द्वितीयतृतीयावरणपूजाक्रमः | The Sequence of the Second and Third Enclosure Worship (Āvaraṇa-pūjā)

Verse 1

तत्रादौ शिवयोः पार्श्वे दक्षिणे वामतः क्रमात् । गंधाद्यैरर्चयेत्पूर्वं देवौ हेरंबषण्मुखौ

അവിടെ ആദ്യം ശിവ-ശക്തികളുടെ പാർശ്വത്ത്—ക്രമമായി ആദ്യം വലത്തും പിന്നെ ഇടത്തും—ഗന്ധാദി ഉപചാരങ്ങളാൽ ആദ്യം ഹേരംബ (ഗണേശൻ)യും ഷൺമുഖ (സ്കന്ദൻ)യും എന്ന രണ്ടു ദേവന്മാരെ അർച്ചിക്കണം.

Verse 2

ततो ब्रह्माणि परित ईशानादि यथाक्रमम् । सशक्तिकानि सद्यांतं प्रथमावरणे यजेत्

അതിനുശേഷം ചുറ്റുമെല്ലാം ഈശാനാദി ക്രമപ്രകാരം ബ്രഹ്മപ്രകാശക ദേവതകളെ പൂജിക്കണം. ആദ്യ ആവരണത്തിൽ സദ്യാദി മുതൽ അവസാനം വരെ, അവരുടെ അവരുടെ ശക്തികളോടുകൂടെ അവരെ യജിക്കണം.

Verse 3

षडंगान्यपि तत्रैव हृदयादीन्यनुक्रमात् । शिवस्य च शिवायाश्च वाह्नेयादि समर्चयेत्

അവിടെയേ തന്നെ ഹൃദയാദി ഷഡംഗങ്ങളെ ക്രമമായി സമർച്ചിക്കണം. അഗ്നിഹോമാദി വിധികളാൽ ശിവനെയും ശിവയെയും (പാർവതി) യഥാവിധി ആരാധിക്കണം.

Verse 4

तत्र वामादिकान्रुद्रानष्टौ वामादिशक्तिभिः । अर्चयेद्वा न वा पश्चात्पूर्वादिपरितः क्रमात्

അവിടെ വാമാദി എട്ട് രുദ്രന്മാരെ വാമാ മുതലായ ശക്തികളോടുകൂടെ പൂജിക്കണം. ആ പൂജ ചെയ്താലും ചെയ്തില്ലെങ്കിലും, പിന്നീട് കിഴക്കിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് മറ്റു ദിക്കുകളെ ചുറ്റി ക്രമമായി മുന്നേറണം.

Verse 5

प्रथमावरणं प्रोक्तं मया ते यदुनंदन । द्वितीयावरणं प्रीत्या प्रोच्यते श्रद्धया शृणु

ഹേ യദുനന്ദനാ, ഞാൻ നിന്നോട് ആദ്യ ആവരണം പറഞ്ഞുകഴിഞ്ഞു. ഇനി സ്നേഹത്തോടെ രണ്ടാം ആവരണം വിവരിക്കുന്നു—ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുക.

Verse 6

अनंतं पूर्वादिक्पत्रे तच्छक्तिं तस्य वामतः । सूक्ष्मं दक्षिणदिक्पत्रे सह शक्त्या समर्चयेत्

കിഴക്കുദിക്കിലെ പത്രത്തിൽ അനന്തനെ പൂജിക്കണം; അവന്റെ ഇടത്തുവശത്ത് അവന്റെ ശക്തിയെയും പൂജിക്കണം. തെക്കുദിക്കിലെ പത്രത്തിൽ ശക്തിയോടുകൂടെ സൂക്ഷ്മനെ ശ്രദ്ധയോടെ സമർച്ചിക്കണം.

Verse 7

ततः पश्चिमदिक्पत्रे सह शक्त्या शिवोत्तमम् । तथैवोत्तरदिक्पत्रे चैकनेत्रं समर्चयेत्

അതിനുശേഷം പടിഞ്ഞാറുദിക്കിലെ പത്രത്തിൽ ശക്തിയോടുകൂടെ ശിവോത്തമനെ പൂജിക്കണം. അതുപോലെ വടക്കുദിക്കിലെ പത്രത്തിൽ ഏകനേത്രനായ (ശിവനെ) യഥാവിധി സമർച്ചിക്കണം.

Verse 8

एकरुद्रं च तच्छक्तिं पश्चादीशदले ऽर्चयेत् । त्रिमूर्तिं तस्य शक्तिं च पूजयेदग्निदिग्दले

പശ്ചിമത്തിലെ ഈശദളത്തിൽ ഏകരുദ്രനെയും അവന്റെ ശക്തിയെയും അർച്ചിക്കണം. അഗ്നിദിക്കിലെ ദളത്തിൽ ത്രിമൂർത്തിയെയും അതിന്റെ ശക്തിയെയും പൂജിക്കണം.

Verse 9

श्रीकण्ठं नैरृते पत्रे तच्छक्तिं तस्य वामतः । तथैव मारुते पत्रे शिखंडीशं समर्चयेत्

നൈഋത (തെക്ക്-പടിഞ്ഞാറ്) ദളത്തിൽ ശ്രീകണ്ഠനെ പൂജിക്കണം; അവന്റെ ഇടത്തുവശത്ത് അവന്റെ ശക്തിയെയും പൂജിക്കണം. അതുപോലെ മാരുത (വായു) ദളത്തിൽ ശിഖണ്ഡീശനെ സമ്യകായി അർച്ചിക്കണം.

Verse 10

द्वितीयावरणे चेज्यास्सर्वर्तश्चक्रवर्तिनः । तृतीयावरणे पूज्याः शक्तिभिश्चाष्टमूर्तयः

ദ്വിതീയ ആവരണത്തിൽ സർവാർത്ഥസിദ്ധി വരുത്തുന്ന ചക്രവർത്തിമാരെ പൂജിക്കണം. തൃതീയ ആവരണത്തിൽ ശക്തികളോടുകൂടിയ ശിവന്റെ അഷ്ടമൂർത്തികളെ ആരാധിക്കണം.

Verse 11

अष्टसु क्रमशो दिक्षु पूर्वादिपरितः क्रमात् । भवः शर्वस्तथेशानो रुद्रः पशुपतिस्ततः

എട്ട് ദിക്കുകളിലും, കിഴക്കിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് ചുറ്റും ക്രമമായി, ശിവൻ ഭവൻ, ശർവൻ, ഈശാനൻ, രുദ്രൻ, പിന്നെ പശുപതി എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 12

उग्रो भीमो महादेव इत्यष्टौ मूर्तयः क्रमात् । अनंतरं ततश्चैव महादेवादयः क्रमात्

ക്രമാനുസരിച്ച് ‘ഉഗ്ര’, ‘ഭീമ’, ‘മഹാദേവ’ മുതലായവയായി എട്ട് മൂർത്തികൾ പറയുന്നു. തുടർന്ന് വീണ്ടും ‘മഹാദേവ’ മുതൽ ആരംഭിക്കുന്ന നാമങ്ങൾ ക്രമമായി എണ്ണപ്പെടുന്നു।

