Mantra 5
Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Indra (Vṛtrahan; gomat)
Chandas: Gāyatrī-like invitatory cola with yajus graha-refrain
Samhita Patha (Devanagari)
इन्द्रा या॑हि वृत्रह॒न्पिबा॒ सोम॑ᳪ शतक्रतो । गोम॑द्भि॒र्ग्राव॑भिः सु॒तम् । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो॒ऽसीन्द्रा॑य त्वा॒ गोम॑त ए॒ष ते॒ योनि॒रिन्द्रा॑य त्वा॒ गोम॑ते
Transliteration
índrā yā́hi vṛtrahan píbā sómaṃ śatakrato | gómadbhir grā́vabhiḥ sutám | upayā́magṛhīto ’sī́ndrāya tvā́ gómat eṣá te yóniḥ índrāya tvā́ gómate
Translation
ഹേ വൃത്രഹൻ ഇന്ദ്രാ, ഇവിടെ വരിക; ഹേ ശതക്രതോ, സോമം പാനം ചെയ്ക—ഗോമദ് (ഗോസംപത്ത് നൽകുന്ന) ഗ്രാവകളാൽ സുതമായ സോമം. ഉപയാമംകൊണ്ട് ഗൃഹീതനായ നീ ഗോമത് ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി; ഇതാണ് നിന്റെ യോനി; ഗോമത് ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി നിന്നെ (അർപ്പിക്കുന്നു).
Padapatha (Word Analysis)
इन्द्र । आ॒ । या॒हि । वृ॒त्र॒ह॒न् । पिब॑ । सोम॑म् । श॒त॒क्र॒तो॒ इति॑ । गोम॑द्भिः । ग्राव॑भिः । सु॒तम् । उ॒प॒या॒म-गृ॑हीतः । अ॒सि । इन्द्रा॑य । त्वा । गोम॑ते । ए॒षः । ते॒ । योनि॑ः । इन्द्रा॑y । त्वा । गोम॑ते
Word by Word
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
आhither, towards
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
याहिcome
याहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootया (धातु)
वृत्रहन्O slayer of Vṛtra
वृत्रहन्:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootवृत्रहन् (प्रातिपदिक; वृत्र + हन्)
पिबdrink
पिब:
क्रिया
TypeVerb
Rootपा (धातु)
सोमम्Soma
सोमम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
शतक्रतोO of a hundred powers/rites
शतक्रतो:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootशतक्रतु (प्रातिपदिक)
गोमत्भिःwith (those) having cows; with cow-rich (means)
गोमत्भिः:
करण
TypeAdjective
Rootगोमत् (प्रातिपदिक)
ग्रावभिःwith pressing-stones
ग्रावभिः:
करण
TypeNoun
Rootग्रावन् (प्रातिपदिक)
सुतम्pressed, expressed
सुतम्:
कर्म (सोमम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeParticiple/Adjective
Rootसु (धातु) → सुत (कृदन्त, क्त)
उपयामगृहीतःtaken with the ‘upayāma’ formula (ritually received)
उपयामगृहीतः:
विशेषण (असि इत्यस्य कर्तृ-पदस्य)
TypeAdjective (ritual technical)
Rootउपयामगृहीत (प्रातिपदिक; उप-√यम् + √ग्रह्, क्त)
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
गोमतेfor the cow-possessing (Indra)
गोमते:
सम्प्रदान
TypeAdjective (as substantive epithet)
Rootगोमत् (प्रातिपदिक)
एषःthis
एषः:
कर्ता
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम)
तेyour
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
योनिःwomb; seat; place
योनिः:
कर्ता/प्राधान्येन विधेय
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
गोमतेfor the cow-possessing (Indra)
गोमते:
सम्प्रदान
TypeAdjective (as substantive epithet)
Rootगोमत् (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
I
Indra (Vṛtrahan, Śatakratu, Gomat)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes