Sarga 6

Verse 1

गते पुरोहिते रामः स्नातो नियतमानसः।सह पत्न्या विशालाक्ष्या नारायणमुपागमत्।।2.6.1।।

പുരോഹിതൻ പുറപ്പെട്ട ശേഷം, രാമൻ സ്നാനം ചെയ്ത് മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിച്ചവനായി, വിശാലനേത്രയായ ഭാര്യ സീതയോടുകൂടെ ശ്രീനാരായണന്റെ സന്നിധിയിലേക്കു സമീപിച്ചു.

Verse 2

प्रगृह्य शिरसा पात्रीं हविषो विधिवत्तदा।महते दैवतायाज्यं जुहाव ज्वलितेऽनले।।2.6.2।।

അപ്പോൾ വിധിപ്രകാരം ഹവിഷ്യപാത്രം ശിരസ്സിൽ ധരിച്ചു, ജ്വലിക്കുന്ന പവിത്രാഗ്നിയിൽ മഹാദേവതയായ (വിഷ്ണുവിന്) ഘൃതാഹുതി അർപ്പിച്ചു.

Verse 3

शेषं च हविषस्तस्य प्राश्याशास्यात्मनः प्रियम्।ध्यायन्नारायणं देवं स्वास्तीर्णे कुशसंस्तरे।।2.6.3।।वाग्यत स्सह वैदेह्या भूत्वा नियतमानसः।श्रीमत्यायतने विष्णो श्शिश्ये नरवरात्मजः।।2.6.4।।

അവൻ ആ യാഗഹവിസിന്റെ ശേഷഭാഗം പ്രാശിച്ചു, തന്റെ ആത്മഹിതത്തിനായി പ്രാർത്ഥിച്ചു; ദേവനായ നാരായണനെ ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ട്, നന്നായി വിരിച്ച കുശപ്പുല്ലിന്റെ ശയ്യയിൽ ശയിച്ചു.

Verse 4

शेषं च हविषस्तस्य प्राश्याशास्यात्मनः प्रियम्।ध्यायन्नारायणं देवं स्वास्तीर्णे कुशसंस्तरे।।2.6.3।।वाग्यत स्सह वैदेह्या भूत्वा नियतमानसः।श्रीमत्यायतने विष्णो श्शिश्ये नरवरात्मजः।।2.6.4।।

വൈദേഹിയോടൊപ്പം വാക്കിനെ നിയന്ത്രിച്ച് മൗനം പാലിച്ചു, മനസ്സിനെ സംയമപ്പെടുത്തി, നരവരപുത്രൻ ശ്രീവിഷ്ണുവിന്റെ മംഗളമായ ആലയത്തിൽ ശയിച്ചു.

Verse 5

एकयामावशिष्टायां रात्र्यां प्रतिविबुद्ध्य सः।अलङ्कारविधिं कृत्स्नं कारयामास वेश्मनः।।2.6.5।।

രാത്രിയിൽ ഒരു യാമം മാത്രം ശേഷിക്കുമ്പോൾ അവൻ ഉണർന്നു; തന്റെ വസതിയിൽ സമ്പൂർണ്ണ അലങ്കാരക്രമം ഒരുക്കാൻ കല്പിച്ചു.

Verse 6

तत्र श्रृण्वन्सुखा वाच स्सूतमागधवन्दिनाम्।पूर्वां सध्यामुपासीनो जजाप यतमानसः।।2.6.6।।

അവിടെ സൂതന്മാരുടെയും മാഗധന്മാരുടെയും വന്ദികളുടെയും മധുരവചനങ്ങൾ കേട്ടുകൊണ്ട്, അവൻ പ്രഭാതസന്ധ്യാവന്ദനം അനുഷ്ഠിച്ചു; നിയന്ത്രിത മനസ്സോടെ ജപം ചെയ്തു.

Verse 7

तुष्टाव प्रणतश्चैव शिरसा मधुसूदनम्।विमलक्षौमसंवीतो वाचयामास स द्विजान्।।2.6.7।।

ശിരസ്സു നമിച്ച് അവൻ മധുസൂദനനെ സ്തുതിച്ചു; നിർമലമായ ക്ഷൗമവസ്ത്രം ധരിച്ചു, ദ്വിജന്മാരെ ശുദ്ധികര മന്ത്രങ്ങൾ പാരായണം ചെയ്യിച്ചു.

