Adhyaya 103

Verse 1

कुंजल उवाच । अशोकसुंदरी जाता सर्वयोषिद्वरा तदा । रेमे सुनंदने पुण्ये सर्वकामगुणान्विते

കുഞ്ജലൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ അശോകസുന്ദരി ജനിച്ചു; അവൾ എല്ലാ സ്ത്രീകളിലും ശ്രേഷ്ഠയായിരുന്നു. സർവ്വകാമഗുണങ്ങളാൽ സമന്വിതമായ പുണ്യ സുനന്ദനോദ്യാനത്തിൽ അവൾ ആനന്ദത്തോടെ വിഹരിച്ചു।

Verse 2

सुरूपाभिः सुकन्याभिर्देवानां चारुहासिनी । सर्वान्भोगान्प्रभुंजाना गीतनृत्यविचक्षणा

സുരൂപയും സുസ്വഭാവിനികളുമായ കന്യകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട അവൾ ദേവന്മാരുടെ മുമ്പിൽ മനോഹരമായി പുഞ്ചിരിച്ചു. എല്ലാ ഭോഗങ്ങളും അനുഭവിച്ചു, ഗീതനൃത്തങ്ങളിൽ നിപുണയായിരുന്നു.

Verse 3

विप्रचित्तेः सुतो हुंडो रौद्रस्तीव्रश्च सर्वदा । स्वेच्छाचारो महाकामी नंदनं प्रविवेश ह

വിപ്രചിത്തിയുടെ പുത്രനായ ഹുണ്ടൻ എപ്പോഴും ഉഗ്രനും ക്രൂരനും ആയിരുന്നു. സ്വേച്ഛാചാരിയും മഹാകാമിയും ആയി അവൻ നന്ദനോദ്യാനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.

Verse 4

अशोकसुंदरीं दृष्ट्वा सर्वालंकारसंयुताम् । तस्यास्तु दर्शनाद्दैत्यो विद्धः कामस्य मार्गणैः

സകലാഭരണങ്ങളാലും അലങ്കൃതയായ അശോകസുന്ദരിയെ കണ്ടപ്പോൾ, അവളുടെ ദർശനമാത്രത്തിൽ തന്നെ ആ ദൈത്യൻ കാമദേവന്റെ അമ്പുകളാൽ വേദനപ്പെട്ടു.

Verse 5

तामुवाच महाकायः का त्वं कस्यासि वा शुभे । कस्मात्त्वं कारणाच्चात्र आगतासि वनोत्तमम्

അപ്പോൾ ആ മഹാകായൻ അവളോടു പറഞ്ഞു—“ശുഭേ, നീ ആരാണ്, ആരുടേതാണ്? ഏതു കാരണത്താൽ നീ ഇവിടെ ഈ ശ്രേഷ്ഠ വനത്തിലേക്ക് വന്നിരിക്കുന്നു?”

Verse 6

अशोकसुंदर्युवाच । शिवस्यापि सुपुण्यस्य सुताहं शृणु सांप्रतम् । स्वसाहं कार्तिकेयस्य जननी गोत्रजापि मे

അശോകസുന്ദരി പറഞ്ഞു—“ഇപ്പോൾ കേൾക്കുക; ഞാൻ പരമ പുണ്യവാനായ ശിവന്റെ പുത്രിയാണ്. ഞാൻ കാർത്തികേയന്റെ സഹോദരിയാണ്; അവന്റെ ജനനിയും എന്റെ തന്നെ ഗോത്രത്തിൽപ്പെട്ടവളാണ്.”

Verse 7

बालभावेन संप्राप्ता लीलया नंदनं वनम् । भवान्कोहि किमर्थं तु मामेवं परिपृच्छति

ഞാൻ ബാലഭാവത്തോടെ ലീലാപൂർവ്വം നന്ദനവനത്തിലേക്ക് എത്തിയതാണ്. എന്നാൽ നിങ്ങൾ ആരാണ്, എന്തിനാണ് എന്നെ ഇങ്ങനെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നത്?

Verse 8

हुंड उवाच । विप्रचित्तेः सुतश्चाहं गुणलक्षणसंयुतः । हुंडेति नाम्ना विख्यातो बलवीर्यमदोद्धतः

ഹുണ്ഡൻ പറഞ്ഞു—ഞാൻ വിപ്രചിത്തിയുടെ പുത്രൻ, ഗുണലക്ഷണങ്ങളാൽ സമ്പന്നൻ. ‘ഹുണ്ഡ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധൻ; ബലവും വീര്യവും എന്ന മദത്തിൽ ഉദ്ധതൻ.

Verse 9

दैत्यानामप्यहं श्रेष्ठो मत्समो नास्ति राक्षसः । देवेषु मर्त्यलोकेषु तपसा यशसा कुले

ദൈത്യരിലും ഞാൻ ശ്രേഷ്ഠൻ; രാക്ഷസരിൽ എനിക്കു തുല്യൻ ഇല്ല. ദേവലോകത്തും മർത്ത്യലോകത്തും തപസ്സും യശസ്സും കുലമഹിമയും കൊണ്ട് ഞാൻ ഉന്നതൻ.

Verse 10

अन्येषु नागलोकेषु धनभोगैर्वरानने । दर्शनात्ते विशालाक्षि हतः कंदर्पमार्गणैः

ഹേ വരാനനേ! മറ്റു നാഗലോകങ്ങളിൽ ധനവും ഭോഗവും ഉണ്ട്; എന്നാൽ ഹേ വിശാലാക്ഷീ, നിന്നെ കണ്ടമാത്രത്തിൽ ഞാൻ കന്ദർപ്പന്റെ അമ്പുകളാൽ വീണുപോയി.

Verse 11

शरणं ते ह्यहं प्राप्तः प्रसादसुमुखी भव । भव स्ववल्लभा भार्या मम प्राणसमा प्रिया

ഞാൻ സത്യമായി നിന്റെ ശരണത്തിൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു; പ്രസന്നമുഖിയായി കരുണ കാണിക്കണമേ. എന്റെ പ്രാണസമ പ്രിയേ, എന്റെ വല്ലഭയായ ഭാര്യയായി ഭവിക്കൂ.

Verse 12

अशोकसुंदर्युवाच । श्रूयतामभिधास्यामि सर्वसंबंधकारणम् । भवितव्या सुजातस्य लोके स्त्री पुरुषस्य हि

അശോകസുന്ദരി പറഞ്ഞു—ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കുക; എല്ലാ ബന്ധങ്ങളുടെയും കാരണമെൻ ഞാൻ വിശദീകരിക്കും. ഈ ലോകത്ത് സുകുലജനനായ പുരുഷന് വിധിപ്രകാരം ഭാര്യ നിശ്ചിതമായിരിക്കും.

Verse 13

भवितव्यस्तथा भर्ता स्त्रिया यः सदृशो गुणैः । संसारे लोकमार्गोयं शृणु हुंड यथाविधि

അതുപോലെ സ്ത്രീയ്ക്ക് ഭർത്താവായി ഗുണങ്ങളിൽ അവൾക്കു സമാനനായ യോജ്യൻ വിധിപ്രകാരം ഉണ്ടായിരിക്കണം. ലോകജീവിതത്തിലെ പതിവുവഴി ഇതുതന്നെ; ഹുണ്ടാ, യഥാവിധി കേൾക്കുക.

Verse 14

अस्त्येव कारणं चात्र यथा तेन भवाम्यहम् । सुभार्या दैत्यराजेंद्र शृणुष्व यतमानसः

ഇവിടെ തീർച്ചയായും ഒരു കാരണം ഉണ്ട്; അതിനാലാണ് ഞാൻ ഇങ്ങനെ ആയത്. ഹേ ദൈത്യരാജേന്ദ്രാ, ഹേ സുഭാര്യേ, ഏകാഗ്രമനസ്സോടെ കേൾക്കുക.

Verse 15

वृक्षराजादहं जाता यदा काले महामते । शंभोर्भावं सुसंगृह्य पार्वत्या कल्पिता ह्यहम्

ഹേ മഹാമതേ, യഥാകാലത്ത് ഞാൻ വൃക്ഷരാജനിൽ നിന്നു ജനിച്ചു. ശംഭുവിന്റെ ഭാവം നന്നായി ഗ്രഹിച്ച് പാർവതിയാണ് എന്നെ രൂപപ്പെടുത്തിയത്.

Verse 16

देवस्यानुमते देव्या सृष्टो भर्ता ममैव हि । सोमवंशे महाप्राज्ञः स धर्मात्मा भविष्यति

ദേവന്റെ അനുമതിയോടെ ദേവി എനിക്കായി ഭർത്താവിനെ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു. അദ്ദേഹം സോമവംശത്തിൽ ജനിച്ച് മഹാപ്രാജ്ഞനും ധർമ്മാത്മാവും ആയിരിക്കും.

Verse 17

जिष्णुर्जिष्णुसमो वीर्ये तेजसा पावकोपमः । सर्वज्ञः सत्यसंधश्च त्यागे वैश्रवणोपमः

അവൻ വിജയശാലി; വീര്യത്തിൽ ജിഷ്ണു (ഇന്ദ്രൻ) സമൻ, തേജസ്സിൽ അഗ്നിയെപ്പോലെ. അവൻ സർവ്വജ്ഞൻ, സത്യസങ്കൽപ്പൻ, ദാനത്യാഗത്തിൽ വൈശ്രവണൻ (കുബേരൻ) തുല്യൻ.

Verse 18

यज्वा दानपतिः सोपि रूपेण मन्मथोपमः । नहुषोनाम धर्मात्मा गुणशील महानिधिः

അവനും യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവനും ദാനത്തിന്റെ അധിപതിയും ആയിരുന്നു; രൂപത്തിൽ മന്മഥൻ (കാമദേവൻ) തുല്യൻ. ‘നഹുഷ’ എന്ന നാമമുള്ള ആ ധർമ്മാത്മാവ് ഗുണശീലൻ, പുണ്യങ്ങളുടെ മഹാനിധി.

Verse 19

देव्या देवेन मे दत्तःख्यातोभर्ताभविष्यति । तस्मात्सर्वगुणोपेतं पुत्रमाप्स्यामि सुंदरम्

ദേവിയും ദേവനും എനിക്ക് നൽകിയ ആ പ്രസിദ്ധ ഭർത്താവ് നിശ്ചയമായും എന്റെ സ്വാമിയാകും. അതിനാൽ ഞാൻ സർവ്വഗുണസമ്പന്നനായ സുന്ദര പുത്രനെ പ്രാപിക്കും.

Verse 20

इंद्रोपेंद्र समं लोके ययातिं जनवल्लभम् । लप्स्याम्यहं रणे धीरं तस्माच्छंभोः प्रसादतः

ശംഭുവിന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഞാൻ യുദ്ധത്തിൽ ധീരനായ, ജനവല്ലഭനായ യയാതിയെ പ്രാപിക്കും; അവൻ ഈ ലോകത്തിൽ ഇന്ദ്രനും ഉപേന്ദ്രനും തുല്യൻ.

Verse 21

अहं पतिव्रता वीर परभार्या विशेषतः । अतस्त्वं सर्वथा हुंड त्यज भ्रांतिमितो व्रज

ഹേ വീരാ, ഞാൻ പതിവ്രതയാണ്; പ്രത്യേകിച്ച് ഞാൻ മറ്റൊരു പുരുഷന്റെ ധർമ്മപത്നിയാണ്. അതിനാൽ ഹുണ്ടാ, ഈ ഭ്രമം പൂർണ്ണമായി ഉപേക്ഷിച്ച് ഇവിടെ നിന്ന് പോകുക.

Verse 22

प्रहस्यैव वचो ब्रूते अशोकसुंदरीं प्रति । हुंड उवाच । नैव युक्तं त्वया प्रोक्तं देव्या देवेन चैव हि

അവൻ പുഞ്ചിരിയോടെ അശോകസുന്ദരിയോടു വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു. ഹുണ്ടൻ പറഞ്ഞു—“നീ പറഞ്ഞത് ഒട്ടും യുക്തമല്ല; ദേവിയും ദേവനും പറഞ്ഞതും (ഇങ്ങനെ) ശരിയല്ല.”

Verse 23

नहुषोनाम धर्मात्मा सोमवंशे भविष्यति । भवती वयसा श्रेष्ठा कनिष्ठो न स युज्यते

സോമവംശത്തിൽ നഹുഷൻ എന്ന ധർമ്മാത്മാവ് ഉദ്ഭവിക്കും. എന്നാൽ നീ വയസ്സിൽ ജ്യേഷ്ഠയാണ്; അവൻ കനിഷ്ഠൻ, അതിനാൽ അവനോടുള്ള നിന്റെ യോഗം (വിവാഹം) യുക്തമല്ല.

Verse 24

कनिष्ठा स्त्री प्रशस्ता तु पुरुषो न प्रशस्यते । कदा स पुरुषो भद्रे तव भर्ता भविष्यति

കനിഷ്ഠയായ സ്ത്രീ പ്രശംസനീയയാണ്; എന്നാൽ കനിഷ്ഠനായ പുരുഷൻ പ്രശംസനീയനല്ല. ഹേ ഭദ്രേ, ആ പുരുഷൻ എപ്പോൾ നിന്റെ ഭർത്താവാകും?

Verse 25

तारुण्यं यौवनं चापि नाशमेवं प्रयास्यति । यौवनस्य बलेनापि रूपवत्यः सदा स्त्रियः

താരുണ്യവും യൗവനവും ഇങ്ങനെ തന്നെ ക്ഷയിച്ച് നാശത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. യൗവനബലം ഉണ്ടായാലും രൂപവതികളായ സ്ത്രീകൾ എന്നും അതുപോലെ നിലനിൽക്കില്ല.

Verse 26

पुरुषाणां वल्लभत्वं प्रयांति वरवर्णिनि । तारुण्यं हि महामूलं युवतीनां वरानने

ഹേ വരവർണിനി, സ്ത്രീകൾ പുരുഷന്മാർക്ക് പ്രിയങ്കരികളാകുന്നു; കാരണം ഹേ വരാനനേ, യുവതികൾക്കു താരുണ്യമാണ് മഹാമൂലം (പ്രധാന കാരണം).

Verse 27

तस्या धारेण भुंजंति भोगान्कामान्मनोनुगान् । कदा सोभ्येष्यते भद्रे आयोः पुत्रः शृणुष्व मे

അവളുടെ ആശ്രയബലത്താൽ അവർ മനസ്സിനനുസരിച്ച കാമഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു. ഹേ ഭദ്രേ, ആയുവിന്റെ ആ പുത്രൻ എപ്പോൾ മടങ്ങിവരും? എന്റെ വാക്ക് കേൾക്കുക.

Verse 28

यौवनं वर्ततेऽद्यैव वृथा चैव भविष्यति । गर्भत्वं च शिशुत्वं च कौमारं च निशामय

യൗവനം ഇന്നേ ഉള്ളൂ; ഉടൻ തന്നെ അത് വ്യർത്ഥമായി ക്ഷയിക്കും. ഗർഭസ്ഥിതി, ശിശുത്വം, കൗമാരം—ഈ ജീവിതക്രമവും ധ്യാനിക്കു.

Verse 29

कदासौ यौवनोपेतस्तव योग्यो भविष्यति । यौवनस्य प्रभावेन पिबस्व मधुमाधवीम्

അവൻ യൗവനസമ്പന്നനായി എപ്പോൾ നിനക്കു യോജ്യനായ വരനാകും? യൗവനത്തിന്റെ പ്രഭാവത്തിൽ ഈ മധുമയ മാധവീ പാനം ചെയ്യുക.

Verse 30

मया सह विशालाक्षि रमस्व त्वं सुखेन वै । हुंडस्य वचनं श्रुत्वा शिवस्य तनया पुनः

ഹേ വിശാലാക്ഷി, എന്നോടൊപ്പം സുഖത്തോടെ വിഹരിക്കു. ഹുണ്ടന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ശിവപുത്രി വീണ്ടും മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 31

उवाच दानवेंद्रं तं साध्वसेन समन्विता । अष्टाविंशतिके प्राप्ते द्वापराख्ये युगे तदा

സാധ്വസേനയോടുകൂടെ അവൾ ആ ദാനവേന്ദ്രനോട് പറഞ്ഞു; അപ്പോൾ ഇരുപത്തിയെട്ടാമത്തെ ദ്വാപരയുഗം എത്തിയിരുന്നു.

