ध्वैतांश्चरणेदृढम् । घातयंतौ कशाघातैर्नयतं तप्तकर्दमे

കയറും ചമ്മട്ടിയും കയ്യിലേന്തിയവരേ! ഇവരുടെ കാലുകൾ മുറുകെ കെട്ടി, ചമ്മട്ടികൊണ്ട് അടിച്ചു കൊണ്ട് തപ്തകർദ്ദമത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുവിൻ.

Verse 88

इमां स्त्रियं श्लेषयाशु पुंश्चलीं कुलकल्मषाम् । तेनोपपतिना सार्धं तप्तायसमयेन च

കുലത്തിന് അപമാനം വരുത്തിയ ഈ ദുർന്നടപ്പുകാരിയെ ആ കാമുകനോടും പഴുപ്പിച്ച ഇരുമ്പ് രൂപത്തോടും ചേർത്ത് വേഗത്തിൽ ആലിംഗനം ചെയ്യിക്കുവിൻ.

Verse 89

स्वयं गृहीत्वा नियमं यस्त्यजेदजितेंद्रियः । तं प्रापय दुराधर्षं बहुभ्रमरदंशके

ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിക്കാതെ സ്വയം വ്രതം സ്വീകരിക്കുകയും പിന്നീട് അത് ഉപേക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവനെ, വണ്ടുകൾ കുത്തുന്ന നരകത്തിലേക്ക് അയക്കുക.

Verse 90

इत्यादिजल्पन्दुर्वृत्तैः श्रूयते दूरतो यमः । स्वकर्मशंकितैः पापै र्दृश्यतेति भयंकरः

ദുഷ്ടന്മാരോട് ഇപ്രകാരം സംസാരിച്ചുകൊണ്ട് യമധർമ്മൻ ദൂരെനിന്നുതന്നെ കേൾക്കപ്പെടുന്നു; സ്വന്തം കർമ്മങ്ങളെ ഓർത്തു ഭയപ്പെടുന്ന പാപികൾക്ക് അവൻ അതീവ ഭയങ്കരനായി കാണപ്പെടുന്നു.

Verse 91

ये प्रजाः पालयंतीह पुत्रानेव निजौरसान् । दंडयंति च धर्मेण भूपास्तेऽस्य सभासदः

ഇവിടെ പ്രജകളെ സ്വന്തം ഔരസപുത്രന്മാരെപ്പോലെ പരിപാലിക്കുകയും ധർമ്മപ്രകാരം ശിക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന രാജാക്കന്മാർ യമധർമ്മരാജന്റെ സഭാസദന്മാരാകുന്നു।

Verse 92

वर्णाश्रमाश्च यद्राष्ट्रे ऽनुतिष्ठंति निजां क्रियाम् । कालेनापन्ननिधना भूपास्तेऽस्य सभासदः

ഏതു രാജ്യത്തിൽ വർണാശ്രമങ്ങൾ തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ കര്‍മ്മങ്ങൾ വിധിപൂർവ്വം അനുഷ്ഠിക്കുന്നുവോ, ആ രാജാവ് കാലം വന്നപ്പോൾ ദേഹത്യാഗം ചെയ്ത് യമസഭാസദനാകുന്നു।

Verse 93

नैव दीनो न दुर्वृत्तो नापद्ग्रस्तो न शोकभाक् । येषां राष्ट्रे प्रदृश्यंते भूपास्तेऽस्य सभासदः

ഏതു രാജ്യത്തിൽ ദീനനും ഇല്ല, ദുർവൃത്തനും ഇല്ല, ആപത്തിൽ പീഡിതനും ഇല്ല, ശോകഭാകനും ഇല്ല—അത്തരം രാജാക്കന്മാർ യമസഭാസദന്മാരാകുന്നു।

Verse 94

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः स्वधर्म निरताः सदा । अन्येपि ये संयमिनः संयमिन्यां वसंति ते

ബ്രാഹ്മണർ, ക്ഷത്രിയർ, വൈശ്യർ എപ്പോഴും സ്വധർമ്മത്തിൽ നിരതരായിരിക്കുന്നു; അതുപോലെ മറ്റു സംയമികൾക്കും സംയമിനീ (യമപുരി)യിൽ വാസമുണ്ട്।

