Adhyaya 48

Verse 1

श्रीसूत उवाच । रामनाथं समुद्दिश्य कथां पापविनाशिनीम् । प्रवक्ष्यामि मुनिश्रेष्ठाः शृणुध्वं सुसमाहिताः

ശ്രീസൂതൻ പറഞ്ഞു—രാമനാഥനെ ഉദ്ദേശിച്ച് പാപനാശിനിയായ കഥ ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കും. ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, നിങ്ങൾ സമാഹിതചിത്തത്തോടെ ശ്രവിക്കുവിൻ.

Verse 2

पांड्यदेशाधिपो राजा पुरासीच्छंकराभिधः । ब्रह्मण्यः सत्यसंधश्च यायजूकश्च धार्मिकः

പണ്ടുകാലത്ത് പാണ്ഡ്യദേശാധിപനായ ശങ്കരൻ എന്ന രാജാവുണ്ടായിരുന്നു. അദ്ദേഹം ബ്രാഹ്മണഭക്തൻ, സത്യവ്രതൻ, യജ്ഞപോഷകൻ, ധാർമ്മികൻ ആയിരുന്നു.

Verse 3

वेदवेदांगतत्त्वज्ञः परसैन्यविदारणः । चतुरोऽप्याश्रमान्वर्णान्धर्मतः परिपालयन्

അദ്ദേഹം വേദ-വേദാംഗങ്ങളുടെ തത്ത്വജ്ഞനും ശത്രുസൈന്യവിദാരകനുമായിരുന്നു; ധർമ്മപ്രകാരം നാലാശ്രമങ്ങളെയും വർണങ്ങളെയും സംരക്ഷിച്ചു പാലിച്ചു.

Verse 4

वैदिकाचारनिरतः पुराणस्मृतिपारगः । शिवविष्ण्वर्चको नित्यमन्यदैवतपूजकः

അദ്ദേഹം വൈദികാചാരത്തിൽ നിരതനും പുരാണ-സ്മൃതികളിൽ പാരംഗതനും ആയിരുന്നു; നിത്യമായി ശിവ-വിഷ്ണുവിനെ അർച്ചിച്ച് മറ്റു ദേവതകളെയും ആദരത്തോടെ പൂജിച്ചു.

Verse 5

महादानप्रदो नित्यं ब्राह्मणानां महात्मनाम् । मृगयार्थं ययौ धीमान्स कदाचित्तपोवनम्

അദ്ദേഹം മഹാത്മ ബ്രാഹ്മണർക്കു നിത്യമായി മഹാദാനം നൽകുന്നവനായിരുന്നു. ഒരിക്കൽ ആ ധീമാൻ രാജാവ് വേട്ടയ്ക്കായി തപോവനത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 6

सिंहव्याघ्रेभमहिष क्रूरसत्वभयंकरम् । झिल्लिकाभीषणरवं सरीसृपसमाकुलम्

ആ പ്രദേശം സിംഹം, വ്യാഘ്രം, ഗജം, കാട്ടുമഹിഷം മുതലായവകൊണ്ട് അത്യന്തം ഭയങ്കരമായിരുന്നു; ക്രൂരജീവികളാൽ ഭീതിജനകവും, ചില്ലിക്കകളുടെ അശുഭ കിരികിരി ശബ്ദം മുഴങ്ങുന്നതും, ശരീസൃപങ്ങൾ നിറഞ്ഞതുമായിരുന്നു।

Verse 7

भीमश्वापदसंपूर्णं दावानलभयंकरम् । महारण्यं प्रविश्याथ शंकरो राजशेखरः

ആ മഹാരണ്യം ഭീകരമായ വേട്ടമൃഗങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതും, കാട്ടുതീയുടെ ഭീഷണിയാൽ കൂടി ഭയങ്കരമായതുമായിരുന്നു. തുടർന്ന് രാജശേഖരനായ ശങ്കരൻ ആ മഹാവനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു।

Verse 8

अनेकसैनिकोपेत आखेटिकुलसंकुलः । पादुकागूढचरणो रक्तोष्णीषो हरिच्छदः

അവൻ അനേകം സൈനികരോടുകൂടിയവനും വേട്ടക്കാരുടെ കുലങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവനും ആയിരുന്നു; പാദുകകളാൽ മൂടിയ പാദങ്ങൾ, ചുവന്ന ഉഷ്ണീഷം, പച്ച വസ്ത്രം ധരിച്ചിരുന്നു।

Verse 9

बद्धगोधांगुलित्राणो धृतकोदण्डसायकः । कक्ष्याबद्धमहाखङ्गः श्वेताश्ववरमास्थितः

അവൻ ഗോധാ-ചർമ്മംകൊണ്ട് കെട്ടിയ വിരൽ-രക്ഷകൾ ധരിച്ചു, കോദണ്ഡവും ബാണങ്ങളും കൈവശം വെച്ചു; അരയിൽ മഹാഖഡ്ഗം കെട്ടി, ഉത്തമമായ വെളുത്ത കുതിരയിൽ ആരൂഢനായിരുന്നു।

Verse 10

सुवेषधारी सन्नद्धः पत्तिसंघसमावृतः । कांतारेषु च सर्वेषु पर्वतेषु गुहासु च

അവൻ സുവേഷധാരിയും പൂർണ്ണമായി സന്നദ്ധനുമായ്, പാദാതിസംഘങ്ങൾ ചുറ്റിപ്പറ്റിയവനായി; എല്ലാ കാന്താരങ്ങളിലും, പർവതങ്ങളിലും, ഗുഹകളിലും സഞ്ചരിച്ചു।

Verse 11

समुत्तीर्ण महास्रोता युवा सिंहपराक्रमः । विचचार बलैः साकं दरीषु मृगयन्मृगान्

മഹാപ്രവാഹം കടന്ന ആ യുവാവ്, സിംഹസമമായ പരാക്രമത്തോടെ, തന്റെ സൈന്യത്തോടൊപ്പം താഴ്വരകളിൽ സഞ്ചരിച്ചു മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടി।

Verse 12

बध्यतां वध्यतामेष याति वेगान्मृगो वने । एवं वदत्सु सैन्येषु स्वयमुत्प्लुत्य शंकरः

“പിടിക്കൂ! കൊല്ലൂ! മൃഗം വേഗത്തിൽ കാട്ടിലേക്കു ഓടുന്നു!” എന്ന് സൈന്യം വിളിച്ചപ്പോൾ, ശങ്കരൻ സ്വയം ചാടി മുന്നോട്ട് പാഞ്ഞു।

Verse 13

मृगं हंति महाराजो विगाह्य विपिनस्थलीम् । सिंहान्वराहान्महिषान्कुञ्जराच्छरभांस्तथा