Verse 32

शेषावतारो धर्मात्मा वसुदेवसुतो बलः । रेवतस्य सुतां दिव्यां भार्यां स च करिष्यति

ശേഷാവതാരനായ ധർമ്മാത്മാവും വസുദേവപുത്രനുമായ ബലൻ, രേവതന്റെ ദിവ്യ പുത്രിയെ ഭാര്യയായി സ്വീകരിക്കും।

Verse 33

सापि जाता महाभाग कृताख्ये हि युगोत्तमे । युगत्रयप्रमाणेन सा हि ज्येष्ठा बलादपि

ഹേ മഹാഭാഗാ! അവളും ‘കൃത’ എന്ന ഉത്തമയുഗത്തിൽ ജനിച്ചു; മൂന്നു യുഗങ്ങളുടെ അളവുപ്രകാരം അവൾ ബലനേക്കാളും ജ്യേഷ്ഠയാണ്।

Verse 34

बलस्य सा प्रिया जाता रेवती प्राणसंमिता । भविष्यद्वापरे प्राप्त इह सा तु भविष्यति

അവൾ ബലന്റെ പ്രാണസമമായ പ്രിയയായ രേവതിയായി; ഭാവി ദ്വാപരയുഗത്തിൽ എത്തി ഇവിടെ അവന്റെ സഹധർമ്മിണിയാകും।

Verse 35

मायावती पुरा जाता गंधर्वतनया वरा । अपहृत्य नियम्यैव शंबरो दानवोत्तमः

പുരാതനകാലത്ത് മായാവതി ഗന്ധർവരുടെ ശ്രേഷ്ഠ പുത്രിയായി ജനിച്ചു; ദാനവോത്തമനായ ശംബരൻ അവളെ അപഹരിച്ചു നിയന്ത്രണത്തിൽ വെച്ചു।

Verse 36

तस्या भर्ता समाख्यातो माधवस्य सुतो बली । प्रद्युम्नो नाम वीरेशो यादवेश्वरनंदनः

അവളുടെ ഭർത്താവ് പ്രസിദ്ധനായിരുന്നു—മാധവന്റെ ബലവാനായ പുത്രൻ ‘പ്രദ്യുമ്നൻ’ എന്ന വീരേശ്വരൻ, യാദവേശ്വരന്റെ പ്രിയ നന്ദനൻ।

Verse 37

तस्मिन्युगे भविष्येत भाव्यं दृष्टं पुरातनैः । व्यासादिभिर्महाभागैर्ज्ञानवद्भिर्महात्मभिः

ആ യുഗത്തിൽ ഭവിതവ്യമാകുന്നതു നിശ്ചയമായും സംഭവിക്കും—പുരാതനർ, വ്യാസാദി മഹാഭാഗ്യവാന്മാരായ ജ്ഞാനികളായ മഹാത്മാക്കൾ അതിനെ മുമ്പേ ദർശിച്ചിരുന്നു।

Verse 38

एवं हि दृश्यते दैत्य वाक्यं देव्या तदोदितम् । मां प्रति हि जगद्धात्र्या पुत्र्या हिमवतस्तदा

ഹേ ദൈത്യാ, ഇങ്ങനെ തന്നെയാണു കാണപ്പെടുന്നത്—അന്ന് ദേവി, ജഗദ്ധാത്രി, ഹിമവതിന്റെ പുത്രി, എന്നോടു ആ വാക്കുകൾ ഉച്ചരിച്ചു।

Verse 39

त्वं तु लोभेन कामेन लुब्धो वदसि दुष्कृतम् । किल्बिषेण समाजुष्टं वेदशास्त्रविवर्जितम्

എന്നാൽ നീ ലാഭവും കാമവും മൂലം മയങ്ങി ദുഷ്കൃത്യം തന്നെയാണു പറയുന്നത്—പാപത്തിൽ മുങ്ങിയതും വേദശാസ്ത്രമാർഗ്ഗം വിട്ടതുമാകുന്നു।

Verse 40

यद्यस्यदिष्टमेवास्ति शुभं वाप्यशुभं दृढम् । पूर्वकर्मानुसारेण तत्तस्य परिजायते

ആർക്കും ഏതു ദൃഢവിധിയുണ്ടോ—ശുഭമോ അശുഭമോ—അത് അവരുടെ പൂർവകർമ്മാനുസാരമായി അവർക്കുതന്നെ ഫലിക്കുന്നു।

Verse 41

देवानां ब्राह्मणानां च वदने यत्सुभाषितम् । निःसरेद्यदि सत्यं तदन्यथा नैव जायते

ദേവന്മാരുടെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെയും വായിൽ നിന്നു പുറപ്പെടുന്ന സുസ്പഷ്ട വചനങ്ങൾ—അവ സത്യമെങ്കിൽ നിശ്ചയമായും ഫലിക്കും; അല്ലെങ്കിൽ അവ ഒരിക്കലും സംഭവിക്കുകയില്ല।

Verse 42

मद्भाग्यादेवमाज्ञातं नहुषस्यापि तस्य च । समायोगं विचार्यैवं देव्या प्रोक्तं शिवेन च

എന്റെ ഭാഗ്യവശാൽ ഇതു ഇങ്ങനെ വ്യക്തമായി അറിഞ്ഞു—നഹുഷന്റെ കാര്യവും കൂടി. ഈ സാഹചര്യത്തെ ആലോചിച്ച് ദേവി അരുളിച്ചെയ്തു; ശിവനും അതുപോലെ പറഞ്ഞു.

Verse 43

एवं ज्ञात्वा शमं गच्छ त्यज भ्रांतिं मनःस्थिताम् । नैव शक्तो भवान्दैत्य मे मनश्चालितुं ध्रुवम्

ഇതു അറിഞ്ഞ് ശാന്തിയിലേക്കും സംയമത്തിലേക്കും പോകുക; മനസ്സിൽ കുടിയിരിക്കുന്ന ഭ്രമം ഉപേക്ഷിക്കുക. ഹേ ദൈത്യാ, എന്റെ ദൃഢമായ മനസ്സിനെ നീ തീർച്ചയായും കുലുക്കാൻ കഴിയില്ല.

Verse 44

पतिव्रता दृढा चित्ते स को मे चालितुं क्षमः । महाशापेन धक्ष्यामि इतो गच्छ महासुर

ഞാൻ പതിവ്രത, ചിത്തത്തിൽ ദൃഢം—എന്നെ ആരാണ് കുലുക്കുക? മഹാശാപത്തോടെ നിന്നെ ദഹിപ്പിക്കും; ഇവിടെ നിന്ന് പോകുക, ഹേ മഹാസുരാ!

Verse 45

एवमाकर्ण्य तद्वाक्यं हुंडो वै दानवो बली । मनसा चिंतयामास कथं भार्या भवेदियम्

ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് ശക്തനായ ദാനവൻ ഹുണ്ടൻ മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചു—“ഈ സ്ത്രീ എങ്ങനെ എന്റെ ഭാര്യയാകും?”

Verse 46

विचिंत्य हुंडो मायावी अंतर्धानं समागतः । ततो निष्क्रम्य वेगेन तस्मात्स्थानाद्विहाय ताम् । अन्यस्मिन्दिवसे प्राप्ते मायां कृत्वा तमोमयीम्

ചിന്തിച്ച് മായാവിയായ ഹുണ്ടൻ അന്തർധാനം പ്രാപിച്ചു. പിന്നെ വേഗത്തിൽ ആ സ്ഥലം വിട്ട് അവളെ അവിടെ തന്നെ വിട്ടുകൊണ്ട്, മറ്റൊരു ദിവസം സമയം വന്നപ്പോൾ ഇരുള്മയമായ മായ സൃഷ്ടിച്ചു.

Verse 47

दिव्यं मायामयं रूपं कृत्वा नार्यास्तु दानवः । मायया कन्यका रूपो बभूव मम नंदन

ആ ദാനവൻ ദിവ്യമായ മായാമയ സ്ത്രീരൂപം ധരിച്ചു; തന്റെ മായാബലത്താൽ കന്യാരൂപമായി മാറി, എന്റെ പുത്രാ.

Verse 48

सा कन्यापि वरारोहा मायारूपागमत्ततः । हास्यलीला समायुक्ता यत्रास्ते भवनंदिनी

ആ സുന്ദരി, വരാരോഹയായ കന്യയും മായാരൂപം സ്വീകരിച്ചു; ഹാസ്യലീലകളോടെ ഭവനന്ദിനി പാർത്തിരുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി.

Verse 49

उवाच वाक्यं स्निग्धेव अशोकसुंदरीं प्रति । कासि कस्यासि सुभगे तिष्ठसि त्वं तपोवने

അവൻ അശോകസുന്ദരിയോടു സ്നേഹത്തോടെ പറഞ്ഞു—“ഹേ സുഭഗേ, നീ ആരാണ്? ആരുടെ മകളാണ്? ഈ തപോവനത്തിൽ എന്തിന് താമസിക്കുന്നു?”

Verse 50

किमर्थं क्रियते बाले कामशोषणकं तपः । तन्ममाचक्ष्व सुभगे किंनिमित्तं सुदुष्करम्

“ഹേ ബാലേ, കാമത്തെ ഉണക്കുന്ന ഈ തപസ്സ് എന്തിനാണ് ചെയ്യുന്നത്? ഹേ സുഭഗേ, പറയുക—ഇത്ര ദുഷ്കരമായ ഈ সাধന ഏത് നിമിത്തം?”

Verse 51

तन्निशम्य शुभं वाक्यं दानवेनापि भाषितम् । मायारूपेण छन्नेन साभिलाषेण सत्वरम्

ദാനവൻ പറഞ്ഞ ആ ശുഭവചനങ്ങൾ കേട്ടപ്പോൾ, മായാരൂപത്തിൽ മറഞ്ഞവനും ആഗ്രഹം നിറഞ്ഞവനും ഉടൻ തന്നെ പ്രവർത്തനത്തിലേർപ്പെട്ടു.