Verse 13

ईशानो विजयो भीमो देवदेवो भवोद्भवः । कपर्दीशश्च कथ्यंते तथैकादशशक्तयः

അവനെ ഈശാനൻ, വിജയൻ, ഭീമൻ, ദേവദേവൻ, ഭവോദ്ഭവൻ, കപർദീശൻ എന്നും പറയുന്നു; അതുപോലെ ഏകാദശ ശക്തികളെയും പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 14

तत्राष्टौ प्रथमं पूज्याः वाह्नेयादि यथाक्रमम् । देवदेवः पूर्वपत्रे ईशानं चाग्निगोचरे

അവിടെ ആദ്യം എട്ടുപേരെയും പൂജിക്കണം—ആഗ്നേയ ദിക്കിൽ നിന്ന് ക്രമമായി. കിഴക്കൻ ദളത്തിൽ ദേവദേവൻ (ശിവൻ), അഗ്നിഗോചരത്തിൽ ഈശാനൻ നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 15

भवोद्भवस्तयोर्मध्ये कपालीशस्ततः परम् । तस्मिन्नावरणे भूयो वृषेन्द्रं पुरतो यजेत्

ഭവനും ഉദ്ഭവനും ഇടയിൽ, അവരെക്കാൾ അപ്പുറത്തായി കപാലീശൻ (ശിവൻ) നിലകൊള്ളുന്നു. അതേ ആവരണത്തിൽ വീണ്ടും, മുൻവശത്ത് സ്ഥാപിച്ച വൃഷേന്ദ്രനായ നന്ദിയെ പൂജിക്കണം.

Verse 16

नंदिनं दक्षिणे तस्य महाकालं तथोत्तरे । शास्तारं वह्निदिक्पत्रे मात्ःर्दक्षिणदिग्दले

അവന്റെ തെക്കിൽ നന്ദിയും വടക്കിൽ മഹാകാലനും. അഗ്നിദിക്കിനെ അഭിമുഖമായ ദളത്തിൽ ശാസ്താവും, തെക്കൻ ദളത്തിൽ ദിവ്യ മാതൃഗണവും നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 17

गजास्यं नैरृते पत्रे षण्मुखं वारुणे पुनः । ज्येष्ठां वायुदले गौरीमुत्तरे चंडमैश्वरे

നൈഋത്യ ദളത്തിൽ ഗജാസ്യൻ (ഗണേശൻ)നെ ധ്യാനിച്ച് സ്ഥാപിക്കണം; വീണ്ടും വാർുണ (പശ്ചിമ) ദളത്തിൽ ഷൺമുഖൻ (സ്കന്ദൻ)നെ ആരാധിക്കണം. വായവ്യ ദളത്തിൽ ജ്യേഷ്ഠാ, ഉത്തര ദളത്തിൽ ഗൗരി, ഈശാന (വടക്കുകിഴക്ക്) ദളത്തിൽ ചണ്ഡമഹേശ്വരനെ പൂജിക്കണം.

Verse 18

शास्तृनन्दीशयोर्मध्ये मुनीन्द्रं वृषभं यजेत् । महाकालस्योत्तरतः पिंगलं तु समर्चयेत्

ശാസ്തൃയും നന്ദീശനും ഇടയിൽ, മുനീന്ദ്രന്മാർ ആരാധിക്കുന്ന വൃഷഭത്തെ യജിക്കണം. മഹാകാലന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത് പിംഗലനെ വിധിപൂർവ്വം സമർച്ചിക്കണം.

Verse 19

शास्तृमातृसमूहस्य मध्ये भृंगीश्वरं ततः । मातृविघ्नेशमध्ये तु वीरभद्रं समर्चयेत्

അതിനുശേഷം ശാസ്തൃയും മാതൃസമൂഹവും തമ്മിലുള്ള മദ്ധ്യത്തിൽ ഭൃംഗീശ്വരനെ പൂജിക്കണം. മാതൃഗണവും വിഘ്നേശനും ഇടയിൽ വീരഭദ്രനെ വിധിപൂർവ്വം സമർച്ചിക്കണം.

Verse 20

स्कन्दविघ्नेशयोर्मध्ये यजेद्देवीं सरस्वतीम् । ज्येष्ठाकुमारयोर्मध्ये श्रियं शिवपदार्चिताम्

സ്കന്ദനും വിഘ്നേശനും ഇടയിൽ ദേവി സരസ്വതിയെ പൂജിക്കണം. ജ്യേഷ്ഠനും കുമാരനും ഇടയിൽ, ശിവപാദാർചിതയായ ശ്രീ (ലക്ഷ്മി)യെ പൂജിക്കണം.

Verse 21

ज्येष्ठागणाम्बयोर्मध्ये महामोटीं समर्चयेत् । गणाम्बाचण्डयोर्मध्ये देवीं दुर्गां प्रपूजयेत्

ജ്യേഷ്ഠയും ഗണാംബയും ഇടയിൽ മഹാമോടിയെ സമർച്ചിക്കണം. ഗണാംബയും ചണ്ഡയും ഇടയിൽ ദേവി ദുര്‍ഗയെ പ്രത്യേകമായി പ്രപൂജിക്കണം.

Verse 22

अत्रैवावरणे भूयः शिवानुचरसंहतिम् । रुद्रप्रथमभूताख्यां विविधां च सशक्तिकाम्

ഇതേ ആവരണത്തിനുള്ളിൽ അവൻ വീണ്ടും ശിവാനുചരരുടെ മഹാസംഘത്തെ ദർശിച്ചു—രുദ്രനാൽ ആദ്യം സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ആദിഭൂതന്മാർ എന്നു പ്രസിദ്ധർ, നാനാവിധ രൂപങ്ങളോടെ തത്തത്തായ ശക്തിയാൽ സമന്വിതർ।

Verse 23

शिवायाश्च सखीवर्गं जपेद्ध्यात्वा समाहितः । एवं तृतीयावरणे वितते पूजिते सति

സമാഹിതചിത്തത്തോടെ ധ്യാനിച്ച് ശിവാ (പാർവതി)യുടെ സഖീവർഗത്തിന്റെ നാമ/മന്ത്രജപം ചെയ്യണം. ഇങ്ങനെ മൂന്നാം ആവരണം വിപുലപ്പെടുത്തി വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കപ്പെട്ടാൽ।

Verse 24

चतुर्थावरणं ध्यात्वा बहिस्तस्य समर्चयेत् । भानुः पूर्वदले पूज्यो दक्षिणे चतुराननः

ചതുര്ഥ ആവരണം ധ്യാനിച്ച് അതിന്റെ പുറത്ത് വിധിപൂർവ്വം സമർചിക്കണം. കിഴക്കൻ ദളത്തിൽ ഭാനു (സൂര്യൻ) പൂജ്യൻ; തെക്കൻ ദളത്തിൽ ചതുരാനനൻ (ബ്രഹ്മാ)।

Verse 25

रुद्रो वरुणदिक्पत्रे विष्णुरुत्तरदिग्दले । चतुर्णामपि देवानां पृथगावरणान्यथ

വരുണദിക്കിലെ (പടിഞ്ഞാറ്) ദളത്തിൽ രുദ്രൻ, ഉത്തരദളത്തിൽ വിഷ്ണു സ്ഥാപിതൻ. ഇങ്ങനെ നാലു ദേവന്മാർക്കും വേർവേറെയായ ആവരണങ്ങൾ യഥാക്രമം ക്രമീകരിക്കണം।

