Adhyaya 26
Shukla YajurvedaAdhyaya 2626 Mantras

Adhyaya 26

Supplementary Agnihotra and Soma formulas.

← Adhyaya 25Adhyaya 27

Mantras

Mantra 1

अ॒ग्निश्च॑ पृथि॒वी च॒ सन्न॑ते॒ ते मे॒ सं न॑मताम॒दो वा॒युश्चा॒न्तरि॑क्षं च॒ सन्न॑ते॒ ते मे॒ सं न॑मताम॒द आ॑दि॒त्यश्च द्यौश्च॒ सन्न॑ते॒ ते मे॒ सं न॑मताम॒द आप॑श्च॒ वरु॑णश्च॒ सन्न॑ते॒ ते मे॒ सं न॑मताम॒दः । स॒प्त स॒ᳪसदो॑ अष्ट॒मी भू॑त॒साध॑नी । सका॑माँ॒२अध्व॑नस्कुरु सं॒ज्ञान॑मस्तु मे॒ऽमुना॑

അഗ്നിയും പൃഥിവിയും നമസ്കൃതരായി; അവർ ഇരുവരും എനിക്കു ഒരുമിച്ച് നമസ്കരിക്കട്ടെ. ആ വായുവും അന്തരിക്ഷവും നമസ്കൃതരായി; അവർ ഇരുവരും എനിക്കു ഒരുമിച്ച് നമസ്കരിക്കട്ടെ. ആ ആദിത്യനും ദ്യൗഃ (സ്വർഗ്ഗവും) നമസ്കൃതരായി; അവർ ഇരുവരും എനിക്കു ഒരുമിച്ച് നമസ്കരിക്കട്ടെ. ആ അപഃ (ജലങ്ങളും) വരുണനും നമസ്കൃതരായി; അവർ ഇരുവരും എനിക്കു ഒരുമിച്ച് നമസ്കരിക്കട്ടെ. ഏഴ് സംസദുകൾ; എട്ടാമത്തേത് ഭൂതസാധനീ. ആഗ്രഹങ്ങളെ സഫലമാക്കുക, പഥം സുഗമമാക്കുക; ഇതിലൂടെ എനിക്കു സംജ്ഞാനം (ഏകാഗ്രജ്ഞാനം) ഉണ്ടാകട്ടെ.

Mantra 2

यथे॒मां वाचं॑ कल्या॒णीमा॒वदा॑नि॒ जने॑भ्यः । ब्र॒ह्म॒रा॒ज॒न्या॒भ्याᳪ शू॒द्राय॒ चार्या॑य च॒ स्वाय॒ चार॑णाय च । प्रि॒यो दे॒वानां॒ दक्षि॑णायै दा॒तुरि॒ह भू॑यासम॒यं मे॒ काम॒: समृ॑ध्यता॒मुप॑ मा॒दो न॑मतु

ഞാൻ ഈ കല്യാണിയായ വാക്കിനെ ജനങ്ങളോടു ഉച്ചരിക്കുമാറാകട്ടെ—ബ്രാഹ്മണനും രാജന്യനും, ശൂദ്രനും ആര്യനും, സ്വന്തക്കാരനും അന്യനും. യാഗദക്ഷിണ നൽകുന്നവനായി ഞാൻ ഇവിടെ ദേവന്മാർക്കു പ്രിയനായിരിക്കട്ടെ. എന്റെ ഈ കാമന സഫലമാകട്ടെ; മോദം (ആനന്ദം) എനിക്കു നമിക്കട്ടെ.

