Rig Veda 8.23.2: Mandala 8, Sukta 23, Mantra 2

Sukta 8.23

Devata: Agni (primary); allied divine powers as ‘rathas’ (secondary image)

Samhita Patha (Devanagari)

दामानं विश्वचर्षणेऽग्निं विश्वमनो गिरा । उत स्तुषे विष्पर्धसो रथानाम् ॥

Recitation with translationRig Veda 8.23.2

Transliteration

dāmā́naṃ viśva-carṣaṇe’gníṃ viśva-máno girā́ | utá stuṣe ví-spardhaso ráthānām ||

Translation

വിശ്വചർഷണേ (എല്ലാ ജനസമൂഹങ്ങൾക്കും) ദാമാൻ (വിതരണകർത്താവ്) ആയ അഗ്നിയെ ഞാൻ ഗിരാ—സകല മനസ്സിനെയും വഹിക്കുന്ന വചനത്തോടെ—സ്ഥാപിക്കുന്നു. കൂടാതെ രഥങ്ങളുടെ വിഷ്പർധസഃ (സ്പർധയിൽ ഏറ്റുമുട്ടുന്ന) രൂപങ്ങളെയും ഞാൻ സ്തുതിക്കുന്നു—പ്രകാശത്തിനായുള്ള പോരാട്ടത്തിൽ ദേവശക്തികളെ വഹിക്കുന്ന ആ വേഗമേറിയ ബല-വ്യൂഹങ്ങളെ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• दा॒मानम्: the host/householder (epithet)
• दा॒मानम्: कर्म (स्तु-क्रियायाः)
• Type: Noun
• Root: दामन् (प्रातिपदिक; ‘दामन्’ = बन्ध/गृह/आवास, ‘house/abode’; RV usage often ‘householder/host’ as epithet)

• विश्वचर्षणे: O (Agni), of all peoples / belonging to all men
• विश्वचर्षणे: सम्बोधन (आह्वान/विशेषण)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: विश्व-चर्षणि (समास; विश्व ‘all’ + चर्षणि ‘men/peoples’)

• अग्निम्: Agni
• अग्निम्: कर्म (स्तु-क्रियायाः)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• विश्वमनो: O all-minded / whose mind is for all
• विश्वमनो: सम्बोधन/विशेषण
• Type: Adjective (epithet)
• Root: विश्व-मनस् (समास; विश्व ‘all’ + मनस् ‘mind’)

• गिरा: with (my) hymn/speech
• गिरा: करण (स्तु-करणम्: ‘by/with a hymn’)
• Type: Noun
• Root: गिर् (स्त्री; ‘speech, hymn’)

• उत: and, also
• उत: समुच्चय/अन्वय (connector)
• Type: Indeclinable
• Root: उत (निपात)

• स्तुषे: I praise
• स्तुषे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √स्तु (स्तुति)

• विष्पर्धसः: of the rival/contending (one); of rivalry
• विष्पर्धसः: सम्बन्ध (षष्ठी: ‘of’)
• Type: Noun/Adjective (collective)
• Root: वि-√स्पर्ध् → विष्पर्धस् (प्रातिपदिक; ‘rivalry/contest’, RV also ‘rivals/contenders’)

• रथानाम्: of chariots
• रथानाम्: सम्बन्ध (षष्ठी: ‘of’)
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)