വനഭൂമിയിലേക്കു കുതിച്ചുകയറി മഹാരാജാവ് മൃഗങ്ങളെ വധിച്ചു; സിംഹങ്ങൾ, വരാഹങ്ങൾ, മഹിഷങ്ങൾ, ഗജങ്ങൾ, ശരഭങ്ങൾ എന്നിവയെയും കൊന്നു।

Verse 14

विनिघ्नन्स मृगानन्यान्वन्याञ्छंकरभूपतिः । कुत्रचिद्विपिनोद्देशे दरीमध्यनिवासिनम्

ഇങ്ങനെ ശങ്കരഭൂപതി മറ്റു വന്യമൃഗങ്ങളെ വധിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, വനത്തിലെ ഒരു ഭാഗത്ത് താഴ്വരയുടെ നടുവിൽ വസിക്കുന്ന ഒരാളെ കണ്ടു।

Verse 15

व्याघ्रचर्मधरं शांतं मुनिं नियतमानसम् । व्याघ्रबुद्ध्या जघानाशु शरेणानतपर्वणा

വ്യാഘ്രചർമ്മം ധരിച്ച, ശാന്തനും നിയന്ത്രിതമനസ്സുള്ള മുനിയെ വ്യാഘ്രമെന്നു കരുതി, വളയാത്ത സന്ധികളുള്ള അമ്പുകൊണ്ട് അവൻ വേഗത്തിൽ പ്രഹരിച്ചു।

Verse 16

अतिवेगेन विप्रेंद्रास्तत्पत्नीं च ससायकः । निजघान पतिप्राणां निविष्टां पत्युरंतिके

ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ! അതിവേഗത്തിൽ ആ ധനുര്ധരൻ സശരനായി ഋഷിയുടെ ഭാര്യയെയും വധിച്ചു—പതിപ്രാണയായ അവൾ ഭർത്താവിന്റെ സമീപത്ത് ഇരുന്നവളായിരുന്നു.

Verse 17

विलोक्य मातापितरौ तत्पुत्रो निहतौ वने । रुरोद भृशदुःखार्तो विललाप च कातरः

വനത്തിൽ മാതാപിതാക്കൾ ഹതരായതു കണ്ട അവരുടെ പുത്രൻ അത്യന്തം ദുഃഖത്തിൽ വ്യാകുലനായി ഉച്ചത്തിൽ കരഞ്ഞു; കാതരനായി വിലപിച്ചു.

Verse 18

भोस्तात मातर्मां हित्वा युवां यातौ क्व वाधुना । अहं कुत्र गमिष्यामि को वा मे शरणं भवेत्

‘ഓ താതാ! ഓ അമ്മേ! എന്നെ വിട്ട് നിങ്ങൾ ഇരുവരും ഇപ്പോൾ എവിടേക്ക് പോയി? ഞാൻ എവിടേക്ക് പോകും, എനിക്ക് ശരണം ആരാകും?’

Verse 19

को मामध्यापयेद्वेदाञ्छास्त्रं वा पाठयेत्पितः । अंब मे भोजनं का वा दास्यते सोपदेशकम्

‘ഓ അച്ഛാ! എനിക്ക് വേദങ്ങൾ ആരാണ് പഠിപ്പിക്കുക, അല്ലെങ്കിൽ ശാസ്ത്രപാഠം ആരാണ് ബോധിപ്പിക്കുക? ഓ അമ്മേ! ഉപദേശത്തോടുകൂടി എനിക്ക് ആഹാരം ആരാണ് നൽകുക?’

Verse 20

आचाराञ्च्छिक्षयेत्को वा तात त्वयि मृतेऽधुना । अंब बालं प्रकुपितं का वा मामुपलाप येत्

‘ഓ അച്ഛാ! ഇനി നിങ്ങൾ മരിച്ചാൽ എനിക്ക് സദാചാരം ആരാണ് പഠിപ്പിക്കുക? ഓ അമ്മേ! ഞാൻ ബാലനായിട്ട് കോപിച്ചാൽ സ്നേഹത്തോടെ ആരാണ് എന്നെ തിരുത്തി ഉപദേശിക്കുക?’

Verse 21

युवां निरागसावद्य केन पापेन सायकैः । निहतौ वै तपोनिष्ठौ मत्प्राणौ मद्गुरू वने

നിങ്ങൾ ഇരുവരും നിർപരാധികളും നിർദോഷികളും—ഏത് പാപം കൊണ്ടാണ് അമ്പുകളാൽ ഹതരായത്? തപോനിഷ്ഠർ, എന്റെ പ്രാണസ്വരൂപർ, എന്റെ ഗുരുക്കന്മാർ—ആ വനത്തിൽ തന്നെയായി വീണുപോയി।

Verse 22

एवं तयोः सुतो विप्रा मुक्तकण्ठं रुरोद वै । अथ प्रलपितं श्रुत्वा शंकरो विपिने चरन्

ഇങ്ങനെ, ഹേ വിപ്രന്മാരേ, അവരുടെ പുത്രൻ തുറന്ന കണ്ഠത്തോടെ ഉച്ചത്തിൽ കരഞ്ഞു. അപ്പോൾ വനത്തിൽ സഞ്ചരിച്ചിരുന്ന ശങ്കരൻ ആ വിലാപം കേട്ടു।

Verse 23

तच्छब्दाभिमुखः सद्यः प्रययौ स दरीमुखम् । तत्रत्या मुनयोऽप्याशु समागच्छंस्तमाश्रमम्

ആ ശബ്ദത്തോട്ടു ഉടൻ മുഖം തിരിച്ച് അദ്ദേഹം ഗുഹാമുഖത്തേക്ക് വേഗത്തിൽ പോയി. അവിടെ പാർക്കുന്ന മുനിമാരും പെട്ടെന്ന് ആ ആശ്രമത്തിലേക്ക് കൂടി വന്നു।

Verse 24

ते दृष्ट्वा मुनयः सर्वे शरेण निहतं मुनिम् । तत्पत्नीं च हतां विप्रा राजानं च धनुर्धरम्

എല്ലാ മുനിമാരും അമ്പുകൊണ്ട് ഹതനായ ആ മുനിയെ കണ്ടു; അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാര്യയും ഹതയായിരിക്കുന്നതും കണ്ടു; കൂടാതെ ധനുസ്സുധരനായ രാജാവിനെയും അവിടെ കണ്ടു।

Verse 25

विलपंतं सुतं चापि विलोक्य भृशविह्वलाः । पुत्रमाश्वासयामासुर्मा रोदीरिति कातरम्

പുത്രൻ വിലപിക്കുന്നതു കണ്ട മുനിമാർ അത്യന്തം വിങ്ങിപ്പോയി. അവർ ആ ദുഃഖിത ബാലനെ ആശ്വസിപ്പിച്ച് ‘കരയരുത്’ എന്നു പറഞ്ഞു।

