Mantra 10
Rishi: Indra-hymnic provenance; ritual transmission in Śukla-Yajurveda
Devata: Mahendra (Indra)
Chandas: Anuṣṭubh-like with yajus refrain
Samhita Patha (Devanagari)
म॒हाँ२ इन्द्रो॒ वज्र॑हस्तः षोड॒शी शर्म॑ यच्छतु । हन्तु॑ पा॒प्मानं॒ योऽस्मान्द्वेष्टि॑ ।। उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽसि महे॒न्द्राय॑ त्वै॒ष ते॒ योनि॑र्महे॒न्द्राय॑ त्वा
Transliteration
mahā́n índro vájrahastaḥ ṣoḍaśī śárma yacchatu | hántu pā́pmānaṃ yó ’smān dvéṣṭi || upayā́magṛhīto ’si mahéndrāya tvā́iṣá te yónir mahéndrāya tvā
Translation
മഹാനായ ഇന്ദ്രൻ, വജ്രഹസ്തൻ, ഷോഡശി, നമ്മെ ശരണത്തിലാക്കട്ടെ; നമ്മെ ദ്വേഷിക്കുന്ന ആ പാപ്മാനനെ അവൻ സംഹരിക്കട്ടെ. ഉപയാമംകൊണ്ട് ഗ്രഹിക്കപ്പെട്ടവൻ നീ—മഹേന്ദ്രനുവേണ്ടി നിന്നെ! ഇതാ നിന്റെ യോനി—മഹേന്ദ്രനുവേണ്ടി നിന്നെ!
Padapatha (Word Analysis)
म॒हान् । इन्द्रः॑ । वज्र॑हस्तः । षोड॒शी । शर्म॑ । यच्छतु । हन्तु॑ । पा॒प्मान॑म् । यः । अ॒स्मान् । द्वेष्टि॑ । उ॒प॒या॒म-गृ॑हीतः । अ॑सि । महे॒न्द्राय॑ । त्वा । ए॒षः । ते॒ । योनि॑ः । महे॒न्द्राय॑ । त्वा
Word by Word
महान्great
महान्:
विशेषण (कर्तृ-पदस्य)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वज्रहस्तःhaving the thunderbolt in hand
वज्रहस्तः:
विशेषण (इन्द्रस्य)
TypeAdjective (compound)
Rootवज्रहस्त (प्रातिपदिक; वज्र+हस्त)
षोडशीthe Ṣoḍaśī (sixteenth) [rite/chant]
षोडशी:
कर्तृ (यच्छतु-क्रियायाः)
TypeNoun
Rootषोडशी (प्रातिपदिक)
शर्मshelter; protection; comfort
शर्म:
कर्म
TypeNoun
Rootशर्मन् (प्रातिपदिक)
यच्छतुmay (he/it) grant
यच्छतु:
क्रिया
TypeVerb
Rootयम् (धातु)
हन्तुmay (he/it) slay
हन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
पाप्मानम्evil; sin; wickedness
पाप्मानम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपाप्मन् (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
कर्तृ (द्वेष्टि-क्रियायाः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्मान्us
अस्मान्:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
द्वेष्टिhates
द्वेष्टि:
क्रिया
TypeVerb
Rootद्विष् (धातु)
उपयामगृहीतःtaken/received with the upayāma-formula
उपयामगृहीतः:
विशेषण (असि-क्रियायाः कर्तृ-पदस्य)
TypeAdjective/Participle (ritual term)
Rootउपयाम-गृहीत (कृदन्त-प्रातिपदिक; उप-√यम् + √ग्रह्, भूतकृदन्त)
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
महेन्द्रायfor Mahendra
महेन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun (compound)
Rootमहेन्द्र (प्रातिपदिक; महा+इन्द्र)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एषःthis
एषः:
कर्तृ (अस्ति/भवति-लुप्तार्थे)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof you; your
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
योनिःwomb; source; resting-place
योनिः:
कर्तृ (अस्ति/भवति-लुप्तार्थे)
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
महेन्द्रायfor Mahendra
महेन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun (compound)
Rootमहेन्द्र (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
M
Mahendra (Indra)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes