Adhyaya 9

Verse 1

श्रीराम उवाच । कीदृशोऽश्वस्तत्र भाव्यः को विधिस्तत्र पूजने । कथं वा शक्यते कर्तुं के जेयास्तत्र वैरिणः

ശ്രീരാമൻ പറഞ്ഞു—അവിടെ ഏതു തരത്തിലുള്ള അശ്വത്തെ നിയമിക്കണം? അവിടെ പൂജയുടെ വിധി എന്ത്? ആ കര്‍മ്മം എങ്ങനെ നടത്താം? അവിടെ ഏതു ശത്രുക്കളെ ജയിക്കണം?

Verse 2

अगस्त्य उवाच । गंगाजलसमानेन वर्णेन वपुषा शुभः । कर्णे श्यामो मुखे रक्तः पीतः पुच्छे सुलक्षितः

അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—അവന്റെ ദേഹരൂപം മംഗളകരം; വർണം ഗംഗാജലത്തിനെപ്പോലെ. ചെവികൾ ശ്യാമം, മുഖം രക്തവർണം, വാൽ പീതവർണം—ഈ ശുഭലക്ഷണങ്ങളാൽ വ്യക്തമായി അടയാളപ്പെടുന്നു.

Verse 3

मनोवेगः सर्वगतिरुच्चैःश्रवस्समप्रभः । वाजिमेधे हयः प्रोक्तः शुभलक्षणलक्षितः

അവൻ മനോവേഗംപോലെ അതിവേഗൻ, എല്ലായിടത്തും സഞ്ചരിക്കാനാകുന്നവൻ, ഉച്ചൈഃശ്രവസിനെപ്പോലെ ദീപ്തിമാൻ. അശ്വമേധയജ്ഞത്തിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള ശുഭലക്ഷണയുക്ത അശ്വം യോജ്യമെന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 4

वैशाखपूर्णमास्यां तु पूजयित्वा यथाविधि । पत्रं लिखित्वा भाले तु स्वनामबलचिह्नितम्

വൈശാഖ പൗർണ്ണമിയിൽ യഥാവിധി പൂജ ചെയ്ത്, നെറ്റിയിൽ ഒരു പത്രം എഴുതി സ്ഥാപിക്കണം; അതിൽ സ്വന്തം പേരും തിരിച്ചറിയൽ ചിഹ്നവും രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കണം.

Verse 5

मोचनीयः प्रयत्नेन रक्षकैः परिरक्षितः । यत्र गच्छति यज्ञाश्वस्तत्र गच्छेत्सुरक्षकः

അവനെ പരിശ്രമത്തോടെ മോചിപ്പിക്കണം; രക്ഷകർ അതീവ ജാഗ്രതയോടെ കാക്കണം. യജ്ഞാശ്വം എവിടെ പോകുന്നുവോ, അവിടെ ജാഗ്രതയുള്ള രക്ഷകനും പോകണം.

Verse 6

यस्तंबलान्निबध्नाति स्ववीर्यबलदर्पितः । तस्मात्प्रसभमानेयः परिरक्षाकरैर्हयः

സ്വവീര്യബലത്തിന്റെ ഗർവത്തിൽ മദിച്ചുകൊണ്ട് ആ അശ്വത്തെ ബലമായി ബന്ധിക്കുന്നവൻ ആരായാലും, അതുകൊണ്ട് ആ അശ്വത്തെ കാവൽക്കാർ ബലപ്രയോഗം ചെയ്താലും തിരികെ കൊണ്ടുവരണം।

Verse 7

कर्त्रा तावत्सुविधिना स्थातव्यं नियमादिह । मृगशृंगधरो भूत्वा ब्रह्मचर्यसमन्वितः

ഇവിടെ കർത്താവ് ആദ്യം നിയമാനുസൃതമായി ശരിയായ വിധിയിൽ നിലകൊള്ളണം—മൃഗശൃംഗം ധരിച്ച്, ബ്രഹ്മചര്യവ്രതത്തോടെ സമന്വിതനായി।

Verse 8

व्रतं पालयमानस्य यावद्वर्षमतिक्रमेत् । तावद्दीनांधकृपणाः परितोष्या धनादिभिः

വ്രതം പാലിച്ചുകൊണ്ട് ഒരു വർഷം കഴിയുന്നതുവരെ, ആ മുഴുവൻ കാലവും ദീനർ, അന്ധർ, കൃപണർ (അഭാവഗ്രസ്തർ) എന്നിവരെ ധനാദികളാൽ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി സഹായിക്കണം।