Verse 52

आत्मसृष्टि सुवृत्तांतं प्रवृत्तं तु यथा पुरा । तपसः कारणं सर्वं समाचष्ट सुदुःखिता

അത്യന്തം ദുഃഖിതയായി അവൾ തന്റെ ആത്മസൃഷ്ടിയുടെ സമഗ്രവൃത്താന്തം, പൂർവ്വം സംഭവിച്ചതുപോലെ, വിശദമായി പറഞ്ഞു; എല്ലാറ്റിന്റെയും കാരണം തപസ്സാണെന്നും അറിയിച്ചു।

Verse 53

उपप्लवं तु तस्यापि दानवस्य दुरात्मनः । मायारूपं न जानाति सौहृदात्कथितं तया

സ്നേഹത്തോടെ അവൾ പറഞ്ഞിട്ടും, ആ ദുഷ്ട ദാനവൻ തന്റെ മേൽ വരാനിരിക്കുന്ന ഉപദ്രവത്തെ മായാരൂപമായി തിരിച്ചറിഞ്ഞില്ല।

Verse 54

हुंड उवाच । पतिव्रतासि हे देवि साधुव्रतपरायणा । साधुशीलसमाचारा साधुचारा महासती

ഹുണ്ട പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവി, നീ പതിവ്രതയാണ്, സദ്വ്രതങ്ങളിൽ പരായണയാണ്; നിന്റെ ശീലവും ആചാരവും ഉത്തമം, നീ മഹാസതിയാണ്।

Verse 55

अहं पतिव्रता भद्रे पतिव्रतपरायणा । तपश्चरामि सुभगे भर्तुरर्थे महासती

ഹേ ഭദ്രേ, ഞാൻ പതിവ്രതയാണ്, പതിവ്രതത്തിൽ തന്നെ പരായണയാണ്; ഹേ സुभഗേ, ഭർത്താവിനുവേണ്ടി ഞാൻ തപസ്സാചരിക്കുന്നു, മഹാസതിയാണ്।

Verse 56

मम भर्ता हतस्तेन हुंडेनापि दुरात्मना । तस्य नाशाय वै घोरं तपस्यामि महत्तपः

എന്റെ ഭർത്താവ് ആ ദുഷ്ട ഹുണ്ടനാൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു; അവന്റെ നാശത്തിനായി ഞാൻ ഭീകരവും മഹത്തുമായ തപസ്സു അനുഷ്ഠിക്കുന്നു।

Verse 57

एहि मे स्वाश्रमे पुण्ये गंगातीरे वसाम्यहम् । अन्यैर्मनोहरैर्वाक्यैरुक्ता प्रत्ययकारकैः

വാ, എന്റെ സ്വന്തം പുണ്യാശ്രമത്തിലേക്ക്; ഞാൻ ഗംഗാതീരത്ത് വസിക്കുന്നു. മുമ്പും എന്നെ മറ്റു മനോഹര വാക്കുകളാൽ—വിശ്വാസം ഉണർത്തുന്ന വചനങ്ങളാൽ—സംബോധിച്ചിട്ടുണ്ട്.

Verse 58

हुंडेन सखिभावेन मोहिता शिवनंदिनी । समाकृष्टा सुवेगेन महामोहेन मोहिता

ഹുണ്ഡൻ സൗഹൃദത്തിന്റെ മറവിൽ ശിവനന്ദിനിയെ മോഹിപ്പിച്ചു. അവൾ വേഗത്തിൽ അവന്റെ ഭാഗത്തേക്ക് വലിക്കപ്പെട്ടു—മഹാമോഹത്തിൽ പൂർണ്ണമായി മയങ്ങി.

Verse 59

आनीतात्मगृहं दिव्यमनौपम्यं सुशोभनम् । मेरोस्तु शिखरे पुत्र वैडूर्याख्यं पुरोत्तमम्

അവൻ അവനെ തന്റെ ദിവ്യവും ഉപമയില്ലാത്തതും അത്യന്തം ശോഭനവുമായ ഗൃഹത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു—മകനേ, മേരുവിന്റെ ശിഖരത്തിലെ ‘വൈഡൂര്യ’ എന്ന ഉത്തമ നഗരത്തിലേക്ക്.

Verse 60

अस्ति सर्वगुणोपेतं कांचनाख्यं महाशिवम् । तुंगप्रासादसंबाधैः कलशैर्दंडचामरैः

അവിടെ ‘കാഞ്ചന’ എന്ന മഹാശിവന്റെ മഹാധാമം ഉണ്ട്, സർവഗുണസമ്പന്നം—ഉന്നത പ്രാസാദങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞത്, കലശങ്ങൾ, ദണ്ഡങ്ങൾ, ചാമരങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചത്.

Verse 61

नानवृक्षसमोपेतैर्वनैर्नीलैर्घनोपमैः । वापीकूपतडागैश्च नदीभिस्तु जलाशयैः

അത് പലവിധ വൃക്ഷങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമായ വനങ്ങളാൽ ശോഭിച്ചിരുന്നു—നീലനിറത്തിൽ, ഘനമേഘങ്ങളെപ്പോലെ—കൂടാതെ ജലാശയങ്ങളാൽ: വാപികൾ, കൂപങ്ങൾ, തടാകങ്ങൾ, നദികൾ മുതലായ ജലസമൂഹങ്ങളാൽ.

Verse 62

शोभमानं महारत्नैः प्राकारैर्हेमसंयतैः । सर्वकामसमृद्धार्थं संपूर्णं दानवस्य हि

അത് മഹാരത്നങ്ങളാൽ ദീപ്തിമാനമായി, സ്വർണ്ണസംയുക്ത പ്രാകാരങ്ങളാൽ അലങ്കൃതമായി നിലകൊണ്ടു. സർവകാമപൂർത്തിക്കുള്ള സമൃദ്ധിയാൽ സമ്പൂർണ്ണം—നിശ്ചയമായും ദാനവന്റെ നഗരമത്രേ.

Verse 63

ददृशे सा पुरं रम्यमशोकसुंदरी तदा । कस्य देवस्य संस्थानं कथयस्व सखे मम

അപ്പോൾ അശോകസുന്ദരി ആ മനോഹര നഗരത്തെ കണ്ടു. അവൾ പറഞ്ഞു—“സഖീ, പറയുക; ഇത് ഏത് ദേവന്റെ നിവാസസ്ഥാനമാണ്?”

Verse 64

सोवाच दानवेंद्रस्य दृष्टपूर्वस्य वै त्वया । तस्य स्थानं महाभागे सोऽहं दानवपुंगवः

അവൻ പറഞ്ഞു—“മഹാഭാഗേ, നീ മുമ്പ് ദാനവേന്ദ്രനെ കണ്ടിട്ടുണ്ട്. ഇതു അവന്റെ തന്നെ സ്ഥലം; ഞാനാണ് ആ ദാനവശ്രേഷ്ഠൻ.”

Verse 65

मया त्वं तु समानीता मायया वरवर्णिनि । तामाभाष्य गृहं नीता शातकौंभं सुशोभनम्

ഹേ വരവർണിനീ, എന്റെ മായാബലാൽ നിന്നെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്നു. അവളോട് സംസാരിച്ച്, സ്വർണ്ണശോഭയുള്ള അതിസുന്ദരമായ ഗൃഹത്തിലേക്ക് നിന്നെ നയിച്ചു.

Verse 66

नानावेश्मैः समाजुष्टं कैलासशिखरोपमम् । निवेश्य सुंदरीं तत्र दोलायां कामपीडितः

നാനാ മന്ദിരങ്ങളാൽ അലങ്കൃതമായി കൈലാസശിഖരസദൃശമായ ആ വാസസ്ഥാനത്തിൽ അവൻ സുന്ദരിയെ ഇരുത്തി; കാമപീഡിതനായി അവളെ ഊഞ്ഞാലിൽ ഇരുത്തുകയും ചെയ്തു.

Verse 67

पुनः स्वरूपी दैत्येंद्रः कामबाणप्रपीडितः । करसंपुटमाबध्य उवाच वचनं तदा

അപ്പോൾ ദൈത്യേന്ദ്രൻ വീണ്ടും തന്റെ സ്വരൂപം ധരിച്ചു, കാമന്റെ ബാണങ്ങളാൽ പീഡിതനായി, കൈകൾ കൂപ്പി അന്ന് ഈ വചനങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ചു।

Verse 68

यं यं त्वं वांछसे भद्रे तं तं दद्मि न संशयः । भज मां त्वं विशालाक्षि भजंतं कामपीडितम्

ഹേ ഭദ്രേ! നീ എന്തെന്ത് ആഗ്രഹിക്കുന്നുവോ അതെല്ലാം ഞാൻ നല്കും—സംശയമില്ല. ഹേ വിശാലാക്ഷി! എന്നെ ഭജിക്കൂ—കാമപീഡിതനായി നിന്നെയേ ഭജിക്കുന്ന എന്നെ।

Verse 69

श्रीदेव्युवाच । नैव चालयितुं शक्तो भवान्मां दानवेश्वरः । मनसापि न वै धार्यं मम मोहं समागतम्

