Rig Veda 10.73.7: Mandala 10, Sukta 73, Mantra 7

Sukta 10.73

Rishi: Likely Gaurivīti Śāktya (traditional Anukramaṇī attribution for RV 10.73; verify against specific śākhā lists)

Devata: Indra

Chandas: Trishtubh (probable; verify)

Samhita Patha (Devanagari)

त्वं जघन्थ नमुचिं मखस्युं दासं कृण्वान ऋषये विमायम् । त्वं चकर्थ मनवे स्योनान्पथो देवत्राञ्जसेव यानान् ॥

Recitation with translationRig Veda 10.73.7

Transliteration

tváṃ jaghántha námuciṃ makhasyúṃ dā́sāṃ kṛṇvāná ṛ́ṣaye vímāyam | tváṃ cakártha mánave syonā́n pátho deva-trā́ñjásā-iva yā́nān ||

Translation

ഹേ ഇന്ദ്രാ! യജ്ഞത്തെ വികൃതമാക്കുന്ന മഖസ്യു ദാസനായ നമുചിയെ നീ സംഹരിച്ചു; ഋഷിക്കായി വിമായ—വിവേകമുള്ള അളവ്/പരിശോധന—കൊണ്ട് അവനെ അധീനനാക്കി. മനുവിന്നായി നീ സ്യോന—സുഖകര—പഥങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചു; ദേവത്രാ, ദേവന്മാരിലേക്കു നയിക്കുന്ന, നേരിട്ടുള്ള ഗമനത്തോളം നേരായ യാനപഥങ്ങൾ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्वम्: thou (you)
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• जघन्थ: you slew
• जघन्थ: क्रिया
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)

• नमुचिम्: Namuci
• नमुचिम्: कर्म
• Type: Noun (proper name)
• Root: नमुचि (प्रातिपदिक; नाम)

• मखस्युम्: the sacrificer’s foe / one hostile to the rite
• मखस्युम्: कर्म (नमुचिम्-विशेषणम्)
• Type: Noun/Adjective
• Root: मखस्यु (प्रातिपदिक)

• दासम्: the Dāsa (demon/foe)
• दासम्: कर्म (नमुचिम्-अपि)
• Type: Noun
• Root: दास (प्रातिपदिक)

• कृण्वानः: doing, making
• कृण्वानः: कर्तृ (त्वम्-समनाधिकरण; सहक्रिया)
• Type: Participle
• Root: कृ (धातु)

• ऋषये: for the seer
• ऋषये: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)

• विमायम्: special power/skill; wondrous might
• विमायम्: कर्म (कृण्वानः—किं? )
• Type: Noun (abstract)
• Root: विमाय (प्रातिपदिक; ‘विमाया’/‘विमाय’ = विशेष-शक्ति/कौशल)

• त्वम्: thou
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• चकर्थ: you made
• चकर्थ: क्रिया
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• मनवे: for Manu
• मनवे: सम्प्रदान
• Type: Noun (proper/ancestor)
• Root: मनु (प्रातिपदिक)

• स्योनान्: pleasant, easy, kindly
• स्योनान्: कर्म (पथः-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: स्योन (प्रातिपदिक)

• पथः: paths
• पथः: कर्म
• Type: Noun
• Root: पथ्/पथ (प्रातिपदिक)

• देवत्रान्: godward, toward the gods
• देवत्रान्: कर्म (पथः-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: देवत्र (प्रातिपदिक; दिशावाचक/अव्ययीभावार्थ)

• जसेव: as if swiftly; quickly
• जसेव: —
• Type: Adverbial (compound-like)
• Root: जसु (प्रातिपदिक) + इव (उपमा-अव्यय)

• यानान्: ways, courses; journeys
• यानान्: कर्म (पथः-सम्बद्धम्)
• Type: Noun
• Root: यान (प्रातिपदिक)