Rig Veda 4.43.1: Mandala 4, Sukta 43, Mantra 1

Sukta 4.43

Rishi: Vāmadeva Gautama (Mandala 4 core attribution)

Devata: Aśvinau (hymn 4.43 is to the Aśvins); this opening verse seeks the right divine hearer/acceptor

Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 4.43; confirmation requires scan)

Samhita Patha (Devanagari)

क उ श्रवत्कतमो यज्ञियानां वन्दारु देवः कतमो जुषाते । कस्येमां देवीममृतेषु प्रेष्ठां हृदि श्रेषाम सुष्टुतिं सुहव्याम् ॥

Recitation with translationRig Veda 4.43.1

Transliteration

ká u śravat katamó yajñiyā́nāṃ vandā́ru deváḥ katamó juṣāte | kásyemā́ṃ devī́m amṛ́teṣu préṣṭhāṃ hṛdí śréṣāma suṣṭutíṃ suhávyām ||

Translation

ആരാണ് സത്യമായി കേൾക്കുക? യജ്ഞാർഹ ദേവന്മാരിൽ ആരാണ് നമ്മുടെ വന്ദനം സ്വീകരിക്കുക? അമൃതന്മാരിൽ ഏറ്റവും പ്രിയമായ ഈ ദേവീ വാക്‌ (വാണി) — നന്നായി രൂപപ്പെട്ട സ്തുതി, സുഹവ്യ (ശ്രേഷ്ഠ അർപ്പണം) കൊണ്ടു സമൃദ്ധ — നാം ആരുടെ ഹൃദയത്തിൽ സ്ഥാപിക്കണം?

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• कः: who?
• कः: कर्तृ (श्रवत् इत्यस्य) / प्रश्नकर्ता
• Type: Pronoun
• Root: क (प्रश्न-प्रातिपदिक) सर्वनाम

• उ: indeed, then
• उ: —
• Type: Indeclinable
• Root: उ (निपात) अव्यय

• श्रवत्: may (he) hear / listen
• श्रवत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) → श्रवत् (लोट्/विधिलिङ्-आदेशरूप, वैदिक)

• कतमः: which one (of many)?
• कतमः: कर्तृ (देवः इत्यस्य विशेषणम्) / प्रश्न
• Type: Pronoun
• Root: कतम (प्रश्न-प्रातिपदिक) सर्वनाम

• यज्ञियानाम्: of the worship-worthy (ones)
• यज्ञियानाम्: सम्बन्ध (कतमः—यज्ञियानाम्)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: यज्ञिय (प्रातिपदिक; यज्ञ + -इय)

• वन्दारुः: praiseworthy / one who is to be praised
• वन्दारुः: कर्तृ/विशेषण (देवः)
• Type: Adjective/Noun
• Root: वन्दारु (प्रातिपदिक; √वन्द् ‘to praise’ + -आru)

• देवः: the god
• देवः: कर्तृ (जुषाते इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• कतमः: which one?
• कतमः: कर्तृ (देवः) / प्रश्न
• Type: Pronoun
• Root: कतम (प्रश्न-प्रातिपदिक) सर्वनाम

• जुषाते: is pleased with / accepts
• जुषाते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: जुष् (धातु) ‘to enjoy, accept, be pleased’

• कस्य: of whom? / for whom?
• कस्य: सम्प्रदान/सम्बन्ध (कस्य—सुष्टुतिम्)
• Type: Pronoun
• Root: क (प्रश्न-प्रातिपदिक) सर्वनाम

• इमाम्: this
• इमाम्: कर्म (श्रे॑षाम इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• देवीम्: goddess
• देवीम्: कर्म (इमाम्—देवीम्)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)

• अमृतेषु: among the immortals
• अमृतेषु: अधिकरण (मध्ये/विषये)
• Type: Noun
• Root: अमृत (प्रातिपदिक)

• प्रेष्ठाम्: most dear
• प्रेष्ठाम्: विशेषण (देवीम्)
• Type: Adjective
• Root: प्रेष्ठ (प्रातिपदिक; superlative of प्रिय)

• हृदि: in the heart
• हृदि: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: हृद् (प्रातिपदिक)

• श्रे॑षाम: let us place / may we set
• श्रे॑षाम: क्रिया
• Type: Verb
• Root: श्रि/श्रय् (धातु) ‘to place, set, bestow’ → श्रेषाम् (वैदिक; injunctive/aorist-type form)

• सुष्टुतिम्: good praise, hymn
• सुष्टुतिम्: कर्म (श्रे॑षाम)
• Type: Noun
• Root: सु- + स्तुति (प्रातिपदिक; √स्तु ‘to praise’)

• सुहव्याम्: well-invoking / bringing good oblations
• सुहव्याम्: विशेषण (सुष्टुतिम्)
• Type: Adjective
• Root: सु- + हव्य (प्रातिपदिक; √हू ‘to call/invoke’ / हव्य ‘oblation/invocation’)