Mantra 3

बृह॑स्पते॒ अति॒ यद॒र्यो अर्हा॑द् द्यु॒मद्वि॒भाति॒ क्रतु॑म॒ज्जने॑षु । यद्दी॒दय॒च्छव॑स ऋतप्रजात॒ तद॒स्मासु॒ द्रवि॑णं धेहि चि॒त्रम् । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽसि॒ बृह॒स्पत॑ये त्वै॒ष ते॒ योनि॒र्बृह॒स्पत॑ये त्वा

ഹേ ബൃഹസ്പതേ! അർഹന്റെ അർഹതയെക്കാൾ അതീതമായി ജനങ്ങളിൽ ദ്യുമത് തേജസ്സായി, പ്രകാശമായി, പ്രവർത്തിസാധക ക്രതു (പ്രേരകബുദ്ധി/സങ്കൽപം) ആയി ദീപ്തമാകുന്നതെന്തോ; ഋതത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചതായ അതിനെ നീ നിന്റെ ശവസാൽ ജ്വലിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു—ആ ചിത്ര (വിവിധ) ദ്രവിണം (ധനം) ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് സ്ഥാപിക്കേണമേ. ഉപയാമംകൊണ്ട് ഗൃഹീതനായ നീ ബൃഹസ്പതിക്കുള്ളവൻ; ഇതാണ് നിന്റെ യോനി (ആധാരം); ബൃഹസ്പതിക്കായി നിന്നെ (അർപ്പണം).

Mantra 4

इन्द्र॒ गोम॑न्नि॒हा या॑हि॒ पिबा॒ सोम॑ᳪ शतक्रतो । वि॒द्यद्भि॒र्ग्राव॑भिः सु॒तम् । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो॒ऽसीन्द्रा॑य त्वा॒ गोम॑त ए॒ष ते॒ योनि॒रिन्द्रा॑य त्वा॒ गोम॑ते

ഹേ ഗോമത് ഇന്ദ്രാ, ഇവിടെ വരിക; ഹേ ശതക്രതോ, സോമം പാനം ചെയ്ക—വിദ്യുത് പോലെ മിന്നുന്ന ഗ്രാവകളാൽ സുതമായ (പിഴിഞ്ഞ) സോമം. ഉപയാമംകൊണ്ട് ഗൃഹീതനായ നീ ഗോമത് ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി; ഇതാണ് നിന്റെ യോനി; ഗോമത് ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി നിന്നെ (അർപ്പിക്കുന്നു).

Mantra 5

इन्द्रा या॑हि वृत्रह॒न्पिबा॒ सोम॑ᳪ शतक्रतो । गोम॑द्भि॒र्ग्राव॑भिः सु॒तम् । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो॒ऽसीन्द्रा॑य त्वा॒ गोम॑त ए॒ष ते॒ योनि॒रिन्द्रा॑य त्वा॒ गोम॑ते

ഹേ വൃത്രഹൻ ഇന്ദ്രാ, ഇവിടെ വരിക; ഹേ ശതക്രതോ, സോമം പാനം ചെയ്ക—ഗോമദ് (ഗോസംപത്ത് നൽകുന്ന) ഗ്രാവകളാൽ സുതമായ സോമം. ഉപയാമംകൊണ്ട് ഗൃഹീതനായ നീ ഗോമത് ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി; ഇതാണ് നിന്റെ യോനി; ഗോമത് ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി നിന്നെ (അർപ്പിക്കുന്നു).

Mantra 6

ऋ॒तावा॑नं वैश्वान॒रमृ॒तस्य॒ ज्योति॑ष॒स्पति॑म् । अज॑स्रं घ॒र्ममी॑महे । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽसि वैश्वान॒राय॑ त्वै॒ष ते॒ योनि॑र्वैश्वान॒राय॑ त्वा

ഋതവാനായ വൈശ്വാനരനെ—ഋതത്തിന്റെ ജ്യോതിസ്സിന്റെ അധിപതിയെ—അജസ്രമായ ഘർമത്തെ ഞങ്ങൾ ആരാധിക്കുന്നു. ഉപയാമംകൊണ്ട് ഗ്രഹീതനായിരിക്കുന്ന നീ; വൈശ്വാനരനുവേണ്ടി നിന്നെ! ഇതാണ് നിന്റെ യോനി (ആധാരം); വൈശ്വാനരനുവേണ്ടി നിന്നെ.

