Rig Veda 8.46.28: Mandala 8, Sukta 46, Mantra 28

Sukta 8.46

Devata: Vāyu (explicit) with a self-ruling divine power (possibly Soma/Indra) in hymn-form

Samhita Patha (Devanagari)

उचथ्ये वपुषि यः स्वराळुत वायो घृतस्नाः । अश्वेषितं रजेषितं शुनेषितं प्राज्म तदिदं नु तत् ॥

Transliteration

ucathyé vápūṣi yáḥ sva-rā́ḷ utá vāyo ghṛta-snā́ḥ | aśv-éṣitaṃ rájaḥ-éṣitaṃ śúnāiṣitaṃ prá ajma tád idáṃ nú tát ||

Translation

ഉചഥ്യ (ഉച്ചരിച്ച സ്തുതി)യിൽ, രൂപത്തിൽ സ്വരാട് (സ്വയം-ശാസകൻ) ആയവൻ—നീയും, ഹേ വായു, ഘൃതസ്നാഃ (ഘൃതംപോലെ പ്രകാശ-സ്നിഗ്ധതയിൽ സ്നാതൻ)—അശ്വേഷിത (അശ്വ-ബലത്തിൽ പ്രേരിത), രജേഷിത (വ്യാപക രജ/അന്തരിക്ഷത്തിൽ പ്രേരിത), ശുനേഷിത (ശുന/ശ്വാന-പ്രവൃത്തിയിൽ പ്രേരിത): പ്രാജ്മ—മുന്നോട്ടുള്ള ഗതി; ഇതുതന്നെ ആത്—ഇപ്പോൾ, ഇവിടെ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• उचथ्ये: in the hymn-worthy (praise-) form / in the laudation
• उचथ्ये: अधिकारण
• Type: Noun/Adjective
• Root: उचथ्य (प्रातिपदिक; उचथ ‘स्तुति/उक्थ’ से)

• वपुषि: in (his) form/beauty
• वपुषि: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: वपुस् (प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• स्वराट्: self-ruling, sovereign
• स्वराट्: कर्तृ
• Type: Noun/Adjective
• Root: स्वराट् (प्रातिपदिक; ‘स्व’+‘राज्’)

• उत: and / also
• उत: —
• Type: Indeclinable
• Root: उत (निपात)

• वायो: O Vāyu
• वायो: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: वायु (प्रातिपदिक)

• घृतस्नाः: bathed in ghee, ghee-anointed
• घृतस्नाः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: घृतस्ना (प्रातिपदिक; घृत+स्ना ‘घृत-स्नात/घृत-आर्द्र’)

• अश्वेषितम्: horse-driven / urged by horses
• अश्वेषितम्: कर्म
• Type: Adjective (past passive participle) / Noun-like
• Root: इष् (धातु ‘प्रेरणे/वेगे’) + अश्व (उपपद) → अश्व-इषित (कृदन्त)

• रजेषितम्: dust-driven / urged through dust
• रजेषितम्: कर्म
• Type: Adjective (PPP)
• Root: इष् (धातु) + रजस् (उपपद ‘धूलि/रजः’) → रज-इषित (कृदन्त)

• शुनेषितम्: dog-driven / urged by hounds
• शुनेषितम्: कर्म
• Type: Adjective (PPP)
• Root: इष् (धातु) + शुन (उपपद; ‘कुत्ता/श्वन्’ से) → शुन-इषित (कृदन्त)

• प्राज्म: the forward course / the advance, onset
• प्राज्म: कर्म
• Type: Noun
• Root: प्राज्मन्/प्राज्म (प्रातिपदिक; ‘प्र’+अज्मन् ‘मार्ग/गमन/वेग’)

• तत्: that
• तत्: कर्तृ/विषय
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• इदम्: this
• इदम्: कर्तृ/विषय
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम)

• नु: now / indeed
• नु: —
• Type: Indeclinable
• Root: नु (निपात)

• तत्: that (very one)
• तत्: कर्तृ/विषय
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)