Verse 9

इति श्रीपद्मपुराणे पातालखंडे शेषवात्स्यायनसंवादे रामाश्वमेधे सर्वधर्मोपदेशोनाम नवमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മപുരാണത്തിലെ പാതാലഖണ്ഡത്തിൽ ശേഷ-വാത്സ്യായന സംവാദത്തിൽ, രാമാശ്വമേധ പ്രകരണത്തിൽ ‘സർവ്വധർമ്മോപദേശം’ എന്ന ഒൻപതാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।

Verse 10

एवं प्रकुर्वतः कर्म यज्ञः संपूर्णतां गतः । करोति सर्वपापानां नाशनं रिपुनाशन

ഇങ്ങനെ കർമ്മം നിർവഹിച്ചാൽ യജ്ഞം സമ്പൂർണത പ്രാപിക്കുന്നു; അത് സർവ്വപാപങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുകയും ശത്രുക്കളെയും സംഹരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു।

Verse 11

तस्माद्भवान्समर्थोऽस्ति करणे पालनेऽर्चने । कृत्वा कीर्तिं सुविमलां पावयान्याञ्जनान्नृप

അതുകൊണ്ട്, ഹേ രാജാവേ, നീ കര്‍മ്മത്തിലും പ്രജാരക്ഷണത്തിലും ആരാധനയിലും സമര്‍ത്ഥനാണ്. നിര്‍മലമായ കീര്‍ത്തി സ്ഥാപിച്ച് മറ്റുള്ളവരെയും പാവനമാക്കുക.

Verse 12

श्रीराम उवाच । विलोकय द्विजश्रेष्ठ वाजिशालां ममाधुना । तादृशाः संति नो वाश्वाः शुभलक्षणलक्षिताः

ശ്രീരാമൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ഇപ്പോൾ എന്റെ അശ്വശാല കാണുക. ഞങ്ങൾക്ക് തീർച്ചയായും അത്തരത്തിലുള്ള, ശുഭലക്ഷണങ്ങളാൽ അടയാളപ്പെട്ട അശ്വങ്ങൾ ഉണ്ട്.

Verse 13

इति श्रुत्वा तु तद्वाक्यमगस्त्यः करुणाकरः । उत्तस्थौ वीक्षमाणोऽयं यागार्हान्वाजिनः शुभान्

ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് കരുണാസാഗരനായ അഗസ്ത്യൻ എഴുന്നേറ്റു; നോക്കി, യാഗയോഗ്യമായ ശുഭ അശ്വങ്ങളെ ദർശിച്ചു.

Verse 14

गत्वाथ तत्र शालायां रामचंद्रसमन्वितः । ददर्शाश्वान्विचित्रांगान्मनोवेगान्महाबलान्

പിന്നീട് രാമചന്ദ്രനോടൊപ്പം ആ ശാലയിൽ ചെന്നു, വിചിത്രാംഗങ്ങളുള്ള, മനോവേഗംപോലെ വേഗമുള്ള, മഹാബലമുള്ള അശ്വങ്ങളെ അദ്ദേഹം കണ്ടു.

Verse 15

अवनितलगताः किं वाजिराजस्य वंश्याः किमथ रघुपतीनामेकतः कीर्तिपिंडाः । किमिदममृतराशिर्वाहरूपेण सिंधोर्मुनिरिति मनसोंतर्विस्मयं प्राप पश्यन्

അവയെ നിലത്ത് നിൽക്കുന്നതായി കണ്ട മുനിയുടെ അന്തർമനസ്സിൽ വിസ്മയം പിറന്നു—“ഇവ വാജിരാജന്റെ വംശജരോ? അല്ലെങ്കിൽ രഘുപതികളുടെ കീർത്തി ഒരുമിച്ച് ദേഹീഭവിച്ചതോ? അതോ ഇത് അമൃതരാശിയോ—സമുദ്രം തന്നേ അശ്വരൂപം ധരിച്ചതുപോലെ?”

Verse 16

एकतः शोणदेहानां वाजिनां पंक्तिरुत्तमा । एकतः श्यामकर्णाश्च कस्तूरीकांतिसप्रभाः

ഒരു വശത്ത് ചുവപ്പുനിറമുള്ള ദേഹമുള്ള അശ്വങ്ങളുടെ ഉത്തമ നിര നിലകൊണ്ടിരുന്നു; മറുവശത്ത് ശ്യാമകർണ്ണ അശ്വങ്ങൾ കസ്തൂരിപോലെയുള്ള കാന്തിയാൽ ദീപ്തരായിരുന്നു।