Verse 26

तस्यांगानि षडेवादौ दीप्ताद्याभिश्च शक्तिभिः । दीप्ता सूक्ष्मा जया भद्रा विभूतिर्विमला क्रमात्

ആദിയിൽ അവന്റെ അങ്കങ്ങൾ ആറാണെന്ന് പറയുന്നു; അവ ദീപ്താ മുതലായ ശക്തികളാൽ യുക്തം—ക്രമമായി ദീപ്താ, സൂക്ഷ്മാ, ജയാ, ഭദ്രാ, വിഭൂതി, വിമലാ।

Verse 27

अमोघा विद्युता चैव पूर्वादि परितः स्थिताः । द्वितीयावरणे पूज्याश्चतस्रो मूर्तयः क्रमात्

ദ്വിതീയ ആവരണത്തിൽ ക്രമമായി നാല് മൂർത്തികൾ പൂജ്യരാണ്—അമോഘാ, വിദ്യുതാ മുതലായവർ—കിഴക്കിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് ചുറ്റുമെല്ലാം നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 28

पूर्वाद्युत्तरपर्यंताः शक्तयश्च ततः परम् । आदित्यो भास्करो भानू रविश्चेत्यनुपूर्वशः

കിഴക്കിൽ നിന്ന് വടക്കുവരെ ശക്തികൾ പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അതിന് ശേഷം ക്രമമായി സൂര്യൻ ‘ആദിത്യ’, ‘ഭാസ്കര’, ‘ഭാനു’, ‘രവി’ എന്നിങ്ങനെ നാമങ്ങൾ.

Verse 29

अर्को ब्रह्मा तथा रुद्रो विष्णुश्चैते विवस्वतः । विस्तारा पूर्वदिग्भागे सुतरां दक्षिणे स्थिताः

വിവസ്വത്തിൽ നിന്ന് ഇവർ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു—അർക്ക, ബ്രഹ്മാ, രുദ്രൻ, വിഷ്ണു. അവരുടെ വ്യാപ്തികൾ കിഴക്കൻ ഭാഗത്തും, പ്രത്യേകിച്ച് തെക്കൻ ദിക്കിലും നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 30

बोधनी पश्चिमे भागे आप्यायिन्युत्तरे पुनः । उषां प्रभां तथा प्राज्ञां सन्ध्यामपि ततः परम्

പശ്ചിമ ദിക്കിൽ ബോധനീ ശക്തി; ഉത്തര ദിക്കിൽ വീണ്ടും ആപ്യായിനീ. തുടർന്ന് ഉഷാ, പ്രഭാ, പ്രാജ്ഞാ; അവയ്ക്കപ്പുറം സന്ധ്യാ ശക്തിയും ഉണ്ട്।

Verse 31

ऐशानादिषु विन्यस्य द्वितीयावरणे यजेत् । सोममंगारकं चैव बुधं बुद्धिमतां वरम्

ഈശാനാദി ദിക്കുകളിൽ അവരെ സ്ഥാപിച്ച്, രണ്ടാം ആവരണത്തിലും പൂജിക്കണം—സോമൻ (ചന്ദ്രൻ), മംഗാരകൻ (ചൊവ്വ) കൂടാതെ ബുദ്ധിമാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ബുധൻ (ബുധഗ്രഹം)।

Verse 32

बृहस्पतिं बृहद्बुद्धिं भार्गवं तेजसां निधिम् । शनैश्चरं तथा राहुं केतुं धूम्रं भयंकरम्

ഭക്തൻ ബൃഹസ്പതി (ഗുരു)—മഹാബുദ്ധി—യെ, ഭാർഗവൻ (ശുക്രൻ)—തേജസ്സിന്റെ നിധി—യെ, കൂടാതെ ശനൈശ്ചരൻ, രാഹു, കേതു, ഭയങ്കരനായ ധൂമ്രൻ എന്നിവരെയും ധ്യാനിച്ച് ആവാഹനം ചെയ്യണം.

Verse 33

समंततो यजेदेतांस्तृतीयावरणे क्रमात् । अथवा द्वादशादित्या द्वितीयावरणे यजेत्

അതിനുശേഷം തൃതീയ ആവരണത്തിൽ ചുറ്റുമെങ്ങും ക്രമമായി ഇവരെ പൂജിക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ ദ്വിതീയ ആവരണത്തിൽ ദ്വാദശ ആദിത്യന്മാരെ പൂജിക്കണം.

Verse 34

तृतीयावरणे चैव राशीन्द्वादश पूजयेत् । सप्तसप्त गणांश्चैव बहिस्तस्य समंततः

തൃതീയ ആവരണത്തിൽ പന്ത്രണ്ടു രാശികളെ പൂജിക്കണം; അതിന്റെ പുറത്തായി ചുറ്റുമെങ്ങും ഏഴ്-ഏഴ് കൂട്ടങ്ങളായി നിലകൊള്ളുന്ന ഗണങ്ങളെയും പൂജിക്കണം.

Verse 35

ऋषीन्देवांश्च गंधर्वान्पन्नगानप्सरोगणान् । ग्रामण्यश्च तथा यक्षान्यातुधानांस्तथा हयान्

ഋഷിമാരെയും ദേവന്മാരെയും, ഗന്ധർവന്മാരെയും, പന്നഗന്മാരെയും (നാഗന്മാർ), അപ്സരാഗണങ്ങളെയും; അതുപോലെ ഗ്രാമണ്യന്മാരെയും (സമുദായനേതാക്കൾ), യക്ഷന്മാരെയും, യാതുധാനന്മാരെയും, അശ്വങ്ങളെയും (വിധിപൂർവ്വം) പൂജിച്ച് ആവാഹനം ചെയ്യണം.

Verse 36

सप्तच्छंदोमयांश्चैव वालखिल्यांश्च पूजयेत् । एवं तृतीयावरणे समभ्यर्च्य दिवाकरम्

സപ്ത ഛന്ദോമയ (വൈദിക ഛന്ദസ്സ്വരൂപ) സംഘങ്ങളെയും വാലഖില്യ ഋഷിമാരെയും കൂടി പൂജിക്കണം. ഇങ്ങനെ തൃതീയ ആവരണത്തിൽ സമ്യക് അർച്ചന നടത്തി ദിവാകരൻ (സൂര്യൻ)നെ ഉപാസിക്കണം.

Verse 37

ब्रह्माणमर्चयेत्पश्चात्त्रिभिरावरणैः सहः । हिरण्यगर्भं पूर्वस्यां विराजं दक्षिणे ततः

അതിന് ശേഷം മൂന്ന് ആവരണങ്ങളോടുകൂടെ ബ്രഹ്മാവിനെ അർച്ചിക്കണം. കിഴക്കുദിക്കിൽ ഹിരണ്യഗർഭനെയും, തുടർന്ന് തെക്കുദിക്കിൽ വിരാജനെയും പൂജിക്കണം.

Verse 38

कालं पश्चिमदिग्भागे पुरुषं चोत्तरे यजेत् । हिरण्यगर्भः प्रथमो ब्रह्मा कमलसन्निभः

പടിഞ്ഞാറുദിക്കിൽ കാലനെയും, വടക്കുദിക്കിൽ പുരുഷനെയും യജിക്കണം. ഹിരണ്യഗർഭൻ—ആദ്യജനനായ ബ്രഹ്മാവ്—താമരപോലെ ദീപ്തിമാനാണ്.