ശ്രീദേവി പറഞ്ഞു—ഹേ ദാനവേശ്വരാ! നീ എന്നെ അല്പം പോലും ചലിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല. എനിക്കു വന്നിരിക്കുന്ന ഈ മോഹം മനസ്സുകൊണ്ടും തടയാനാവാത്തതാണ്।

Verse 70

भवादृशैर्महापापैर्देवैर्वा दानवाधमैः । दुष्प्राप्याहं न संदेहो मा वदस्व पुनः पुनः

നിനക്കുപോലുള്ള മഹാപാപികളാലോ—അഥവാ ദേവന്മാരാലും—അഥവാ ദാനവന്മാരിൽ അധമരാലും, ഞാൻ ദുഷ്പ്രാപ്യയാണ്; സംശയമില്ല. ഇത് വീണ്ടും വീണ്ടും പറയരുത്।

Verse 71

स्कंदानुजा सा तपसाभियुक्ता जाज्वल्यमाना महता रुषा च । संहर्तुकामा परि दानवं तं कालस्य जिह्वेव यथा स्फुरंती

സ്കന്ദന്റെ അനുജയായ അവൾ, തപസ്സിൽ അഭിയുക്തയായി, മഹാരോഷത്തോടെ ജ്വലിച്ചു. ആ ദാനവനെ സംഹരിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, കാലത്തിന്റെ ജിഹ്വപോലെ സ്ഫുരിച്ച് അവന്റെ ചുറ്റും പാഞ്ഞുനീങ്ങി।

Verse 72

पुनरुवाच सा देवी तमेवं दानवाधमम् । उग्रं कर्म कृतं पाप चात्मनाशनहेतवे

പിന്നീട് ആ ദേവി ആ നീചനായ ദാനവനോട് വീണ്ടും പറഞ്ഞു: 'പാപീ! നിന്റെ തന്നെ നാശത്തിനായിട്ടാണ് നീ ഈ ഉഗ്രമായ കർമ്മം ചെയ്തത്.'

Verse 73

आत्मवंशस्य नाशाय स्वजनस्यास्य वै त्वया । दीप्ता स्वगृहमानीता सुशिखा कृष्णवर्त्मनः

നിന്റെ വംശത്തിന്റെയും ബന്ധുക്കളുടെയും നാശത്തിനായി നീ ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയെ നിന്റെ വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നിരിക്കുന്നു.

Verse 74

यथाऽशुभः कूटपक्षी सर्वशोकैः समुद्गतः । गृहं तु विशते यस्य तस्य नाशं प्रयच्छति

എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളോടും കൂടിയ ഒരു അശുഭ പക്ഷി ആരുടെ വീട്ടിലാണോ പ്രവേശിക്കുന്നത്, അത് അവർക്ക് നാശം വരുത്തുന്നു.

Verse 75

स्वजनस्य च सर्वस्य सधनस्य कुलस्य च । स द्विजो नाशमिच्छेत विशत्येव यदा गृहम्

അത് വീട്ടിൽ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ, എല്ലാ ബന്ധുക്കളുടെയും ധനത്തിന്റെയും കുലത്തിന്റെയും നാശം ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

Verse 76

तथा तेहं गृहं प्राप्ता तव नाशं समीहती । पुत्राणां धनधान्यस्य तव वंशस्य सांप्रतम्

അതുപോലെ, ഞാൻ നിന്റെ വീട്ടിലെത്തി, ഇപ്പോൾ നിന്റെ പുത്രന്മാരുടെയും ധനധാന്യങ്ങളുടെയും നിന്റെ വംശത്തിന്റെയും നാശം ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

Verse 77

जीवं कुलं धनं धान्यं पुत्रपौत्रादिकं तव । सर्वं ते नाशयित्वाहं यास्यामि च न संशयः

നിന്റെ ജീവൻ, കുലം, ധനം, ധാന്യം, പുത്ര-പൗത്രാദികൾ—ഇവയെല്ലാം ഞാൻ നശിപ്പിച്ച്, പിന്നെ സംശയമില്ലാതെ പുറപ്പെട്ടുപോകും।

Verse 78

यथा त्वयाहमानीता चरंती परमं तपः । पतिकामा प्रवांच्छंती नहुषं चायुनंदनम्

നീ എന്നെ പരമ തപസ്സിൽ ചരിക്കുമ്പോൾ എങ്ങനെ കൊണ്ടുവന്നുവോ, അതുപോലെ ഭർത്താവിനെ ആഗ്രഹിച്ച് അവനെ നേടുവാൻ ഞാൻ ആയുവിന്റെ പുത്രൻ നഹുഷനെ അന്വേഷിച്ചു।

Verse 79

तथा त्वां मम भर्ता च नाशयिष्यति दानव । मन्निमित्तौपायोऽयं दृष्टो देवेन वै पुरा

അതുപോലെ, ഹേ ദാനവാ, എന്റെ ഭർത്താവും നിന്നെ നശിപ്പിക്കും. എന്റെ നിമിത്തമായ ഈ ഉപായം ദേവൻ പണ്ടേ കണ്ടിരുന്നു।

Verse 80

सत्येयं लौकिकी गाथा यां गायंति विदो जनाः । प्रत्यक्षं दृश्यते लोके न विंदंति कुबुद्धयः

വിദ്വാന്മാർ പാടുന്ന ഈ ലോകപ്രസിദ്ധ ഗാഥ സത്യമാണ്—ലോകത്തിൽ പ്രത്യക്ഷമായി കാണുന്നതും കുബുദ്ധികൾ തിരിച്ചറിയുന്നില്ല।

Verse 81

येन यत्र प्रभोक्तव्यं यस्माद्दुःखसुखादिकम् । स एव भुंजते तत्र तस्मादेव न संशयः

ആർക്കു എവിടെ, ഏത് കാരണത്താൽ ഏതു ദുഃഖ-സുഖം അനുഭവിക്കേണ്ടതുണ്ടോ, അവൻ തന്നെയാണ് അവിടെ അത് അനുഭവിക്കുന്നത്; ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 82

कर्मणोस्य फलं भुंक्ष्व स्वकीयस्य महीतले । यास्यसे निरयस्थानं परदाराभिमर्शनात्

സ്വകീയകർമ്മഫലം ഈ ഭൂമിയിൽ തന്നെ അനുഭവിക്ക; എന്നാൽ പരസ്ത്രീയെ ദോഷബുദ്ധിയോടെ സ്പർശിച്ച പാപം മൂലം നീ നരകധാമത്തിലേക്കു പോകും।

Verse 83

सुतीक्ष्णं हि सुधारं तु सुखड्गं च विघट्टति । अंगुल्यग्रेण कोपाय तथा मां विद्धि सांप्रतम्

അത്യന്തം മൂർച്ചയുള്ള, നന്നായി തീർത്ത വാളും ധാരപരീക്ഷയ്ക്കായി അടിച്ചു നോക്കപ്പെടുന്നു; അതുപോലെ കോപത്തിൽ വിരലിന്റെ അഗ്രംകൊണ്ട് എന്നെ ഇപ്പോൾ ഉത്തേജിതനെന്നു അറിയുക।

Verse 84

सिंहस्य संमुखं गत्वा क्रुद्धस्य गर्जितस्य च । को लुनाति मुखात्केशान्साहसाकारसंयुतः

കോപിച്ച് ഗർജ്ജിക്കുന്ന സിംഹത്തിന്റെ മുന്നിൽ ചെന്നിട്ട്, ആരാണ് അത്തരം ദുസ്സാഹസത്തോടെ അതിന്റെ വായിൽ നിന്നു രോമം പിഴുതെടുക്കാൻ ധൈര്യപ്പെടുക?

Verse 85

सत्याचारां दमोपेतां नियतां तपसि स्थिताम् । निधनं चेच्छते यो वै स वै मां भोक्तुमिच्छति

സത്യാചാരത്തിൽ നിലകൊണ്ട്, ദമസംയമം ഉള്ളവനായി, നിയമനിഷ്ഠനായി, തപസ്സിൽ സ്ഥിരനായി മരണത്തെയേ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ—അവൻ തന്നെയാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ എന്നെ അനുഭവിക്ക/പ്രാപിക്ക ആഗ്രഹിക്കുന്നത്।

Verse 86

समणिं कृष्णसर्पस्य जीवमानस्य सांप्रतम् । गृहीतुमिच्छते सो हि यथा कालेन प्रेषितः

ഇപ്പോൾ ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന കറുത്ത സർപ്പത്തിന്റെ മണി പിടിക്കാനാണ് അവൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്—കാലൻ (മരണം) തന്നെ അയച്ചവനെപ്പോലെ।

Verse 87

भवांस्तु प्रेषितो मूढ कालेन कालमोहितः । तदा ते ईदृशी जाता कुमतिः किं नपश्यसि

ഹേ മൂഢാ! നീ കാലം തന്നെയാണ് അയച്ചത്; കാലം തന്നാൽ തന്നെ മോഹിതനായി. അതുകൊണ്ടാണ് നിനക്കുള്ളിൽ ഇത്തരമൊരു കുമതി ഉദിച്ചത്—നീ എന്തുകൊണ്ട് കാണുന്നില്ല?