Verse 17

एकतः कनकाभाश्च त्वन्यतो नीलवर्णिनः । एकतः शबलैर्वर्णैर्विशिष्टैर्वाजिभिर्वृताः

ഒരു വശത്ത് സ്വർണ്ണാഭമായ അശ്വങ്ങൾ, മറുവശത്ത് നീലവർണ്ണ അശ്വങ്ങൾ; മറ്റൊരു വശത്ത് വർണ്ണവൈവിധ്യചിഹ്നങ്ങളാൽ വിശിഷ്ടമായ ഉത്തമ അശ്വങ്ങൾ ചുറ്റിനിന്നു।

Verse 18

एवं पश्यन्मुनिः सर्वान्कौतुकाविष्टमानसः । ययावन्यत्र तान्द्रष्टुं यागयोग्यान्हयान्मुनिः

ഇങ്ങനെ എല്ലാം കണ്ട മുനിയുടെ മനസ്സ് കൗതുകത്തിൽ മുങ്ങി; യാഗയോഗ്യമായ അശ്വങ്ങളെ കാണുവാൻ അദ്ദേഹം മറ്റിടത്തേക്ക് പോയി।

Verse 19

ददर्श तत्र शतशो बद्धांस्तादृशवर्णकान् । दृष्ट्वा विस्मयमापेदे स मुनिर्हर्षितांगकः

അവിടെ അദ്ദേഹം നൂറുകണക്കിന് അതേ വർണ്ണരൂപമുള്ള ബന്ധിതരെ കണ്ടു; കണ്ടപ്പോൾ മুনি വിസ്മയത്തിലായി, ആനന്ദത്തിൽ സർവ്വാംഗവും പുളകിതമായി।

Verse 20

एकतः श्यामकर्णांश्च सर्वांगैः क्षीरसन्निभान् । पीतपुच्छान्मुखे रक्ताञ्छुभलक्षणलक्षितान्

ഒരു വശത്ത് ശ്യാമകർണ്ണവും സർവ്വാംഗം ക്ഷീരസന്നിഭമായ ശ്വേതവുമുള്ള, പീതപുച്ഛവും മുഖത്ത് രക്തവർണ്ണവും, ശുഭലക്ഷണങ്ങളാൽ അടയാളപ്പെട്ട അശ്വങ്ങളെ അദ്ദേഹം കണ്ടു।

Verse 21

निरीक्ष्य परितोऽनघान्विमलनीरधारानिभान्मनोजवनशोभितान्विमलकीर्तिपुंजप्रभान् । पयोनिधिविशोषको मुनिरुवाचसीतापतिं विचित्रहयदर्शनाद्धृषितनेत्रवक्त्रप्रभः

അപ്പോൾ പയോനിധിവിശോഷകനായ മുനി ചുറ്റുമുള്ള നിർദോഷികളെ നിരീക്ഷിച്ചു—അവർ നിർമല ജലധാരകളെപ്പോലെ, മനോവേഗത്തിന്റെ ശോഭയാൽ ദീപ്തരായി, മലിനരഹിത കീർത്തിപുഞ്ചത്തിന്റെ പ്രഭപോലെ പ്രകാശിച്ചു. വിചിത്ര അശ്വദർശനത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കണ്ണും മുഖവും ഹർഷത്തോടെ തെളിഞ്ഞു; സീതാപതി ശ്രീരാമനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു പറഞ്ഞു।

Verse 22

अगस्त्य उवाच । हयमेधक्रतौ योग्यान्वाहांस्ते बहुशः शुभान् । पश्यतो नेत्रयोर्मेऽद्य तृप्तिर्नास्ति रघूत्तम

അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രഘുകുലശ്രേഷ്ഠാ! അശ്വമേധ യാഗത്തിന് യോഗ്യമായ അനവധി ശുഭമായ യജ്ഞീയ അശ്വങ്ങളെ നീ സമാഹരിച്ചിരിക്കുന്നതു എന്റെ കണ്ണുകൾക്കുമുമ്പിൽ കണ്ടിട്ടും, ഇന്നെന്റെ ദൃഷ്ടിക്ക് തൃപ്തിയില്ല।

Verse 23

रामचंद्र महाभाग सुरासुरनमस्कृत । यज्ञं कुरु महाराज हयमेधं सुविस्तरम्

ഹേ മഹാഭാഗ രാമചന്ദ്രാ! ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും നമസ്കരിക്കുന്നവനേ! ഹേ മഹാരാജാ, വിശാലമായ വിധിയിൽ അശ്വമേധ യാഗം നിർവഹിക്കൂ।

Verse 24

सुरपतिरिव सर्वान्यज्ञसंघान्करिष्यंस्तपन इव सुपर्वारातितोयं विशोष्यन् । हतरिपुगणमुख्यं सांपरायं विजित्य क्षितितलसुखभोगं कुर्विदं भूरिभाग