Verse 8

तेषां पुण्याहघोषोऽथ गम्भीरमधुरस्तदा।अयोध्यां पूरयामास तूर्यघोषानुनादितः।।2.6.8।।

അപ്പോൾ അവരുടെ “പുണ്യാഹ! പുണ്യാഹ!” എന്ന ഗംഭീരവും മധുരവുമായ ഘോഷം—വാദ്യനാദങ്ങളോടൊപ്പം മുഴങ്ങിക്കൊണ്ട്—അയോധ്യയെ മുഴുവനും നിറച്ചു.

Verse 9

कृतोपवासं तु तदा वैदेह्या सह राघवम्।अयोध्यानिलयश्श्रुत्वा सर्वः प्रमुदितो जनः।।2.6.9।।

അപ്പോൾ വൈദേഹിയോടുകൂടെ രാഘവൻ ഉപവാസവ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചുവെന്ന് കേട്ടപ്പോൾ, അയോധ്യയിൽ വസിക്കുന്ന സർവ്വജനവും ആനന്ദിതരായി.

Verse 10

ततः पौरजनस्सर्वश्श्रुत्वा रामाभिषेचनम्।प्रभातां रजनीं दृष्ट्वा चक्रे शोभयितुं पुरीम्।।2.6.10।।

അതിനുശേഷം രാമാഭിഷേകവാർത്ത കേട്ട എല്ലാ പൗരജനങ്ങളും, രാത്രി പ്രഭാതമായി മാറുന്നതു കണ്ടു, നഗരത്തെ അലങ്കരിക്കാൻ ആരംഭിച്ചു.

Verse 11

सिताभ्रशिखराभेषु देवतायतनेषु च।चतुष्पथेषु रथ्यासु चैत्येष्वट्टालकेषु च।।2.6.11।।नानापण्यसमृद्धेषु वणिजामापणेषु च।कुटुम्बिनां समृद्धेषु श्रीमत्सु भवनेषु च।।2.6.12।।सभासु चैव सर्वासु वृक्षेष्वालक्षितेषु च।ध्वजा स्समुच्छ्रिताश्चित्राः पताकाश्चाभवंस्तदा।।2.6.13।।

വെള്ളമേഘങ്ങൾ പൊതിഞ്ഞ പർവ്വതശിഖരങ്ങളെപ്പോലെ തിളങ്ങുന്ന ദേവാലയങ്ങളിലും, ചതുഷ്പഥങ്ങളിലും പ്രധാനവീഥികളിലും, ചൈത്യവൃക്ഷങ്ങളിലുമെല്ലാം അട്ടാലികകളിലുമെല്ലാം ധ്വജപതാകകൾ സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 12

सिताभ्रशिखराभेषु देवतायतनेषु च।चतुष्पथेषु रथ्यासु चैत्येष्वट्टालकेषु च।।2.6.11।।नानापण्यसमृद्धेषु वणिजामापणेषु च।कुटुम्बिनां समृद्धेषु श्रीमत्सु भवनेषु च।।2.6.12।।सभासु चैव सर्वासु वृक्षेष्वालक्षितेषु च।ध्वजा स्समुच्छ्रिताश्चित्राः पताकाश्चाभवंस्तदा।।2.6.13।।

നാനാവിധ ചരക്കുകളാൽ സമൃദ്ധമായ വ്യാപാരികളുടെ കടകളിലും, ഗൃഹസ്ഥരുടെ സമ്പന്നവും ശ്രീമത്തുമായ ഭവനങ്ങളിലും അഭിഷേകോത്സവത്തിനായി അലങ്കാരങ്ങൾ ഒരുക്കപ്പെട്ടു.

Verse 13

सिताभ्रशिखराभेषु देवतायतनेषु च।चतुष्पथेषु रथ्यासु चैत्येष्वट्टालकेषु च।।2.6.11।।नानापण्यसमृद्धेषु वणिजामापणेषु च।कुटुम्बिनां समृद्धेषु श्रीमत्सु भवनेषु च।।2.6.12।।सभासु चैव सर्वासु वृक्षेष्वालक्षितेषु च।ध्वजा स्समुच्छ्रिताश्चित्राः पताकाश्चाभवंस्तदा।।2.6.13।।

അപ്പോൾ എല്ലാ സഭാമണ്ഡപങ്ങളിലും, ദൂരത്തുനിന്നും കാണാവുന്ന വൃക്ഷങ്ങളിലുമെല്ലാം വർണ്ണവൈവിധ്യമുള്ള ധ്വജങ്ങൾ ഉയർത്തി; പതാകകളും എല്ലായിടത്തും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

Verse 14

नटनर्तकसङ्घानां गायकानां च गायताम्।मनः कर्णसुखा वाच श्शुशृवुश्च ततस्ततः।।2.6.14।।

ഇവിടെയും അവിടെയും നടന്മാരുടെയും നർത്തകരുടെയും സംഘങ്ങളുടെയും, പാടിക്കൊണ്ടിരുന്ന ഗായകരുടെയും മനസ്സിനും കാതിനും സുഖം പകരുന്ന മധുരവാണി കേൾക്കപ്പെട്ടു.