Verse 95

उशीनरः सुधन्वा च वृषपर्वा जयद्रथः । रजिः सहस्रजित्कुक्षिर्दृढधन्वा रिपुंजयः

ഉശീനരൻ, സുദന്വൻ, വൃഷപർവൻ, ജയദ്രഥൻ, രജീ, സഹസ്രജിത്, കുക്ഷി, ദൃഢധന്വൻ, റിപ്പുഞ്ജയൻ—ഇവരും അവരിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു।

Verse 96

युवनाश्वो दंतवक्त्रो नाभागो रिपुमंगलः । करंधमो धर्मसेनः परमर्दः परांतकः

യുവനാശ്വൻ, ദന്തവക്ത്രൻ, നാഭാഗൻ, റിപ്പുമംഗളൻ, കരന്ധമൻ, ധർമ്മസേനൻ, പരമർദൻ, പരാന്തകൻ—ഇവർ പ്രസിദ്ധ ധർമ്മനിഷ്ഠ രാജാക്കന്മാർ; ധർമ്മസഭയിൽ പേരോടെ കീര്ത്തിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 97

एते चान्ये च बहवो राजानो नीतिवर्तिनः । धर्माधर्मविचारज्ञाः सुधर्मायां समासते

ഇവരും മറ്റും അനേകം നയവർത്തികളായ രാജാക്കന്മാരും, ധർമ്മാധർമ്മ വിവേചനം അറിയുന്നവരായി, ‘സുധർമ്മാ’ എന്ന ദിവ്യസഭയിൽ ഒരുമിച്ച് ആസീനരാകുന്നു।

Verse 99

गोविंदमाधवमुकुंद हरेमुरारे शंभो शिवेश शशिशेखर शूलपाणे । दामोदराच्युत जनार्दन वासुदेव त्याज्या भटाय इति संततमामनंति

‘ഗോവിന്ദ, മാധവ, മുകുന്ദ, ഹരി, മുരാരി; ശംഭു, ശിവേശ, ശശിശേഖര, ശൂലപാണി; ദാമോദര, അച്യുത, ജനാർദന, വാസുദേവ’—ഇങ്ങനെ നാമോച്ചരിച്ചു അവർ നിരന്തരം പറയുന്നു: ‘ഹേ യമഭടന്മാരേ, ഇവനെ വിട്ടുകളയുക।’

Verse 100

गंगाधरांधकरिपो हरनीलकंठ वैकुंठ कैटभरिपो कमठाब्जपाणे । भूतेशखंडपरशोमृडचंडिकेश त्याज्या भटाय इति संततमामनंति

‘ഗംഗാധര, അന്ധകരിപു, ഹര, നീലകണ്ഠ; വൈകുണ്ഠ, കൈടഭരിപു, കമഠ, അബ്ജപാണി; ഭൂതേശ, ഖണ്ഡപരശു, മൃഡ, ചണ്ഡികേശ’—ഇങ്ങനെ ജപിച്ച് അവർ നിരന്തരം പറയുന്നു: ‘ഹേ ഭടന്മാരേ, ഇവനെ വിട്ടുകളയുക।’

Verse 110

इत्थं द्विजेंद्र निजभृत्यगणान्सदैव संशिक्षयेदवनिगान्स हि धर्मराजः । अन्येपि ये हरिहरांकधरा धरायां ते दूरतः पुनरहो परिवर्जनीयाः

ഇങ്ങനെ, ഹേ ദ്വിജേന്ദ്രാ, ധർമ്മരാജൻ യമൻ തന്റെ ഭൃത്യഗണത്തെ സദാ ഉപദേശിക്കുന്നു। ഭൂമിയിൽ ഹരി-ഹരരുടെ ബാഹ്യചിഹ്നങ്ങൾ മാത്രം ധരിച്ചു, ശുദ്ധാചാരം ഇല്ലാത്തവരെയും ദൂരത്തുനിന്നുതന്നെ ഒഴിവാക്കണം।

Verse 112

इति शृण्वन्कथां रम्यां शिवशर्माप्रियेऽनघाम । प्रहृष्टवक्त्रः पुरतो ददर्शाप्सरसापुरीम्

ഈ രമ്യകഥ ശ്രവിച്ച ശിവശർമയുടെ നിർമലപ്രിയ, ഹർഷംകൊണ്ട് പ്രകാശിക്കുന്ന മുഖത്തോടെ, മുന്നിൽ അപ്സരാസുനഗരം ദർശിച്ചു।