അവൻ ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ അനവധി യജ്ഞസമൂഹങ്ങൾ നിർവഹിക്കും; സൂര്യനെപ്പോലെ ശുഭപർവ്വങ്ങളിൽ ശത്രുക്കളുടെ ജലബലം ഉണക്കിത്തീർക്കും. ശത്രുസമൂഹത്തിന്റെ പ്രധാനികളെ വധിച്ച്, യുദ്ധത്തിലെ പ്രാണാന്തക പ്രതിസന്ധി ജയിച്ച്, ഈ വിശാല രാജ്യത്തിന് ഭൂമിയിൽ സുഖസമൃദ്ധിയുടെ ഭോഗം അനുഭവിപ്പിക്കും।

Verse 25

इत्येवं वाक्यवादेन परितुष्टाखिलेंद्रियः । सर्वान्वै यज्ञसंभारानाजहार मनोहरान्

ഇങ്ങനെ വാക്കുകളുടെ വിനിമയത്തിൽ അദ്ദേഹം സർവേന്ദ്രിയങ്ങളിലും പൂർണ്ണമായി തൃപ്തനായി; തുടർന്ന് യാഗത്തിനാവശ്യമായ എല്ലാ മനോഹര സാമഗ്രികളും സമാഹരിച്ചു കൊണ്ടുവന്നു।

Verse 26

मुन्यन्वितो महाराजः सरयूतीरमागतः । सुवर्णलांगलैर्भूमिं विचकर्ष महीयसीम्

മുനികളോടുകൂടി മഹാരാജാവ് സരയൂതീരത്തെത്തി. സ്വർണ്ണലാംഗലങ്ങളാൽ അദ്ദേഹം വിശാല ഭൂമിയെ ഉഴുതി വരകൾ വരച്ചു.

Verse 27

विलिख्य भूमिं बहुशश्चतुर्योजनसंमिताम् । मंडपान्रचयामास यज्ञार्थं स नरोत्तमः

നാല് യോജന അളവുള്ള ഭൂമിയെ പലവട്ടം രേഖപ്പെടുത്തി, ആ നരോത്തമൻ യജ്ഞാർത്ഥം മണ്ഡപങ്ങൾ പണിയിച്ചു.

Verse 28

कुंडं तु विधिवत्कृत्वा योनिमेखलयान्वितम् । अनेकरत्नरचितं सर्वशोभासमन्वितम्

വിധിപ്രകാരം യോനി-മേഖലയോടുകൂടിയ കുണ്ഡം നിർമ്മിച്ചു; അനേകരത്നങ്ങളാൽ രചിതവും സർവശോഭാസമന്വിതവും ആയിരുന്നു.

Verse 29

मुनीश्वरो महाभागो वसिष्ठः सुमहातपाः । सर्वं तत्कारयामास वेदशास्त्रविधिश्रितम्

അത്യന്തം മഹാതപസ്സുള്ള മഹാഭാഗ മുനീശ്വരൻ വസിഷ്ഠൻ, വേദശാസ്ത്രവിധികളെ ആശ്രയിച്ച് ആ എല്ലാം നടത്തിപ്പിച്ചു.

Verse 30

प्रेषितास्तेन मुनिना शिष्या मुनिवराश्रमान् । कथयामासुरुद्युक्तं हयमेधे रघूत्तमम्

ആ മുനി അയച്ച ശിഷ്യർ ശ്രേഷ്ഠ മുനികളുടെ ആശ്രമങ്ങളിലേക്കു പോയി, രഘൂത്തമൻ (രാമൻ) അശ്വമേധയജ്ഞത്തിന് ഉദ്യുക്തനായതായി അറിയിച്ചു.

Verse 31

आकारितास्तदा सर्वे ऋषयस्तपतां वराः । आजग्मुः परमेशस्य दर्शने त्वतिलालसाः

അപ്പോൾ ആഹ്വാനിക്കപ്പെട്ട തപസ്വികളിൽ ശ്രേഷ്ഠരായ എല്ലാ ഋഷിമാരും പരമേശ്വരന്റെ ദർശനം കാണുവാൻ അത്യന്തം ആകാംക്ഷയോടെ എത്തിച്ചേർന്നു।

Verse 32

नारदोसितनामा च पर्वतः कपिलो मुनिः । जातूकर्ण्योंऽगिरा व्यास आर्ष्टिषेणोऽत्रिरासुरिः

അവിടെ നാരദൻ, ഓസിതനാമാ, പർവതൻ, മുനി കപിലൻ, ജാതൂകർണ്യൻ, അങ്ഗിരാ, വ്യാസൻ, ആർഷ്ടിഷേണൻ, കൂടാതെ ആസുരി വംശജനായ അത്രിയും ഉണ്ടായിരുന്നു।