Verse 39

कालो जात्यंजनप्रख्यः पुरुषः स्फटिकोपमः । त्रिगुणो राजसश्चैव तामसः सात्त्विकस्तथा

കാലൻ ജന്മസിദ്ധമായ അഞ്ജനത്തെപ്പോലെ കറുത്തവനായി പറയപ്പെടുന്നു; പുരുഷൻ സ്ഫടികംപോലെ നിർമ്മലൻ. ഗുണഭേദത്തിൽ അവൻ ത്രിവിധൻ—രാജസ, താമസ, സാത്ത്വിക।

Verse 40

चत्वार एते क्रमशः प्रथमावरणे स्थिताः । द्वितीयावरणे पूज्याः पूर्वादिपरितः क्रमात्

ഈ നാലുപേരും ക്രമമായി ആദ്യ ആവരണത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ടാം ആവരണത്തിൽ കിഴക്കിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് ചുറ്റുമെല്ലാം ക്രമമായി ഇവരെ പൂജിക്കണം.

Verse 41

सनत्कुमारः सनकः सनंदश्च सनातनः । तृतीयावरणे पश्चादर्चयेच्च प्रजापतीन्

പിന്നീട് മൂന്നാം ആവരണത്തിൽ സനത്കുമാരൻ, സനകൻ, സനന്ദൻ, സനാതനൻ എന്നിവരെ പൂജിക്കണം; അതിനുശേഷം പ്രജാപതിമാരെയും അർച്ചിക്കണം.

Verse 42

अष्टौ पूर्वांश्च पूर्वादौ त्रीन्प्राक्पश्चादनुक्रमात् । दक्षो रुचिर्भृगुश्चैव मरीचिश्च तथांगिराः

ആദ്യം എട്ട് ‘പൂർവ്വ’ ഋഷികൾ; തുടർന്ന് ക്രമമായി മുൻപും പിന്നിലും വരുന്ന മൂവർ. അവർ—ദക്ഷൻ, രുചി, ഭൃഗു, മരീചി, അങ്ങിരസ്.

Verse 43

पुलस्त्यः पुलहश्चैव क्रतुरत्रिश्च कश्यपः । वसिष्ठश्चेति विख्याताः प्रजानां पतयस्त्विमे

പുലസ്ത്യൻ, പുലഹൻ, ക്രതു, അത്രി, കശ്യപൻ, വസിഷ്ഠൻ—ഇവരാണ് പ്രജകളുടെ അധിപതികൾ (പ്രജാപതികൾ) എന്ന് പ്രസിദ്ധർ.

Verse 44

तेषां भार्याश्च तैस्सार्धं पूजनीया यथाक्रमम् । प्रसूतिश्च तथाकूतिः ख्यातिः सम्भूतिरेव च

അവരോടൊപ്പം അവരുടെ ഭാര്യമാരും ക്രമമായി പൂജ്യരാണ്—പ്രസൂതി, ആകൂതി, ഖ്യാതി, സംഭവൂതി.

Verse 45

धृतिः स्मृतिः क्षमा चैव सन्नतिश्चानसूयका । देवमातारुन्धती च सर्वाः खलु पतिव्रताः

ധൃതി, സ്മൃതി, ക്ഷമ, സന്നതി, അനസൂയ, ദേവമാതാ, അരുന്ധതി—ഇവരെല്ലാം തീർച്ചയായും പതിവ്രതകളായി പ്രസിദ്ധർ.

Verse 46

शिवार्चनरतो नित्यं श्रीमत्यः प्रियदर्शनाः । प्रथमावरणे वेदांश्चतुरो वा प्रपूजयेत्

നിത്യമായി ശിവാർചനയിൽ നിരതരായവർ ശ്രീസമ്പന്നരും മംഗളദർശനമുള്ളവരുമാകും. ആദ്യ ആവരണത്തിൽ നാലു വേദങ്ങളെയും വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കണം.

Verse 47

इतिहासपुराणानि द्वितीयावरणे पुनः । तृतीयावरणे पश्चाद्धर्मशास्त्रपुरस्सराः

വീണ്ടും രണ്ടാം ആവരണ-ചക്രത്തിൽ ഇതിഹാസങ്ങളും പുരാണങ്ങളും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അതിനുശേഷം മൂന്നാം ആവരണത്തിൽ ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങളും അവയ്‌ക്കനുബന്ധമായ പ്രമാണഗ്രന്ഥങ്ങളും മുൻനിരയിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 48

वैदिक्यो निखिला विद्याः पूज्या एव समंततः । पूर्वादिपुरतो वेदास्तदन्ये तु यथारुचि

വൈദിക ജ്ഞാനത്തിന്റെ എല്ലാ ശാഖകളും എല്ലാതരത്തിലും പൂജ്യമാണ്. കിഴക്ക് മുതലായ ദിശകളെ മുൻനിർത്തി വേദങ്ങളെ മുൻഭാഗത്ത് സ്ഥാപിക്കണം; മറ്റു ശാസ്ത്രങ്ങൾ ഇഷ്ടാനുസാരം ക്രമീകരിക്കാം.

Verse 49

अष्टधा वा चतुर्धा वा कृत्वा पूजां समंततः । एवं ब्रह्माणमभ्यर्च्य त्रिभिरावरणैर्युतम्

എട്ടായി അല്ലെങ്കിൽ നാലായി വിഭജിച്ച് ചുറ്റുമെല്ലാം പൂജ നടത്തി, ഇങ്ങനെ മൂന്ന് ആവരണങ്ങളാൽ യുക്തനായ ബ്രഹ്മാവിനെ വിധിപൂർവ്വം അർച്ചിക്കണം.

Verse 50

दक्षिणे पश्चिमे पश्चाद्रुद्रं सावरणं यजेत् । तस्य ब्रह्मषडंगानि प्रथमावरणं स्मृतम्

തെക്ക്, പടിഞ്ഞാറ്, പിന്നിൽ എന്നീ ഭാഗങ്ങളിൽ ആവരണദേവതകളോടുകൂടി രുദ്രനെ പൂജിക്കണം. ആ രുദ്രനുവേണ്ടി ബ്രഹ്മന്റെ ഷഡംഗങ്ങൾ ആദ്യ ആവരണമായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 51

द्वितीयावरणे चैव विद्येश्वरमयं तथा । तृतीयावरणे भेदो विद्यते स तु कथ्यते

രണ്ടാം ആവരണത്തിൽ ഇത് വിദ്യേശ്വരസ്വരൂപമയമാണെന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ മൂന്നാം ആവരണത്തിൽ ഭേദം കാണപ്പെടുന്നു—അതുതന്നെയാണ് ഇവിടെ പറയുന്നത്.

Verse 52

चतस्रो मूर्तयस्तस्य पूज्याः पूर्वादितः क्रमात् । त्रिगुणास्सकलो देवः पुरस्ताच्छिवसंज्ञकः

അവന്റെ നാല് മൂർത്തികൾ കിഴക്കിൽ നിന്ന് ക്രമമായി പൂജ്യമാണ്. മുൻഭാഗത്ത് (കിഴക്കിൽ) ‘ശിവ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായ, ത്രിഗുണസമ്പന്നനായ, സകലരൂപ ദേവൻ വിരാജിക്കുന്നു.