Verse 88

ऋते तु आयुपुत्रेण समालोकयते हि कः । अन्यो हि निधनं याति ममरूपावलोकनात्

എന്നാൽ ആയുവിന്റെ പുത്രനെ ഒഴികെ എന്നെ ആരാണ് കാണുക? മറ്റാരും എന്റെ രൂപം കണ്ടമാത്രത്തിൽ തന്നെ മരണത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 89

एवमाभाषयित्वा तं गंगातीरं गता सती । सशोका दुःखसंविग्ना नियतानि यमान्विता

അവനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ആ സതി ഗംഗാതീരത്തേക്ക് പോയി. അവൾ ശോകാകുലയും ദുഃഖത്തിൽ വിറങ്ങലിച്ചവളും, യമ-നിയമങ്ങളിൽ അചഞ്ചലയുമായിരുന്നു.

Verse 90

पूर्वमाचरितं घोरं पतिकामनया तपः । तव नाशार्थमिच्छंती चरिष्ये दारुणं पुनः

മുമ്പ് ഭർത്താവിനെ ആഗ്രഹിച്ച് ഞാൻ ഭയങ്കര തപസ്സ് അനുഷ്ഠിച്ചു. ഇനി നിന്റെ നാശം ആഗ്രഹിച്ച് വീണ്ടും കഠിന തപസ്സ് ചെയ്യും.

Verse 91

यदा त्वां निहतं दुष्टं नहुषेण महात्मना । निशितैर्वज्रसंकाशैर्बाणैराशीविषोपमैः

മഹാത്മാവായ നഹുഷൻ നിന്നെ, ദുഷ്ടനേ, മൂർച്ചയുള്ള വജ്രസദൃശമായ അമ്പുകളാൽ—വിഷസർപ്പങ്ങളെപ്പോലെ ഭയങ്കരമായവയാൽ—വീഴ്ത്തിയപ്പോൾ,

Verse 92

रणे निपतितं पाप मुक्तकेशं सलोहितम् । गतासुं च प्रपश्यामि तदा यास्याम्यहं पतिम्

ഹേ പാപിനീ! യുദ്ധത്തിൽ വീണ എന്റെ ഭർത്താവിനെ അഴുകിയ മുടിയോടെ, രക്തം പുരണ്ടവനായി, പ്രാണരഹിതനായി ഞാൻ കണ്ടാൽ, അപ്പോൾ ഞാനും എന്റെ പ്രഭുവിന്റെ അടുക്കൽ പോകും।

Verse 93

एवं सुनियमं कृत्वा गंगातीरमनुत्तमम् । संस्थिता हुंडनाशाय निश्चला शिवनंदिनी

ഇങ്ങനെ കഠിനനിയമം സ്വീകരിച്ച്, ശിവനന്ദിനിയായ നിശ്ചലാ ഗംഗയുടെ അതുല്യ തീരത്ത് ഉറച്ചുനിന്നു—ഹുണ്ടന്മാരെ നശിപ്പിക്കാനുള്ള ദൃഢസങ്കൽപത്തോടെ അചഞ്ചലമായി।

Verse 94

वह्नेर्यथादीप्तिमती शिखोज्ज्वला तेजोभियुक्ता प्रदहेत्सुलोकान् । क्रोधेन दीप्ता विबुधेशपुत्री गंगातटे दुश्चरमाचरत्तपः

എങ്ങനെ അഗ്നിയുടെ ദീപ്തമായ ജ്വാല തേജസ്സോടെ ലോകങ്ങളെയും ദഹിപ്പിക്കുമോ, അതുപോലെ ക്രോധത്തിൽ ജ്വലിച്ച ദേവാധിപന്റെ പുത്രി ഗംഗാതീരത്ത് അത്യന്തം ദുഷ്കരമായ തപസ് അനുഷ്ഠിച്ചു।

Verse 95

कुंजल उवाच । एवमुक्ता महाभाग शिवस्य तनया गता । गंगांभसि ततः स्नात्वा स्वपुरे कांचनाह्वये

കുഞ്ജലൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ ശിവന്റെ മഹാഭാഗ്യയായ പുത്രി പുറപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് ഗംഗാജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ‘കാഞ്ചന’ എന്ന സ്വന്തം നഗരത്തിലേക്ക് പോയി।

Verse 96

तपश्चचार तन्वंगी हुंडस्य वधहेतवे । अशोकसुंदरी बाला सत्येन च समन्विता

സുന്ദരമായ സുന്ദരാംഗിയായ ബാലിക അശോകസുന്ദരി ഹുണ്ടനെ വധിക്കുവാൻ തപസ് അനുഷ്ഠിച്ചു; അവൾ സത്യനിഷ്ഠയാലും സമന്വിതയായിരുന്നു।

Verse 97

हुंडोपि दुःखितोभूतः शापदग्धेन चेतसा । चिंतयामास संतप्त अतीव वचनानलैः

ഹുണ്ടനും ദുഃഖിതനായി; ശാപദഗ്ധമായ ചിത്തത്തോടെ, കഠിനവചനങ്ങളുടെ അഗ്നിയിൽ അത്യന്തം തപ്തനായി ആശങ്കാഭരിതമായി ചിന്തിച്ചു।

Verse 98

समाहूय अमात्यं तं कंपनाख्यमथाब्रवीत् । समाचष्ट स वृत्तांतं तस्याः शापोद्भवं महत्

അപ്പോൾ ‘കമ്പന’ എന്ന മന്ത്രിയെ വിളിച്ചു പറഞ്ഞു; അവളുടെ ശാപത്തിൽ നിന്നുയർന്ന മഹത്തായ ഫലത്തിന്റെ മുഴുവൻ വൃത്താന്തവും വിവരിച്ചു।

Verse 99

शप्तोस्म्यशोकसुंदर्या शिवस्यापि सुकन्यया । नहुषस्यापि मे भर्त्तुस्त्वं तु हस्तान्मरिष्यसि

“ഞാൻ ശപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു—ശിവന്റെ സുകന്യയായ അശോകസുന്ദരിയാൽ. നീയോ, എന്റെ ഭർത്താവ് നഹുഷന്റെ കൈകളാൽ, നിശ്ചയമായും മരിക്കും.”

Verse 100

नैव जातस्त्वसौ गर्भ आयोर्भार्या च गुर्विणी । यथा सत्याद्व्यलीकस्तु तस्याः शापस्तथा कुरु

ആ ഗർഭം ഇതുവരെ ഉണ്ടായിട്ടില്ല; ആയുവിന്റെ ഭാര്യയും ഗർഭിണിയല്ല. അതിനാൽ ഞാൻ കപടമില്ലാതെ സത്യം പറയുന്നതുപോലെ, അവളുടെ ശാപം അങ്ങനെ തന്നെ ഫലിക്കട്ടെ।

Verse 101

कंपन उवाच । अपहृत्य प्रियां तस्य आयोश्चापि समानय । अनेनापि प्रकारेण तव शत्रुर्न जायते

കമ്പനൻ പറഞ്ഞു: “അവന്റെ പ്രിയയെ അപഹരിച്ച്, ആയുവിനെയും ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക. ഈ രീതിയിലും നിനക്ക് ശത്രു ജനിക്കുകയില്ല.”

Verse 102

नो वा प्रपातयस्व त्वं गर्भं तस्याः प्रभीषणैः । अनेनापि प्रकारेण तव शत्रुर्न जायते

അല്ലെങ്കിൽ, ഭീകരമായ ഭീഷണികളാൽ അവളെ ഭയപ്പെടുത്തി അവളുടെ ഗർഭം വീഴ്ത്തരുത്; ഈ രീതിയിലും നിനക്ക് ശത്രു ജനിക്കുകയില്ല.

Verse 103

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे त्र्यधिकशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മപുരാണത്തിലെ ഭൂമിഖണ്ഡത്തിൽ, വേനോപാഖ്യാനാന്തർഗത ഗുരുതീർത്ഥമാഹാത്മ്യത്തിൽ, ച്യവനചരിത്രത്തിലെ നൂറ്റിമൂന്നാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.

Verse 104

एवं संमंत्र्य तेनापि कंपनेन स दानवः । अभूत्स उद्यमोपेतो नहुषस्य प्रणाशने

ഇങ്ങനെ അവനോടു കൂടെ ആലോചിച്ച്, ആ നടുക്കത്താലും പ്രേരിതനായി, ആ ദാനവൻ നഹുഷന്റെ നാശത്തിനായി ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ ശ്രമത്തിലേർപ്പെട്ടു.

Verse 105

विष्णुरुवाच । एलपुत्रो महाभाग आयुर्नाम क्षितीश्वरः । सार्वभौमः स धर्मात्मा सत्यव्रतपरायणः

വിഷ്ണു അരുളിച്ചെയ്തു—ഏലയുടെ പുത്രനായ മഹാഭാഗൻ ‘ആയു’ എന്ന പേരുള്ള ഒരു ക്ഷിതീശ്വരൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവൻ സർവ്വഭൗമ ചക്രവർത്തി, ധർമ്മാത്മാവ്, സത്യവ്രതപരായണൻ.

