Rig Veda 6.64.6 — Mandala 6, Sukta 64, Mantra 6
Sukta 6.64
Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya) tradition
Devata: Uṣas
Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm in edition)
Samhita Patha (Devanagari)
उत्ते वयश्चिद्वसतेरपप्तन्नरश्च ये पितुभाजो व्युष्टौ । अमा सते वहसि भूरि वाममुषो देवि दाशुषे मर्त्याय ॥
Transliteration
útte váyaś cid vasatér apaptan nárāś ca yé pitubhā́jo vyùṣṭau | amā́ saté vahasi bhū́ri vāmám uṣo devi dāśúṣe mártyāya ||
Translation
നിന്റെ ഉദയത്തിൽ വാസസ്ഥലത്തിൽ നിന്ന് പക്ഷികളും പറന്നുപോയി; പിതൃഭാജർ—ജീവന്റെ ആഹാരത്തിൽ പങ്കാളികളായ മനുഷ്യർ—പ്രഭാതത്തിൽ ഉണർന്നുയർന്നു. ഇവിടെ സന്നിഹിതയായി, ഹേ ഉഷാ ദേവി, നിനക്കു അർപ്പിക്കുന്ന മർത്ത്യനു നീ ധാരാളം ആനന്ദവും മംഗളവും വഹിക്കുന്നു.
Word by Word
उत्and/also; moreover
उत्:
—
TypeIndeclinable
Rootउत् (उपसर्ग/निपात)
तेof you/your
ते:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वयःbird; (lit.) winged creature
वयः:
कर्तृ (with अपप्तन्)
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)
चित्even
चित्:
—
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
वसतेःfrom the dwelling/place of rest
वसतेः:
अपादान
TypeNoun
Rootवसति (प्रातिपदिक; from √वस् ‘to dwell’)
अपप्तन्flew away; took flight
अपप्तन्:
क्रिया
TypeVerb
Root√पत्
नरःmen
नरः:
कर्तृ (with अपप्तन्)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
येwho
ये:
कर्तृ (relative; with अपप्तन्)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पितुभाजःsharing in food; partaking of nourishment
पितुभाजः:
विशेषण (of नरः/ये)
TypeAdjective
Rootपितुभाज् (प्रातिपदिक; पितु + √भज् ‘to share/partake’)
व्यूष्टौat dawn; in the dawning
व्यूष्टौ:
अधिकरण
TypeNoun
Rootव्यूष्टि (प्रातिपदिक; from vi-√वस्/√उष् ‘to dawn, become light’)
अमाat home; near; in one’s presence
अमा:
—
TypeIndeclinable
Rootअमा (अव्यय)
सतेwhen you are present/being there
सते:
अधिकरण
TypeAdjective
Rootसत् (प्रातिपदिक; pres. ptc. of √अस् ‘to be’)
वहसिyou carry; you convey
वहसि:
क्रिया
TypeVerb
Root√वह्
भूरिmuch; abundant
भूरि:
कर्म (measure/object of carrying)
TypeAdjective
Rootभूरि (अव्यय/विशेषण-प्रातिपदिक)
वामम्good thing; boon; desirable wealth
वामम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootवाम (प्रातिपदिक)
उषःO Dawn
उषः:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
देविO goddess
देवि:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
दाशुषेto the worshipper/giver
दाशुषे:
सम्प्रदान
TypeNoun (participle used substantively)
Rootदाश्वस्/दाशुष् (प्रातिपदिक; perf. ptc. of √दाश् ‘to give, worship’)
मर्त्यायto the mortal
मर्त्याय:
सम्प्रदान (apposition to दाशुषे)
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.