Verse 53

राजसो दक्षिणे ब्रह्मा सृष्टिकृत्पूज्यते भवः । तामसः पश्चिमे चाग्निः पूज्यस्संहारको हरः

തെക്കിൽ രജോഗുണസ്വരൂപനായ ബ്രഹ്മാ—സൃഷ്ടികർത്താവായ ‘ഭവ’—പൂജ്യനാകുന്നു. പടിഞ്ഞാറിൽ തമോഗുണസ്വരൂപനായ അഗ്നി; സംഹാരകനായ ‘ഹര’ പൂജ്യൻ.

Verse 54

सात्त्विकस्सुखकृत्सौम्ये विष्णुर्विश्वपतिर्मृडः । एवं पश्चिमदिग्भागे शम्भोः षड्विंशकं शिवम्

സൗമ്യവും സാത്ത്വികവും സുഖദായകവുമായ ഭാവത്തിൽ അതേ ശിവൻ ‘വിഷ്ണു’, ‘വിശ്വപതി’, ‘മൃഡ’ എന്നും പ്രസ്തുതനാകുന്നു. ഇങ്ങനെ പടിഞ്ഞാറ് ദിക്കുഭാഗത്ത് ഇത് ശംഭുവിന്റെ ഇരുപത്താറാമത്തെ പവിത്ര നാമ-പ്രകടനമായി എണ്ണപ്പെടുന്നു.

Verse 55

समभ्यर्च्योत्तरे पार्श्वे ततो वैकुंठमर्चयेत् । वासुदेवं पुरस्कृत्वा प्रथमावरणे यजेत्

ഉത്തരഭാഗത്ത് വിധിപൂർവ്വം അർച്ചന ചെയ്ത ശേഷം വൈകുണ്ഠനെ പൂജിക്കണം. വാസുദേവനെ മുൻസ്ഥാനത്ത് സ്ഥാപിച്ച് ആദ്യ ആവരണത്തിൽ യജനം നടത്തണം.

Verse 56

अनिरुद्धं दक्षिणतः प्रद्युम्नं पश्चिमे ततः । सौम्ये संकर्षणं पश्चाद्व्यत्यस्तौ वा यजेदिमौ

തെക്കുഭാഗത്ത് അനിരുദ്ധനെയും, തുടർന്ന് പടിഞ്ഞാറ് പ്രദ്യുമ്നനെയും പൂജിക്കണം. പിന്നെ സൗമ്യമായ (ഉത്തര) ദിശയിൽ സംകർഷണനെയും പൂജിക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ ഈ രണ്ടുപേരെയും മറുക്രമത്തിൽ പൂജിക്കാം.

Verse 57

प्रथमावरणं प्रोक्तं द्वितीयावरणं शुभम् । मत्स्यः कूर्मो वराहश्च नरसिंहोथ वामनः

പ്രഥമ ആവരണം പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടു; ദ്വിതീയ ആവരണം ശുഭമാണ്. ആ (ദ്വിതീയ) ആവരണത്തിൽ മത്സ്യ, കൂർമ, വരാഹ, നരസിംഹ, വാമന രൂപങ്ങൾ നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 58

रामश्चान्यतमः कृष्णो भवानश्वमुखोपि च । तृतीयावरणे चक्रुः पूर्वभागे समर्चयेत्

തൃതീയ ആവരണത്തിൽ രാമൻ, ശ്രേഷ്ഠ കൃഷ്ണൻ, ഭവാൻ, അശ്വമുഖൻ—ഇവരെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥാപിച്ച് വിധിപൂർവ്വം സമ്യക് ആരാധിക്കണം.

Verse 59

नारायणाख्यां याम्येस्त्रं क्वचिदव्याहतं यजेत् । पश्चिमे पांचजन्यं च शार्ङ्गंधनुरथोत्तरे

ദക്ഷിണ ദിക്കിൽ ശുഭകാലത്ത് ‘നാരായണ’ എന്ന അവ്യാഹത (അച്യുത) അസ്ത്രത്തെ പൂജിക്കണം. പടിഞ്ഞാറ് പാഞ്ചജന്യ ശംഖത്തെയും, വടക്ക് ശാർങ്ഗ ധനുസ്സിനെയും ആരാധിക്കണം.

Verse 60

एवं त्र्यावरणैः साक्षाद्विश्वाख्यां परमं हरिम् । महाविष्णुं सदाविष्णुं मूर्तीकृत्य समर्चयेत्

ഇങ്ങനെ മൂന്ന് ആവരണങ്ങളാൽ സാക്ഷാൽ ‘വിശ്വ’ എന്ന പേരിലുള്ള പരമ ഹരിയെ—മഹാവിഷ്ണുവിനെയും സദാവിഷ്ണുവിനെയും—മൂർത്തിരൂപമാക്കി വിധിപൂർവ്വം സമർച്ചിക്കണം.

Verse 61

इत्थं विष्णोश्चतुर्व्यूहक्रमान्मूर्तिचतुष्टयम् । पूजयित्वा च तच्छक्तीश्चतस्रः पुजयेत्क्रमात्

ഇങ്ങനെ വിഷ്ണുവിന്റെ ചതുര്വ്യൂഹക്രമപ്രകാരം നാല് മൂർത്തികളെ പൂജിച്ച ശേഷം, അവയുടെ അനുബന്ധമായ നാല് ശക്തികളെയും ക്രമമായി ആരാധിക്കണം.

Verse 62

प्रभामाग्नेयदिग्भागे नैरृते तु सरस्वतीम् । गणांबिका च वायव्ये लक्ष्मीं रौद्रे समर्चयेत्

ആഗ്നേയ ദിക്കിൽ പ്രഭാദേവിയെ പൂജിക്കണം; നൈഋത്യ ദിക്കിൽ സരസ്വതീദേവിയെ. വായവ്യ ദിക്കിൽ ഗണാംബികയെ, റൗദ്ര (ഈശാന) ദിക്കിൽ ലക്ഷ്മീദേവിയെ വിധിപൂർവ്വം സമർചിക്കണം.

Verse 63

एवं भान्वादिमूर्तीनां तच्छक्तीनामनंतरम् । पूजां विधाय लोकेशांस्तत्रैवावरणे यजेत्

ഇങ്ങനെ സൂര്യാദി മൂർത്തികളെയും അവയുടെ-അവയുടെ ശക്തികളെയും വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ച ശേഷം, അതേ ആവരണത്തിൽ ലോകേശന്മാരായ ലോകപാലകരെയും യജിക്കണം.

Verse 64

इन्द्रमग्निं यमं चैव निरृतिं वरुणं तथा । वायुं सोमं कुबेरं च पश्चादीशानमर्चयेत्

അതിനുശേഷം ഇന്ദ്രൻ, അഗ്നി, യമൻ, നിരൃതി, വരുണൻ; കൂടാതെ വായു, സോമൻ, കുബേരൻ എന്നിവരെയും പൂജിക്കണം. പിന്നെ പടിഞ്ഞാറ് ദിക്കിൽ ഈശാനൻ—ശിവന്റെ ഈശാനസ്വരൂപം—അർചിക്കണം.

Verse 65

एवं चतुर्थावरणं पूजयित्वा विधानतः । आयुधानि महेशस्य पश्चाद्बांह्यं समर्चयेत्

ഇങ്ങനെ വിധിപ്രകാരം നാലാം ആവരണം പൂജിച്ച ശേഷം, മഹേശന്റെ ആയുധങ്ങളെയും ബാഹ്യ (പരിവേഷ്ടിത) ഘടകങ്ങളെയും ക്രമമായി ഭക്തിപൂർവ്വം സമർചിക്കണം.