Verse 26

मुनय ऊचुः । आढ्ये वापि दरिद्रे वा मूर्खे वा पंडितेऽपि वा । पीने वाथ कृशे वापि समवर्ती परेतराट्

മുനികൾ പറഞ്ഞു—ധനവാനായാലും ദരിദ്രനായാലും, മൂഢനായാലും പണ്ഡിതനായാലും, സ്ഥൂലനായാലും കൃശനായാലും—പരേതങ്ങളുടെ രാജാവായ യമൻ എല്ലാവരോടും സമമായി പെരുമാറുന്നു।

Verse 27

वने वा नगरे ग्रामे पर्वते वा स्थलांतरे । मृत्योर्वशे प्रयातव्यं सर्वैरपि हि जंतुभिः

വനത്തിലായാലും നഗരത്തിലായാലും, ഗ്രാമത്തിലായാലും പർവതത്തിലായാലും മറ്റേതെങ്കിലും സ്ഥലത്തിലായാലും—എല്ലാ ജീവികളും മരണത്തിന്റെ അധീനതയിൽ അനിവാര്യമായി പ്രവേശിക്കണം।

Verse 28

वत्स नित्यं च गर्भस्थैर्जातैरपि च जंतुभिः । युवभिः स्थविरैः सर्वैर्यातव्यं यमपत्तनम्

വത്സാ, ഗർഭസ്ഥരായ ജീവികളിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവരിലേക്കും, യുവാക്കളിൽ നിന്ന് വൃദ്ധരിലേക്കും—എല്ലാവരും നിത്യമായി യമപുരിയിലേക്കു പോകേണ്ടതുതന്നെ।

Verse 29

वर्णिभिश्च गृहस्थैश्च वानप्रस्थैश्च भिक्षुभिः । काले प्राप्ते त्वयं देहस्त्यक्तव्यो द्विजपुत्रक

ബ്രഹ്മചാരികൾ, ഗൃഹസ്ഥർ, വാനപ്രസ്ഥർ, ഭിക്ഷു-സന്ന്യാസികൾ—എല്ലാവരും, ഹേ ദ്വിജപുത്രാ, കാലം വന്നാൽ ഈ ദേഹം ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടതുതന്നെ।

Verse 30

ब्राह्मणैः क्षत्रियैर्वैश्यैः शूद्रैरपि च संकरैः । यातव्यं प्रेतनिलये द्विजपुत्र महामते

ബ്രാഹ്മണർ, ക്ഷത്രിയർ, വൈശ്യർ, ശൂദ്രർ, സംകരവർഗ്ഗക്കാരും—ഹേ മഹാമതിയായ ദ്വിജപുത്രാ—പ്രേതനിലയത്തിലേക്ക് നിർബന്ധമായും പോകുന്നു।

Verse 31

देवाश्च मुनयो यक्षा गंधर्वोरगराक्षसाः । अन्ये च जंतवः सर्वे ब्रह्मविष्णुहरादयः

ദേവന്മാർ, മുനിമാർ, യക്ഷർ, ഗന്ധർവർ, നാഗങ്ങൾ, രാക്ഷസർ—മറ്റുള്ള എല്ലാ ജീവികളും; ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, ഹരൻ (ശിവൻ) മുതലായവരും കൂടി।

Verse 32

सर्वे यास्यंति विलयं न त्वं शोचितुमर्हसि । अद्वयं सच्चिदानंदं यद्ब्रह्मोपनिषद्गतम्

എല്ലാവരും ഒടുവിൽ ലയത്തിലേക്ക് ലീനമാകും; അതിനാൽ നീ ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല। ഉപനിഷത്തുകളിൽ ഉപദേശിച്ച ബ്രഹ്മം അദ്വയം—സത്, ചിത്, ആനന്ദസ്വരൂപം।

Verse 33

न तस्य विलयो जन्म वर्धनं चापि सत्तम । मलभांडे नवद्वारे पूयासृक्छोणितालये

അതിന (ബ്രഹ്മത്തിന്) ലയം ഇല്ല, ജനനം ഇല്ല, വർദ്ധനയും ഇല്ല, ഹേ ശ്രേഷ്ഠനേ। എന്നാൽ ഈ ദേഹം മലം നിറഞ്ഞ പാത്രം; ഒൻപത് ദ്വാരങ്ങളുള്ളത്, പൂയം-രക്തം-ശോണിതം നിറഞ്ഞ ആലയം।

Verse 34

देहेऽस्मिन्बुद्बुदाकारे कृमियूथसमाकुले । कामक्रोधभयद्रोहमोहमात्सर्यकारिणि

ഈ ദേഹത്തിൽ—ബുബ്ബിളുപോലെ ക്ഷണഭംഗുരം, കൃമികളുടെ കൂട്ടം നിറഞ്ഞത്, കൂടാതെ കാമം, ക്രോധം, ഭയം, ദ്രോഹം, മോഹം, മാത്സര്യം എന്നിവ ഉണ്ടാക്കുന്നത്—

Verse 35

परदारपरक्षेत्रपरद्रव्यैकलोलुपे । हिंसासूयाशुचिव्याप्ते विष्ठामूत्रैकभाजने

പരസ്ത്രീ, പരക്ഷേത്രം, പരധനം എന്നിവയിൽ മാത്രം ലാലസയുള്ളത്; ഹിംസ, അസൂയ, അശുചിത്വം എന്നിവ കൊണ്ട് വ്യാപ്തം; മല-മൂത്രങ്ങളുടെ പാത്രം മാത്രമായത്—

Verse 36

यः कुर्याच्छोभनधियं स मूढः स च दुर्मतिः । बहुच्छिद्रघटाकारे देहेऽस्मिन्नशुचौ सदा

ഈ ദേഹത്തെ ശോഭനവും പ്രശംസനീയവും എന്നു കരുതുന്നവൻ നിശ്ചയം മൂഢനും ദുർമതിയും ആകുന്നു; ഈ ദേഹം അനേകം രന്ധ്രങ്ങളുള്ള ഘടംപോലെ സദാ അശുചിയാണ്.

Verse 37

वायोरवस्थितिः किं स्यात्प्राणाख्यस्य चिरं द्विज । अतो मा कुरु शोकं त्वं जननीं पितरं प्रति

ഹേ ദ്വിജാ! പ്രാണം എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന വായുവിന്റെ സ്ഥിതി എത്രകാലം സ്ഥിരമായി നിലനിൽക്കും? അതുകൊണ്ട് മാതാപിതാക്കളെക്കുറിച്ച് നീ ശോകിക്കരുത്.

