Valmiki Ramayana 2.51.4 — Ayodhya Kanda, Sarga 51, Shloka 4

अयोध्याकाण्डे एकपञ्चाशः सर्गः — Guha’s Vigil and Lakṣmaṇa’s Lament

Night on the riverbank

Devanagari script

न हि रामात्प्रियतमो ममास्ति भुवि कश्चन।ब्रवीम्येतदहं सत्यं सत्येनैव च ते शपे।।।।

Transliteration

na hi rāmāt priyatamo mamāsti bhuvi kaścana |

bravīmy etad ahaṁ satyaṁ satyenaiva ca te śape ||

Translation

എനിക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ രാമനേക്കാൾ പ്രിയനായ മറ്റാരുമില്ല. ഞാൻ ഇത് സത്യമായി പറയുന്നു; സത്യത്തെയേ സാക്ഷിയാക്കി നിന്നോടു ശപഥം ചെയ്യുന്നു.

Word by Word

• न: not
• न: निपात
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात (negation particle)

• हि: indeed
• हि: निपात
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय (emphatic particle)

• रामात्: than Rama
• रामात्: अपादान (Ablative of comparison)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative/अपादान), एकवचन; तुलना-प्रयोग (than Rama)

• प्रियतमः: dearer (most dear)
• प्रियतमः: कर्ता-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: प्रियतम (प्रातिपदिक; superlative)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कश्चन इत्यस्य विशेषण

• मम: to me / of me
• मम: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन

• अस्ति: is/exists
• अस्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• भुवि: in the world
• भुवि: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: भू (प्रातिपदिक: भुव्/भू-स्त्री)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन

• कश्चन: anyone
• कश्चन: कर्ता
• Type: Noun
• Root: क (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चन (निपात)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अनिश्चित-प्रत्यय (indefinite pronoun)

• ब्रवीमि: I say
• ब्रवीमि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लट्-लकार, उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• एतत्: this
• एतत्: कर्म
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ब्रवीमि इत्यस्य कर्म

• अहम्: I
• अहम्: कर्ता
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन

• सत्यम्: truth
• सत्यम्: कर्म-विशेषण (Object complement)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; एतत् इत्यस्य विधेय/अप्पोजिशन

• सत्येन: by truth
• सत्येन: करण
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण-भाव (by truth)

• एव: indeed
• एव: निपात
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय (restrictive particle: ‘only/indeed’)

• च: and
• च: निपात
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपात (conjunction)

• ते: to you
• ते: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी (Dative) एकवचन (to you)

• शपे: I swear
• शपे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: शप् (धातु)
• Form: लट्-लकार, उत्तमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

Context

While that noble prince (Lakshmana), tormented with grief, stood thus wailing, the night passed off.

Characters & Entities

• Guha
• Lakshmana
• Rama

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Satya as dharma: truthfulness is treated as sacred, strong enough to serve as the very basis of an oath.

What is the narrative situation?

Guha reassures Lakshmana of his unwavering attachment and allegiance to Rama, pledging it with an oath of truth.

Which character virtue is emphasized?

Integrity and steadfast friendship—Guha binds his loyalty through satya.