Verse 66

श्रीमन्त्रिशूलमैशाने वज्रं माहेन्द्रदिङ्मुखे । परशुं वह्निदिग्भागे याम्ये सायकमर्चयेत्

ഈശാന ദിക്കിൽ മന്ത്രശക്തിയാൽ സമ്പന്നമായ ശുഭ ത്രിശൂലം പൂജിക്കണം; മാഹേന്ദ്ര (കിഴക്ക്) ദിക്കിൽ വജ്രം. വഹ്നി (ആഗ്നേയ) ദിക്കിൽ പരശു, യാമ്യ (തെക്ക്) ദിക്കിൽ സായകം (ബാണം) അർചിക്കണം.

Verse 67

नैरृते तु यजेत्खड्गं पाशं वारुणगोचरे । अंकुशं मारुते भागे पिनाकं चोत्तरे यजेत्

നൈഋതി (തെക്ക്-പടിഞ്ഞാറ്) ദിക്കിൽ ഖഡ്ഗത്തെ പൂജിക്കണം; വരുണന്റെ അധിപത്യ പ്രദേശത്ത് പാശത്തെ അർച്ചിക്കണം. വായു ഭാഗത്ത് അങ്കുശവും, ഉത്തരദിക്കിൽ പിനാകം (ശിവധനുസ്സ്) പൂജിക്കണം।

Verse 68

पश्चिमाभिमुखं रौद्रं क्षेत्रपालं समर्चयेत् । पञ्चमावरणं चैव सम्पूज्यानन्तरं बहिः

പടിഞ്ഞാറോട്ട് മുഖം തിരിച്ച് രൗദ്രസ്വരൂപനായ ക്ഷേത്രപാലനെ വിധിപൂർവ്വം സമർചിക്കണം. തുടർന്ന് അഞ്ചാം ആവരണം പൂർണ്ണമായി പൂജിച്ച്, പിന്നെ പുറംഭാഗത്തേക്ക് പോകണം।

Verse 69

सर्वावरणदेवानां बहिर्वा पञ्चमे ऽथवा । पञ्चमे मातृभिस्सार्धं महोक्ष पुरतो यजेत्

സകല ആവരണദേവതകളെയും പുറത്ത് അല്ലെങ്കിൽ അഞ്ചാം ആവരണത്തിൽ പൂജിക്കണം. അഞ്ചാം ആവരണത്തിൽ മാതൃകകളോടൊപ്പം, മുൻവശത്ത് മഹോക്ഷനെ സ്ഥാപിച്ച് യജന-പൂജ നടത്തണം।

Verse 70

ततः समंततः पूज्यास्सर्वा वै देवयोनयः । खेचरा ऋषयस्सिद्धा दैत्या यक्षाश्च राक्षसाः

അതിനുശേഷം എല്ലാദിക്കുകളിലും എല്ലാ ദേവയോനികളും പൂജ്യരായി—ആകാശചരന്മാർ, ഋഷിമാർ, സിദ്ധന്മാർ, കൂടാതെ ദൈത്യർ, യക്ഷർ, രാക്ഷസർ എന്നിവരും।

Verse 71

अनंताद्याश्च नागेंद्रा नागैस्तत्तत्कुलोद्भवैः । डाकिनीभूतवेतालप्रेतभैरवनायकाः

അനന്താദി നാഗേന്ദ്രന്മാർ തത്തത് കുലജന്യ നാഗങ്ങളോടുകൂടെ, കൂടാതെ ഡാകിനി, ഭൂത, വേതാള, പ്രേത, ഉഗ്രഭൈരവഗണങ്ങളുടെ നായകരും അവിടെ സമവേതരായി.

Verse 72

पातालवासिनश्चान्ये नानायोनिसमुद्भवाः । नद्यस्समुद्रा गिरयः काननानि सरांसि च

പാതാളവാസികളായ മറ്റു സത്തകൾ, നാനായോനികളിൽ നിന്നു ജനിച്ചവർ; കൂടാതെ നദികൾ, സമുദ്രങ്ങൾ, പർവതങ്ങൾ, കാനനങ്ങൾ, സരോവരങ്ങൾ—ഇവയൊക്കെയും (ആ സർവ്വവ്യാപക ക്രമത്തിൽ) ഉൾപ്പെടുന്നു.

Verse 73

पशवः पक्षिणो वृक्षाः कीटाद्याः क्षुद्रयोनयः । नराश्च विविधाकारा मृगाश्च क्षुद्रयोनयः

പശുക്കൾ, പക്ഷികൾ, വൃക്ഷങ്ങൾ, കീടാദികൾ—ഇവ ‘ക്ഷുദ്രയോനികൾ’ ആകുന്നു. വിവിധ രൂപങ്ങളുള്ള മനുഷ്യരും മൃഗാദികളും അത്തരം ക്ഷുദ്രയോനികളിൽ തന്നെ എണ്ണപ്പെടുന്നു.

Verse 74

भुवनान्यन्तरण्डस्य ततो ब्रह्माण्डकोटयः । बहिरंडान्यसंख्यानि भुवनानि सहाधिपैः

ഓരോ അണ്ഡത്തിനകത്തും അനേകം ഭുവനങ്ങൾ ഉണ്ട്; അതിൽ നിന്നു കോടിക്കണക്കിന് ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങൾ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു. പുറത്തും അസംഖ്യ അണ്ഡങ്ങൾ—എണ്ണമറ്റ ലോകങ്ങൾ, തത്തത്താധിപന്മാരോടുകൂടി നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 75

ब्रह्मांडाधारका रुद्रा दशदिक्षु व्यवस्थिताः । यद्गौड यच्च मामेयं यद्वा शाक्तं ततः परम्

ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തെ ധാരണമാക്കുന്ന രുദ്രന്മാർ പത്ത് ദിക്കുകളിലും സ്ഥാപിതരാണ്. ‘ഗൗഡ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നതും ‘മാമേയ’ എന്നു അറിയപ്പെടുന്നതും ‘ശാക്ത’ എന്നു പറയപ്പെടുന്നതും—ഇവയൊക്കെയ്ക്കും അതീതമായി പരമ രുദ്രൻ നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 76

यत्किञ्चिदस्ति शब्दस्य वाच्यं चिदचिदात्मकम् । तत्सर्वं शिवयोः पार्श्वे बुद्ध्वा सामान्यतो यजेत्

ശബ്ദങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നതെന്തായാലും—ചേതന (ചിത്) ആകട്ടെ അചേതന (അചിത്) ആകട്ടെ—അത് മുഴുവനും ശിവ-ശിവാ (ദിവ്യ ദമ്പതികൾ) സാന്നിധ്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു എന്നു ബോധിച്ച്, പൊതുവായും സർവ്വസമാവേശമായും ആരാധിക്കണം।

Verse 77

कृतांजलिपुटाः सर्वे ऽचिंत्याः स्मितमुखास्तथा । प्रीत्या संप्रेक्षमाणाश्च देवं देवीं च सर्वदा

അവരെല്ലാവരും കൈകൂപ്പി, ശാന്തമായ അത്ഭുതത്തോടെ, പുഞ്ചിരിയോടെ നിന്നു. സ്നേഹത്തോടെ അവർ എപ്പോഴും ഭഗവാനെയും ദേവിയെയും നോക്കിക്കൊണ്ടിരുന്നു.

