Adhyaya 83

Verse 1

सुकर्मोवाच । समाहूय प्रजाः सर्वा द्वीपानां वसुधाधिपः । हर्षेण महताविष्ट इदं वचनमब्रवीत्

സുകർമൻ പറഞ്ഞു—ദ്വീപങ്ങളോടുകൂടിയ ഭൂമിയുടെ അധിപൻ എല്ലാ പ്രജകളെയും വിളിച്ചുകൂട്ടി, മഹാഹർഷത്തിൽ ആവിഷ്ടനായി ഈ വചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു।

Verse 2

इंद्रलोकं ब्रह्मलोकं रुद्रलोकमतः परम् । वैष्णवं सर्वपापघ्नं प्राणिनां गतिदायकम्

ഇന്ദ്രലോകം, ബ്രഹ്മലോകം, രുദ്രലോകം ഇവയ്ക്കും അപ്പുറം വൈഷ്ണവലോകം നിലകൊള്ളുന്നു—അത് സർവ്വപാപനാശകനും ജീവികൾക്ക് പരമഗതി നൽകുന്നവനും ആകുന്നു.

Verse 3

व्रजाम्यहं न संदेहो ह्यनया सह सत्तमाः । ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः सशूद्रा श्च प्रजा मम

ഹേ സത്തമന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠരേ! ഞാൻ അവളോടൊപ്പം നിശ്ചയമായി പുറപ്പെടും—സംശയമില്ല. ബ്രാഹ്മണർ, ക്ഷത്രിയർ, വൈശ്യർ, ശൂദ്രർ—ഇവരെല്ലാം എന്റെ പ്രജകളാണ്.

Verse 4

सुखेनापि सकुटुंबैः स्थातव्यं तु महीतले । पूरुरेष महाभागो भवतां पालकस्त्विह

നിങ്ങളുടെ കുടുംബങ്ങളോടുകൂടെ ഈ ഭൂമിയിൽ സന്തോഷത്തോടെ വസിക്കുവിൻ. ഈ മഹാഭാഗ്യവാൻ പൂർു ഇവിടെ നിങ്ങളുടെയെല്ലാം രക്ഷകനും പാലകനും ആയിരിക്കും.

Verse 5

स्थापितोस्ति मया लोका राजा धीरः सदंडकः । एवमुक्तास्तु ताः सर्वाः प्रजा राजानमब्रुवन्

ഞാൻ ലോകക്രമം സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു—രാജാവ് ധീരനും ദൃഢനും, ദണ്ഡം ധരിക്കുന്നവനും ആകുന്നു. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ആ എല്ലാ പ്രജകളും രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.

Verse 6

श्रूयते सर्ववेदेषु पुराणेषु नृपोत्तम । धर्म एवं यतो लोके न दृष्टः केन वै पुरा

ഹേ നൃപോത്തമാ! ഇത് എല്ലാ വേദങ്ങളിലും പുരാണങ്ങളിലും ശ്രുതമാണ്; കാരണം ലോകത്തിൽ ഇത്തരമൊരു ധർമ്മസ്വരൂപം മുൻപ് ആരും കണ്ടിട്ടില്ല.

Verse 7

दृष्टोस्माभिरसौ धर्मो दशांगः सत्यवल्लभः । सोमवंशसमुत्पन्नो नहुषस्य महागृहे

ഞങ്ങൾ ആ ധർമ്മത്തെ ദർശിച്ചിട്ടുണ്ട്—ദശാംഗനായും സത്യത്തിന് പ്രിയനായും—സോമവംശത്തിൽ ജനിച്ച് നഹുഷന്റെ മഹാഗൃഹത്തിൽ പ്രത്യക്ഷനായവൻ।

Verse 8

हस्तपादमुखैर्युक्तः सर्वाचारप्रचारकः । ज्ञानविज्ञानसंपन्नः पुण्यानां च महानिधिः

കൈകളും കാലുകളും മുഖവും ഉള്ളവനായി അദ്ദേഹം സർവ്വ സദാചാരത്തിന്റെ പ്രചാരകനാണ്; ജ്ഞാനവും വിവേകവിജ്ഞാനവും സമ്പന്നനായി പുണ്യങ്ങളുടെ മഹാനിധി.

Verse 9

गुणानां हि महाराज आकरः सत्यपंडितः । कुर्वंति च महाधर्मं सत्यवंतो महौजसः

മഹാരാജാവേ! സത്യനിഷ്ഠ പണ്ഡിതൻ ഗുണങ്ങളുടെ ഖനിയാണ്; സത്യവാന്മാരും മഹൗജസ്സുള്ളവരും മഹാധർമ്മം ആചരിക്കുന്നു.

Verse 10

तं धर्मं दृष्टवंतः स्म भवंतं कामरूपिणम् । भवंतं कामकर्तारमीदृशं सत्यवादिनम्

ഞങ്ങൾ ആ ധർമ്മത്തെ—അഥവാ നിങ്ങളെയേ—ദർശിച്ചിട്ടുണ്ട്; നിങ്ങൾ ഇഷ്ടാനുസാരം രൂപം ധരിക്കുന്നവൻ, ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നവൻ, ഇത്തരമൊരു സത്യവാദി.

Verse 11

कर्मणा त्रिविधेनापि वयं त्यक्तुं न शक्नुमः । यत्र त्वं तत्र गच्छामः सुसुखं पुण्यमेव च

കർമ്മത്തിന്റെ ത്രിവിധ മാർഗങ്ങളാലും ഞങ്ങൾ നിങ്ങളെ ഉപേക്ഷിക്കാൻ കഴിയില്ല. നിങ്ങൾ എവിടെയേക്കു പോകുന്നുവോ അവിടേക്കു ഞങ്ങളും പോകുന്നു—മഹാസുഖവും നിശ്ചിത പുണ്യവും കൂടെ.

Verse 12

नरकेपि भवान्यत्र वयं तत्र न संशयः । किं दारैर्धनभोगैश्च किं जीवैर्जीवितेन च

നരകത്തിലായാലും നിങ്ങൾ എവിടെയുണ്ടോ അവിടെയേ ഞങ്ങളും ഉണ്ടാകൂ—ഇതിൽ സംശയമില്ല. ഭാര്യ, ധനം, ഭോഗങ്ങൾ എന്തിന്? ബന്ധുക്കൾ—ജീവിതം തന്നെയും—എന്ത് പ്രയോജനം?

Verse 13

त्वां विनासुमहाराज तेन नास्त्यत्र कारणम् । त्वयैव सह राजेंद्र वयं यास्याम नान्यथा

ഓ മഹാരാജാ! നിങ്ങളില്ലാതെ ഇവിടെ യാതൊരു കാരണവും ഇല്ല. ഓ രാജേന്ദ്രാ! ഞങ്ങൾ നിങ്ങളോടൊപ്പം മാത്രമേ പോകൂ—മറ്റെങ്ങനെല്ല.

Verse 14

एवं श्रुत्वा वचस्तासां प्रजानां पृथिवीपतिः । हर्षेण महताविष्टः प्रजावाक्यमुवाच ह

ആ പ്രജകളുടെ വാക്കുകൾ ഇങ്ങനെ കേട്ട ഭൂമിപതി രാജാവ് മഹാ ഹർഷത്തിൽ മുങ്ങി, പിന്നെ ജനങ്ങളോടു മറുപടിയായി സംസാരിച്ചു.

Verse 15

आगच्छंतु मया सार्द्धं सर्वे लोकाः सुपुण्यकाः । नृपो रथं समारुह्य तया वै कामकन्यया

“സുപുണ്യസമ്പന്നമായ എല്ലാ ലോകങ്ങളും എന്നോടൊപ്പം വരട്ടെ.” എന്നു പറഞ്ഞ് രാജാവ് ആ കാമകന്യയോടൊപ്പം രഥത്തിൽ കയറി.

Verse 16

रथेन हंसवर्णेन चंद्रबिंबानुकारिणा । चामरैर्व्यजनैश्चापि वीज्यमानो गतव्यथः

ഹംസവർണ്ണവും ചന്ദ്രബിംബസദൃശവുമായ രഥത്തിൽ അദ്ദേഹം സഞ്ചരിച്ചു; ചാമരങ്ങളും വ്യജനങ്ങളും വീശിക്കൊണ്ടിരിക്കെ, സകല വ്യഥയും അകന്ന് മുന്നേറി.

Verse 17

केतुना तेन पुण्येन शुभ्रेणापि महीयसा । शोभमानो यथा देवो देवराजः पुरंदरः

ആ ശുഭ്രവും പരമപവിത്രവും മഹത്തുമായ പുണ്യ-കേതുവാൽ അവൻ ദീപ്തിമാനായി; ദേവരാജൻ പുരന്ദരൻ ഇന്ദ്രൻ മഹിമയിൽ വിരാജിക്കുന്നതുപോലെ।

Verse 18

ऋषिभिः स्तूयमानस्तु बंदिभिश्चारणैस्तथा । प्रजाभिः स्तूयमानश्च ययातिर्नहुषात्मजः

ഋഷിമാർ സ്തുതിക്കുകയും, ബന്ദികളും ചാരണരും പ്രശംസിക്കുകയും, പ്രജകളും കീര്ത്തിക്കുകയും ചെയ്ത നഹുഷപുത്രൻ യയാതി അവിടെ നിലകൊണ്ടു।

Verse 19

प्रजाः सर्वास्ततो यानैः समायाता नरेश्वरम् । गजैरश्वै रथैश्चान्यैः प्रस्थिताश्च दिवं प्रति

അപ്പോൾ എല്ലാ പ്രജകളും തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ വാഹനങ്ങളോടെ നരേശ്വരന്റെ അടുക്കൽ ഒന്നിച്ചു; ആന, കുതിര, രഥം മുതലായ മറ്റു വാഹനങ്ങളിൽ കയറി സ്വർഗ്ഗത്തേക്കു പുറപ്പെട്ടു।

Verse 20

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चान्ये पृथग्जनाः । सर्वे च वैष्णवा लोका विष्णुध्यानपरायणाः

ബ്രാഹ്മണർ, ക്ഷത്രിയർ, വൈശ്യർ, ശൂദ്രർ എന്നിവരും മറ്റു പലവിധ ജനങ്ങളും—എല്ലാവരും വൈഷ്ണവർ, വിഷ്ണുധ്യാനത്തിൽ പരായണർ।

Verse 21

तेषां तु केतवः शुक्ला हेमदंडैरलंकृताः । शंखचक्रांकिताः सर्वे सदंडाः सपताकिनः

അവരുടെ ധ്വജങ്ങൾ ശ്വേതവർണ്ണമായിരുന്നു, സ്വർണ്ണദണ്ഡങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവ; എല്ലാം ശംഖ-ചക്ര ചിഹ്നങ്ങളാൽ അങ്കിതമായി, ദണ്ഡങ്ങളോടും പതാകകളോടും കൂടിയവയായിരുന്നു।

Verse 22

प्रजावृंदेषु भासंते पताका मारुतेरिताः । दिव्यमालाधरास्सर्वे शोभितास्तुलसीदलैः

സമവേതമായ പ്രജാസമൂഹങ്ങളിൽ കാറ്റാൽ ഇളകിയ പതാകകൾ ദീപ്തിയായി പ്രകാശിച്ചു. ദിവ്യമാല ധരിച്ച എല്ലാവരും തുളസിയിലകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.

Verse 23

दिव्यचंदनदिग्धांगा दिव्यगंधानुलेपनाः । दिव्यवस्त्रकृता शोभा दिव्याभरणभूषिताः

അവരുടെ അംഗങ്ങൾ ദിവ്യചന്ദനത്തിൽ ലേപിതമായിരുന്നു; ദിവ്യസുഗന്ധലേപനങ്ങളാൽ സുഗന്ധിതരായിരുന്നു. ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങൾ അവരുടെ ശോഭ വർധിപ്പിച്ചു; ദിവ്യാഭരണങ്ങളാൽ അവർ ഭൂഷിതരായിരുന്നു.

Verse 24

सर्वे लोकाः सुरूपास्ते राजानमुपजग्मिरे । प्रजाशतसहस्राणि लक्षकोटिशतानि च

സുരൂപികളായ ആ എല്ലാവരും രാജാവിനെ സമീപിച്ചു. പ്രജകളുടെ എണ്ണം ശതസഹസ്രങ്ങൾ മാത്രമല്ല, ലക്ഷങ്ങളും കോടികളും നൂറുകളായും ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 25

अर्वखर्वसहस्राणि ते जनाः प्रतिजग्मिरे । ते तु राज्ञा समं सर्वे वैष्णवाः पुण्यकारिणः

അവർ എണ്ണമറ്റ സഹസ്രങ്ങളായി മുന്നോട്ട് പുറപ്പെട്ടു. രാജാവിനോടൊപ്പം അവർ എല്ലാവരും വൈഷ്ണവർ, പുണ്യകർമ്മം ചെയ്യുന്നവർ, ഒരുമിച്ച് യാത്രയായി.

Verse 26

विष्णुध्यानपराः सर्वे जपदानपरायणाः । सुकर्मोवाच । एवं ते प्रस्थिताः सर्वे हर्षेण महतान्विताः

അവർ എല്ലാവരും വിഷ്ണുധ്യാനത്തിൽ തൽപരരായിരുന്നു; ജപവും ദാനവും ചെയ്യുന്നതിൽ പൂർണ്ണപരായണരായിരുന്നു. സുകർമൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ അവർ എല്ലാവരും മഹാഹർഷത്തോടെ നിറഞ്ഞ് പ്രസ്ഥാനം ചെയ്തു.

Verse 27

पूरुं पुत्रं महाराज स्वराज्ये परिषिच्य तम् । ऐंद्रं लोकं जगामाथ ययातिः पृथिवीपतिः

ഹേ മഹാരാജാ! സ്വരാജ്യത്തിൽ പുത്രൻ പൂരുവിനെ അഭിഷേകം ചെയ്ത് ഭൂമിപതി യയാതി പിന്നെ ഇന്ദ്രലോകത്തിലേക്ക് ഗമിച്ചു।

Verse 28

तेजसा तस्य पुण्येन धर्मेण तपसा तदा । ते जनाः प्रस्थिताः सर्वे वैष्णवं लोकमुत्तमम्

അപ്പോൾ അവന്റെ ധർമ്മവും തപസ്സും ജനിപ്പിച്ച പുണ്യതേജസ്സിന്റെ പ്രഭാവത്തിൽ ആ ജനങ്ങൾ എല്ലാവരും ഉത്തമ വൈഷ്ണവലോകത്തിലേക്ക് പ്രസ്ഥാനം ചെയ്തു।

Verse 29

ततो देवाः सगंधर्वाः किन्नराश्चारणास्तथा । सहिता देवराजेन आगताः संमुखं तदा

പിന്നീട് ദേവന്മാർ ഗന്ധർവന്മാരും കിന്നരന്മാരും ചാരണന്മാരും സഹിതം ദേവരാജൻ ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം അപ്പോൾ മുഖാമുഖം വന്നു।

Verse 30

तस्यैवापि नृपेंद्रस्य पूजयंतो नृपोत्तम । इंद्र उवाच । स्वागतं ते महाराज मम गेहं समाविश

ആ നൃപേന്ദ്രനെ പൂജിക്കുമ്പോൾ ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു—“സ്വാഗതം, മഹാരാജാ! എന്റെ ഗൃഹത്തിൽ പ്രവേശിക്കൂ।”

Verse 31

अत्र भोगान्प्रभुंक्ष्व त्वं दिव्यान्कामान्मनोऽनुगान् । राजोवाच । सहस्राक्ष महाप्राज्ञ तव पादांबुजद्वयम्

“ഇവിടെ നീ ദിവ്യഭോഗങ്ങളും മനസ്സിനെ അനുഗമിക്കുന്ന ആഗ്രഹങ്ങളും സ്വേച്ഛയായി അനുഭവിക്കൂ.” രാജാവ് പറഞ്ഞു—“ഹേ സഹസ്രാക്ഷ, ഹേ മഹാപ്രാജ്ഞ! നിങ്ങളുടെ പദ്മപാദയുഗം…”

Verse 32

नमस्करोम्यहं देव ब्रह्मलोकं व्रजाम्यहम् । देवैः संस्तूयमानश्च ब्रह्मलोकं जगाम ह

ഹേ ദേവാ! ഞാൻ നിനക്കു നമസ്കരിക്കുന്നു; ഞാൻ ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്കു പോകുന്നു. ദേവന്മാർ സ്തുതിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ അദ്ദേഹം തീർച്ചയായും ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്കു പുറപ്പെട്ടു.