Mantra 7

वै॒श्वा॒न॒रस्य॑ सुम॒तौ स्या॑म॒ राजा॒ हि कं॒ भुव॑नानामभि॒श्रीः । इ॒तो जा॒तो विश्व॑मि॒दं वि च॑ष्टे वैश्वान॒रो य॑तते॒ सूर्ये॑ण । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽसि वैश्वान॒राय॑ त्वै॒ष ते॒ योनि॑र्वैश्वान॒राय॑ त्वा

വൈശ്വാനരന്റെ സുമതിയിൽ ഞങ്ങൾ ഇരിക്കട്ടെ; കാരണം അവൻ ലോകങ്ങളുടെ രാജാവും അത്യുത്തമമായ ശോഭയും ആകുന്നു. ഇവിടെ നിന്നു ജനിച്ച അവൻ ഈ സർവ്വത്തെയും നിരീക്ഷിച്ച് വെളിപ്പെടുത്തുന്നു; വൈശ്വാനരൻ സൂര്യനോടൊപ്പം പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉപയാമംകൊണ്ട് ഗ്രഹീതനായിരിക്കുന്ന നീ; വൈശ്വാനരനുവേണ്ടി നിന്നെ! ഇതാണ് നിന്റെ യോനി (ആധാരം); വൈശ്വാനരനുവേണ്ടി നിന്നെ.

Mantra 8

वै॒श्वा॒न॒रो न ऊ॒तय॒ आ प्र या॑तु परा॒वत॑: । अ॒ग्निरु॒क्थेन॒ वाह॑सा । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽसि वैश्वान॒राय॑ त्वै॒ष ते॒ योनि॑र्वैश्वान॒राय॑ त्वा

വൈശ്വാനരൻ നമ്മുടെ സഹായത്തിനായി, ദൂരത്തുനിന്നും പോലും, ഇവിടെ വരട്ടെ; സ്തുതിയോടും ബലത്തോടും കൂടിയ അഗ്നി. ഉപയാമംകൊണ്ട് ഗ്രഹിക്കപ്പെട്ടവൻ നീ—വൈശ്വാനരനുവേണ്ടി നിന്നെ! ഇതാ നിന്റെ യോനി—വൈശ്വാനരനുവേണ്ടി നിന്നെ!

Mantra 9

अ॒ग्निरृषि॒: पव॑मान॒: पाञ्च॑जन्यः पु॒रोहि॑तः । तमी॑महे महाग॒यम् । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽस्य॒ग्नये॑ त्वा॒ वर्च॑स ए॒ष ते॒ योनि॑र॒ग्नये॑ त्वा॒ वर्च॑से

അഗ്നി ഋഷിയാണ്, പവമാനനാണ്, പാഞ്ചജന്യൻ (അഞ്ചു ജനങ്ങളോടു ബന്ധപ്പെട്ടവൻ) ആണ്, പുരോഹിതനാണ്; മഹാനിവാസമുള്ള അവനെ ഞങ്ങൾ ആരാധിക്കുന്നു. ഉപയാമംകൊണ്ട് ഗ്രഹിക്കപ്പെട്ടവൻ നീ—അഗ്നിക്കായി നിന്നെ, വർചസ്സിനായി! ഇതാ നിന്റെ യോനി—അഗ്നിക്കായി നിന്നെ, വർചസ്സിനായി!

Mantra 10

म॒हाँ२ इन्द्रो॒ वज्र॑हस्तः षोड॒शी शर्म॑ यच्छतु । हन्तु॑ पा॒प्मानं॒ योऽस्मान्द्वेष्टि॑ ।। उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽसि महे॒न्द्राय॑ त्वै॒ष ते॒ योनि॑र्महे॒न्द्राय॑ त्वा

മഹാനായ ഇന്ദ്രൻ, വജ്രഹസ്തൻ, ഷോഡശി, നമ്മെ ശരണത്തിലാക്കട്ടെ; നമ്മെ ദ്വേഷിക്കുന്ന ആ പാപ്മാനനെ അവൻ സംഹരിക്കട്ടെ. ഉപയാമംകൊണ്ട് ഗ്രഹിക്കപ്പെട്ടവൻ നീ—മഹേന്ദ്രനുവേണ്ടി നിന്നെ! ഇതാ നിന്റെ യോനി—മഹേന്ദ്രനുവേണ്ടി നിന്നെ!