Verse 38

तौ स्वकर्मवशाद्यातौ गृहं त्यक्त्वा त्विदं क्वचित् । तव कर्मवशात्त्वं च तिष्ठस्यस्मिन्महीतले

അവർ ഇരുവരും തങ്ങളുടെ കർമ്മവശാൽ ഗൃഹം വിട്ട് എവിടെയോ പോയിരിക്കുന്നു; നീയും നിന്റെ കർമ്മവശാൽ ഈ ഭൂമിയിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 39

यदा कर्मक्षयस्ते स्यात्तदा त्वं च मरिष्यसि । मरिष्यमाणप्रेतो हि मृतप्रेतस्य शोचति

നിന്റെ കർമ്മക്ഷയം സംഭവിക്കുമ്പോൾ നീയും മരിക്കും; മരണമുഖത്തിലേക്കുള്ളവൻ തന്നെയാണ് മരിച്ച പ്രേതത്തെക്കുറിച്ച് ശോകിക്കുന്നത്.

Verse 40

यस्मिन्काले समुत्पन्नौ तव माता पिता तथा । न तस्मिंस्त्वं समुत्पन्नस्ततो भिन्ना गतिर्हि वः

നിന്റെ മാതാപിതാക്കൾ ജനിച്ച സമയത്ത് നീ ജനിച്ചിരുന്നില്ല; അതുകൊണ്ട് നിങ്ങളുടെ ഗതി (വിധിപഥം) നിശ്ചയം വ്യത്യസ്തമാണ്.

Verse 41

यदि तुल्या गतिस्ते स्यात्ताभ्यां सह महामते । तर्हि त्वयापि यातव्यं मृतौ यत्र हि तौ गतौ

ഹേ മഹാമതേ, നിന്റെ ഗതി സത്യമായി അവരുടെ ഗതിയോടു തുല്യമായിരുന്നെങ്കിൽ, മരണസമയത്ത് നീയും അവർ പോയിടത്തേക്കു തന്നേ പോകേണ്ടതായിരുന്നു।

Verse 42

मृतानां बांधवा ये तु मुंचंत्यश्रूणि भूतले । पिबंत्यश्रूणि तान्यद्धा मृताः प्रेताः परत्र वै

മരിച്ചവരുടെ ബന്ധുക്കൾ ഭൂമിയിൽ കണ്ണീർ വീഴ്ത്തുമ്പോൾ, ആ കണ്ണീർ തന്നെയാണ് പരലോകത്തിൽ മരിച്ച പ്രേതങ്ങൾ സത്യമായി കുടിക്കുന്നത്।

Verse 43

अतः शोकं परित्यज्य धृतिं कृत्वा समाहितः । अनयोः प्रेतकार्याणि कुरु त्वं वैदिकानि तु

അതുകൊണ്ട് ശോകം ഉപേക്ഷിച്ച്, ധൈര്യം ധരിച്ചു, മനസ്സിനെ സമാധാനപ്പെടുത്തി—ഈ രണ്ടുപേരുടെയും വൈദിക പ്രേതകാര്യങ്ങൾ (ശ്രാദ്ധാദി) നിർവഹിക്കൂ।

Verse 44

शरघातान्मृतावेतौ यस्मात्ते जननी पिता । अतस्तद्दोषशांत्यर्थमस्थीन्यादाय वै तयोः

നിന്റെ മാതാപിതാക്കൾ അമ്പിന്റെ പ്രഹരത്തിൽ മരിച്ചതിനാൽ, അത്തരം മരണബന്ധമായ ദോഷശാന്തിക്കായി അവരുടെ അസ്ഥികൾ ശേഖരിച്ചു എടുക്കുക।

Verse 45

रामनाथशिवक्षेत्रे रामसेतौ विमुक्तिदे । स्थापयस्व तथा श्राद्धं सपिंडीकरणादिकम्

രാമനാഥന്റെ ശിവക്ഷേത്രത്തിൽ, വിമുക്തി നൽകുന്ന രാമസേതുവിൽ, സപിണ്ഡീകരണാദി കർമങ്ങളോടുകൂടിയ ശ്രാദ്ധം സ്ഥാപിച്ച് വിധിപൂർവ്വം നിർവഹിക്കൂ।

Verse 46

तत्रैव कुरु शुद्ध्यर्थं तयोर्बाह्मणपुत्रक । तेन दुर्मृत्युदोषस्य शांतिर्भवति नान्यथा

അവിടെയേ തന്നെ, ഹേ ബ്രാഹ്മണപുത്രാ, ആ രണ്ടുപേരുടെയും ശുദ്ധിക്കായി വിധിപൂർവ്വം ശുദ്ധികർമ്മം ചെയ്യുക. അതിനാൽ മാത്രമേ ദുർമൃത്യു-ദോഷം ശമിക്കൂ; മറ്റുവഴിയില്ല.

Verse 47

श्रीसूत उवाच । एवमुक्तः स मुनिभिः शाकल्यस्य सुतो द्विजाः । जांगलाख्यस्तयोः सर्वं पितृमेधं चकार वै

ശ്രീസൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, മുനിമാർ ഇങ്ങനെ ഉപദേശിച്ചതിനാൽ ശാകല്യപുത്രൻ ജാംഗലൻ ആ രണ്ടുപേര്ക്കായി സമ്പൂർണ്ണ പിതൃമേധം (പിതൃകർമ്മം) നിർവ്വഹിച്ചു.

Verse 48

अन्येद्युरस्थीन्यादाय हालास्यं प्रययौ च सः । तस्माद्रामेश्वरं सद्यो गत्वाऽयं जांगलो द्विजः

അടുത്ത ദിവസം അവൻ അസ്ഥികൾ എടുത്തുകൊണ്ട് ഹാലാസ്യം (മധുരൈ) ലക്ഷ്യമാക്കി പുറപ്പെട്ടു. അവിടെ നിന്ന് ഈ ദ്വിജൻ ജാംഗലൻ ഉടൻ തന്നെ രാമേശ്വരത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 49

मुनिप्रोक्तप्रकारेण तस्मिन्रामेश्वरस्थले । निधाय पित्रोरस्थीनि श्राद्धादीन्यकरोत्तथा

രാമേശ്വരത്തിലെ ആ പുണ്യസ്ഥലത്ത്, മുനിമാർ ഉപദേശിച്ച രീതിപ്രകാരം, അവൻ മാതാപിതാക്കളുടെ അസ്ഥികൾ നിക്ഷേപിച്ച് ശ്രാദ്ധാദി കർമ്മങ്ങൾ യഥാവിധി നിർവ്വഹിച്ചു.

Verse 51

आब्दिकांते दिने विप्रो रात्रौ स्वप्ने विलोक्य तु । स्वमातरं च पितरं शंखचक्रगदाधरौ

ആബ്ദിക കർമ്മാന്ത്യദിനത്തിൽ, ആ ബ്രാഹ്മണൻ രാത്രിയിൽ സ്വപ്നത്തിൽ തന്റെ മാതാവിനെയും പിതാവിനെയും ശംഖ-ചക്ര-ഗദാ ധാരികളായി ദർശിച്ചു.