Verse 78

इत्थमावरणाभ्यर्चां कृत्वाविक्षेपशांतये । पुनरभ्यर्च्य देवेशं पक्त्वाक्षरमुदीरयेत्

ഇങ്ങനെ മനസ്സിന്റെ വിക്ഷേപം ശമിപ്പാൻ ആവരണപൂജ നടത്തി, പിന്നെയും ദേവേശ്വരനായ ശിവനെ ആരാധിക്കണം; പവിത്ര അക്ഷരം മനസ്സിൽ ദൃഢമാക്കി മന്ത്രാക്ഷരം ജപിക്കണം।

Verse 79

निवेदयेत्ततः पश्चाच्छिवयोरमृतोपमम् । सुव्यञ्जनसमायुक्तं शुद्धं चारु महाचरुम्

അതിന് ശേഷം ശിവ-ശിവയോർക്കു അമൃതസമമായ, ഉത്തമ വിഭവങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമായ, ശുദ്ധവും മനോഹരവും ആയ മഹാചരു (പാക നൈവേദ്യം) നിവേദിക്കണം।

Verse 80

द्वात्रिंशदाढकैर्मुख्यमधमं त्वाढकावरम् । साधयित्वा यथासंपच्छ्रद्धया विनिवेदयेत्

പ്രധാന നൈവേദ്യം മുപ്പത്തിരണ്ട് ആഢക അളവിലും, ചെറുതത് കുറഞ്ഞത് ഒരു ആഢക അളവിലും തയ്യാറാക്കി; തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് ക്രമപ്പെടുത്തി, ശ്രദ്ധയോടെ വിധിപ്രകാരം അർപ്പിക്കണം।

Verse 81

ततो निवेद्य पानीयं तांबूलं चोपदंशकैः । नीराजनादिकं कृत्वा पूजाशेषं समापयेत्

അതിനുശേഷം പാനീയജലം നിവേദിച്ച്, ഉപദംശങ്ങളോടുകൂടിയ താംബൂലവും അർപ്പിക്കണം. പിന്നെ നീരാജനം (ആരതി) മുതലായ സമാപനകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്ത്, പൂജാശേഷം സമാപിപ്പിക്കണം।

Verse 82

भोगोपयोग्यद्रव्याणि विशिष्टान्येव साधयेत् । वित्तशाठ्यं न कुर्वीत भक्तिमान्विभवे सति

സാമർത്ഥ്യമുണ്ടെങ്കിൽ ഭക്തൻ പൂജയ്ക്ക് യോജ്യമായ ഉത്തമവും വിശിഷ്ടവുമായ വസ്തുക്കളേ സമ്പാദിക്കണം; ധനത്തിൽ വഞ്ചനയോ കഞ്ഞുഷതയോ ഒരിക്കലും ചെയ്യരുത്।

Verse 83

शठस्योपेक्षकस्यापि व्यंग्यं चैवानुतिष्ठतः । न फलंत्येव कर्माणि काम्यानीति सतां कथा

സത്പുരുഷന്മാർ പറയുന്നു—കപടൻ അനാസക്തനായി ഇരുന്നാലും, പരിഹാസ-ഭണ്ഡത്വത്തോടെ കർമ്മം ചെയ്താലും, അവന്റെ കാമ്യകർമ്മങ്ങൾ ഫലിക്കുകയില്ല।

Verse 84

तस्मात्सम्यगुपेक्षां च त्यक्त्वा सर्वांगयोगतः । कुर्यात्काम्यानि कर्माणि फलसिद्धिं यदीच्छति

അതുകൊണ്ട് വെറും അനാസക്തി ഉപേക്ഷിച്ച്, ശരീരം-മനം-ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ മുഴുവനായി ചേർത്ത് കാമ്യകർമ്മങ്ങൾ ആചരിക്കണം; ഫലസിദ്ധി ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ വിധിപൂർവ്വം ചെയ്യണം।

Verse 85

इत्थं पूजां समाप्याथ देवं देवीं प्रणम्य च । भक्त्या मनस्समाधाय पश्चात्स्तोत्रमुदीरयेत्

ഇങ്ങനെ പൂജ സമാപിച്ച് ദേവനെയും ദേവിയെയും പ്രണമിച്ച്, ഭക്തിയോടെ മനസ്സിനെ സമാധിയിൽ സ്ഥാപിച്ച്, പിന്നെ സ്തോത്രം ഉച്ചരിക്കണം।

Verse 86

ततः स्तोत्रमुपास्यान्ते त्वष्टोत्तरशतावराम् । जपेत्पञ्चाक्षरीं विद्यां सहस्रोत्तरमुत्सुकः

അതിനുശേഷം പൂജയുടെ സമാപ്തിയിൽ ഭക്തിശ്രദ്ധയോടെ ഉത്തമസ്തോത്രം നൂറ്റെട്ടു പ്രാവശ്യം ജപിക്കണം. പിന്നെ ഉത്സുകഭക്തിയോടെ പഞ്ചാക്ഷരീ വിദ്യ ആയിരത്തെട്ടു പ്രാവശ്യം ജപിക്കണം.

Verse 87

विद्यापूजां गुरोः पूजां कृत्वा पश्चाद्यथाक्रमम् । यथोदयं यथाश्राद्धं सदस्यानपि पूजयेत्

ആദ്യം വിദ്യാപൂജയും പിന്നെ ഗുരുപൂജയും നിർവഹിച്ചു, തുടർന്ന് യഥാക്രമം—ഓരോരുത്തന്റെ നിലമാനത്തിന് അനുയോജ്യമായി—ശ്രാദ്ധവിധിപോലെ സഭയിലെ അംഗങ്ങളെയും ആദരപൂർവ്വം പൂജിക്കണം।

Verse 88

ततः उद्वास्य देवेशं सर्वैरावरणैः सह । मण्डलं गुरवे दद्याद्यागोपकरणैस्सह

തുടർന്ന് എല്ലാ ആവരണങ്ങളോടും കൂടിയ ദേവേശനെ (ശിവനെ) വിധിപൂർവ്വം ഉദ്വാസനം ചെയ്ത്, യാഗോപകരണങ്ങളോടുകൂടി ആ മണ്ഡലം ഗുരുവിന് സമർപ്പിക്കണം।

Verse 89

शिवाश्रितेभ्यो वा दद्यात्सर्वमेवानुपूर्वशः । अथवा तच्छिवायैव शिवक्षेत्रे समर्पयेत्

ശിവാശ്രിതർക്കു ക്രമമായി എല്ലാം ദാനമായി അർപ്പിക്കാം; അല്ലെങ്കിൽ അത് ശിവനേയ്ക്ക് മാത്രം സമർപ്പിച്ച് ശിവക്ഷേത്രത്തിൽ അർപ്പിക്കണം।

Verse 90

शिवाग्नौ वा यजेद्देवं होमद्रव्यैश्च सप्तभिः । समभ्यर्च्य यथान्यायं सर्वावरणदेवताः

അല്ലെങ്കിൽ ശിവാഗ്നിയിൽ ഏഴ് ഹോമദ്രവ്യങ്ങളാൽ ദേവനെ യജിക്കണം; വിധിപ്രകാരം സമഭ്യർചന ചെയ്ത് എല്ലാ ആവരണദേവതകളെയും ആദരിക്കണം।