Verse 106

इंद्रोपेंद्रसमो राजा तपसा यशसा बलैः । दानयज्ञैः सुपुण्यैश्च सत्येन नियमेन च

ആ രാജാവ് തപസ്സ്, യശസ്, ബലം എന്നിവയിൽ ഇന്ദ്രനും ഉപേന്ദ്രനും തുല്യൻ; മഹാപുണ്യകരമായ ദാനയജ്ഞങ്ങൾ, സത്യം, നിയമ-സംയമം എന്നിവകൊണ്ട് സമന്വിതൻ.

Verse 107

एकच्छत्रेण वै राज्यं चक्रे भूपतिसत्तमः । पृथिव्यां सर्वधर्मज्ञः सोमवंशस्य भूषणम्

ആ ഭൂപതിശ്രേഷ്ഠൻ ഏകച്ഛത്രാധിപത്യത്തോടെ രാജ്യം സ്ഥാപിച്ചു. ഭൂമിയിൽ അവൻ സർവ്വധർമ്മജ്ഞനും സോമവംശത്തിന്റെ ഭൂഷണവും ആയിരുന്നു.

Verse 108

पुत्रं न विंदते राजा तेन दुःखी व्यजायत । चिंतयामास धर्मात्मा कथं मे जायते सुतः

രാജാവിന് പുത്രനെ ലഭിച്ചില്ല; അതുകൊണ്ട് അവൻ ദുഃഖിതനായി. ആ ധർമ്മാത്മാവ് ചിന്തിച്ചു—“എനിക്ക് പുത്രൻ എങ്ങനെ ജനിക്കും?”

Verse 109

इति चिंतां समापेदे आयुश्च पृथिवीपतिः । पुत्रार्थं परमं यत्नमकरोत्सुसमाहितः

ഇങ്ങനെ ഭൂമിപതി ആയു ചിന്തയിൽ ആഴ്ന്നു. പുത്രാർത്ഥം അവൻ പൂർണ്ണ സമാഹിതനായി പരമ ശ്രമം നടത്തി.

Verse 110

अत्रिपुत्रो महात्मा वै दत्तात्रेयो महामुनिः । क्रीडमानः स्त्रिया सार्द्धं मदिरारुणलोचनः

അത്രിപുത്രനായ മഹാത്മ മഹാമുനി ദത്താത്രേയൻ ഒരു സ്ത്രീയോടൊപ്പം ക്രീഡിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു; മദിരപോലെ അരുണമായിരുന്നു അവന്റെ കണ്ണുകൾ.

Verse 111

वारुण्या मत्त धर्मात्मा स्त्रीवृंदैश्च समावृतः । अंके युवतिमाधाय सर्वयोषिद्वरां शुभाम्

വാരുണീമദത്തിൽ മത്തനായിരുന്നെങ്കിലും ആ ധർമ്മാത്മാവ് സ്ത്രീവൃന്ദങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നു. എല്ലാ യോഷിതുകളിലും ശ്രേഷ്ഠയായ ആ ശുഭ യുവതിയെ അവൻ മടിയിൽ ഇരുത്തി ചേർത്തുവച്ചു.

Verse 112

गायते नृत्यते विप्रः सुरां च पिबते भृशम् । विना यज्ञोपवीतेन महायोगीश्वरोत्तमः

ബ്രാഹ്മണൻ പാടുകയും നൃത്തം ചെയ്യുകയും അത്യധികമായി മദ്യം കുടിക്കുകയും ചെയ്താലും; യജ്ഞോപവീതമില്ലാതെയും അവൻ മഹായോഗീശ്വരന്മാരിൽ പരമോത്തമനെന്നു പ്രസിദ്ധനാകുന്നു।

Verse 113

पुष्पमालाभिर्दिव्याभिर्मुक्ताहारपरिच्छदैः । चंदनागुरुदिग्धांगो राजमानो मुनीश्वरः

ദിവ്യ പുഷ്പമാലകളും മുത്തുമാല-ആഭരണങ്ങളും ധരിച്ച്, ചന്ദനവും അഗുരുവും പുരട്ടിയ ദേഹത്തോടെ ആ മുനീശ്വരൻ ദീപ്തിയായി ശോഭിച്ചു।

Verse 114

तस्याश्रमं नृपो गत्वा तं दृष्ट्वा द्विजसत्तमम् । प्रणाममकरोन्मूर्ध्ना दण्डवत्सुसमाहितः

രാജാവ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് ചെന്നു, ആ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനെ കണ്ടപ്പോൾ, മനസ്സു ഏകാഗ്രമാക്കി, തലകുനിച്ച് ദണ്ഡവത് പ്രണാമം ചെയ്തു।

Verse 115

अत्रिपुत्रः स धर्मात्मा समालोक्य नृपोत्तमम् । आगतं पुरतो भक्त्या अथ ध्यानं समास्थितः

അത്രിപുത്രനായ ആ ധർമ്മാത്മാവ്, ഭക്തിയോടെ മുന്നിൽ വന്ന രാജശ്രേഷ്ഠനെ കണ്ടിട്ട്, പിന്നെ ധ്യാനത്തിൽ ലീനനായി।

Verse 116

एवं वर्षशतं प्राप्तं तस्य भूपस्य सत्तम । निश्चलं शांतिमापन्नं मानसं भक्तितत्परम्

ഇങ്ങനെ ആ ഭൂപശ്രേഷ്ഠന്റെ നൂറു വർഷം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, അവന്റെ മനസ്സ് നിശ്ചലമായി ശാന്തി പ്രാപിച്ചു; ഭക്തിയിൽ പൂർണ്ണമായി തൽപരമായി നിലകൊണ്ടു।

Verse 117

समाहूय उवाचेदं किमर्थं क्लिश्यसे नृप । ब्रह्माचारेण हीनोस्मि ब्रह्मत्वं नास्ति मे कदा

അവനെ വിളിപ്പിച്ച് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു— “ഹേ രാജാവേ, എന്തിനാണ് നീ നിന്നെ തന്നെ ക്ലേശിപ്പിക്കുന്നത്? ഞാൻ ബ്രഹ്മചര്യഹീനൻ; എനിക്കു ഒരിക്കലും യഥാർത്ഥ ബ്രാഹ്മണത്വം ഇല്ല.”

Verse 118

सुरामांसप्रलुब्धोऽस्मि स्त्रियासक्तः सदैव हि । वरदाने न मे शक्तिरन्यं शुश्रूष ब्राह्मणम्

“ഞാൻ സുരയും മാംസവും മോഹിക്കുന്നവൻ; എപ്പോഴും സ്ത്രീകളിൽ ആസക്തൻ. വരം നൽകാനുള്ള ശക്തി എനിക്കില്ല; മറ്റൊരു ബ്രാഹ്മണനെ സേവിക്ക.”

Verse 119

आयुरुवाच । भवादृशो महाभाग नास्ति ब्राह्मणसत्तमः । सर्वकामप्रदाता वै त्रैलोक्ये परमेश्वरः

ആയു പറഞ്ഞു— “ഹേ മഹാഭാഗ, ഹേ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, നിങ്ങളെപ്പോലെ മറ്റാരുമില്ല. ത്രിലോകത്തിന്റെ പരമേശ്വരൻ നിങ്ങളാണ്; എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നൽകുന്ന ദാതാവും.”

Verse 120

अत्रिवंशे महाभाग गोविंदः परमेश्वरः । ब्राह्मणस्य स्वरूपेण भवान्वै गरुडध्वजः

“ഹേ മഹാഭാഗ, അത്രിവംശത്തിൽ ഗോവിന്ദൻ പരമേശ്വരൻ അവതരിക്കുന്നു; നിങ്ങളും ഗരുഡധ്വജനായ് ബ്രാഹ്മണസ്വരൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷനായിരിക്കുന്നു.”

Verse 121

नमोऽस्तु देवदेवेश नमोऽस्तु परमेश्वर । त्वामहं शरणं प्राप्तः शरणागतवत्सल

ദേവദേവേശാ, നമസ്കാരം; പരമേശ്വരാ, നമസ്കാരം. ശരണാഗതവത്സലാ, ഞാൻ നിങ്ങളുടെ ശരണം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 122

उद्धरस्व हृषीकेश मायां कृत्वा प्रतिष्ठसि । विश्वस्थानां प्रजानां तु विद्वांसं विश्वनायकम्

ഹേ ഹൃഷീകേശാ! രക്ഷിച്ചു ഉയർത്തണമേ. നിന്റെ മായ ധരിച്ചു നീ ലോകത്തിൽ സ്ഥാപിതനാകുന്നു. വിശ്വധാമങ്ങളിൽ വസിക്കുന്ന പ്രജകളോടുകൂടി ആ ജ്ഞാനി, വിശ്വനായകനെ കാത്തരുളണമേ.