Verse 33

पद्मयोनिर्महातेजाः सार्धं मुनिवरैस्तदा । आतिथ्यं च चकारास्य पाद्यार्घादि सुविष्टरैः

അപ്പോൾ പദ്മയോനി മഹാതേജസ്സായ ബ്രഹ്മദേവൻ ശ്രേഷ്ഠ മുനികളോടൊപ്പം അദ്ദേഹത്തിന് ഉത്തമമായ അതിഥിസത്കാരം ചെയ്തു—പാദ്യം, അർഘ്യം മുതലായവ അത്യന്തം ശ്രേഷ്ഠമായി അർപ്പിച്ചു.

Verse 34

उवाच विष्णुलोकं हि प्रयाहि त्वं स्वकर्मणा । एवमाभाषिते धात्रा जगाम शिवमंदिरम्

ധാതാവ് പറഞ്ഞു—നിന്റെ സ്വന്തം കർമത്തിന്റെ പുണ്യഫലപ്രഭാവത്തോടെ വിഷ്ണുലോകത്തിലേക്കു പോകുക. ഇങ്ങനെ ധാതാവ് പറഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹം ശിവമന്ദിരത്തിലേക്കു പോയി.

Verse 35

चक्रे आतिथ्यपूजां च उमया सह शंकरः । तस्यै वापि नृपेंद्रस्य राजानमिदमब्रवीत्

ഉമയോടൊപ്പം ശങ്കരൻ അദ്ദേഹത്തിന് അതിഥിപൂജ നടത്തി. തുടർന്ന് ആ നൃപേന്ദ്ര രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 36

कृष्णभक्तोसि राजेंद्र ममापि सुप्रियो भवान् । ततो ययाते राजेंद्र वस त्वं मम मंदिरम्

ഹേ രാജേന്ദ്രാ! നീ കൃഷ്ണഭക്തനാണ്; നീ എനിക്കും അത്യന്തം പ്രിയനാണ്. അതിനാൽ, ഹേ യയാതി രാജാവേ, എന്റെ മന്ദിരത്തിൽ വസിക്കൂ.

Verse 37

सर्वान्भोगान्प्रभुंक्ष्व त्वं दुःखप्राप्यान्हि मानुषैः । अंतरं नास्ति राजेंद्र मम विष्णोर्न संशयः

ഹേ രാജേന്ദ്രാ! മനുഷ്യർ ദുഃഖം സഹിച്ച് നേടുന്ന ഭോഗങ്ങളൊക്കെയും നീ പ്രഭുവെന്നപോലെ അനുഭവിക്ക. എനിക്കും വിഷ്ണുവിനും ഇടയിൽ ഭേദമില്ല—ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 38

योसौ विष्णुस्वरूपेण स वै रुद्रो न संशयः । यो रुद्रो विद्यते राजन्स च विष्णुः सनातनः

വിഷ്ണുസ്വരൂപത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവൻ തന്നെയാണ് നിസ്സംശയം രുദ്രൻ. ഹേ രാജൻ! രുദ്രനായി ഉള്ളവൻ തന്നെയാണ് ആ സനാതന വിഷ്ണു.

Verse 39

उभयोरंतरं नास्ति तस्माच्चैव वदाम्यहम् । विष्णुभक्तस्यपुण्यस्यस्थानमेवददाम्यहम्

ഇരുവരിലും ഭേദമില്ല; അതുകൊണ്ട് ഞാൻ പറയുന്നു—വിഷ്ണുഭക്തന്റെ പുണ്യത്തെയേ ഞാൻ പവിത്രമായ ധാമസ്ഥാനമായി പ്രഖ്യാപിച്ച് നൽകുന്നു.

Verse 40

तस्मादत्र महाराज स्थातव्यं हि त्वयानघ । एवमुक्तः शिवेनापि ययातिर्हरिवल्लभः

അതുകൊണ്ട്, ഹേ മഹാരാജാ, ഹേ നിർമലനേ! നീ തീർച്ചയായും ഇവിടെ തന്നെ താമസിക്കണം. ശിവൻ പോലും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഹരിക്ക് പ്രിയനായ യയാതി അത് അംഗീകരിച്ചു.

Verse 41

भक्त्या प्रणम्य देवेशं शंकरं नतकंधरः । एतत्सर्वं महादेव त्वयोक्तमिह सांप्रतम्

ഭക്തിയോടെ ദേവേശനായ ശങ്കരനെ നമസ്കരിച്ച്, തലകുനിച്ച് അവൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ മഹാദേവാ! ഇതെല്ലാം ഇപ്പോൾ ഇവിടെ നിങ്ങൾ അരുളിച്ചെയ്തതാണ്.”

Verse 42

युवयोरंतरं नास्ति एका मूर्तिर्द्विधाभवत् । वैष्णवं गंतुमिच्छामि पादौ तव नमाम्यहम्

നിങ്ങളിരുവരിലും ഭേദമില്ല; ഒരേ ദിവ്യമൂർത്തി രണ്ടുരൂപമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. ഞാൻ വൈഷ്ണവ ലോകത്തിലേക്ക് പോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; അതിനാൽ നിങ്ങളുടെ പാദങ്ങളിൽ നമസ്കരിക്കുന്നു.