Verse 33

हारीतो याज्ञवल्क्यश्च संवर्तः शुकसंज्ञितः । इत्येवमादयो राम हयमेधवरं ययुः

ഹാരീതൻ, യാജ്ഞവൽക്യൻ, സംവർതൻ, ശുകൻ എന്നു പ്രസിദ്ധൻ—ഇങ്ങനെ, ഹേ രാമാ, ഇവരും മറ്റുള്ളവരും ശ്രേഷ്ഠമായ അശ്വമേധയാഗത്തിലേക്ക് പോയി।

Verse 34

तान्सर्वान्पूजयामास रघुराजो महामनाः । प्रत्युत्थानाभिवादाभ्यामर्घ्यविष्टरकादिभिः

മഹാമനസ്സനായ രഘുരാജൻ അവരെല്ലാവരെയും ആദരിച്ചു—എഴുന്നേറ്റ് സ്വീകരിച്ച് നമസ്കരിച്ചു, അർഘ്യം, ആസനം മുതലായ വിധിപൂർവക ഉപചാരങ്ങൾ അർപ്പിച്ചു।

Verse 35

गां हिरण्यं ददौ तेभ्यः प्रायशो दृष्टविक्रमः । महद्भाग्यं त्वद्यमेऽस्ति यद्यूयं दर्शनं गताः

സർവത്ര പ്രസിദ്ധമായ വിക്രമമുള്ള അദ്ദേഹം അവർക്കു സാധാരണയായി പശുക്കളും സ്വർണ്ണവും ദാനമായി നൽകി। ഇന്ന് എന്റെ മഹാഭാഗ്യം; നിങ്ങൾ ദർശനം നൽകാൻ വന്നിരിക്കുന്നു।

Verse 36

शेष उवाच । एवं समाकुले ब्रह्मन्नृषिवर्य समागमे । धर्मवार्ता बभूवाहो वर्णाश्रमसुसंमता

ശേഷൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ബ്രാഹ്മണാ! ആ തിരക്കേറിയ ഋഷിവര്യരുടെ സമാഗമത്തിൽ വർണാശ്രമധർമ്മത്തിന് പൂർണ്ണമായി സമ്മതമായ ധർമ്മവാർത്ത സത്യമായി ഉദിച്ചു.

Verse 37

वात्स्यायन उवाच । का धर्मवार्ता तत्रासीत्किं वा कथितमद्भुतम् । साधवः सर्वलोकानां कारुण्यात्किमुताब्रुवन्

വാത്സ്യായനൻ പറഞ്ഞു—അവിടെ ഏതു ധർമ്മവാർത്ത നടന്നു? എന്ത് അത്ഭുതവിഷയം പറയപ്പെട്ടു? സർവ്വലോകങ്ങളോടും കരുണകൊണ്ട് സാദുക്കൾ എന്തു പറഞ്ഞു?

Verse 38

शेष उवाच । तान्समेतान्मुनीन्दृष्ट्वा रामो दाशरथिर्महान् । पप्रच्छ सर्वधर्मांश्च सर्ववर्णाश्रमोचितान्

ശേഷൻ പറഞ്ഞു—അവിടെ സമവേതരായ മുനിമാരെ കണ്ട ദാശരഥി മഹാരാമൻ എല്ലാ വർണങ്ങൾക്കും എല്ലാ ആശ്രമങ്ങൾക്കും യോജ്യമായ സമസ്ത ധർമ്മങ്ങളെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചു.

Verse 39

ते तु पृष्टा हि रामेण धर्मान्प्रोचुर्महागुणान् । तान्प्रवक्ष्यामि ते सर्वान्यथाविधि शृणुष्व तान्

ശേഷൻ പറഞ്ഞു—രാമൻ ചോദിച്ചതിനാൽ അവർ മഹാഗുണസമ്പന്നമായ ധർമ്മങ്ങളെ ഉപദേശിച്ചു. അവയെല്ലാം ഞാൻ ഇപ്പോൾ വിധിപൂർവ്വം ക്രമമായി നിന്നോട് പറയും; ശ്രവിക്കൂ.

Verse 40

ऋषय ऊचुः । ब्राह्मणेन सदा कार्यं यजनाध्ययनादिकम् । वेदान्पठित्वा विरजो नैव गार्हस्थ्यमाविशेत्

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ബ്രാഹ്മണൻ സദാ യജ്ഞം, വേദാധ്യയനം മുതലായ കര്‍ത്തവ്യങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടണം. വേദങ്ങൾ പഠിച്ച് വൈരാഗ്യം നേടിയാൽ ഗാർഹസ്ഥ്യാശ്രമത്തിൽ പ്രവേശിക്കരുത്.

