Adhyaya 131

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । नर्मदादक्षिणे कूले नागतीर्थमनुत्तमम् । यत्र सिद्धा महानागा भये जाते ततो नृप

ശ്രീ മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—നർമദയുടെ തെക്കൻ തീരത്ത് അതുല്യമായ നാഗതീർത്ഥമുണ്ട്; അവിടെ സിദ്ധരായ മഹാനാഗങ്ങൾ, ഹേ രാജാവേ, ഭയം ഉദിച്ചാൽ (ആശ്രയം തേടുന്നു/പ്രവർത്തിക്കുന്നു).

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । महाभयानां लोकस्य नागानां द्विजसत्तम । कथं जातं भयं तीव्रं येन ते तपसि स्थिताः

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ! ലോകത്തിന് മഹാഭയകാരികളായ നാഗന്മാർക്ക് ആ ഭീകരമായ ഭയം എങ്ങനെ ഉത്ഭവിച്ചു, അതുകൊണ്ടു അവർ തപസ്സിൽ ദൃഢമായി നിലകൊണ്ടു?

Verse 3

भूतं भव्यं भविष्यच्च यत्सुरासुरमानवे । तात ते विदितं सर्वं तेन मे कौतुकं महत्

ദേവന്മാർ, അസുരന്മാർ, മനുഷ്യർ എന്നിവരുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഭൂതം, വർത്തമാനം, ഭാവി—ഹേ താതാ! അതെല്ലാം നിനക്കു അറിയാം; അതുകൊണ്ട് എന്റെ കൗതുകം മഹത്താണ്.

Verse 4

मम संतापजं दुःखं दुर्योधनसमुद्भवम् । तव वक्त्राम्बुजौघेन प्लावितं निर्वृतिं गतम्

ദുര്യോധനനാൽ ഉത്ഭവിച്ച എന്റെ ദാഹജന്യ ദുഃഖം, നിന്റെ പദ്മമുഖത്തിൽ നിന്നൊഴുകിയ വാക്ധാരയാൽ പ്ലാവിതമായി; ഇപ്പോൾ അത് ശാന്തിയും നിർവൃതിയും പ്രാപിച്ചു.

Verse 5

श्रुत्वा तव मुखोद्गीतां कथां पापप्रणाशनीम् । भूयो भूयः स्मृतिर्जाता श्रवणे मम सुव्रत

ഹേ സുവ്രതാ! നിന്റെ മുഖത്തിൽ നിന്നുയർന്ന പാപനാശിനിയായ കഥ ശ്രവിച്ചപ്പോൾ, കേൾക്കേ കേൾക്കേ എന്റെ സ്മൃതി വീണ്ടും വീണ്ടും ഉണരുന്നു.

Verse 6

न क्लेशत्वं द्विजे युक्तं न चान्यो जानते फलम् । विद्यादानस्य महतः श्रावितस्य सुतस्य च

ഹേ ദ്വിജാ! ഉത്തരം പറയുന്നതിൽ ക്ലേശമോ മടിയോ യുക്തമല്ല; മഹത്തായ വിദ്യാദാനത്തിന്റെയും, ശ്രവണത്തിലൂടെ നന്നായി ശിക്ഷിതനായ പുത്രന്റെയും ഫലം മറ്റാരും യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിയുന്നില്ല.

Verse 7

एवं ज्ञात्वा यथान्यायं यः प्रश्नः पृच्छितो मया । कथा तु कथ्यतां विप्र दयां कृत्वा ममोपरि

ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞ് യഥാന്യായമായി ഞാൻ ചോദിച്ച ചോദ്യം—ഹേ വിപ്രാ, എനിക്കു കരുണ കാണിച്ച് ആ പുണ്യകഥ പറയണമേ.

Verse 8

मार्कण्डेय उवाच । यथा यथा त्वं नृप भाषसे च तथा तथा मे सुखमेति भारती । शैथिल्यभावाज्जरयान्वितस्य त्वत्सौहृदं नश्यति नैव तात

മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഹേ നൃപ, നീ സംസാരിക്കുന്നതുപോലെപോലെ എന്റെ വാക്കുകൾ കൂടുതൽ ആനന്ദം പ്രാപിക്കുന്നു. ജരയുടെ ശൈഥില്യത്തിൽ ഞാൻ ആയിരുന്നാലും, ഹേ താത, നിന്റെ സൗഹൃദം ഒരിക്കലും മങ്ങുന്നില്ല.

Verse 9

कथयामि यथावृत्तमितिहासं पुरातनम् । कथितं पूर्वतो वृद्धैः पारम्पर्येण भारत

ഹേ ഭാരത, സംഭവിച്ചതുപോലെ തന്നെയുള്ള പുരാതന ഇതിഹാസം ഞാൻ പറയുന്നു; അത് പൂർവകാലത്ത് വൃദ്ധന്മാർ പരമ്പരയായി പറഞ്ഞതാണ്.