Verse 52

गरुडोपरि संविष्टौ पद्ममालाविभूषितौ । शोभितौ तुलसीदाम्ना स्फुरन्मकरकुंडलौ

അവർ ഗരുഡന്റെ മേൽ ആസീനരായി, പദ്മമാലകളാൽ വിഭൂഷിതരായി, തുളസീദാമങ്ങളാൽ ശോഭിതരായി, ദീപ്തമായ മകരകുണ്ഡലങ്ങൾ ധരിച്ചു പ്രകാശിച്ചു.

Verse 53

कौस्तुभालंकृतोरस्कौ पीतांबरविराजितौ । एवं दृष्ट्वा मुनिसुतो जांगलः सुप्रसन्नधीः

അവരുടെ വക്ഷസ്ഥലം കൗസ്തുഭമണിയാൽ അലങ്കൃതമായിരുന്നു; അവർ പീതാംബരത്തിൽ ദീപ്തരായി വിരാജിച്ചു. ഇങ്ങനെ കണ്ട മുനിപുത്രൻ ജാംഗലൻ അത്യന്തം പ്രസന്നചിത്തനായി.

Verse 54

स्वाश्रमं पुनरागत्य सुखेन न्यवसद्द्विजाः । स्वप्नदृष्टं च वृत्तांतं मातापित्रोः स जांगलः

സ്വാശ്രമത്തിലേക്ക് വീണ്ടും മടങ്ങിയ ആ ദ്വിജൻ സുഖത്തോടെ വസിച്ചു. ജാംഗലൻ സ്വപ്നത്തിൽ മാതാപിതാക്കളെ സംബന്ധിച്ച് കണ്ട വൃത്താന്തം മനസ്സിൽ ധ്യാനിച്ചു.

Verse 55

तेभ्यो न्यवेदयत्सर्वं ब्राह्मणेभ्योऽतिहर्षितः । श्रुत्वा ते मुनयो वृत्तमासन्संप्रीतमानसाः

അത്യന്തം ഹർഷത്തോടെ അവൻ ആ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് എല്ലാം അറിയിച്ചു. വൃത്താന്തം കേട്ട മുനിമാർ ഹൃദയത്തിൽ സന്തുഷ്ടരായി പ്രസന്നരായി.

Verse 56

अथ राजानमालोक्य सर्वे तेऽपि महर्षयः । अवदन्कुपिता विप्राः शपंतः शंकरं नृपम्

അതിനുശേഷം രാജാവിനെ കണ്ടപ്പോൾ ആ മഹർഷിമാർ എല്ലാവരും—കോപിച്ച വിപ്രന്മാർ—രാജാവ് ശങ്കരനെ ശപിച്ചുകൊണ്ട് സംസാരിച്ചു.

Verse 57

पांड्यभूप महामूर्ख क्रौर्याद्ब्राह्मणघातक । स्त्रीहत्या ब्रह्महत्या च कृता यस्मात्त्वयाधुना

അല്ലയോ മഹാമവിഡ്ഢിയായ പാണ്ഡ്യരാജാവേ, ക്രൂരതയാൽ നീ ഒരു ബ്രാഹ്മണഘാതകനായിത്തീർന്നു. നീയിപ്പോൾ സ്ത്രീഹത്യയും ബ്രഹ്മഹത്യയും ചെയ്തിരിക്കുന്നതിനാൽ,

Verse 58

अतः शरीरसंत्यागं कुरु त्वं हव्यवाहने । नोचेत्तव न शुद्धिः स्यात्प्रायश्चित्तशतैरपि

അതുകൊണ്ട്, നീ അഗ്നിയിൽ ശരീരം ത്യജിക്കുക. അല്ലാത്തപക്ഷം, നൂറുകണക്കിന് പ്രായശ്ചിത്തങ്ങൾ ചെയ്താലും നിനക്ക് ശുദ്ധി ലഭിക്കുകയില്ല.

Verse 59

त्वत्संभाषणमात्रेण ब्रह्महत्यायुतं भवेत् । अस्मत्सकाशाद्गच्छ त्वं पांड्यानां कुलपांसन

നിന്നോട് സംസാരിക്കുന്നതു കൊണ്ടു മാത്രം ബ്രഹ്മഹത്യാ പാപം ഉണ്ടാകുന്നു. പാണ്ഡ്യകുലത്തിന് അപമാനമായവനേ! ഞങ്ങളുടെ സാമീപ്യത്തിൽ നിന്ന് പോകൂ.

Verse 60

इत्युक्तो मुनिभिः पांड्यः शंकरो द्विजपुंगवाः । तथास्तु देहसंत्यागं करिष्ये हव्यवाहने

മുനിമാരാൽ ഇപ്രകാരം പറയപ്പെട്ട പാണ്ഡ്യരാജാവായ ശങ്കരൻ ആ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠരോട് പറഞ്ഞു: 'അപ്രകാരം തന്നെയാകട്ടെ. ഞാൻ അഗ്നിയിൽ ദേഹത്യാഗം ചെയ്യാം.'

Verse 61

ब्रह्महत्याविशुद्ध्यर्थं भवतां सन्निधावहम् । अनुग्रहं मे कुर्वंतु भवंतो मुनिसत्तमाः

ബ്രഹ്മഹത്യാ പാപത്തിൽ നിന്നുള്ള ശുദ്ധിക്കായി ഞാൻ അങ്ങയുടെ സന്നിധിയിൽ നിൽക്കുന്നു. ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠരേ! അങ്ങ് എന്നോട് കരുണ കാണിക്കേണമേ.

Verse 62

तथा शरीर संत्यागात्पातकं मे लयं व्रजेत् । एवमुक्त्वा मुनीन्सर्वाञ्च्छंकरः पांड्यभूपतिः

“ഇങ്ങനെ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ എന്റെ പാപം ലയിക്കട്ടെ.” എന്നു പറഞ്ഞു പാണ്ഡ്യരാജാവായ ശങ്കരൻ എല്ലാ മുനിമാരോടും പ്രസ്താവിച്ചു.

Verse 63

स्वान्मंत्रिणः समाहूय बभाषे वचनं त्विदम् । भो मंत्रिणो ब्रह्महत्या मयाऽकार्यविचारतः

സ്വന്തം മന്ത്രിമാരെ വിളിച്ചു കൂട്ടി അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു— “ഹേ മന്ത്രിമാരേ, ചെയ്യരുതാത്തതു വിവേചിക്കാതിരുന്നതിനാൽ എന്റെ കൈകൊണ്ട് ബ്രഹ്മഹത്യാപാതകം സംഭവിച്ചു.”