Verse 41

ब्राह्मणेन सदा त्याज्यं नीचसेवानुजीवनम् । आपद्गतोऽपि जीवेत न श्ववृत्त्या कदाचन

ബ്രാഹ്മണൻ എപ്പോഴും നീചന്മാരുടെ സേവനത്തിൽ നിന്നുള്ള ഉപജീവനം ഉപേക്ഷിക്കണം. ആപത്തിൽപെട്ടാലും ജീവിക്കട്ടെ; എന്നാൽ ഒരിക്കലും നായപോലുള്ള വൃത്തിയാൽ അല്ല.

Verse 42

ऋतुकालाभिगमनं धर्मोऽयं गृहिणः परः । स्त्रीणां वरमनुस्मृत्याऽपत्यकामोथवा भवेत्

ഋതുകാലത്തിൽ ഭാര്യയെ സമീപിക്കുന്നത് ഗൃഹസ്ഥന്റെ പരമധർമ്മമാണ്. ഇത് സ്ത്രീകൾക്കുള്ള വരമാണെന്ന് സ്മരിച്ച്, സന്താനകാമനയോടെ അവൻ അതിൽ പ്രവേശിക്കാം.

Verse 43

दिवाभिगमनं पुंसामनायुष्यकरं मतम् । श्राद्धाहः सर्वपर्वाणि यतस्त्याज्यानि धीमता

പകൽസമയത്തെ സംഗമം പുരുഷന്റെ ആയുസ്സിന് ഹാനികരമാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ ബുദ്ധിമാൻ ശ്രാദ്ധദിനങ്ങളിലും എല്ലാ പർവ്വ/വ്രതദിനങ്ങളിലും അത് ഒഴിവാക്കണം.

Verse 44

तत्र गच्छेत्स्त्रियं मोहाद्धर्मात्प्रच्यवते परात् । ऋतुकालाभिगामी यः स्वदारनिरतश्च यः

മോഹത്താൽ പരസ്ത്രീയെ സമീപിക്കുന്നവൻ പരമധർമ്മപഥത്തിൽ നിന്ന് പതിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഋതുകാലത്തിൽ (സ്വപത്നിയെ) സമീപിച്ച് സ്വദാരനിഷ്ഠനായി നിലകൊള്ളുന്നവൻ ധർമ്മസ്ഥൻ.

Verse 45

सर्वदा ब्रह्मचारी ह विज्ञेयः स गृहाश्रमी । ऋतुः षोडशयामिन्यश्चतस्रस्ता सुगर्हिताः

ഗൃഹസ്ഥനും സദാ ബ്രഹ്മചാരിയെപ്പോലെ സംയമിയായവനായി അറിയപ്പെടണം. ഋതു (ഗർഭാധാനകാലം) പതിനാറു രാത്രികൾ; ശേഷിക്കുന്ന നാല് രാത്രികൾ അത്യന്തം ഗർഹിതമെന്ന് പറയുന്നു.

Verse 46

पुत्रदास्तासु या युग्मा अयुग्माः कन्यकाप्रदाः । त्यक्त्वा चंद्रमसं दुष्टं मघां मूलं विहाय च

ആ നക്ഷത്രങ്ങളിൽ യുഗ്മ നക്ഷത്രങ്ങൾ ‘പുത്രദായക’മെന്നു പറയപ്പെടുന്നു; അയുഗ്മ നക്ഷത്രങ്ങൾ കന്യാദാനത്തിന് അനർഹമെന്നു കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അശുഭചന്ദ്രനെ ഒഴിവാക്കി മഘാ, മൂല നക്ഷത്രങ്ങളും വെടിയണം.

Verse 47

शुचिः सन्निर्विशेत्पत्नीं पुंनामर्क्षे विशेषतः । शुचिं पुत्रं प्रसूयेत पुरुषार्थप्रसाधनम्

ശുചിയായ് പുരുഷൻ ഭാര്യയെ സമീപിക്കണം—പ്രത്യേകിച്ച് പുംനാമ നക്ഷത്രത്തിൽ. അപ്പോൾ അവൾ ശുദ്ധനായ പുത്രനെ പ്രസവിക്കും; അവൻ പുരുഷാർത്ഥങ്ങളെ സഫലമാക്കുന്നവനാകും.

Verse 48

आर्षे विवाहे गोद्वंद्वं यदुक्तं तत्प्रशस्यते । शुल्कमण्वपि कन्यायाः कन्याक्रेतुस्तु पापकृत्

ആർഷ വിവാഹത്തിൽ നിർദ്ദേശിച്ച ഗോ-ദ്വന്ദ്വം (പശുക്കളുടെ ജോഡി) പ്രശംസനീയമാണ്. എന്നാൽ കന്യയ്ക്കായി അല്പമെങ്കിലും ശുല്കം വാങ്ങുന്ന ‘കന്യാക്രേതാ’ പാപം ചെയ്യുന്നവനാകുന്നു.

