Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 18

एकमेव हि जानंति कुलपूज्यो हि यो द्विजः । तस्मै गाः संप्रयच्छंति मन्यंते तद्वचःस्फुटम्

ekameva hi jānaṃti kulapūjyo hi yo dvijaḥ | tasmai gāḥ saṃprayacchaṃti manyaṃte tadvacaḥsphuṭam

അവർ ഒരേയൊരു തത്ത്വം മാത്രം അറിയുന്നു—കുലത്തിൽ പൂജ്യനായ ദ്വിജനാണ് ആദരണീയൻ. അവനു പശുക്കൾ സമർപ്പിച്ച്, അവന്റെ വാക്കിനെ വ്യക്തമായ പ്രമാണമായി കരുതുന്നു.

एकम्one (thing/person)
एकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; कर्मपदम् (वस्तु)
एवonly
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपातः
हिindeed/for
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formहेतौ/निश्चये निपातः (particle: indeed/for)
जानन्तिthey know
जानन्ति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formलट्-लकारः, परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, बहुवचनम्
कुलपूज्यःworthy of family reverence
कुलपूज्यः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकुल (प्रातिपदिक) + पूज्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; √पूज् + यत्)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्; समासः: कुले पूज्यः (worthy of worship in the family)
हिindeed
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपातः (indeed)
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्धक-सर्वनाम (relative pronoun)
द्विजःa brāhmaṇa (twice-born)
द्विजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
तस्मैto him
तस्मै:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, चतुर्थी-विभक्तिः (Dative), एकवचनम्
गाःcows
गाः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
संप्रयच्छन्तिthey give/offer
संप्रयच्छन्ति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + प्र + यम्/यच्छ् (धातु; √यम्)
Formलट्-लकारः, परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, बहुवचनम्; उपसर्गौ सम्, प्र
मन्यन्तेthey think/consider
मन्यन्ते:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootमन् (धातु)
Formलट्-लकारः, आत्मनेपदम्, प्रथम-पुरुषः, बहुवचनम्
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम; (वचःस्फुटम् इति विशेष्यं प्रति)
वचःस्फुटम्clear word/speech
वचःस्फुटम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक) + स्फुट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः: स्फुटं वचः (clear speech/word)

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)

Type: kshetra

Scene: Villagers approach a revered dvija seated on a simple seat; they offer cows with decorated horns; the dvija speaks calmly; listeners attentive, hands folded.

D
Dvija
G
Go-dāna

FAQs

Honor worthy spiritual custodians and support them through dāna; right guidance is treated as authoritative when rooted in dharma.

The verse sits within Kāśīkhaṇḍa’s Kāśī setting, but it does not name a particular tirtha.

Go-dāna is explicitly mentioned: offering cows to the revered dvija.