Mantra 11

तं वो॑ द॒स्ममृ॑ती॒षहं॒ वसो॑र्मन्दा॒नमन्ध॑सः । अ॒भि व॒त्सं न स्वस॑रेषु धे॒नव॒ इन्द्रं॑ गी॒र्भिर्न॑वामहे

സോമപാനത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്ന, സമ്പത്തിന്റെ അധിപനായ, ആക്രമണങ്ങളെ സഹിക്കുന്ന അത്ഭുതനായ ഇന്ദ്രനെ ഞങ്ങൾ ഗീതങ്ങളാൽ സ്തുതിക്കുന്നു; പാലുതരുന്ന പശുക്കൾ (പ്രവാഹങ്ങൾ) തങ്ങളുടെ തന്നെ വഴികളിലൂടെ കാളക്കുട്ടിയിലേക്കു ഓടുന്നതുപോലെ.

Mantra 12

यद्वाहि॑ष्ठं॒ तद॒ग्नये॑ बृ॒हद॑र्च विभावसो । महि॑षीव॒ त्वद्र॒यिस्त्वद्वाजा॒ उदी॑रते

ഹേ വിഭാവസു, വഹനത്തിനായി ഏറ്റവും പ്രബലമായ ആ മഹത്തായ സ്തുതിയെ അഗ്നിക്കു പാടുക; മഹിഷിയെപ്പോലെ, നിന്നിൽ നിന്നു ദാന-സമ്പത്ത് ഉയിർക്കുന്നു, നിന്നിൽ നിന്നു ബലത്തിന്റെ പുരസ്കാരങ്ങൾ ഉയിർക്കുന്നു.

Mantra 13

एह्यू॒ षु ब्रवा॑णि॒ तेऽग्न॑ इ॒त्थेत॑रा॒ गिर॑: । ए॒भिर्व॑र्धास॒ इन्दु॑भिः

ഹേ അഗ്നേ, ഇവിടെ വരിക; നിനക്കായി ഞാൻ നാനാവിധ സ്തുതിവചനങ്ങൾ ഉച്ചരിക്കുന്നു. ഈ സോമരസബിന്ദുക്കളാൽ നീ ശക്തനാകുന്നു.

Mantra 14

ऋ॒तव॑स्ते य॒ज्ञं वि त॑न्वन्तु॒ मासा॒ रक्ष॑न्तु ते॒ हवि॑: । सं॒व॒त्स॒रस्ते॑ य॒ज्ञं द॑धातु नः प्र॒जां च॒ परि॑ पातु नः

ഋതുക്കൾ നിന്റെ യജ്ഞം വ്യാപിപ്പിക്കട്ടെ; മാസങ്ങൾ നിന്റെ ഹവി (ആഹുതി)യെ കാക്കട്ടെ. സംവത്സരം നിന്റെ യജ്ഞം സ്ഥാപിക്കട്ടെ; നമ്മുടെ പ്രജയെ സമ്പൂർണ്ണമായി പരിപാലിക്കട്ടെ.

Mantra 15

उ॒प॒ह्व॒रे गि॑री॒णाᳪ स॑ङ्ग॒मे च॑ न॒दी॒ना॑म् । धि॒या विप्रो॑ अजायत

പർവതങ്ങളുടെ ഉപഹ്വരത്തിൽ (കുഴി/താഴ്വര)യും നദികളുടെ സംഗമത്തിലും, ധീ (പവിത്രചിന്ത)യാൽ വിപ്രൻ (പ്രേരിത ഋഷി-പുരോഹിതൻ) ജനിച്ചു.

Mantra 16

उ॒च्चा ते॑ जा॒तमन्ध॑सो दि॒वि सद्भूम्या द॑दे । उ॒ग्रᳪ शर्म॒ महि॒ श्रव॑ः

സോമരസത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചതായ അത് ഉയരത്തിൽ—ദിവിയിൽ—സ്ഥിരമായി നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു; ഭൂമിയിൽ നിന്നു അത് ദാനം ചെയ്തു—ഉഗ്രമായ ശരണംയും മഹത്തായ യശസ്സും.