Verse 123

जानाम्यहं जगन्नाथं भवंतं मधुसूदनम् । मामेव रक्ष गोविंद विश्वरूप नमोस्तु ते

ഞാൻ നിങ്ങളെ ജഗന്നാഥനായി, മധുസൂദനനായി അറിയുന്നു. ഹേ ഗോവിന്ദാ! എന്നെ മാത്രം രക്ഷിക്കണമേ. ഹേ വിശ്വരൂപാ! നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 124

कुंजल उवाच । गते बहुतिथे काले दत्तात्रेयो नृपोत्तमम् । उवाच मत्तरूपेण कुरुष्व वचनं मम

കുഞ്ജലൻ പറഞ്ഞു—ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ദത്താത്രേയൻ ഉത്തമരാജാവിനോട് മത്തഭാവം ധരിച്ചു പറഞ്ഞു—“എന്റെ വചനം അനുസരിക്ക.”

Verse 125

कपाले मे सुरां देहि पाचितं मांसभोजनम् । एवमाकर्ण्य तद्वाक्यं स चायुः पृथिवीपतिः

“എന്റെ കപാലപാത്രത്തിൽ സുര ഒഴിക്കൂ; ആഹാരമായി വേവിച്ച മാംസം തരൂ.” ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് ഭൂമിപതി രാജാവ് ആയു (തത്പരനായി).

Verse 126

उत्सुकस्तु कपालेन सुरामाहृत्य वेगवान् । पलं सुपाचितं चैव च्छित्त्वा हस्तेन सत्वरम्

അവൻ ഉത്സുകനായി വേഗത്തിൽ കപാലപാത്രത്തിൽ സുര കൊണ്ടുവന്നു; പിന്നെ അതിവേഗം കൈകൊണ്ട് നന്നായി വേവിച്ച മാംസത്തിന്റെ ഒരു കഷണം മുറിച്ചു കൊണ്ടുവന്നു.

Verse 127

नृपेंद्रः प्रददौ चापि दत्तात्रेयाय सत्तम । अथ प्रसन्नचेताः स संजातो मुनिपुंगवः

ആ ശ്രേഷ്ഠനായ രാജാവ് ദത്താത്രേയനോടും ആ ദാനം സമർപ്പിച്ചു. തുടർന്ന് പ്രസന്നചിത്തനായി അവൻ മുനികളിൽ അഗ്രഗണ്യനായ ‘മുനിപുങ്ഗവൻ’ ആയി.

Verse 128

दृष्ट्वा भक्तिं प्रभावं च गुरुशुश्रूषणं परम् । समुवाच नृपेंद्रं तमायुं प्रणतमानसम्

അവന്റെ ഭക്തിയും ആത്മപ്രഭാവവും ഗുരുശുശ്രൂഷയിലെ പരമനിഷ്ഠയും കണ്ടു, വിനയത്തോടെ നമിച്ച മനസ്സുള്ള രാജാവ് ആയുവിനോട് അദ്ദേഹം സംസാരിച്ചു.

Verse 129

वरं वरय भद्रं ते दुर्लभं भुवि भूपते । सर्वमेव प्रदास्यामि यंयमिच्छसि सांप्रतम्

ഹേ ഭൂപതേ, നിനക്ക് മംഗളം വരട്ടെ—ഭൂമിയിൽ ദുർലഭമായ ഒരു വരം ചോദിക്കൂ. ഇപ്പോൾ നീ എന്തെന്ത് ആഗ്രഹിക്കുന്നുവോ, അതെല്ലാം ഞാൻ നൽകും.

Verse 130

राजोवाच । भवान्दाता वरं सत्यं कृपया मुनिसत्तम । पुत्रं देहि गुणोपेतं सर्वज्ञं गुणसंयुतम्

രാജാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ, നിങ്ങൾ സത്യമായും വരദാതാവാണ്; കൃപചെയ്ത് ഗുണസമ്പന്നനും സർവ്വജ്ഞനും ഉത്തമഗുണയുക്തനുമായ ഒരു പുത്രനെ എനിക്ക് ദയവായി നൽകുക.

Verse 131

देववीर्यं सुतेजं च अजेयं देवदानवैः । क्षत्रियै राक्षसैर्घोरैर्दानवैः किन्नरैस्तथा

അവൻ ദൈവിക വീര്യവും ദീപ്തമായ തേജസ്സും ഉള്ളവൻ ആയിരുന്നു; ദേവന്മാരാലും ദാനവസംഘങ്ങളാലും, അതുപോലെ ക്ഷത്രിയന്മാരാലും ഭീകരരാക്ഷസന്മാരാലും ദാനവന്മാരാലും കിന്നരന്മാരാലും ജയിക്കപ്പെടാത്തവൻ ആയിരുന്നു.

Verse 132

देवब्राह्मणसंभक्तः प्रजापालो विशेषतः । यज्वा दानपतिः शूरः शरणागतवत्सलः

അവൻ ദേവന്മാരോടും ബ്രാഹ്മണന്മാരോടും ഭക്തനായി, പ്രത്യേകിച്ച് പ്രജകളെ സംരക്ഷിക്കുന്നവൻ. യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവൻ, ദാനത്തിന്റെ അധിപൻ, ശൂരൻ, ശരണാഗതരോടു വാത്സല്യമുള്ളവൻ.

Verse 133

दाता भोक्ता महात्मा च वेदशास्त्रेषु पंडितः । धनुर्वेदेषु निपुणः शास्त्रेषु च परायणः

അവൻ ദാതാവും യോഗ്യഭോക്താവും മഹാത്മാവും ആകുന്നു; വേദശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പണ്ഡിതൻ, ധനുർവേദത്തിൽ നിപുണൻ, ശാസ്ത്രോപദേശങ്ങളിൽ പൂർണ്ണ പരായണൻ.

Verse 134

अनाहतमतिर्धीरः संग्रामेष्वपराजितः । एवं गुणः सुरूपश्च यस्माद्वंशः प्रसूयते

അവന്റെ ബുദ്ധി അചഞ്ചലമാണ്; അവൻ ധീരനും യുദ്ധങ്ങളിൽ അപരാജിതനും. ഇത്തരത്തിലുള്ള ഗുണങ്ങളും സുന്ദരരൂപവും ഉള്ളവനിൽ നിന്നാണ് മഹത്തായ വംശം ജനിക്കുന്നത്.

Verse 135

देहि पुत्रं महाभाग ममवंशप्रधारकम् । यदि चापि वरो देयस्त्वया मे कृपया विभो

ഹേ മഹാഭാഗാ! എന്റെ വംശത്തെ നിലനിർത്തുന്ന ഒരു പുത്രനെ എനിക്ക് ദയചെയ്യണമേ. ഹേ വിഭോ! വരം നൽകേണ്ടതാണെങ്കിൽ, കരുണയാൽ എനിക്ക് ഈ വരം നൽകണമേ.

Verse 136

दत्तात्रेय उवाच । एवमस्तु महाभाग तव पुत्रो भविष्यति । गृहे वंशकरः पुण्यः सर्वजीवदयाकरः

ദത്താത്രേയൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മഹാഭാഗാ! എവമസ്തു. നിനക്ക് ഒരു പുത്രൻ ജനിക്കും; അവൻ ഗൃഹത്തിൽ വംശവർധകൻ, പുണ്യവാൻ, സർവ്വജീവികളോടും ദയയുള്ളവൻ ആയിരിക്കും.

Verse 137

एभिर्गुणैस्तु संयुक्तो वैष्णवांशेन संयुतः । राजा च सार्वभौमश्च इंद्रतुल्यो नरेश्वरः

ഈ ഗുണങ്ങളാൽ സമന്വിതനും വിഷ്ണുവിന്റെ അംശത്താൽ സംയുക്തനുമായ രാജാവ് സർവ്വഭൗമാധിപതിയായി—ഇന്ദ്രസമൻ, മനുഷ്യരിൽ സത്യ നരേശ്വരൻ ആകുന്നു.

Verse 138

एवं खलु वरं दत्वा ददौ फलमनुत्तमम् । भूपमाह महायोगी सुभार्यायै प्रदीयताम्

ഇങ്ങനെ വരം നൽകി അദ്ദേഹം അനുത്തമ ഫലം പ്രസാദിച്ചു. പിന്നെ മഹായോഗി രാജാവിനോട്—“ഇത് നിന്റെ സുഭാര്യയ്ക്കു നൽകപ്പെടട്ടെ” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 139

एवमुक्त्वा विसृज्यैव तमायुं प्रणतं पुरः । आशीर्भिरभिनंद्यैव अंतर्द्धानमधीयत

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, മുമ്പിൽ നമസ്കരിച്ചു നിന്ന ആയുവിനെ അദ്ദേഹം വിടവാങ്ങിച്ചു; ആശീർവദിച്ച് അഭിനന്ദിച്ച് ദൃഷ്ടിയിൽ നിന്ന് അന്തർധാനം ചെയ്തു.