Verse 15

रामाभिषेकयुक्ताश्च कथाश्चक्रुर्मिथो जनाः।रामाभिषेके सम्प्राप्ते चत्वरेषु गृहेषु च।।2.6.15।।

രാമാഭിഷേകം അടുത്തുവന്നപ്പോൾ, ചത്വരങ്ങളിലും വീടുകളിലും ജനങ്ങൾ പരസ്പരം സംസാരിച്ച് വരാനിരിക്കുന്ന രാജാഭിഷേകത്തെക്കുറിച്ച് സംഭാഷണം നടത്തി.

Verse 16

बाला अपि क्रीडमाना गृहद्वारेषु सङ्घशः।रामाभिषवसंयुक्ताश्चक्रुरेवं मिथः कथाः।।2.6.16।।

വീടുകളുടെ വാതില്പടികളിൽ കൂട്ടമായി കളിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന കുട്ടികളുപോലും രാമാഭിഷേകവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വർത്തകൾ ഇങ്ങനെ തന്നെ തമ്മിൽ തമ്മിൽ പറഞ്ഞു.

Verse 17

कृतपुष्पोपहारश्च धूपगन्धाधिवासितः।राजमार्गः कृतः श्रीमान्पौरै रामाभिषेचने।।2.6.17।।

രാമാഭിഷേകത്തിനായി പൗരന്മാർ രാജമാർഗം ശ്രീമാനാക്കി—പുഷ്പോപഹാരങ്ങൾ വിതറി, ധൂപസൗരഭ്യം നിറച്ച് സുഗന്ധിതമാക്കി.

Verse 18

प्रकाशकरणार्थं च निशागमनशङ्कया।दीपवृक्षां स्तथा चक्रुरनु रथ्यासु सर्वशः।।2.6.18।।

രാത്രി വീഴും എന്ന ആശങ്കകൊണ്ട് പ്രകാശത്തിനായി അവർ എല്ലായിടത്തും തെരുവുതെരുവുകളിൽ ‘ദീപവൃക്ഷങ്ങൾ’ കൂടി സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 19

अलङ्कारं पुरस्यैवं कृत्वा तत्पुरवासिनः।आकाङ्क्षमाणा रामस्य यौवराज्याभिषेचनम्।।2.6.19।।समेत्य सङ्घशस्सर्वे चत्वरेषु सभासु च।कथयन्तो मिथस्तत्र प्रशशंसुर्जनाधिपम्।।2.6.20।।

ഇങ്ങനെ നഗരം അലങ്കരിച്ച്, പൗരന്മാർ രാമന്റെ യുവരാജ്യാഭിഷേകത്തെ ആകാംക്ഷയോടെ കാത്തിരുന്നു.

Verse 20

अलङ्कारं पुरस्यैवं कृत्वा तत्पुरवासिनः।आकाङ्क्षमाणा रामस्य यौवराज्याभिषेचनम्।।2.6.19।।समेत्य सङ्घशस्सर्वे चत्वरेषु सभासु च।कथयन्तो मिथस्तत्र प्रशशंसुर्जनाधिपम्।।2.6.20।।

എല്ലാവരും കൂട്ടംകൂട്ടമായി ചത്വരങ്ങളിലും സഭാമണ്ഡപങ്ങളിലും കൂടി, അവിടെ തമ്മിൽ സംസാരിച്ചുകൊണ്ട് മനുഷ്യാധിപനായ ദശരഥരാജാവിനെ പ്രശംസിച്ചു.

Verse 21

अहो महात्मा राजाऽयमिक्ष्वाकुकुलनन्दनः।ज्ञात्वा यो वृद्धमात्मानं रामं राज्येऽभिषेक्ष्यति।।2.6.21।।

അഹോ! ഇക്ഷ്വാകുകുലത്തിന്റെ ആനന്ദമായ ഈ മഹാത്മാവായ രാജാവ്, താൻ വൃദ്ധനായെന്നു അറിഞ്ഞ്, രാമനെ രാജ്യാഭിഷേകം ചെയ്ത് രാജ്യം ഭരിക്കുമാറാക്കും.