Mantra 17

स न॒ इन्द्रा॑य॒ यज्य॑वे॒ वरु॑णाय म॒रुद्भ्य॑: । व॒रि॒वो॒वित्परि॑ स्रव

ഹേ വരിവോവിത് (വിശാലത നല്കുന്നവനേ), ഞങ്ങൾക്കായി ചുറ്റി ഒഴുകുക; യജ്ഞാർഹനായ ഇന്ദ്രനുവേണ്ടിയും, വരുണനുവേണ്ടിയും, മരുതുകൾക്കുവേണ്ടിയും.

Mantra 18

ए॒ना विश्वा॑न्य॒र्य आ द्यु॒म्नानि॒ मानु॑षाणाम् । सिषा॑सन्तो वनामहे

ഇതിനാൽ, ഹേ ആര്യ (ഉദാരനേ), മനുഷ്യരുടെ എല്ലാ ദ്യുമ്നങ്ങളെയും—തേജസ്സുകളും വൈഭവങ്ങളും—ഞങ്ങൾ ജയിക്കട്ടെ; അവയെ നേടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഞങ്ങൾ അവയെ പ്രാപിക്കട്ടെ.

Mantra 19

अनु॑ वीरै॒रनु॑ पुष्यास्म॒ गोभि॒रन्वश्वै॒रनु॒ सर्वे॑ण पु॒ष्टैः । अनु॒ द्विप॒दाऽनु॒ चतु॑ष्पदा व॒यं दे॒वा नो॑ य॒ज्ञमृ॑तु॒था न॑यन्तु

വീരന്മാരോടൊപ്പം ഞങ്ങൾ വളരട്ടെ; പശുക്കളോടൊപ്പം, കുതിരകളോടൊപ്പം, എല്ലാ പോഷണത്തോടൊപ്പം. ദ്വിപാദികളോടൊപ്പം, ചതുഷ്പാദികളോടൊപ്പം—ദേവന്മാർ നമ്മുടെ യജ്ഞത്തെ ഋതു ഋതുവായി, ഋതത്തിന്റെ ക്രമത്തിൽ, നയിക്കട്ടെ.

Mantra 20

अग्ने॒ पत्नी॑रि॒हा व॑ह दे॒वाना॑मुश॒तीरुप॑ । त्वष्टा॑र॒ᳪ सोम॑पीतये

ഹേ അഗ്നേ, ദേവന്മാരുടെ ഇച്ഛാപൂർവമായ പത്നിമാരെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക; അവരെ സമീപത്തേക്ക് കൊണ്ടുവരിക—സോമപാനത്തിനായി ത്വഷ്ടാവിനെയും (കൊണ്ടുവരിക).

Mantra 21

अ॒भि य॒ज्ञं गृ॑णीहि नो॒ ग्नावो॒ नेष्ट॒: पिब॑ ऋ॒तुना॑ । त्वᳪ हि र॑त्न॒धा असि॑

ഹേ ഗ്നാവാ, യജ്ഞത്തെ അഭിമുഖീകരിച്ച് ഞങ്ങൾക്കായി സ്തുതി പാടുക; ഹേ നേഷ്ടൃ, ഋതുവിനനുസരിച്ച് പാനം ചെയ്യുക; കാരണം നീ സത്യമായും രത്നദാതാവാകുന്നു।

Mantra 22

द्र॒वि॒णो॒दाः पि॑पीषति जु॒होत॒ प्र च॑ तिष्ठत । ने॒ष्ट्रादृ॒तुभि॑रिष्यत

ദ്രവിണോദാ (ധനദാതാവ്) പാനം ചെയ്യാൻ ഉത്സുകനാകുന്നു; ഹോമം അർപ്പിക്കുവിൻ, മുന്നോട്ട് നില്ക്കുവിൻ! നേഷ്ടൃയിൽ നിന്ന്, ഋതുക്കൾ (നിയത വാറുകൾ) അനുസരിച്ച്, യജ്ഞകർമ്മത്തെ പ്രവൃത്തിപ്പിക്കുവിൻ।