Verse 64

स्त्रीहत्या च तथा क्रूरा महानरकदायिनी । एतत्पातकशुद्ध्यर्थं मुनीनां वचनादहम्

“സ്ത്രീഹത്യയും—അത്യന്തം ക്രൂരമായത്—മഹാനരകം നൽകുന്നതാണ്. ഈ പാപങ്ങളുടെ ശുദ്ധിക്കായി മുനികളുടെ വചനപ്രകാരം ഞാൻ…”

Verse 65

प्रदीप्ते ऽग्नौ महाज्वाले परित्यक्ष्ये कलेवरम् । काष्ठान्यानयत क्षिप्रं तैरग्निश्च समिध्यताम्

“മഹാജ്വാലകളോടെ ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയിൽ ഞാൻ ഈ കലെവരം ഉപേക്ഷിക്കും. വേഗം വിറകുകൾ കൊണ്ടുവരിക; അവകൊണ്ട് അഗ്നി നന്നായി ജ്വലിക്കട്ടെ.”

Verse 66

मम पुत्रं च सुरुचिं राज्ये स्थापयताचिरात् । मा शोकं कुरुतामात्या दैवतं दुरतिक्रमम्

“എന്റെ പുത്രൻ സുരുചിയെ വൈകാതെ രാജ്യത്തിൽ സ്ഥാപിക്കുവിൻ. ഹേ അമാത്യരേ, ദുഃഖിക്കരുത്; ദൈവവിധി ദുർലഘ്യമാണ്.”

Verse 67

इतीरिता नृपतिना मंत्रिणो रुरुदुस्तदा । पांड्यनाथ महाराज रिपूणामपि वत्सल

രാജാവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ഉടനെ തന്നെ ആ നിമിഷം മന്ത്രിമാർ കണ്ണീർ വാർന്നു. പാണ്ഡ്യനാഥ മഹാരാജൻ ശത്രുക്കളോടും സ്നേഹവാത്സല്യമുള്ളവൻ ആയിരുന്നു.

Verse 68

वयं हि भवता नित्यं पुत्रवत्परिपालिताः । त्वां विना न प्रवेक्ष्याम पुरीं देवपुरोपमाम्

നിങ്ങൾ ഞങ്ങളെ എപ്പോഴും പുത്രന്മാരെപ്പോലെ പരിപാലിച്ചു. നിങ്ങളില്ലാതെ ദേവപുരിയെപ്പോലെയുള്ള ആ നഗരത്തിലേക്ക് ഞങ്ങൾ കടക്കുകയില്ല.

Verse 69

हव्यवाहं प्रवेक्ष्यामो महा काष्ठसमेधितम् । तेषां प्रलपितं श्रुत्वा पांड्य शंकरभूपतिः । प्रोवाच मंत्रिणः सर्वान्वचनं सांत्वपूर्वकम्

‘വലിയ മരക്കൂട്ടങ്ങളാൽ ജ്വലിപ്പിച്ച അഗ്നിയിൽ ഞങ്ങൾ പ്രവേശിക്കും.’ അവരുടെ വിലാപം കേട്ട് പാണ്ഡ്യരാജൻ ശങ്കരൻ എല്ലാ മന്ത്രിമാരോടും ആശ്വാസവചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു.

Verse 70

शंकर उवाच । किं करिष्यथ भोऽमात्या महापातकिना मया

ശങ്കരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ അമാത്യരേ, മഹാപാതകിയായ എന്നെക്കൊണ്ട് നിങ്ങൾ എന്തു ചെയ്യും?

Verse 71

सिंहासनं समारुह्य न कर्तुं युज्यते बत । चतुरर्णवपर्यंतधरापालनमंजसा

അയ്യോ! നാലു സമുദ്രങ്ങളാൽ പരിമിതമായ ഭൂമിയെ എളുപ്പത്തിൽ ഭരിക്കാൻ സിംഹാസനം ഏറുന്നത് എനിക്ക് യോജിച്ചതല്ല.

Verse 72

मत्पुत्रं सुरुचिं शीघ्रमतः स्थापयतासने । काष्ठान्यानयत क्षिप्रं प्रवेष्टुं हव्यवाहनम्

അതുകൊണ്ട് എന്റെ പുത്രൻ സുരുചിയെ വേഗത്തിൽ സിംഹാസനത്തിൽ ഇരുത്തുവിൻ. ഉടൻ വിറകുകൾ കൊണ്ടുവരുവിൻ—ഞാൻ ഹവ്യവാഹനമായ അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിക്കുവാൻ പോകുന്നു.

Verse 73

मम मंत्रिवरा यूयं विलंबं त्यजताधुना । इत्युक्ता मंत्रिणः काष्ठं समानिन्युः क्षणेन ते

നിങ്ങൾ എന്റെ ശ്രേഷ്ഠ മന്ത്രിമാരാണ്—ഇപ്പോൾ തന്നെ താമസം ഉപേക്ഷിക്കുവിൻ. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ആ മന്ത്രിമാർ ക്ഷണത്തിൽ വിറകുകൾ കൊണ്ടുവന്നു.

Verse 74

अग्निं प्रज्वलितं काष्ठैर्दृष्ट्वा शंकरभूपतिः । स्नात्वाचम्य विशुद्धात्मा मुनीनां संनिधौ तदा

വിറകുകളാൽ ജ്വലിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന അഗ്നിയെ കണ്ട രാജാവ് ശങ്കരൻ സ്നാനം ചെയ്ത് ആചമനം ചെയ്തു; മനസ്സു ശുദ്ധമാക്കി അപ്പോൾ മുനിമാരുടെ സന്നിധിയിൽ നിന്നു.

Verse 75

अग्निं प्रदक्षिणीकृत्य तान्मुनीनपि सत्वरम् । अग्निं मुनीन्नमस्कृत्य ध्यात्वा देवमुमापतिम्

അഗ്നിയെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത്, ആ മുനിമാരെയും വേഗത്തിൽ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത്, അഗ്നിക്കും മുനിമാർക്കും നമസ്കരിച്ചു; പിന്നെ ദേവനായ ഉമാപതിയെ ധ്യാനിച്ചു.

Verse 76

अग्नौ पतितुमारेभे धैर्यमालंब्य भूपतिः । तस्मिन्नवसरे विप्रा मुनीनामपि शृण्वताम्

ധൈര്യം ആശ്രയിച്ച് രാജാവ് അഗ്നിയിൽ പതിക്കുവാൻ തുടങ്ങി. അതേ സമയത്ത്, ഹേ വിപ്രന്മാരേ—മുനിമാരും കേൾക്കുമ്പോൾ—

Verse 77

अशरीरा समुदभूद्वाणी भैरवनादिनी । भोः शंकर महीपाल मानलं प्रविशाधुना

അപ്പോൾ ഭൈരവനാദംപോലെ മുഴങ്ങുന്ന ഒരു അശരീരി വാണി ഉദിച്ചു— “ഹേ ശങ്കരാ, ഹേ ഭൂമിപാലാ! ഇപ്പോൾ തന്നെ മാനലയിൽ പ്രവേശിക്ക.”