Verse 10

द्वे भार्ये कश्यपस्यास्तां सर्वलोकेष्वनुत्तमे । गरुत्मतो वै विनता सर्पाणां कद्रुरेव च

കശ്യപന് രണ്ടു ഭാര്യമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു, സർവ്വലോകങ്ങളിലും അനുത്തമർ—ഗരുഡന്റെ ജനനി വിനതയും സർപ്പങ്ങളുടെ ജനനി കദ്രുവും.

Verse 11

अश्वसंदर्शनात्ताभ्यां कलिरूपं व्यवस्थितम् । प्रभातकाले राजेन्द्र भास्कराकारवर्चसम्

ആ ഇരുവരും അശ്വത്തെ കണ്ടതിൽ നിന്ന് കലിരൂപമായ കലഹസ്ഥിതി രൂപപ്പെട്ടു—ഹേ രാജേന്ദ്ര, പ്രഭാതകാലത്ത്, സൂര്യസദൃശമായ തേജസ്സോടെ ദീപ്തമായി.

Verse 12

तं दृष्ट्वा विनता रूपमश्वं सर्वत्र पाण्डुरम् । अथ तां कद्रूमवोचत्सा पश्य पश्य वरानने

സർവ്വത്ര പാണ്ഡുരമായ ആ അശ്വത്തെ കണ്ടു വിനത അതിന്റെ രൂപം ദർശിച്ചു. അപ്പോൾ കദ്രൂ അവളോട്—“കാണുക, കാണുക, ഹേ സുമുഖീ!” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 13

उच्चैःश्रवसः सादृश्यं पश्य सर्वत्र पाण्डुरम् । धावमानमविश्रान्तं जवेन पवनोपमम्

“കാണുക, ഇത് ഉച്ചൈഃശ്രവസിനോട് സദൃശം—സർവ്വത്ര പാണ്ഡുരം. വിശ്രമമില്ലാതെ ധാവിക്കുന്നു; വേഗത്തിൽ പവനസമാനം.”

Verse 14

तं दृष्ट्वा सहसा यान्तमीर्ष्याभावेन मोहिता । कृष्णं मत्वा तथाजल्पत्तया सह नृपोत्तम

അവൻ പെട്ടെന്ന് അടുത്തുവരുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ അവൾ ഈർഷ്യാഭാവമോഹത്തിൽ ആകപ്പെട്ടു. അവനെ കൃഷ്ണനെന്നു കരുതി അങ്ങനെ പറഞ്ഞു; ആ നൃപോത്തമൻ അവളോടു സംവദിച്ചു.

Verse 15

विनते त्वं मृषा लोके नृशंसे कुलपांसनि । कृष्णं चैनं वद श्वेतं नरकं यास्यसे परम्

“വിനതേ, നീ ലോകസന്നിധിയിൽ അസത്യം പറയുന്നു—ഹേ ക്രൂരേ, കുലകലങ്കമേ! ഇതിനെ ശ്വേതമല്ല, കൃഷ്ണമെന്നു പറ; അല്ലെങ്കിൽ നീ ഘോര നരകത്തിലേക്കു പോകും.”

Verse 16

विनतोवाच । सत्यानृते तु वचने पणोऽयं ते ममैव तु । सहस्रं वत्सरान्दासी भवेयं तव वेश्मनि

വിനത പറഞ്ഞു—“വചനത്തിലെ സത്യാസത്യത്തെക്കുറിച്ച് നിനക്കും എനിക്കും ഇടയിൽ ഈ പന്തയം. ഞാൻ തോറ്റാൽ നിന്റെ ഗൃഹത്തിൽ ആയിരം വർഷം ദാസിയായി ഇരിക്കും.”

Verse 17

तथेति ते प्रतिज्ञाय रात्रौ गत्वा स्वकं गृहम् । परित्यज्य उभे ते तु क्रोधमूर्छितमूर्छिते

‘തഥാസ്തു’ എന്നു പ്രതിജ്ഞ ചെയ്ത് അവർ ഇരുവരും രാത്രിയിൽ സ്വന്തം ഗൃഹത്തിലേക്കു പോയി. ക്രോധത്തിൽ ആകുലരായി ഇരുവരും മൂർഛിതപ്രായരായി.

Verse 18

बन्धुगर्वस्य गत्वा तु कथयामास तं पणम् । कद्रूर्विनतया सार्द्धं यद्वृत्तं प्रमदालये

അനന്തരം കദ്രൂ ബന്ധുഗർവന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു ആ പണത്തിന്റെ വിവരം അറിയിച്ചു—അന്തഃപുരത്തിൽ വിനതയോടൊപ്പം സംഭവിച്ചതെല്ലാം പറഞ്ഞു.