Verse 49

वाणिज्यं नृपतेः सेवा वेदानध्ययनं तथा । कुविवाहः क्रियालोपः कुलपातनहेतवः

വാണിജ്യം, രാജസേവ, വേദാധ്യയനം, കുവിവാഹം, വിധിനിശ്ചിത കർമ്മങ്ങളുടെ ലോപം—ഇവയാണ് കുലപാതനത്തിന് കാരണങ്ങൾ.

Verse 50

अन्नोदक पयो मूलफलैर्वापि गृहाश्रमी । गोदानेन तु यत्पुण्यं पात्राय विधिपूर्वकम्

ഗൃഹസ്ഥനും അന്നം, ജലം, പാൽ, കിഴങ്ങുമൂലങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ ഫലങ്ങൾ എന്നിവ വിധിപൂർവം യോഗ്യപാത്രനു ദാനം ചെയ്താൽ, ഗോദാനത്തിൽ നിന്നുള്ളതുപോലെ തന്നെ പുണ്യം ലഭിക്കും.

Verse 51

अनर्चितोऽतिथिर्गेहाद्भग्नाशो यस्य गच्छति । आजन्मसंचितात्पुण्यात्क्षणात्स हि बहिर्भवेत्

ആരുടെയോ വീട്ടിൽ നിന്ന് അതിഥി ആദരസത്കാരം ലഭിക്കാതെ പ്രതീക്ഷാഭംഗത്തോടെ പുറപ്പെടുകയാണോ, ആ വ്യക്തി ജന്മാന്തരസഞ്ചിത പുണ്യത്തിൽ നിന്നുപോലും ക്ഷണത്തിൽ വഞ്ചിതനാകും।

Verse 52

पितृदेवमनुष्येभ्यो दत्त्वाश्नीतामृतं गृही । स्वार्थं पचत्यघं भुंक्ते केवलं स्वोदरंभरिः

പിതൃകൾക്കും ദേവന്മാർക്കും മനുഷ്യർക്കും ആദ്യം അന്നം നല്കി പിന്നെ ഭക്ഷിക്കുന്ന ഗൃഹസ്ഥൻ അമൃതം ആസ്വദിക്കുന്നവനാകുന്നു; എന്നാൽ സ്വാർത്ഥത്തിനായി മാത്രം പാചകം ചെയ്യുന്നവൻ പാപം തന്നെയാണു ഭുജിക്കുന്നത്—അവൻ വെറും ഉദരപൂരകൻ।

Verse 53

षष्ठ्यष्टम्योर्विशेत्पापं तैले मांसे सदैव हि । चतुर्दश्यां तथामायां त्यजेत क्षुरमंगनाम्

ഷഷ്ഠി, അഷ്ടമി തിഥികളിൽ എണ്ണയും മാംസവും മൂലം പാപം നിശ്ചയമായി പ്രവേശിക്കുന്നു; അതുപോലെ ചതുര്ദശിയും അമാവാസിയും ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷൗരം (റേസർ)യും സ്ത്രീസംഗവും ഒഴിവാക്കണം।

Verse 54

रजस्वलां न सेवेत नाश्नीयात्सह भार्यया । एकवासा न भुंजीत न भुंजीतोत्कटासने

രജസ്വലയായ സ്ത്രീയുമായി സഹവാസം ചെയ്യരുത്; ഭാര്യയോടൊപ്പം ഒരുമിച്ച് ഇരുന്ന് ഭക്ഷിക്കരുത്. ഒരൊറ്റ വസ്ത്രം മാത്രം ധരിച്ചു ഭക്ഷിക്കരുത്; ഉയർന്ന/അനുചിത ആസനത്തിൽ ഇരുന്നും ഭക്ഷിക്കരുത്।

Verse 55

नाश्नंतीं स्त्रियमीक्षेत तेजःकामो नरोत्तमः । मुखेनोपधमेन्नाग्निं नग्नां नेक्षेत योषितम्

തേജസ് (ആത്മീയ ദീപ്തി) ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഉത്തമപുരുഷൻ സ്ത്രീ ഭക്ഷിക്കുമ്പോൾ അവളെ നോക്കരുത്. വായാൽ അഗ്നിയിൽ ഊതരുത്; നഗ്നയായ സ്ത്രീയെ നോക്കുകയും അരുത്।

Verse 56

नांघ्री प्रतापयेदग्नौ न वस्त्वशुचि निक्षिपेत् । प्राणिहिंसां न कुर्वीत नाश्नीयात्संध्ययोर्द्वयोः

അഗ്നിയിൽ പാദങ്ങൾ ചൂടാക്കരുത്; അതിന്റെ സമീപത്ത് അശുചിയായ വസ്തു വെക്കരുത്. ജീവഹിംസ ചെയ്യരുത്; പ്രഭാതവും സായാഹ്നവും—ഇരു സന്ധ്യാകാലങ്ങളിലും ഭക്ഷണം കഴിക്കരുത്.