Verse 78

ब्रह्महत्यानिमित्तं ते भयं मा भून्महामते । तवोपदेशं वक्ष्यामि रहस्यं वेदसंमितम्

“ഹേ മഹാമതേ! ബ്രഹ്മഹത്യാനിമിത്തം നിന്നിൽ ഭയം ഉണ്ടാകരുത്. വേദസമ്മതമായ ഒരു രഹസ്യോപദേശം ഞാൻ നിന്നോട് പറയും।”

Verse 79

शृणुष्वावहितो राजन्मदुक्तं क्रियतां त्वया । दक्षिणांबुनिधेस्तीरे गंधमादनपर्वते

“ഹേ രാജാവേ! ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുക; ഞാൻ പറഞ്ഞതുപോലെ നീ ചെയ്യുക— ദക്ഷിണ സമുദ്രതീരത്ത്, ഗന്ധമാദന പർവതത്തിൽ…”

Verse 80

रामसेतौ महापुण्ये महापातकनाशने । रामप्रतिष्ठितं लिगं रामनाथं महेश्वरम्

“രാമസേതുവിൽ— മഹാപുണ്യപ്രദവും മഹാപാതകനാശകവുമായിടത്ത്— രാമൻ പ്രതിഷ്ഠിച്ച ലിംഗമുണ്ട്; ആ മഹേശ്വരൻ ‘രാമനാഥൻ’।”

Verse 81

सेवस्व वर्षमेकं त्वं त्रिकालं भक्तिपूर्वकम् । प्रदक्षिणप्रक्रमणं नमस्कारं च वै कुरु

“ഒരു പൂർണ്ണ വർഷം ആ പ്രഭുവിനെ സേവിക്ക— ദിനത്തിൽ മൂന്നു കാലവും ഭക്തിപൂർവ്വം. പ്രദക്ഷിണയും സാഷ്ടാംഗ നമസ്കാരവും ചെയ്യുക।”

Verse 82

महाभिषेकः क्रियतां रामनाथस्य वै त्वया । नैवेद्यं विविधं राजन्क्रियतां च दिनेदिने

ഹേ രാജാവേ, നീ രാമനാഥനു മഹാഭിഷേകം നടത്തുക; കൂടാതെ ദിനംപ്രതി വിവിധ നൈവേദ്യങ്ങൾ അർപ്പിക്കുക।

Verse 83

चन्दनागरुकर्पूरै रामलिंगं प्रपूजय । भारद्वयेन गव्येन ह्याज्येन त्वभिषेचय

ചന്ദനം, അഗരു, കർപ്പൂരം എന്നിവകൊണ്ട് രാമലിംഗത്തെ ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജിക്ക; പിന്നെ ഗവ്യഘൃതം രണ്ടു ഭാര അളവിൽ അഭിഷേകം നടത്തുക।

Verse 84

प्रत्यहं च गवां क्षीरैर्द्विभारपरिसंमितैः । मधुद्रोणेन तल्लिंगं प्रत्यहं स्नापय प्रभोः

പ്രതിദിനം പ്രഭുവിന്റെ ആ ലിംഗത്തെ ഗോക്ഷീരം രണ്ടു ഭാര അളവിലും, മധു ഒരു ദ്രോണം അളവിലും സ്നാപിപ്പിക്കുക।

Verse 85

प्रत्यहं पायसान्नेन नैवेद्यं कुरु भूपते । प्रत्यहं तिलतैलेन दीपाराधनमाचर

ഹേ ഭൂപതേ, പ്രതിദിനം പായസാന്നം നൈവേദ്യമായി അർപ്പിക്കുക; കൂടാതെ പ്രതിദിനം എള്ളെണ്ണകൊണ്ട് ദീപാരാധന നടത്തുക।

Verse 86

एतेन तव राजेंद्र रामनाथस्य शूलिनः । स्त्रीहत्य्रा ब्रह्महत्या च तत्क्षणादेव नश्यतः

ഹേ രാജേന്ദ്രാ, ശൂലധാരിയായ രാമനാഥന്റെ ഈ അനുഷ്ഠാനത്താൽ നിന്റെ സ്ത്രീഹത്യയും ബ്രഹ്മഹത്യയും എന്ന പാപങ്ങൾ തത്സമയത്തിൽ തന്നെ നശിക്കുന്നു।

Verse 87

दर्शनाद्रामनाथस्य भ्रूणहत्याशतानि च । अयुतं ब्रह्महत्यानां सुरापानायुतं तथा

രാമനാഥനെ ദർശിച്ചതുമാത്രത്തിൽ ഭ്രൂണഹത്യയുടെ നൂറുകണക്കിന് പാപങ്ങൾ നശിക്കുന്നു; അതുപോലെ ബ്രഹ്മഹത്യയുടെ അയുതവും സുരാപാനത്തിന്റെ അയുതവും മാഞ്ഞുപോകുന്നു।

Verse 88

स्वर्णस्तेयायुतं राजन्गुरुस्त्रीगमनायुतम् । एतत्संसर्गदोषाश्च विनश्यंति क्षणाद्विभो

രാജൻ, സ്വർണ്ണസ്തേയത്തിന്റെ അയുതം പാപവും ഗുരുപത്നീഗമനത്തിന്റെ അയുതം പാപവും—അത്തരം സംസർഗത്തിൽ നിന്നുള്ള ദോഷങ്ങളോടുകൂടി—ഹേ വിഭോ, ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ നശിക്കുന്നു।

Verse 89

महापातकतुल्यानि यानि पापानि संति वै । तानि सर्वाणि नश्यंति रामनाथस्य सेवया

മഹാപാതകത്തോട് തുല്യമായ ഏതു പാപങ്ങളുണ്ടായാലും, അവയെല്ലാം രാമനാഥന്റെ സേവയാൽ നശിക്കുന്നു।

Verse 90

महती रामनाथस्य सेवा लभ्येत चेन्नृणाम् । किं गंगया च गयया प्रयागेणाध्वरेण वा

മനുഷ്യർക്കു രാമനാഥന്റെ മഹാസേവ ലഭിച്ചാൽ, പിന്നെ ഗംഗ, ഗയ, പ്രയാഗം അല്ലെങ്കിൽ യാഗകർമ്മങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് എന്ത് ആവശ്യം?