Verse 19

तच्छ्रुत्वा बान्धवाः सर्वे कद्रूपुत्रास्तथैव च । न मन्यन्ते हितं कार्यं कृतं मात्रा विगर्हितम्

ഇതു കേട്ട് എല്ലാ ബന്ധുക്കളും—കദ്രൂയുടെ പുത്രന്മാരും—ഇത് ഹിതകരമായ പ്രവൃത്തിയെന്ന് കരുതിയില്ല; കാരണം മാതാവ് ചെയ്തതു നിന്ദ്യമായിരുന്നു.

Verse 20

अकृष्णः कृष्णतामम्ब कथं गच्छेद्धयोत्तमः । दासत्वं प्राप्स्यसे त्वं हि पणेनानेन सुव्रते

‘അമ്മേ, കറുപ്പല്ലാത്ത ആ ശ്രേഷ്ഠ അശ്വം എങ്ങനെ കറുപ്പാകും? ഹേ സുവ്രതേ, ഈ പണത്താൽ നീ തീർച്ചയായും ദാസ്യത്തിലേക്കു വീഴും.’

Verse 21

कद्रूरुवाच । भवेयं न यथादासी तत्कुरुध्वं हि सत्वरम् । विशध्वं रोमकूपेषु तस्याश्वस्य मतिर्मम

കദ്രൂ പറഞ്ഞു—‘ഞാൻ ദാസിയാകാതിരിക്കുവാൻ നിങ്ങൾ ഇത് വേഗം ചെയ്യുക. ആ അശ്വത്തിന്റെ രോമകൂപങ്ങളിൽ പ്രവേശിക്കൂ; ഇതാണ് എന്റെ ഉപായം.’

Verse 22

क्षणमात्रं कृते कार्ये सा दासी च भवेन्मम । ततः स्वस्थोरगाः सर्वे भविष्यथ यथासुखम्

ആ പ്രവൃത്തി ഒരു നിമിഷം മാത്രം ചെയ്താൽ, അവൾ എൻ്റെ ദാസിയാകും; അതിനുശേഷം നിങ്ങൾ സർപ്പങ്ങളെല്ലാം സുരക്ഷിതരും സുഖമായിരിക്കുന്നവരുമായിത്തീരും.

Verse 23

सर्पा ऊचुः । यथा त्वं जननी देवि पन्नगानां मता भुवि । तथापि सा विशेषेण वञ्चितव्या न कर्हिचित्

സർപ്പങ്ങൾ പറഞ്ഞു: 'ദേവീ, ഭൂമിയിൽ അങ്ങ് ഞങ്ങളുടെ മാതാവായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നുവെങ്കിലും, അവളെ ഒരിക്കലും വഞ്ചിക്കാൻ പാടില്ല.'

Verse 24

कद्रूरुवाच । मम वाक्यमकुर्वाणा ये केचिद्भुवि पन्नगाः । हव्यवाहमुखं सर्वे ते यास्यन्त्यविचारिताः

കദ്രു പറഞ്ഞു: 'ഭൂമിയിൽ എൻ്റെ കൽക്കന അനുസരിക്കാത്ത സർപ്പങ്ങൾ ഏതായാലും, അവരെല്ലാം വിചാരണ കൂടാതെ അഗ്നിദേവൻ്റെ വായിൽ പതിക്കും.'

Verse 25

एतच्छ्रुत्वा तु वचनं घोरं मातृमुखोद्भवम् । केचित्प्रविष्टा रोमाणि तथान्ये गिरिसंस्थिताः

അമ്മയുടെ വായിൽ നിന്ന് വന്ന ആ ഘോരമായ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ചിലർ (കുതിരയുടെ) രോമങ്ങളിൽ പ്രവേശിച്ചു, മറ്റുള്ളവർ പർവതങ്ങളിൽ അഭയം പ്രാപിച്ചു.

Verse 26

केचित्प्रविष्टा जाह्नव्यामन्ये च तपसि स्थिताः

ചിലർ ജാഹ്നവിയിൽ (ഗംഗയിൽ) പ്രവേശിച്ചു, മറ്റുള്ളവർ തപസ്സിൽ മുഴുകി.