Verse 57

नाचक्षीत धयंतीं गां नेंद्रचापं प्रदर्शयेत् । न दिवोद्गतसारं च भक्षयेद्दधिनो निशि

കിടാവിന് പാലൂട്ടുന്ന പശുവിനെ നോക്കരുത്; ഇന്ദ്രധനുസ്സിനെ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കരുത്. രാത്രിയിൽ സാരം വേർപെട്ട (വെള്ളം വിട്ട) തൈര് ഭക്ഷിക്കരുത്.

Verse 58

स्त्रीं धर्मिणीं नाभिवादेन्नाद्यादातृप्ति रात्रिषु । तौर्यत्रिकप्रियो न स्यात्कांस्ये पादौ न धावयेत्

ധർമ്മിണിയായ സ്ത്രീയെ വിധിപൂർവ്വം അഭിവാദ്യം ചെയ്യരുത്; രാത്രിയിൽ തൃപ്തിവരെ ഭക്ഷണം കഴിക്കരുത്. ഗീതം-വാദ്യം-നൃത്തം എന്ന ത്രയത്തിൽ ആസക്തനാകരുത്; കാംസപാത്രത്തിൽ പാദങ്ങൾ കഴുകരുത്.

Verse 59

न धारयेदन्यभुक्तं वासश्चोपानहावपि । न भिन्नभाजनेऽश्नीयान्नाश्नीतान्नं विदूषितम्

മറ്റൊരാൾ ഉപയോഗിച്ച വസ്ത്രമോ പാദുകയോ ധരിക്കരുത്. പൊട്ടിയ പാത്രത്തിൽ ഭക്ഷണം കഴിക്കരുത്; ദൂഷിതമായോ പുഴുങ്ങിയതോ ആയ അന്നം കഴിക്കരുത്.

Verse 60

संविशेन्नार्द्रचरणो नोच्छिष्टः क्वचिदाव्रजेत् । शयानो वा न चाश्नीयान्नोच्छिष्टः संस्पृशेच्छिरः

നനഞ്ഞ പാദങ്ങളോടെ കിടക്കരുത്; ഉച്ഛിഷ്ട (ജൂഠ) അവസ്ഥയിൽ എവിടെയും പോകരുത്. കിടന്നുകൊണ്ട് ഭക്ഷണം കഴിക്കരുത്; ഉച്ഛിഷ്ടനായി തല സ്പർശിക്കരുത്.

Verse 61

न मनुष्यस्तुतिं कुर्यान्नात्मानमवमानयेत् । अभ्युद्यतं न प्रणमेत्परमर्माणि नो वदेत्

മനുഷ്യരെ ചാട്ടുപാടിച്ച് സ്തുതിക്കരുത്; സ്വയം അവമാനിക്കരുത്. പ്രഹരിക്കാൻ ഉദ്യതനായവനോട് നമസ്കരിക്കരുത്; മറ്റൊരാളുടെ ആഴമുള്ള മർമ്മങ്ങൾ പറയരുത്.

Verse 62

एवं गार्हस्थ्यमाश्रित्य वानप्रस्थाश्रमं व्रजेत् । सस्त्रीको वा गतस्त्रीको विरज्येत ततः परम्

ഇങ്ങനെ ഗാർഹസ്ഥധർമ്മം അനുഷ്ഠിച്ച് വാനപ്രസ്ഥാശ്രമത്തിലേക്ക് പോകണം. തുടർന്ന് ഭാര്യയോടുകൂടിയവനായാലും, ഭാര്യ വിട്ടുപോയശേഷമായാലും, അതിനുശേഷം വൈരാഗ്യം സ്വീകരിക്കണം.

Verse 63

इत्येवमादयो धर्मा गदिता ऋषिभिस्तदा । श्रुता रामेण महता सर्वलोकहितैषिणा

ഇങ്ങനെ ഈ മുതലായ ധർമ്മങ്ങൾ അന്ന് ഋഷിമാർ ഉപദേശിച്ചു; സർവ്വലോകഹിതം ആഗ്രഹിക്കുന്ന മഹാനായ രാമൻ അവ ശ്രവണം ചെയ്തു.