Verse 91

तद्गच्छ रामसेतुं त्वं रामनाथं भजानिशम् । विलंबं मा कुरु विभो गमने च त्वरां कुरु

അതുകൊണ്ട് നീ രാമസേതുവിലേക്കു ചെന്നു രാമനാഥനെ രാവും പകലും ഭജിക്ക. ഹേ വിഭോ, വൈകിക്കരുത്; യാത്രയിൽ ത്വരിക്ക.

Verse 92

इत्युक्त्वा विररामाथ सापि वागशरीरिणी । तच्छ्रुत्वा मुनयः सर्वे त्वरयंति स्म भूपतिम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ അശരീരവാണി പിന്നെ മൗനമായി. അത് കേട്ട് എല്ലാ മുനിമാരും രാജാവിനെ വേഗം ചെയ്യുവാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചു.

Verse 93

गच्छ शीघं महाराज रामसेतुं विमुक्तिदम् । रामनाथस्य माहात्म्यमज्ञात्वास्माभिरीरितम्

മഹാരാജാവേ, വിമുക്തിദായകമായ രാമസേതുവിലേക്കു വേഗം പോകുക. രാമനാഥന്റെ മഹാത്മ്യം പൂർണ്ണമായി അറിയാതെയെങ്കിലും ഞങ്ങൾ പ്രസ്താവിച്ചു.

Verse 94

देहत्यागं कुरुष्वेति वह्नौ प्रज्वलितेऽधुना । अनुज्ञातो मुनिवरैरिति राजा स शंकरः

“ഇപ്പോൾ ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയിൽ ദേഹത്യാഗം ചെയ്യുക” എന്ന് മുനിവരന്മാർ അനുവാദം നൽകിയപ്പോൾ, ശങ്കരനാമനായ രാജാവ് തയ്യാറായി.

Verse 95

चतुरंगबलं पुर्यां प्रापयित्वा त्वरान्वितः । नमस्कृत्य मुनीन्सर्वान्प्रहृष्टेनांतरात्मना

വേഗത്തിൽ ചതുരംഗസേനയെ നഗരത്തിലേക്ക് എത്തിച്ച്, എല്ലാ മുനിമാരെയും നമസ്കരിച്ചു, ഉള്ളിൽ ആനന്ദം നിറഞ്ഞ് അദ്ദേഹം മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.

Verse 96

वृतः कतिपयैः सैन्यैः समादाय धनं बहु । रामनाथस्य सेवार्थमयासीद्गंधमादनम्

ചില സൈനികർ ചുറ്റിനിൽക്കേ, ധാരാളം ധനം കൈക്കൊണ്ട്, രാമനാഥന്റെ സേവാർത്ഥം അദ്ദേഹം ഗന്ധമാദനത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.

Verse 97

उवास वर्षमेकं च रामसेतौ विशुद्धिदे । एकभुक्तो जितक्रोधो विजितेंद्रियसंचयः

ശുദ്ധി നൽകുന്ന രാമസേതുവിൽ അദ്ദേഹം പൂർണ്ണ ഒരു വർഷം വസിച്ചു. ദിവസത്തിൽ ഒരിക്കൽ മാത്രം ആഹാരം കഴിച്ച്, ക്രോധം ജയിച്ച്, ഇന്ദ്രിയസമൂഹം നിയന്ത്രിച്ച്, നിയമബദ്ധ ഭക്തിയിൽ നിലകൊണ്ടു।

Verse 98

त्रिसंध्यं रामनाथं च सेवमानः सभक्तिकम् । प्रददौ रामनाथाय दशभारं धनं मुदा

ദിവസത്തിലെ മൂന്ന് സന്ധ്യാകാലങ്ങളിലും അദ്ദേഹം ഭക്തിയോടെ രാമനാഥനെ സേവിച്ചു. സന്തോഷത്തോടെ രാമനാഥനു ദശഭാര അളവിലുള്ള ധനം സമർപ്പിച്ചു।

Verse 99

प्रत्यहं रामनाथस्य महापूजामकारयत् । अकरोच्च धनुष्कोटौ प्रत्यहं भक्तिपूर्वकम्

അദ്ദേഹം പ്രതിദിനം രാമനാഥന്റെ മഹാപൂജ നടത്തിച്ചു. ധനുഷ്കോടിയിലും അദ്ദേഹം ഓരോ ദിവസവും ഭക്തിപൂർവം പൂജാകർമ്മങ്ങൾ നിർവഹിച്ചു।

Verse 100

स्नानं प्रतिदिनं चान्नं ब्राह्मणेभ्य ददौ मुदा । अशरीरावचःप्रोक्तमखिलं पूजनं तथा

അദ്ദേഹം പ്രതിദിനം സ്നാനം ചെയ്ത്, സന്തോഷത്തോടെ ബ്രാഹ്മണർക്കു അന്നദാനം നൽകി. കൂടാതെ അശരീരവാണി നിർദേശിച്ചതുപോലെ സമ്പൂർണ്ണ പൂജയും നിർവഹിച്ചു।

Verse 110

भूयोभूयो नमस्यामि पातकं मे विनश्यतु । भक्त्यैवं स्तुवतस्तस्य रामनाथं महेश्वरम्

ഞാൻ വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കരിക്കുന്നു; എന്റെ പാപം നശിക്കട്ടെ. ഇങ്ങനെ അദ്ദേഹം ഭക്തിയോടെ മഹേശ്വരനായ രാമനാഥനെ സ്തുതിച്ചു।

Verse 120

नाशयाम्यहमेतेषां महापातकसंचयम् । प्रीतोऽहं तव भक्त्या च स्तोत्रेण मनुजेश्वर

ഹേ മനുജേശ്വരാ! ഇവരുടെ മഹാപാതകങ്ങളുടെ സഞ്ചയം ഞാൻ നശിപ്പിക്കും. നിന്റെ ഭക്തിയും സ്തോത്രവും കൊണ്ടു ഞാൻ പ്രസന്നനാകുന്നു.

Verse 130

पुत्रदारयुतो राजा प्राप्य राज्यमकण्टकम् । मंत्रिभिः सहितो विप्रा ररक्ष पृथिवीं चिरम्

ഹേ വിപ്രന്മാരേ! പുത്രനും ഭാര്യയും സഹിതം രാജാവ് നിർവിഘ്നമായ രാജ്യം പ്രാപിച്ചു; മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം അദ്ദേഹം ദീർഘകാലം ഭൂമിയെ സംരക്ഷിച്ചു.

Verse 133

शृण्वन्पठन्वा मनुजस्त्विममध्यायमादरात् । सर्वपापविनिर्मुक्तो रामनाथं समश्नुते

ആദരത്തോടെ ഈ അധ്യായം ശ്രവിക്കുകയോ പാരായണം ചെയ്യുകയോ ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു വിമുക്തനായി രാമനാഥന്റെ സാന്നിധ്യം പ്രാപിക്കുന്നു.