Verse 43

एवमस्तु महाराज गच्छ लोकं तु वैष्णवम् । समादिष्टः शिवेनापि प्रतस्थे वसुधाधिपः

“എവമസ്തു, മഹാരാജാ; നീ നിർഭയമായി വൈഷ്ണവ ലോകത്തിലേക്ക് പോകുക.” ശിവനാൽ പോലും ആജ്ഞാപിതനായ വസുധാധിപൻ രാജാവ് പുറപ്പെട്ടു.

Verse 44

पृथ्वीशस्तैर्महापुण्यैर्वैष्णवैर्विष्णुवल्लभैः । नृत्यमानैस्ततस्तैस्तु पुरतस्तस्य भूपतेः

ആ ഭൂപതിയുടെ മുമ്പിൽ മഹാപുണ്യവാന്മാരായ വൈഷ്ണവർ—വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രിയർ—ഇങ്ങും അങ്ങും നൃത്തം ചെയ്തുകൊണ്ട് നടന്നു.

Verse 45

शंखशब्दैः सुपापघ्नैः सिंहनादैः सुपुष्कलैः । जगाम निःस्वनै राजा पूज्यमानः सुचारणैः

പവിത്രവും പാപനാശകവുമായ ശംഖധ്വനികളും, ഗംഭീരമായി മുഴങ്ങുന്ന സിംഹനാദങ്ങളും ഇടയിൽ, നിനാദിക്കുന്ന വാദ്യങ്ങളോടുകൂടെ രാജാവ് മുന്നേറി; ശ്രേഷ്ഠ ചാരണന്മാർ അദ്ദേഹത്തെ ആദരിച്ചു.

Verse 46

सुस्वरैर्गीयमानस्तु पाठकैः शास्त्रकोविदैः । गायंति पुरतस्तस्य गंधर्वा गीततत्पराः

ശാസ്ത്രത്തിൽ നിപുണരായ പാഠകർ മധുരസ്വരങ്ങളിൽ അദ്ദേഹത്തെ പാടിക്കൊണ്ടിരിക്കെ, ഗീതത്തിൽ തൽപരരായ ഗന്ധർവർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുമ്പിൽ പാടി നടന്നു.

Verse 47

ऋषिभिः स्तूयमानश्च देववृंदैः समन्वितैः । अप्सरोभिः सुरूपाभिः सेव्यमानः स नाहुषिः

ഋഷിമാർ സ്തുതിക്കുകയും ദേവവൃന്ദങ്ങൾ ചുറ്റിനിൽക്കുകയും ചെയ്ത ആ നഹുഷൻ, സുന്ദരിയായ അപ്സരസ്സുകളാൽ സേവിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 48

गंधर्वैः किन्नरैः सिद्धैश्चारणैः पुण्यमंगलैः । साध्यैर्विद्याधरै राजा मरुद्भिर्वसुभिस्तथा

ആ രാജാവിനൊപ്പം ഗന്ധർവർ, കിന്നരർ, സിദ്ധർ, പുണ്യ-മംഗള ചാരണർ; കൂടാതെ സാധ്യർ, വിദ്യാധരർ, മരുതുകൾ, വസുക്കൾ എന്നിവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 49

रुद्रैश्चादित्यवर्गैश्च लोकपालैर्दिगीश्वरैः । स्तूयमानो महाराजस्त्रैलोक्येन समंततः

രുദ്രന്മാരും ആദിത്യവൃന്ദങ്ങളും ലോകപാലകരും ദിഗീശ്വരന്മാരും ചുറ്റുമെല്ലാം സ്തുതിച്ച ആ മഹാരാജാവ്, ത്രിലോകത്തിലും സർവ്വത്ര കീർത്തിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 50

ददृशे वैष्णवं लोकमनौपम्यमनामयम् । विमानैः कांचनै राजन्सर्वशोभासमाविलैः

അവൻ വൈഷ്ണവ ലോകം ദർശിച്ചു—അത് അതുല്യവും രോഗരഹിതവും; ഹേ രാജാവേ, എല്ലായിടത്തും സ്വർണ്ണ വിമാനം നിറഞ്ഞു, സർവ്വശോഭയാൽ ദീപ്തമായിരുന്നു.

Verse 51

हंसकुंदेंदुधवलैर्विमानैरुपशोभितैः । प्रासादैः शतभौमैश्च मेरुमंदरसंनिभैः

അത് ഹംസം, കുന്ദപുഷ്പം, ചന്ദ്രൻ എന്നിവപോലെ ധവളമായ വിമാനങ്ങളാൽ ശോഭിച്ചു; കൂടാതെ മേരു-മന്ദരസമാനമായ ശതഭൗമ പ്രാസാദങ്ങളാൽ അലങ്കൃതമായിരുന്നു.

Verse 52

शिखरैरुल्लिखद्भिश्च स्वर्व्योमहाटकान्वितैः । जाज्वल्यमानैः कलशैः शोभते सुपुरोत्तमम्

സ്വർഗ്ഗാകാശത്തെ തൊട്ടുരയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉയർന്ന ശിഖരങ്ങളാൽ, ദിവ്യസ്വർണ്ണാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതമായി, ജ്വലിക്കുന്ന കലശങ്ങളാൽ മുടികെട്ടി ആ പരമോത്തമ പുരി ദീപ്തിയായി ശോഭിക്കുന്നു।