Mantra 23

तवा॒यᳪ सोम॒स्त्वमेह्य॒र्वाड् श॑श्वत्त॒मᳪ सु॒मना॑ अ॒स्य पा॑हि । अ॒स्मिन् य॒ज्ञे ब॒र्हिष्या नि॒षद्या॑ दधि॒ष्वेमं ज॒ठर॒ इन्दु॑मिन्द्र

ഹേ ഇന്ദ്രാ! നിനക്കായാണ് ഈ സോമം; ഞങ്ങളിലേക്കു ഇവിടെ വരിക—സദാ സ്ഥിരനായ, സുമനസ്സുള്ളവനേ. ഇതു പാനം ചെയ്ക. ഈ യജ്ഞത്തിൽ ബർഹിഷ് (വിരിച്ച കുശ) മേൽ ഇരുന്ന്, ഈ ഇന്ദു-ബിന്ദുവിനെ നിന്റെ ജഠരത്തിൽ സ്ഥാപിക്ക.

Mantra 24

अ॒मेव॑ नः सुहवा॒ आ हि गन्त॑न॒ नि ब॒र्हिषि॑ सदतना॒ रणि॑ष्टन । अथा॑ मन्दस्व जुजुषा॒णो अन्ध॑स॒स्त्वष्ट॑र्दे॒वेभि॒र्जनि॑भिः सु॒मद्ग॑णः

ഹേ സുഹവ (എളുപ്പത്തിൽ ആഹ്വാനിക്കപ്പെടുന്ന) ദേവന്മാരേ! ഞങ്ങളിലേക്കു ഇവിടെ വരുവിൻ; ബർഹിഷ് മേൽ ഇരിക്കുവിൻ, ആനന്ദിക്കുവിൻ. പിന്നെ, ഹേ ത്വഷ്ടൃ! അന്ധസ് (സോമരസം) സ്വീകരിച്ച് ഉല്ലസിക്ക; ദേവന്മാരോടൊപ്പം, ദൈവിക ജനികളോടൊപ്പം—സുമദ്‌ഗണ (ശുഭസംഗതിയുള്ളവനേ) നീ ഇരിക്ക.

Mantra 25

स्वादि॑ष्ठया॒ मदि॑ष्ठया॒ पव॑स्व सोम॒ धार॑या । इन्द्रा॑य॒ पात॑वे सु॒तः

ഹേ സോമാ! അതിമധുരവും അത്യുത്സാഹജനകവുമായ ധാരയാൽ നീ ശുദ്ധനാകുക; ഇന്ദ്രന്റെ പാനത്തിനായി നീ സുത (പീഡിത/ഒതുക്കിയ) ആയി പ്രവഹിക്ക.

Mantra 26

र॒क्षो॒हा वि॒श्वच॑र्षणिर॒भि योनि॒मयो॑हते । द्रोणे॑ स॒धस्थ॒मास॑दत्

രക്ഷോഹാ, വിശ്വചർഷണി—സർവ്വജനാധിപൻ—അയോഹത യോനിയെ—ഇരുമ്പുപോലെ ദൃഢമായ ഗർഭസ്ഥാനത്തെ—അഭിമുഖീകരിച്ചു സമീപിച്ചു. ദ്രോണത്തിനുള്ളിൽ അവൻ സധസ്ഥാനം (സാമൂഹ്യ ആസനം) ഏറ്റെടുത്തു ഇരുന്നു.

Frequently Asked Questions

In this adhyāya’s Purushamedha setting, the emphasis is symbolic and totalizing: human roles and cosmic functions are gathered into yajña as an offering of the whole social-cosmic order, framed by Purusha-sūkta-style universality.

Vaiśvānara is Agni as the universal, all-pervading fire—protector and carrier of offerings—praised with solar splendor and as the light of ṛta, so that sacrificial fire and sun are seen as one pervasive power sustaining the rite.

The Ṣoḍaśin cup is installed and offered for Mahendra (Indra) as a climactic Soma moment: Indra is praised and invited to drink, and the sacrificer seeks śarman (protective shelter), strength, and prosperity through Indra’s Soma-delight.