Verse 91

एष योगेश्वरो नाम त्रिषु लोकेषु विश्रुतः । न तस्मादधिकः कश्चिद्यागो ऽस्ति भुवने क्वचित्

ഇവൻ (ശിവൻ) ത്രിലോകങ്ങളിലും ‘യോഗേശ്വരൻ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധൻ; ഈ ഭുവനത്തിൽ അവനെക്കാൾ മഹത്തായ യാഗം എവിടെയും ഇല്ല।

Verse 92

न तदस्ति जगत्यस्मिन्नसध्यं यदनेन तु । ऐहिकं वा फलं किंचिदामुष्मिकफलं तु वा

ഈ ലോകത്തിൽ ഈ (ശൈവ പവിത്ര മാർഗം) കൊണ്ട് അസാധ്യം എന്നൊന്നുമില്ല; ഇഹലോകഫലമായാലും പരലോകഫലമായാലും അത് സിദ്ധമാകുന്നു।

Verse 93

इदमस्य फलं नेदमिति नैव नियम्यते । श्रेयोरूपस्य कृत्स्नस्य तदिदं श्रेष्टसाधनम्

“ഇതുതന്നെയാണ് ഇതിന്റെ ഫലം, അതല്ല” എന്നു പറഞ്ഞ് ഇതിന്റെ ഫലം നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്നില്ല; പരമശ്രേയസ്സ്വരൂപമായ സമഗ്രതത്ത്വപ്രാപ്തിക്കിത് തന്നെയാണ് ശ്രേഷ്ഠസാധനം।

Verse 94

इदं न शक्यते वक्तुं पुरुषेण यदर्च्यते । चिंतामणेरिवैतस्मात्तत्तेन प्राप्यते फलम्

അവനെ ആരാധിച്ചാൽ ലഭിക്കുന്ന പരമ മഹിമയെ ഏതൊരു മനുഷ്യനും പൂർണ്ണമായി പറയാൻ കഴിയില്ല. അതിനാൽ ചിന്താമണിയെപ്പോലെ, ആ ശിവാരാധനയാൽ തന്നെ യഥോചിത ഫലം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 95

तथापि क्षुद्रमुद्दिश्य फलं नैतत्प्रयोजयेत् । लघ्वर्थी महतो यस्मात्स्वयं लघुतरो भवेत्

എങ്കിലും ചെറുതായ ഫലം ലക്ഷ്യമാക്കി ഈ সাধന ഉപയോഗിക്കരുത്. മഹത്തിനെ വിട്ട് തുച്ഛലാഭം തേടുന്നവൻ സ്വയം കൂടുതൽ ചെറുതാകുന്നു.

Verse 96

महद्वा फलमल्पं वा कृतं चेत्कर्म सिध्यति । महादेवं समुद्दिश्य कृतं कर्म प्रयुज्यताम्

ഫലം വലുതായാലും ചെറുതായാലും, ചെയ്ത കര്‍മ്മം തന്റെ ഫലം തീർച്ചയായും നൽകും. അതിനാൽ മഹാദേവനെ ലക്ഷ്യമാക്കി, അവനേയ്ക്ക് സമർപ്പിച്ച്, ഓരോ പ്രവൃത്തിയും ചെയ്യുക; അപ്പോൾ കര്‍മ്മം പാവനമായി ശുഭസിദ്ധി നൽകും.

Verse 97

तस्मादनन्यलभ्येषु शत्रुमृत्युंजयादिषु । फलेषु दृष्टादृष्टेषु कुर्यादेतद्विचक्षणः

അതുകൊണ്ട് വിവേകമുള്ള साधകൻ ഈ ശൈവാനുഷ്ഠാനം നിർബന്ധമായി ആചരിക്കണം; കാരണം ഇതിലൂടെ ശത്രുജയം, മൃത്യുഞ്ജയം മുതലായ മറ്റെവിടെയും ലഭിക്കാത്ത ഫലങ്ങളും, ദൃഷ്ട-അദൃഷ്ടമായ ഇരുവിധ ഫലങ്ങളും ലഭിക്കുന്നു॥

Verse 98

महत्स्वपि च पातेषु महारागभयादिषु । दुर्भिक्षादिषु शांत्यर्थं शांतिं कुर्यादनेन तु

മഹാപതനങ്ങൾ, പ്രബല രാഗ‑ഭയാദി ക്ലേശങ്ങൾ, ദുർഭിക്ഷാദി ദുരന്തങ്ങൾ എന്നിവിടയിലും ശാന്തിക്കായി ഈ ശൈവോപായംകൊണ്ട് ശാന്തികർമ്മം ചെയ്ത് ശാന്തി സ്ഥാപിക്കണം।

Verse 99

बहुना किं प्रलापेन महाव्यापन्निवारकम् । आत्मीयमस्त्रं शैवानामिदमाह महेश्वरः

വളരെ പ്രലാപം കൊണ്ട് എന്ത് പ്രയോജനം? ഇത് മഹാവിപത്ത് നീക്കുന്ന മഹൗഷധം; ശൈവർക്കായി ഇത് മഹേശ്വരന്റെ സ്വന്തം ദിവ്യാസ്ത്രമെന്നു ഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു।

Verse 100

तस्मादितः परं नास्ति परित्राणमिहात्मनः । इति मत्वा प्रयुंजानः कर्मेदं शुभमश्नुते

അതുകൊണ്ട് ഇതിലപ്പുറം ഇവിടെ ആത്മാവിന് മറ്റൊരു ഉന്നത അഭയം ഇല്ല. ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞ് ഈ ശുഭകർമ്മം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവൻ മംഗളഫലം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 101

स्तोत्रमात्रं शुचिर्भूत्वा यः पठेत्सुसमाहितः । सोप्यभीष्टतमादर्थादष्टांशफलमाप्नुयात्

ശുചിയായി സുസമാഹിതചിത്തത്തോടെ ഈ സ്തോത്രം മാത്രം പാരായണം ചെയ്യുന്നവനും പരമാഭീഷ്ടസിദ്ധിയിൽ നിന്നുള്ള ഫലത്തിന്റെ അഷ്ടാംശം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 102

अर्थं तस्यानुसन्धाय पर्वण्यनशनः पठेत् । अष्टाभ्यां वा चतुर्दश्यां फलमर्धं समाप्नुयात्

അതിന്റെ അർത്ഥം ധ്യാനിച്ച് പർവ്വദിനങ്ങളിൽ ഉപവാസത്തോടെ പാരായണം ചെയ്യണം. അല്ലെങ്കിൽ അഷ്ടമിയിലോ ചതുര്ദശിയിലോ പാരായണം ചെയ്താൽ പറഞ്ഞ ഫലത്തിന്റെ പകുതി ലഭിക്കും.

Verse 103

यस्त्वर्थमनुसंधाय पर्वादिषु तथा व्रती । मासमेकं जपेत्स्तोत्रं स कृत्स्नं फलमाप्नुयात्

എന്നാൽ വ്രതധാരി അതിന്റെ അർത്ഥം മനസ്സിൽ ധരിച്ചു പർവ്വോത്സവാദികളിൽ ഒരു മാസം മുഴുവൻ ഈ സ്തോത്രം ജപിച്ചാൽ, സമ്പൂർണ്ണ ഫലം പ്രാപിക്കും.