Verse 53

तारागणैर्यथाकाशं तेजः श्रिया प्रकाशते । प्रज्वलत्तेजोज्वालाभिर्लोचनैरिव लोकते

നക്ഷത്രഗണങ്ങളാൽ ആകാശം തേജശ്ശ്രീയിൽ പ്രകാശിക്കുന്നതുപോലെ, ആ ധാമവും ജ്വലിക്കുന്ന തേജോജ്വാലകളാൽ നിർമ്മിതമായ കണ്ണുകളുള്ളതുപോലെ ദീപ്തമായി ദൃശ്യമാകുന്നു।

Verse 54

नानारत्नैर्हरेर्लोकः प्रहसद्दशनैरिव । समाह्वयति तान्पुण्यान्वैष्णवान्विष्णुवल्लभान्

നാനാരത്നങ്ങളാൽ അലങ്കൃതമായ ഹരിയുടെ ലോകം, മിനുങ്ങുന്ന പല്ലുകളോടെ പുഞ്ചിരിക്കുന്ന മുഖംപോലെ, വിഷ്ണുവിന് പ്രിയമായ പുണ്യവാനായ വൈഷ്ണവരെ ആഹ്വാനിക്കുന്നതായി തോന്നുന്നു।

Verse 55

ध्वज व्याजेन राजेंद्र चलिताग्रैः सुपल्लवैः । श्वसनांदोलितैस्तैश्च ध्वजाग्रैश्च मनोहरैः

ഹേ രാജേന്ദ്രാ! ധ്വജങ്ങളുടെ വ്യാജേന, കാറ്റിൽ ആടിയുലയുന്ന ആ സുകുമാര പല്ലവങ്ങളുടെ ചലിക്കുന്ന അഗ്രഭാഗങ്ങൾ മനോഹരമായ ധ്വജാഗ്രങ്ങളുപോലെ തോന്നി।

Verse 56

हेमदंडैश्च घंटाभिः सर्वत्रसमलंकृतम् । सूर्यतेजः प्रकाशैश्च गोपुराट्टालकैस्ततः

അത് എല്ലായിടത്തും സ്വർണ്ണദണ്ഡങ്ങളും ഘണ്ടകളും കൊണ്ട് അലങ്കൃതമായിരുന്നു; അവിടെയുള്ള ഗോപുരങ്ങളും ഉയർന്ന അട്ടാലകങ്ങളും സൂര്യതേജസ്സുപോലെ പ്രകാശിച്ചു।

Verse 57

गवाक्षैर्जालमालैश्च वातायनमनोहरैः । प्रतोलीनां प्रकाशैश्च प्राकारैर्हेमरूपकैः

ജാലിയുള്ള ഗവാക്ഷങ്ങളാലും ജാലമാലകളാലും, മനോഹരമായ വാതായനങ്ങളാലും, പ്രകാശമുള്ള പ്രതോളി (ദ്വാരം)കളാലും, സ്വർണ്ണരൂപ പ്രാകാരങ്ങളാലും അത് ശോഭിച്ചു।

Verse 58

तोरणैः सुपताकाभिर्नानाशब्दैः सुमंगलैः । कलशाग्रैश्चक्रबिंबै रविबिंबसमप्रभैः

തോരണങ്ങളാലും മനോഹരമായ പതാകകളാലും, നാനാവിധ മംഗളശബ്ദങ്ങളാലും, കലശശിഖരങ്ങളാലും ചക്രബിംബങ്ങളാലും—സൂര്യബിംബസമമായ ദീപ്തിയോടെ—അത് അലങ്കൃതമായി।

Verse 59

सुभोगैः शतकक्षैश्च निर्जलांबुदसन्निभैः । दंडच्छत्रसमाकीर्णैः कलशैरुपशोभितैः

ഉത്തമ ഭോഗസാമഗ്രികളാലും നൂറുകണക്കിന് കക്ഷികളാലും യുക്തമായി, ജലമില്ലാ മേഘങ്ങളെപ്പോലെ തോന്നി, ദണ്ഡങ്ങളും ഛത്രങ്ങളും നിറഞ്ഞു, കലശങ്ങളാൽ കൂടുതൽ ശോഭിച്ചു।

Verse 60

प्रावृट्कालांबुदाकारैर्मदिरैरुपशोभितैः । कलशैः शोभमानैस्तैरृक्षैर्द्यौरिव भूतलम्

മഴക്കാല മേഘാകാരമായി വീർപ്പുള്ളവയും മദിരയാൽ സുന്ദരമായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവയും ആയ ആ ദീപ്ത കലശങ്ങളാൽ ഭൂതലം—നക്ഷത്രങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ ആകാശംപോലെ—തോന്നി।

Verse 61

दंडजालपताकाभिरृक्षजालसमप्रभैः । तादृशैः स्फाटिकाकारैः कांतिशंखेंदुसन्निभैः

ദണ്ഡങ്ങളുടെ നിരകളും ഒഴുകുന്ന പതാകകളും—നക്ഷത്രജാലംപോലെ ദീപ്തമായവ—കൂടാതെ സ്ഫടികാകാരമായ ആ രൂപങ്ങളും, ശംഖ-ചന്ദ്രകാന്തിസമമായ പ്രകാശവും കൊണ്ട് അത് ശോഭിച്ചു।

Verse 62

हेमप्रासादसंबाधैर्नानाधातुमयैस्ततः । विमानैरर्बुदसंख्यैः शतकोटिसहस्रकैः

അവിടെ നാനാവിധ ധാതുക്കളാൽ നിർമ്മിതമായ സ്വർണ്ണപ്രാസാദങ്ങൾ കൂറ്റമായി നിറഞ്ഞിരുന്നു; അർബുദസംഖ്യയായി, ശതകോടി-സഹസ്രങ്ങളായി എണ്ണപ്പെടുന്ന വിമാനങ്ങളും എല്ലാടവും വ്യാപിച്ചിരുന്നു।

