Rig Veda 8.47.14: Mandala 8, Sukta 47, Mantra 14

Sukta 8.47

Rishi: Not determinable from provided excerpt alone (hymn header not included).

Devata: Vibhāvarī (radiant ‘Daughter of Heaven’), with Trita Āptya as destination

Chandas: Not determinable with certainty from excerpt; refrain suggests a structured strophic hymn.

Samhita Patha (Devanagari)

यच्च गोषु दुष्ष्वप्न्यं यच्चास्मे दुहितर्दिवः । त्रिताय तद्विभावर्याप्त्याय परा वहानेहसो व ऊतयः सुतयो व ऊतयः ॥

Transliteration

yác ca góṣu duḥ-svápnyaṃ yác cāsmé duhitar divaḥ | tritā́ya tád vibhāvari āptyā́ya párā vahānehasaḥ vo ūtáyaḥ su-ūtáyaḥ vo ūtáyaḥ ||

Translation

ഗോഷു (ഗൗകളിൽ/പ്രകാശകിരണങ്ങളിൽ) ഉള്ള ഏതൊരു ദുഷ്സ്വപ്ന്യം—അശുഭസ്വപ്നജന്യ ദോഷം—ഉം, ഹേ ദിവഃ ദുഹിതർ (സ്വർഗ്ഗത്തിന്റെ പുത്രി), ഞങ്ങളിലുളള ഏതൊക്കെയും—അത് എല്ലാം, ഹേ വിഭാവരീ (പ്രഭാതീ/പ്രകാശമയി), ത്രിത ആപ്ത്യയിലേക്കു ദൂരെയാക്കി കൊണ്ടുപോകുക. നിങ്ങളുടെ അഹിംസക സഹായങ്ങൾ, നിങ്ങളുടെ ശുഭ സഹായങ്ങൾ, ഞങ്ങളോടുകൂടെ ഇരിക്കട്ടെ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यत्: whatever / that which
• यत्: सम्बन्ध/विशेषण (यत् ... तत्-सम्बन्धः)
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यद्-शब्द

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• गोषु: among the cows / in the cattle
• गोषु: अधिकारण (locative)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• दुष्ष्वप्न्यम्: evil dream; ill-omen
• दुष्ष्वप्न्यम्: कर्म (यत् ... दुष्ष्वप्न्यम् = ‘evil dream/ill-omen’ as object of removal/transfer)
• Type: Adjective/Noun
• Root: दुष्-स्वप्न्य (प्रातिपदिक; दुष् + स्वप्न्य < स्वप्न)

• यत्: whatever / that which
• यत्: सम्बन्ध/विशेषण
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• अस्मे: in us; among us
• अस्मे: अधिकारण (locative)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दुहितः: O daughter
• दुहितः: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: दुहितृ (प्रातिपदिक)

• दिवः: of heaven / of the sky
• दिवः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव्- ‘sky’)

• त्रिताय: to Trita
• त्रिताय: सम्प्रदान (dative)
• Type: Proper Noun
• Root: त्रित (देवनाम-प्रातिपदिक)

• तत्: that
• तत्: कर्म (यत् ... तत् = ‘that (evil)’)
• Type: Pronoun (demonstrative)
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विभावरि: O Vibhāvarī (bright one; dawn/night-dispeller)
• विभावरि: सम्बोधन
• Type: Noun (epithet)
• Root: विभावरि (प्रातिपदिक; वि + भावरि ‘प्रकाशयित्री/रात्रि-नाशिनी’)

• आप्त्याय: to Āptya
• आप्त्याय: सम्प्रदान
• Type: Proper Noun/Epithet
• Root: आप्त्य (प्रातिपदिक; patronymic of आप्त्य)

• परा: away; forth
• परा: क्रियाविशेषण (directional)
• Type: Indeclinable (preverb/adverb)
• Root: परा (उपसर्ग/अव्यय)

• वह: carry! convey!
• वह: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वह् (धातु)

• अनेहसः: of distress; of harm
• अनेहसः: सम्बन्ध (genitive) — ‘of trouble/evil’
• Type: Noun/Adjective
• Root: अनेहस् (प्रातिपदिक; a- + नेहस् ‘trouble/evil’)

• वः: of you; your
• वः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ऊतयः: helps; protections
• ऊतयः: कर्तृ/विधेय (subject/predicate-noun: ‘helps (are)’)
• Type: Noun
• Root: ऊति (प्रातिपदिक)

• सुतयः: Soma-pressings; libations
• सुतयः: कर्तृ/विधेय (apposition to ऊतयः)
• Type: Noun
• Root: सुति (प्रातिपदिक; from √सु ‘press/express Soma’)

• वः: of you; your
• वः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ऊतयः: helps; protections
• ऊतयः: कर्तृ/विधेय (refrain)
• Type: Noun
• Root: ऊति (प्रातिपदिक)