Rig Veda 6.64.6: Mandala 6, Sukta 64, Mantra 6

Sukta 6.64

Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya) tradition

Devata: Uṣas

Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm in edition)

Samhita Patha (Devanagari)

उत्ते वयश्चिद्वसतेरपप्तन्नरश्च ये पितुभाजो व्युष्टौ । अमा सते वहसि भूरि वाममुषो देवि दाशुषे मर्त्याय ॥

Recitation with translationRig Veda 6.64.6

Transliteration

útte váyaś cid vasatér apaptan nárāś ca yé pitubhā́jo vyùṣṭau | amā́ saté vahasi bhū́ri vāmám uṣo devi dāśúṣe mártyāya ||

Translation

നിന്റെ ഉദയത്തിൽ വാസസ്ഥലത്തിൽ നിന്ന് പക്ഷികളും പറന്നുപോയി; പിതൃഭാജർ—ജീവന്റെ ആഹാരത്തിൽ പങ്കാളികളായ മനുഷ്യർ—പ്രഭാതത്തിൽ ഉണർന്നുയർന്നു. ഇവിടെ സന്നിഹിതയായി, ഹേ ഉഷാ ദേവി, നിനക്കു അർപ്പിക്കുന്ന മർത്ത്യനു നീ ധാരാളം ആനന്ദവും മംഗളവും വഹിക്കുന്നു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• उत्: and/also; moreover
• उत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: उत् (उपसर्ग/निपात)

• ते: of you/your
• ते: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वयः: bird; (lit.) winged creature
• वयः: कर्तृ (with अपप्तन्)
• Type: Noun
• Root: वयस् (प्रातिपदिक)

• चित्: even
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (निपात)

• वसतेः: from the dwelling/place of rest
• वसतेः: अपादान
• Type: Noun
• Root: वसति (प्रातिपदिक; from √वस् ‘to dwell’)

• अपप्तन्: flew away; took flight
• अपप्तन्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √पत्

• नरः: men
• नरः: कर्तृ (with अपप्तन्)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• ये: who
• ये: कर्तृ (relative; with अपप्तन्)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पितुभाजः: sharing in food; partaking of nourishment
• पितुभाजः: विशेषण (of नरः/ये)
• Type: Adjective
• Root: पितुभाज् (प्रातिपदिक; पितु + √भज् ‘to share/partake’)

• व्यूष्टौ: at dawn; in the dawning
• व्यूष्टौ: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: व्यूष्टि (प्रातिपदिक; from vi-√वस्/√उष् ‘to dawn, become light’)

• अमा: at home; near; in one’s presence
• अमा: —
• Type: Indeclinable
• Root: अमा (अव्यय)

• सते: when you are present/being there
• सते: अधिकरण
• Type: Adjective
• Root: सत् (प्रातिपदिक; pres. ptc. of √अस् ‘to be’)

• वहसि: you carry; you convey
• वहसि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वह्

• भूरि: much; abundant
• भूरि: कर्म (measure/object of carrying)
• Type: Adjective
• Root: भूरि (अव्यय/विशेषण-प्रातिपदिक)

• वामम्: good thing; boon; desirable wealth
• वामम्: कर्म
• Type: Noun/Adjective
• Root: वाम (प्रातिपदिक)

• उषः: O Dawn
• उषः: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: उषस् (प्रातिपदिक)

• देवि: O goddess
• देवि: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)

• दाशुषे: to the worshipper/giver
• दाशुषे: सम्प्रदान
• Type: Noun (participle used substantively)
• Root: दाश्वस्/दाशुष् (प्रातिपदिक; perf. ptc. of √दाश् ‘to give, worship’)

• मर्त्याय: to the mortal
• मर्त्याय: सम्प्रदान (apposition to दाशुषे)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)