Verse 63

सर्वभोगयुतैश्चैव शोभते हरिपत्तनम् । यैः समाराधितो देवः शंखचक्रगदाधरः

ഹരിയുടെ പുണ്യനഗരം സർവ്വഭോഗസമ്പത്തോടുകൂടി ദീപ്തമായി ശോഭിക്കുന്നു; ശംഖ-ചക്ര-ഗദാധരനായ ദേവനെ യഥാവിധി ആരാധിച്ചവർക്കായി അതു പ്രകാശിക്കുന്നു।

Verse 64

ते प्रसादात्तस्य तेषु निवसंति गृहेषु च । सर्वपुण्येषु दिव्येषु भोगाढ्येषु च मानवाः

ആ ദേവന്റെ പ്രസാദത്താൽ അവർ ആ ഗൃഹങ്ങളിൽ വസിച്ച്, സർവ്വപുണ്യവും ദിവ്യതയും ഭോഗസമൃദ്ധിയുമുള്ള ഐശ്വര്യങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു।

Verse 65

वैष्णवाः पुण्यकर्माणो निर्धूताशेषकल्मषाः । एवंविधैर्गृहैः पुण्यैः शोभितं विष्णुमंदिरम्

വൈഷ്ണവർ പുണ്യകർമ്മികളായി, ശേഷിച്ച എല്ലാ കല്മഷവും കഴുകിമാറ്റപ്പെട്ടവർ; ഇത്തരത്തിലുള്ള പുണ്യഗൃഹങ്ങളാൽ വിഷ്ണുമന്ദിരം ഇങ്ങനെ ശോഭിക്കുന്നു।

Verse 66

नानावृक्षैः समाकीर्णं वनैश्चंदनशोभितैः । सर्वकामफलै राजन्सर्वत्र समलंकृतम्

ഹേ രാജാവേ, അത് നാനാവിധ വൃക്ഷങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ചന്ദനശോഭയുള്ള വനങ്ങളാൽ മനോഹരമാണ്, കൂടാതെ എല്ലാടവും സർവ്വകാമഫലം നൽകുന്ന ഫലങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു।

Verse 67

वापीकुंडतडागैश्च सारसैरुपशोभितैः । हंसकारंडवाकीर्णैः कल्हारैरुपशोभितैः

ആ സ്ഥലം കിണറുകളും കുണ്ടുകളും തടാകങ്ങളും സരോവരങ്ങളും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു; ഹംസങ്ങളും കാരണ്ഡവ പക്ഷികളും നിറഞ്ഞു, വിരിഞ്ഞ കല്ഹാര പദ്മങ്ങൾ കൊണ്ട് കൂടുതൽ ശോഭിച്ചു।

Verse 68

शतपत्रैर्महापद्मैः पद्मोत्पलविराजितैः । कनकोत्पलवर्णैश्च सरोभिश्च विराजते

അത് ശതപത്ര മഹാപദ്മങ്ങളാൽ ദീപ്തമായി, പദ്മവും ഉത്പലവും പൂത്തുലഞ്ഞ് ശോഭിച്ചു; കൂടാതെ പദ്മങ്ങളുടെ സ്വർണ്ണവർണ്ണത്തിൽ തിളങ്ങുന്ന സരോവരങ്ങൾ കൊണ്ട് കൂടുതൽ വിരാജിച്ചു।

Verse 69

वैकुंठं सर्वशोभाढ्यं देवोद्यानैरलंकृतम् । दिव्यशोभासमाकीर्णं वैष्णवैरुपशोभितम्

വൈകുണ്ഠം സർവ്വശോഭയാൽ സമൃദ്ധമായി, ദിവ്യ ദേവോദ്യാനങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു; ദിവ്യപ്രഭയിൽ നിറഞ്ഞു, വൈഷ്ണവന്മാർ കൊണ്ട് കൂടുതൽ ശോഭിച്ചു।

Verse 70

वैकुंठं ददृशे राजा मोक्षस्थानमनुत्तमम् । देववृंदैः समाकीर्णं ययातिर्नहुषात्मजः

നഹുഷപുത്രനായ രാജാവ് യയാതി, ദേവവൃന്ദങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ—മോക്ഷത്തിന്റെ അനുത്തമ ധാമമായ—വൈകുണ്ഠം ദർശിച്ചു।

Verse 71

प्रविवेश पुरं रम्यं सर्वदाहविवर्जितम् । ददृशे सर्वक्लेशघ्नं नारायणमनामयम्

അവൻ സർവ്വ ദാഹതാപങ്ങളിൽ നിന്നും വിമുക്തമായ മനോഹര നഗരിയിൽ പ്രവേശിച്ചു; പിന്നെ സർവ്വ ക്ലേശങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്ന, അനാമയനായ നാരായണനെ ദർശിച്ചു।

Verse 72

विमानैरुपशोभंतं सर्वाभरणशालिनम् । पीतवासं जगन्नाथं श्रीवत्सांकं महाद्युतिम्

ദിവ്യ വിമാനംകളാൽ ശോഭിതനും, സർവ്വാഭരണങ്ങളാൽ വിഭൂഷിതനും, പീതാംബരം ധരിച്ച ജഗന്നാഥൻ—ശ്രീവത്സചിഹ്നധാരി, മഹാദ്യുതിമാൻ।