Verse 22

सर्वेप्यनुगृहीता स्मो यन्नो रामो महीपतिः।चिराय भविता गोप्ता दृष्टलोकपरावरः।।2.6.22।।

നാം എല്ലാവരും സത്യമായി അനുഗ്രഹിതരാണ്; ലോകത്തിന്റെ പരവും അപരവും അവസ്ഥകൾ അറിയുന്ന രാമൻ ദീർഘകാലം നമ്മുടെ മഹീപതിയും രക്ഷകനുമായിരിക്കും.

Verse 23

अनुद्धतमनाः विद्वान्धर्मात्मा भ्रातृवत्सलः।यथा च भ्रातृषु स्निग्धस्तथाऽस्मास्वपि राघवः।।2.6.23।।

രാഘവൻ അഹങ്കാരമില്ലാത്ത മനസ്സുള്ളവൻ, പണ്ഡിതൻ, ധർമ്മാത്മാവ്, സഹോദരന്മാരോടു വാത്സല്യമുള്ളവൻ; സഹോദരന്മാരോടുള്ള സ്നേഹത്തുപോലെ ഞങ്ങളോടും അവൻ സ്നിഗ്ധനാണ്.

Verse 24

चिरं जीवतु धर्मात्मा राजा दशरथोऽनघः।यत्प्रसादोनभिषिक्तं तु रामं द्रक्ष्यामहे वयम्।।2.6.24।।

ധർമ്മാത്മാവും നിർമലനുമായ രാജാ ദശരഥൻ ദീർഘായുസ്സോടെ ജീവിക്കട്ടെ; അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഞങ്ങൾ രാമനെ അഭിഷിക്തനായി ദർശിക്കും.

Verse 25

एवंविधं कथयतां पौराणां शुश्रुवु स्तदा।दिग्भ्योपि श्रुतवृत्तान्ता: प्राप्ता जानपदा जनाः।।2.6.25।।

പൗരന്മാർ ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുമ്പോൾ, വാർത്ത കേട്ട് ദിക്കുകളൊക്കെയിൽ നിന്നുമുള്ള ഗ്രാമപ്രദേശക്കാരും അപ്പോൾ എത്തി, ആ വൃത്താന്തം ശ്രവിച്ചു.

Verse 26

ते तु दिग्भ्यः पुरीं प्राप्ता द्रष्टुं रामाभिषेचनम्।रामस्य पूरयामासुः पुरीं जानपदा जनाः।।2.6.26।।

രാമാഭിഷേകം ദർശിക്കുവാൻ ദിക്കുകളെല്ലാം നിന്നുമെത്തിയ ഗ്രാമജനങ്ങൾ നഗരത്തിലേക്ക് വന്നു; അവർ രാമന്റെ പുരിയെ ജനസമൂഹത്തോടെ നിറച്ചു.

Verse 27

जनौघैस्तैर्विसर्पद्भिः शुश्रुवे तत्र निस्वनः।पर्वसूदीर्णवेगस्य सागरस्येव निस्वनः।।2.6.27।।

അങ്ങനെ ചുറ്റും പടർന്നുനീങ്ങുന്ന ജനപ്രവാഹത്തിൽ നിന്ന് അവിടെ ഒരു മഹാകോലാഹലം കേട്ടു—ചന്ദ്രപർവ്വകാലങ്ങളിൽ വേഗം വർധിക്കുന്ന സമുദ്രത്തിന്റെ ഗർജ്ജനപോലെ.

Verse 28

ततस्तदिन्द्रक्षयसन्निभं पुरंदिदृक्षुभिर्जानपदैरुपागतैः।समन्तत स्सस्वनमाकुलं बभौसमुद्रयादोभिरिवार्णवोदकम्।।2.6.28।।

പിന്നീട് ഇന്ദ്രന്റെ വാസസ്ഥലത്തെപ്പോലെ തോന്നുന്ന ആ നഗരം, ദർശിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ച് വന്ന ദേശജനങ്ങളാൽ ചുറ്റും നിറഞ്ഞു ശബ്ദകൊലാഹലത്തോടെ കലുഷിതമായി; സമുദ്രജലത്തിൽ സമുദ്രജീവികൾ കളിക്കുന്നതുപോലെ അത് ദീപ്തമായി തോന്നി.