Rig Veda 8.1.11: Mandala 8, Sukta 1, Mantra 11

Sukta 8.1

Rishi: Kāṇva (Kāṇva lineage)

Devata: Indra (Śatakratu) with mythic allusion to Sūrya/Vāta

Chandas: Gāyatrī (likely within the hymn sequence)

Samhita Patha (Devanagari)

यत्तुदत्सूर एतशं वङ्कू वातस्य पर्णिना । वहत्कुत्समार्जुनेयं शतक्रतुः त्सरद्गन्धर्वमस्तृतम् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 8.1.11

Transliteration

yát tudát sū́ra étaśaṃ vaṅkū́ vā́tasya parṇínā | váhat kútsam ārjuneyáṃ śatákratuḥ tsárad gandharvám ástṛtam ||

Translation

സൂര്യന്റെ അങ്കുശം ഏതശ (Etaśa)നെ തള്ളിനടത്തുകയും, കാറ്റിന്റെ ചിറകു അവനെ മുന്നോട്ടു വഹിക്കുകയും ചെയ്യുന്നപ്പോൾ—ശതക്രതു (ഇന്ദ്രൻ) അർജുനേയ കുത്സനെ ചുമന്ന്, അസ്തൃത (അനാവൃത) ഗന്ധർവനെ അതിക്രമിച്ച്, യാത്രയെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന സൂക്ഷ്മപരിധി കടക്കുന്നു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यत्: which, that
• यत्: सम्बन्ध/विशेषण (correlative to following clause)
• Type: Pronoun/Relative
• Root: यद् (sarvanāma-prātipadika)

• तुदत्: striking, goading
• तुदत्: क्रियाविशेषण/विशेषण (describing ‘that which is striking’)
• Type: Verb (participle)
• Root: तुद् (dhātu)

• सूरः: the Sun; a hero (Sūra)
• सूरः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: सूर (prātipadika)

• एतशम्: Etáśa (name of a horse/steed)
• एतशम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: एतश (prātipadika)

• वङ्कू: crooked, winding, curving
• वङ्कू: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: वङ्कु (prātipadika)

• वातस्य: of the wind
• वातस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: वात (prātipadika)

• पर्णिना: with/by (its) wing/feather; winged
• पर्णिना: करण
• Type: Adjective
• Root: पर्णिन् (prātipadika)

• वहत्: carrying, bearing
• वहत्: क्रियाविशेषण/विशेषण
• Type: Verb (participle)
• Root: वह् (dhātu)

• कुत्सम्: Kutsa (a seer/hero)
• कुत्सम्: कर्म
• Type: Proper Noun
• Root: कुत्स (prātipadika)

• आर्जुनेयम्: the son/descendant of Arjuna (Ārjuneya)
• आर्जुनेयम्: कर्म-विशेषण/सम्बोधन-सम्बन्ध (identifying Kutsa)
• Type: Proper Noun/Adjective
• Root: आर्जुनेय (patronymic prātipadika < अर्जुन)

• शतक्रतुः: Śatakratu (Indra, ‘of a hundred powers/rites’)
• शतक्रतुः: कर्तृ
• Type: Noun (epithet)
• Root: शतक्रतु (prātipadika)

• त्सरद्गन्धर्वम्: the Tsarad-Gandharva (a Gandharva named Tsarad)
• त्सरद्गन्धर्वम्: कर्म
• Type: Noun (compound)
• Root: त्सरद्गन्धर्व (compound prātipadika)

• अस्तृतम्: unspread, unstrewn; not laid out (unprepared)
• अस्तृतम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective/Participle
• Root: स्तृ (dhātu) with privative अ-; past passive participle