Verse 73

वैनतेयसमारूढं श्रियायुक्तं परात्परम् । सर्वेषां देवलोकानां यो गतिः परमेश्वरः

വൈനതേയൻ (ഗരുഡൻ) മേൽ ആരൂഢനും, ശ്രീ (ലക്ഷ്മി) യുക്തനും, പരാത്പരനും ആയ അവൻ—പരമേശ്വരൻ; സർവ്വ ദേവലോകങ്ങളുടെ പരമ ഗതിയും പരമാശ്രയവും।

Verse 74

परमानंदरूपेण कैवल्येन विराजते । सेव्यमानं महालोकैःसुपुण्यैर्वैष्णवैर्हरिम्

അവൻ പരമാനന്ദസ്വരൂപനായി കൈവല്യദീപ്തിയിൽ വിരാജിക്കുന്നു—ആ ഹരിയെ മഹാലോകങ്ങളിലെ അതിപുണ്യവാന്മാരായ വൈഷ്ണവർ സേവിച്ചു ആരാധിക്കുന്നു।

Verse 75

देववृंदैः समाकीर्णं गंधर्वगणसेवितम् । अप्सरोभिर्महात्मानं दुःखक्लेशापहं हरिम्

ദേവവൃന്ദങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടും, ഗന്ധർവഗണങ്ങളാൽ സേവിക്കപ്പെട്ടും, അപ്സരസ്സുകളോടുകൂടിയും—ദുഃഖക്ലേശങ്ങൾ അകറ്റുന്ന മഹാത്മാവായ ഹരിയെ (അവർ) ദർശിച്ചു।

Verse 76

नारायणं ननामाथ स्वपत्न्या सह भूपतिः । प्रणेमुर्मानवाः सर्वे वैष्णवा मधुसूदनम्

അപ്പോൾ രാജാവ് തന്റെ പത്നിയോടുകൂടെ നാരായണനെ നമസ്കരിച്ചു; എല്ലാ മനുഷ്യരും—വൈഷ്ണവ ഭക്തർ—മധുസൂദനനോട് സാഷ്ടാംഗ പ്രണാമം ചെയ്തു।

Verse 77

गता ये वैष्णवाः सर्वे सह राज्ञा महामते । पादांबुजद्वयं तस्य नेमुर्भक्त्या महामते

അപ്പോൾ എല്ലാ വൈഷ്ണവരും രാജാവിനോടുകൂടെ, ഹേ മഹാമതേ, ഭക്തിയോടെ അവന്റെ പദ്മപാദയുഗളത്തെ നമസ്കരിച്ചു, ഹേ മഹാമതേ।

Verse 78

प्रणमंतं महात्मानं राजानं दीप्ततेजसम् । तमुवाच हृषीकेशस्तुष्टोऽहं तव सुव्रत

ദീപ്തതേജസ്സുള്ള മഹാത്മാവായ രാജാവ് നമസ്കരിച്ചപ്പോൾ ഹൃഷീകേശൻ അവനോട് പറഞ്ഞു—“ഹേ സുവ്രത, ഞാൻ നിന്നിൽ പ്രസന്നനാണ്।”

Verse 79

वरं वरय राजेंद्र यत्ते मनसि वर्तते । तत्ते ददाम्यसंदेहं मद्भक्तोसि महामते

ഹേ രാജേന്ദ്രാ, നിന്റെ മനസ്സിൽ ഉള്ളതേ വരമായി ചോദിക്ക. ഹേ മഹാമതേ, നീ എന്റെ ഭക്തനാണ്; സംശയമില്ലാതെ ഞാൻ അത് നിനക്കു നൽകും।

Verse 80

राजोवाच । यदि त्वं देवदेवेश तुष्टोसि मधुसूदन । दासत्वं देहि सततमात्मनश्च जगत्पते

രാജാവ് പറഞ്ഞു—“ഹേ ദേവദേവേശ മധുസൂദന, നീ പ്രസന്നനാണെങ്കിൽ, ഹേ ജഗത്പതേ, എനിക്ക് നിനക്കുള്ള നിത്യദാസത്വം ദാനം ചെയ്യുക।”

Verse 81

विष्णुरुवाच । एवमस्तु महाभाग मम भक्तो न संशयः । लोके मम महाराज स्थातव्यमनया सह

വിഷ്ണു പറഞ്ഞു—“എവമസ്തു, ഹേ മഹാഭാഗ; നീ സംശയമില്ലാതെ എന്റെ ഭക്തനാണ്. ഹേ മഹാരാജാ, എന്റെ ലോകത്തിൽ നീ അവളോടുകൂടെ വസിക്കണം।”

Verse 82

एवमुक्तो महाराजो ययातिः पृथिवीपतिः । प्रसादात्तस्य देवस्य विष्णुलोकं प्रसाधितम्

ഇങ്ങനെ അഭിസംബോധന ചെയ്യപ്പെട്ട ഭൂമിപതി മഹാരാജ യയാതി ആ ദേവന്റെ പ്രസാദത്താൽ വിഷ്ണുലോകം പ്രാപിച്ചു.

Verse 83

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने पितृतीर्थवर्णने ययातिचरित्रे ययातेः स्वर्गारोहणं नाम त्र्यशीतितमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മപുരാണത്തിലെ ഭൂമിഖണ്ഡത്തിൽ വെനോപാഖ്യാനം, പിതൃതീർത്ഥവർണ്ണനം, യയാതിചരിത്രം എന്നിവയുടെ അന്തർഗതമായ ‘യയാതിയുടെ സ്വർഗാരോഹണം’ എന്ന എൺപത്തിമൂന്നാം അധ്യായം സമാപിച്ചു.