Verse 27

ततो वर्षसहस्रान्ते तुतोष परमेश्वरः । महादेवो जगद्धाता ह्युवाच परया गिरा

അപ്പോൾ ആയിരം വർഷങ്ങളുടെ അവസാനം ജഗദ്ധാതാവായ പരമേശ്വരൻ മഹാദേവൻ പ്രസന്നനായി, ദിവ്യവാണിയാൽ അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 28

भो भोः सर्पा निवर्तध्वं तपसोऽस्य महत्फलम् । यमिच्छथ ददाम्यद्य नात्र कार्या विचारणा

“ഹോ ഹോ, ഹേ സർപ്പങ്ങളേ! തപസ്സിൽ നിന്ന് വിരമിക്കുവിൻ; ഈ തപസ്സിന് മഹത്തായ ഫലം ലഭിച്ചു. നിങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നതു ഇന്ന് ഞാൻ നൽകുന്നു; ഇവിടെ ആലോചന വേണ്ട.”

Verse 29

सर्पा ऊचुः । कद्रूशापभयाद्भीता देवदेव महेश्वर । तव पार्श्वे वसिष्यामो यावदाभूतसम्प्लवम्

സർപ്പങ്ങൾ പറഞ്ഞു—“ഹേ ദേവദേവ മഹേശ്വരാ! കദ്രൂയുടെ ശാപഭയത്തിൽ ഞങ്ങൾ ഭീതരാണ്; മഹാപ്രളയം വരെയും നിന്റെ പാർശ്വത്തിൽ വസിക്കും.”

Verse 30

देवदेव उवाच । एकश्चायं महाबाहुर्वासुकिर्भुजगोत्तमः । मम पार्श्वे वसेन्नित्यं सर्वेषां भयरक्षकः

ദേവദേവൻ അരുളിച്ചെയ്തു—“ഈ മഹാബാഹുവായ ഭുജഗോത്തമൻ വാസുകി നിത്യവും എന്റെ പാർശ്വത്തിൽ വസിക്കട്ടെ; എല്ലാവർക്കും ഭയരക്ഷകനാകട്ടെ.”

Verse 31

अन्येषां चैव सर्पाणां भयं नास्ति ममाज्ञया । आप्लुत्य नर्मदातोये भुजगास्ते च रक्षिताः

“മറ്റു സർപ്പങ്ങൾക്കും എന്റെ ആജ്ഞയാൽ ഭയം ഇല്ല. നർമദാജലത്തിൽ മുങ്ങി ആ ഭുജംഗങ്ങൾ സംരക്ഷിതരായി.”

Verse 32

नास्ति मृत्युभयं तेषां वसध्वं यत्र चेप्सितम् । कद्रूशापभयं नास्ति ह्येष मे विस्तरः परः

അവർക്കു മരണഭയം ഇല്ല; നിങ്ങൾക്കിഷ്ടമുള്ളിടത്ത് വസിക്കുവിൻ. കദ്രൂവിന്റെ ശാപഭയവും ഇല്ല—ഇതാണെൻ പരമ ഉറപ്പും സംരക്ഷണവും.

Verse 33

एवं दत्त्वा वरं तेषां देवदेवो महेश्वरः । जगामाकाशमाविश्य कैलासं धरणीधरम्

ഇങ്ങനെ അവർക്കു വരം നൽകി ദേവദേവനായ മഹേശ്വരൻ ആകാശത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് ഭൂധരമായ കൈലാസപർവതത്തിലേക്കു പോയി.

Verse 34

गते चादर्शनं देवे वासुकिप्रमुखा नृप । स्थापयित्वा तथा जग्मुर्देवदेवं महेश्वरम्

ഹേ രാജാവേ, ദേവൻ ദൃഷ്ടിയിൽ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷനായപ്പോൾ വാസുകി മുതലായ നാഗങ്ങൾ അവിടെ വിധിപൂർവ്വം സ്ഥാപിച്ച് ദേവദേവനായ മഹേശ്വരന്റെ അടുക്കൽ പുറപ്പെട്ടു.

Verse 35

तत्र तीर्थे तु यः कश्चित्पञ्चम्यामर्चयेच्छिवम् । तस्य नागकुलान्यष्टौ न हिंसन्ति कदाचन

ആ തീർത്ഥത്തിൽ പഞ്ചമിദിനത്തിൽ ശിവനെ ആരാധിക്കുന്നവനെ നാഗങ്ങളുടെ എട്ട് കുലങ്ങളും ഒരിക്കലും ഹിംസിക്കുകയില്ല.

Verse 36

मृतः कालेन महता तत्र तीर्थे नरेश्वर । शिवस्यानुचरो भूत्वा वसते कालमीप्सितम्

ഹേ നരേശ്വരാ, അവൻ മഹാകാലം വന്നപ്പോൾ അവിടെ ആ തീർത്ഥത്തിൽ ദേഹത്യാഗം ചെയ്താൽ, ശിവന്റെ അനുചരനായി താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന കാലം വരെ ശിവധാമത്തിൽ വസിക്കും.

Verse 131

। अध्याय

॥ അധ്യായം ॥